Lazar I Hrebeljanović: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 22: Linia 22:
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
−
Urodził się w 1329 w okolicach [[Novo Brdo|Nowego Brda]]<ref name="serbs27">T. Judah, ''The Serbs'', s.27</ref>. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze [[Stefan Urosz IV Duszan|Stefana Urosza IV Duszana]], co pozwoliło mu uzyskać tytuł ''kneza'' i poślubić Milicę Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii [[Nemanicze|Nemaniczów]]<ref name="serbs27"/>. Po [[bitwa nad Maricą|bitwie nad Maricą]], w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtkiem Kotromaniciem]] dokonał podziału ziem żupana [[Nikola Altomanović|Nikoli Altomanovicia]], stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich<ref name="serbs27"/>. Uzyskał wsparcie [[Serbski Kościół Prawosławny|Serbskiego Kościoła Prawosławnego]], który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy [[Serbia Nemaniczów|potęgi Serbii Nemaniczów]]. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i [[cerkiew (budynek)|cerkwi]], m.in. [[Monaster Rawanica|Rawanicy]]<ref>T. Judah, ''The Serbs'', s.27–28</ref> i [[cerkiew Lazarica|Lazaricy]] w Kruševacu<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ|url = http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=551|opublikowany = spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data dostępu = 2015-11-02}}</ref>.
+
Urodził się w 1329 w okolicach [[Novo Brdo|Nowego Brda]]<ref name="serbs27">T. Judah, ''The Serbs'', s.27</ref>. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze [[Stefan Urosz IV Duszan|Stefana Urosza IV Duszana]], co pozwoliło mu uzyskać tytuł ''kneza'' i poślubić [[Milica Hrebeljanović|Milicę]] Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii [[Nemanicze|Nemaniczów]]<ref name="serbs27"/>. Po [[bitwa nad Maricą|bitwie nad Maricą]], w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtkiem Kotromaniciem]] dokonał podziału ziem żupana [[Nikola Altomanović|Nikoli Altomanovicia]], stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich<ref name="serbs27"/>. Uzyskał wsparcie [[Serbski Kościół Prawosławny|Serbskiego Kościoła Prawosławnego]], który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy [[Serbia Nemaniczów|potęgi Serbii Nemaniczów]]. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i [[cerkiew (budynek)|cerkwi]], m.in. [[Monaster Rawanica|Rawanicy]]<ref>T. Judah, ''The Serbs'', s.27–28</ref> i [[cerkiew Lazarica|Lazaricy]] w Kruševacu<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ|url = http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=551|opublikowany = spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data dostępu = 2015-11-02}}</ref>.
  
 
W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu ''króla wszystkich Serbów'', mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych<ref name="serbs28">T. Judah, ''The Serbs'', s.28</ref>.  
 
W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu ''króla wszystkich Serbów'', mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych<ref name="serbs28">T. Judah, ''The Serbs'', s.28</ref>.  
Linia 49: Linia 49:
 
== Kult ==
 
== Kult ==
 
[[Plik:Prince Lazar (Ravanica Monastery).jpg|thumb|250px|Książę Lazar Hrebeljanovic]]
 
[[Plik:Prince Lazar (Ravanica Monastery).jpg|thumb|250px|Książę Lazar Hrebeljanovic]]
−
Książę Lazar został uznany za [[święty|świętego]] przez Serbską Cerkiew Prawosławną jako święty książę Lazar. Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca.
+
Książę Lazar został uznany za [[święty|świętego]] przez Serbską Cerkiew Prawosławną . Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca.
  
−
Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w [[Prisztina|Prisztinie]], zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do [[Monaster Rawanica|monasteru Rawanica]]. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w [[Szentendre]], następnie zaś w [[Srem]]ie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez [[Ustasze|ustaszy]], co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do [[Belgrad]]u. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii<ref>T. Judah, ''The Serbs'', ss.38–39</ref>.  
+
Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w [[Prisztina|Prisztinie]], zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do [[Monaster Rawanica|monasteru Rawanica]]. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w [[Szentendre]], następnie zaś w [[Srem]]ie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez [[Ustasze|ustaszy]], co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do [[Belgrad]]u. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii<ref>T. Judah, ''The Serbs'', ss.38–39</ref>.
  
 
== Zobacz też ==
 
== Zobacz też ==
Linia 60: Linia 60:
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
−
 
−
{{commonscat|Lazar I Hrebeljanović}}
 
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==

Wersja z 06:51, 25 cze 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Lazar Hrebeljanović, Лазар Хребељановић (ur. 1329, zm. 28 czerwca 1389) – książę Serbii, nazywany również carem.

Życiorys

Urodził się w 1329 w okolicach Nowego Brda[1]. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze Stefana Urosza IV Duszana, co pozwoliło mu uzyskać tytuł kneza i poślubić Milicę Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii Nemaniczów[1]. Po bitwie nad Maricą, w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem Tvrtkiem Kotromaniciem dokonał podziału ziem żupana Nikoli Altomanovicia, stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich[1]. Uzyskał wsparcie Serbskiego Kościoła Prawosławnego, który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy potęgi Serbii Nemaniczów. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i cerkwi, m.in. Rawanicy[2] i Lazaricy w Kruševacu[3].

W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu króla wszystkich Serbów, mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych[4].

Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w bitwie na Kosowym Polu w 1389. W bitwie tej zginął[5]. Okoliczności tego wydarzenia były różnie opisywane przez późniejsze kroniki. W pierwszych relacjach z Kosowego Pola informacja o śmierci Lazara nie występuje w ogóle. Najstarsze informacje o jego śmierci w bitwie podają jedynie, iż „zginął od miecza”. Dopiero w miarę rozwoju literatury hagiograficznej opiewającej postać Lazara pojawiła się wersja, iż został on wzięty do niewoli i ścięty przez Turków[6].

Małżeństwo i dzieci[7]

Lazar ożenił się ok. 1353 z Milicą (Милица) z rodziny Vukaniciów, pochodzącej od bocznej gałęzi carskiej i królewskiej dynastii Nemanjiciów, z którą miał siedmioro, potwierdzonych w źródłach, dzieci:

Obecność w kulturze serbskiej

Mit kosowski

Jednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej mitu kosowskiego jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą bitwę na Kosowym Polu, Lazara odwiedził anioł, który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a Królestwem Niebieskim. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii świętosawskiej wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem[8].

W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę Zmartwychwstania Jezusa[potrzebny przypis].

Kultura ludowa

Lazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (Książęca wieczerza[9], Budowanie Rawanicy[10])

Kult

Plik:Prince Lazar (Ravanica Monastery).jpg
Książę Lazar Hrebeljanovic

Książę Lazar został uznany za świętego przez Serbską Cerkiew Prawosławną . Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca.

Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w Prisztinie, zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do monasteru Rawanica. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w Szentendre, następnie zaś w Sremie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez ustaszy, co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do Belgradu. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii[11].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 T. Judah, The Serbs, s.27
  2. ↑ T. Judah, The Serbs, s.27–28
  3. ↑ ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ. spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs. [dostęp 2015-11-02].{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj |url=uri! |tytuł=txt! |autor= |nazwisko= |imię= |autor link= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |imię2= |imię3= |imię4= |imię5= |nazwisko2= |nazwisko3= |nazwisko4= |nazwisko5= |autor link2= |autor link3= |autor link4= |autor link5= |data= |rok= |miesiąc= |data dostępu= |praca= |opublikowany= |oznaczenie= |strony= |język= |archiwum=uri? |zarchiwizowano= |id= |cytat= |odn= }}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule
  4. ↑ T. Judah, The Serbs, s.28
  5. ↑ David Nicolle: Bitwa pod Nikopolis - 1396. Wyd. I. Inowrocław: AmerCom SA na licencji Osprey Publishing, 2010, s. 18. {{#invoke:ISBN|link|978-83-261-0910-2}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}
  6. ↑ T. Judah, The Serbs, s.38
  7. ↑ Родословне таблице и грбови српских династија и властеле; wyd. I Aleksa Ivić (1928), wyd. II Dusan Spasić, Aleksandar Plavestra i Dusan Mrdjenović (1987); Bata, Beograd, wyd. I (1928), wyd. II (1987) (w języku serbskim)
  8. ↑ {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  9. ↑ T. Judah, The Serbs, s.36
  10. ↑ A. Kamieńska, Wstęp, s.7
  11. ↑ T. Judah, The Serbs, ss.38–39

Bibliografia

  • Judah T., The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia, Yale University Press, 2009

Linki zewnętrzne

Lazar Hrebeljanović
Лазар Хребељановић

Plik:Knez Lazar, Vladislav Titelbah.jpg
Książę Serbii
Okres od 1371
do 1389
Poprzednik Vukašin Mrnjavčević
Następca Stefan Lazarević
Dane biograficzne
Urodziny 1329
Miejsce Prilepiec
Śmierć 28 czerwca 1389
Miejsce Kosowe Pole
Przyczyna bitwa na Kosowym Polu
Miejsce spoczynku Monaster Rawanica
Ojciec Pribac Hrebeljanović
Żona Milica
Multimedia w Wikimedia Commons
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Lazar_I_Hrebeljanović&oldid=35792”