Péter, syn Töre: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 55: Linia 55:
  
 
Gdy Andrzej II usłyszał wieści o morderstwie swojej żony, przerwał kampanię w Haliczu i wrócił do domu. Nakazał egzekucję mordercy, Péter, syna Töre, który został osadzony jesienią 1213 r., a jego ziemie zostały również skonfiskowane<ref name="Engel" />. Według kroniki [[Magnus von Reichersberg|Magnusa von Reichersberga]], Péter został zamordowany wraz z żoną i całą rodziną<ref name="Körmendi2009b" />. Jednak wspólnicy Péter, w tym palatyn Bánk, nie otrzymali aż tak surowych kar z powodu aktualnej sytuacji politycznej i niestabilności władzy Andrzeja<ref name="Engel" />. Zajmowali nadal kilka wpływowych urzędów nawet po zamachu<ref name="Markó" />.
 
Gdy Andrzej II usłyszał wieści o morderstwie swojej żony, przerwał kampanię w Haliczu i wrócił do domu. Nakazał egzekucję mordercy, Péter, syna Töre, który został osadzony jesienią 1213 r., a jego ziemie zostały również skonfiskowane<ref name="Engel" />. Według kroniki [[Magnus von Reichersberg|Magnusa von Reichersberga]], Péter został zamordowany wraz z żoną i całą rodziną<ref name="Körmendi2009b" />. Jednak wspólnicy Péter, w tym palatyn Bánk, nie otrzymali aż tak surowych kar z powodu aktualnej sytuacji politycznej i niestabilności władzy Andrzeja<ref name="Engel" />. Zajmowali nadal kilka wpływowych urzędów nawet po zamachu<ref name="Markó" />.
−
 
−
<small><small>When Andrew II heard the news of his wife's murder, he interrupted the campaign in Halych and returned to home. He ordered the execution of the murderer, Peter, son of Töre, who was [[Impalement|impaled]] in the autumn of 1213 and his lands were also confiscated.<ref name='Engel_91'/> According to the continuation of [[Magnus von Reichersberg]]'s chronicle, Peter was murdered along with his wife and entire family.<ref name='Körmendi-b_168'>Körmendi 2009b, p. 168.</ref> However, Peter's accomplices, including Palatine Bánk, did not receive severe punishments, due to the current political situation and Andrew's power instability.<ref name='Engel_91'/> Bánk also held several influential positions even after the assassination.<ref name='Markó_209'/> </small></small>
 
  
 
Tylko książę [[IV. Béla|Bela]], syn Andrzeja i Gertrudy, zemścił się po nominacji na księcia Siedmiogrodu i zaczął rewidować politykę ojca. W 1228 r. Skonfiskował majątki Bánka i braci [[Kacsics]]ów, którzy spiskowali przeciwko jego matce<ref name="Engel" />. Według królewskiej karty wydanej w 1237 r. Bela IV, wówczas już jako król, przekazał dawne ziemie Péter nowo powstałemu opactwu cystersów [[Bélakút]], które należało do archidiecezji Kalocsa<ref name="Markó" />.
 
Tylko książę [[IV. Béla|Bela]], syn Andrzeja i Gertrudy, zemścił się po nominacji na księcia Siedmiogrodu i zaczął rewidować politykę ojca. W 1228 r. Skonfiskował majątki Bánka i braci [[Kacsics]]ów, którzy spiskowali przeciwko jego matce<ref name="Engel" />. Według królewskiej karty wydanej w 1237 r. Bela IV, wówczas już jako król, przekazał dawne ziemie Péter nowo powstałemu opactwu cystersów [[Bélakút]], które należało do archidiecezji Kalocsa<ref name="Markó" />.
−
 
−
<small><small>Only [[Béla IV of Hungary|Duke Béla]], son of Andrew and Gertrude, took revenge after he was nominated [[Duke of Transylvania]] and started to revise his father's policy. In 1228, he confiscated the estates of Bánk and the Kacsics brothers, who had plotted against his mother.<ref name='Engel_98'>Engel 2001, p. 98.</ref> According to a royal charter issued in 1237, Béla IV, now as king, donated Peter's former lands to the newly founded the [[Cistercians|Cistercian]] [[Bélakút Abbey]], which belonged to the [[Archdiocese of Kalocsa-Bacs|Archdiocese of Kalocsa]].<ref name='Markó_290'/> </small></small>
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Wersja z 15:32, 23 cze 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Sędzia królewski
(1198) 		Następca:
Ézsau (sędzia) Ják I. Mika

Péter, syn Töre (także Turoy, Turwey lub Toraj)[1] (pol. Piotr, syn Töre) (* nieznana, † stracony w 1213), węgierski władca, sędzia królewski w 1198 r. za panowania króla Węgier Emeryka.

Piotr przewodził grupie węgierskich baronów, którzy zamordowali królową Gertrudę 28 września 1213 r.[1] 

Peter led a group of Hungarian magnates, who assassinated Queen Gertrude on 28 September 1213.[2]

Kariera

Péter, według nieautentycznych czarterów służył jako ispán komitatu Pozsony od 1193 do 1195 podczas późnego panowania króla Beli III.[3] Został wymieniony jako ispán komitatu Bihar w 1197 r.[3] Król Emeryk mianował go sędzią królewskim w następnym roku, zastępując Ézsaua. [4] Poza tym działał również jako ispán komitatu Szolnok [5]. Do 1199 r. stracił obie godności, zastąpiony odpowiednio przez Mikę Jáka i Ampuda II (syna palatyna Ampuda).[3]

Jego posiadłości leżały w Syrmii i na południe od komitatu Bács.[1] Centrum jego posiadłości znajdowało się w Pétervárad - dziś Petrovaradin, część aglomeracji Nowego Sadu w Serbii - która została nazwana jego imieniem[4]. W 1201 r. sprawował funkcję ispána komitatu Sopron.[3]

Do 1207 r. Péter znikał ze współczesnych źródeł, przypuszczalnie popierał zbuntowanego księcia Andrzeja przeciwko królowi Emerykowi, a tym samym nie mógł sprawować żadnych funkcji politycznych na dworze królewskim. Po wstąpieniu Andrzeja na tron w 1205 r. Péter należał do królewskiego dworu królowej[1]. W latach 1207–1210 pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej Gertrudy (łac. curialis come regine), a następnie zastąpił go Bánk Bar-Kalán na tej funkcji[3]. Ponadto Péter po raz drugi funkcjonował również jako ispán komitatu Szolnok (1207) [5] oraz ispán komitatu Csanád od 1207 do śmierci[3]. W końcu sprawował także urząd ispán komitatu Bács między 1210 a 1212.[3] W 1211 r. Péter uczestniczył w królewskiej kampanii przeciwko Księstwu Halickiemu[1].

Zabójstwo królowej Gertrudy

Gdy Andrzej II opuścił Węgry z nową kampanię przeciwko Haliczowi, grupa węgierskich władców wykorzystujących nieobecność króla schwytała i zamordowała królową Gertrudę i wielu jej dworzan na Wzgórzach Pilis (węg. pilisi apátság) 28 września 1213 r.[4] Ciało Gertrudy zostało rozerwane na strzępy, podczas gdy jej brat Bertold, arcybiskup Kalocsa i Leopold VI, książę Austrii, ledwo uszli z życiem. Gertruda została pochowana w Castle Abbey.[5] Według współczesnych raportów Péter osobiście zamordował królową, podczas gdy palatyn Bán Bar-Kalán, bracia Kacsics (Simon i Michał) i inni panowie byli również zaangażowani w spisek[6]. 

When Andrew II left Hungary for a new campaign against Halych, a group of Hungarian lords, taking advantage of the King's absence, captured and murdered Queen Gertrude and many of her courtiers in the Pilis Hills on 28 September 1213.[7] Gertrude's body was torn to pieces, while her brother Berthold, the Archbishop of Kalocsa and Leopold VI, Duke of Austria narrowly escaped with their lives. Gertrude was buried in the Pilis Abbey.[8] According to the contemporary reports, Peter personally slaughtered the Queen, while Palatine Bánk Bár-Kalán, the Kacsics brothers (Simon and Michael) and other lords were also involved in the conspiracy.[9]

Motywacja morderców jest niepewna. Według późniejszej tradycji brat królowej Gertrudy (Bertold) zgwałcił żonę Bánka. Bánk zabił królową, ponieważ wypromowała swojego brata.[4] Ta wersja pojawiła się w Chronic Rhythmicum 1270 r.[5], którą powtórzyły XIV-wieczne kroniki węgierskie (Chronica Hungarorum, Annales Posonienses itp.). Były językoznawca János Horváth argumentował, że kronikarze w rzeczywistości opisywali śmierć zabójcy Gertrudy, odwołując się do próby zamachu na Feliksa Záha (1330) przeciwko królowi Węgier Karolowi I[6]. Opera Ban Bánk Józsefa Katony (który został skomponowany do muzyki Ferenca Erkel), w którym Péter występuje jako Ban Petúr, również zachował i rozpowszechnił tę wersję.[1] Dalsze zapisy z XV wieku, oparte na De fundatoribus monasterii Diessensis, mówią, że Gertrude została niewinnie zamordowana, ponieważ nie znała zamiarów i zbrodni Bertolda[5]. 

The motivation of the murderers is uncertain. According to later tradition, Queen Gertrude's brother (Berthold) raped Bánk's wife. Bánk killed the Queen because he felt she had encouraged her brother.[7] This version appeared in the Chronicon rhythmicum Austriacum around 1270,[10] which was repeated by the 14th-century Hungarian chronicles (Chronica Hungarorum, Annales Posonienses etc.). Formerly linguist János Horváth argued the chroniclers in fact referred to the coeval Felician Záh's assassination attempt (1330) against Charles I of Hungary, when describing Gertrude's death.[11] József Katona's Bánk bán (which was set to music by Ferenc Erkel), where Peter appears as Ban Petúr, also preserved and spread this version.[12] Further records from the 15th century, based on De fundatoribus monasterii Diessensis, says Gertrude was innocently murdered, because she had not known Berthold's intention and crime.[13]

Bardziej prawdopodobne jest, że panami węgierskimi kierował Péter, który był zasmucony faworyzowaniem przez królową Gertrudę jej niemieckiej świty, obawiając się trwałej utraty pozycji dworskiej i wpływów. Dawniej dwaj bracia Gertrudy, Ekbert, biskup Bamberg i Henryk II, margrabia z Istrii, uciekli na Węgry w 1208 r. po tym, jak zostali oskarżeni o udział w zabójstwie Filipa, króla Niemców [17]. Bertold z Kalocsa (od 1206 r.) został również mianowany banem całej Slawonii w 1209 r., a później wojewodą siedmiogrodzkim w 1212 r., odpowiednio przez zwolnienia Bánka Bar-Kalána i Michała Kacsicsa. Hojność Andrzeja w stosunku do niemieckich krewnych i dworzan jego żony najwyraźniej nie odpowiadała lokalnym władcom. Niezidentyfikowany autor Gesta Hungarorum odniósł się także do Niemców ze Świętego Cesarstwa Rzymskiego, gdy sarkastycznie wspomnieli, że „teraz ... Rzymianie patrzą na dobra Węgier”.[14] Niektóre źródła wspominają również o słynnym liście Jan arcybiskupie Esztergom (Reginam occidere).[15] Historian Tamás Körmendi considered Peter's personal motivation behind the murder.[16]

Egzekucja

Gdy Andrzej II usłyszał wieści o morderstwie swojej żony, przerwał kampanię w Haliczu i wrócił do domu. Nakazał egzekucję mordercy, Péter, syna Töre, który został osadzony jesienią 1213 r., a jego ziemie zostały również skonfiskowane[4]. Według kroniki Magnusa von Reichersberga, Péter został zamordowany wraz z żoną i całą rodziną[5]. Jednak wspólnicy Péter, w tym palatyn Bánk, nie otrzymali aż tak surowych kar z powodu aktualnej sytuacji politycznej i niestabilności władzy Andrzeja[4]. Zajmowali nadal kilka wpływowych urzędów nawet po zamachu[1].

Tylko książę Bela, syn Andrzeja i Gertrudy, zemścił się po nominacji na księcia Siedmiogrodu i zaczął rewidować politykę ojca. W 1228 r. Skonfiskował majątki Bánka i braci Kacsicsów, którzy spiskowali przeciwko jego matce[4]. Według królewskiej karty wydanej w 1237 r. Bela IV, wówczas już jako król, przekazał dawne ziemie Péter nowo powstałemu opactwu cystersów Bélakút, które należało do archidiecezji Kalocsa[1].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 209, 290.
  2. ↑ Markó 2006, p. 290.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 27, 65, 126, 138, 146, 183, 196, 209.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. str. 90-91, 98.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Körmendi, Tamás (2009b): A Gertrúd királyné elleni merénylet a külhoni elbeszélő forrásokban [Morderczy atak na królową Gertrudis według zagranicznych źródeł narracyjnych]. Történeti Szemle Vol. 51. str. 155, 165, 168, 186, 193.
  6. ↑ 6,0 6,1 Körmendi, Tamás (2009a): A Gertrúd királyné elleni merénylet a magyar gestaszerkesztményben [Morderczy atak na królową Gertrudis według Gest Hungarian]. W: Körmendi, Tamás – Thoroczkay, Gábor (red.): Auxilium historiae. Tanulmányok a hetvenesztendős Bertényi Iván tiszteletére, Eötvös Loránd University, Budapest. str. 196, 198.
  7. ↑ 7,0 7,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Engel_91
  8. ↑ Körmendi 2009b, p. 155.
  9. ↑ Körmendi 2009a, p. 196.
  10. ↑ Körmendi 2009b, p. 193.
  11. ↑ Körmendi 2009a, p. 198.
  12. ↑ Markó 2006, p. 209.
  13. ↑ Körmendi 2009b, p. 186.
  14. ↑ Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians (rodz. 9), str. 27.
  15. ↑ Körmendi 2009b, p. 165.
  16. ↑ Körmendi 2014, p. 120.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Körmendi, Tamás (2009a): A Gertrúd királyné elleni merénylet a magyar gestaszerkesztményben [Morderczy atak na królową Gertrudis według Gest Hungarian]. W: Körmendi, Tamás – Thoroczkay, Gábor (red.): Auxilium historiae. Tanulmányok a hetvenesztendős Bertényi Iván tiszteletére, Eötvös Loránd University, Budapest. str. 195–205.
  • Körmendi, Tamás (2009b): A Gertrúd királyné elleni merénylet a külhoni elbeszélő forrásokban [Morderczy atak na królową Gertrudis według zagranicznych źródeł narracyjnych]. Történeti Szemle Vol. 51. str. 155–193.
  • Körmendi, Tamás (2014): A Gertrúd királyné elleni merénylet körülményei [Okoliczności zabójstwa królowej Gertrudy]. W: Majorossy, Judit (red.): Egy történelmi gyilkosság margójára. Merániai Gertrúd emlékezete, 1213–2013, Ferenczy Museum, Szentendre. str. 95–124.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Péter (weg.)

— Sędzia królewski —
Sędzia królewski
Okres 1198
Poprzednik Ézsau
Następca Ják I. Mika
Dane biograficzne
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1213
Przyczyna ścięcie
Ojciec Töre (Turoy)
Matka nieznana


[Kategoria:Ród nieznanay]]

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Péter,_syn_Töre&oldid=35691”