|
|
| (Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[Лазар Хребељановић]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Lazar_I_Hrebeljanovi%C4%87
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lazar_I_Hrebeljanovi%C4%87&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Lazar Hrebeljanović''', {{k|sr|Лазар Хребељановић}} (ur. [[1329]], zm. [[28 czerwca]] [[1389]]) – [[władcy Serbii i Jugosławii|książę Serbii]], nazywany również [[car]]em.
| |
| − | | |
| − | == Życiorys ==
| |
| − | Urodził się w 1329 w okolicach [[Novo Brdo|Nowego Brda]]<ref name="serbs27">T. Judah, ''The Serbs'', s.27</ref>. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze [[Stefan Urosz IV Duszan|Stefana Urosza IV Duszana]], co pozwoliło mu uzyskać tytuł ''kneza'' i poślubić Milicę Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii [[Nemanicze|Nemaniczów]]<ref name="serbs27"/>. Po [[bitwa nad Maricą|bitwie nad Maricą]], w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtkiem Kotromaniciem]] dokonał podziału ziem żupana [[Nikola Altomanović|Nikoli Altomanovicia]], stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich<ref name="serbs27"/>. Uzyskał wsparcie [[Serbski Kościół Prawosławny|Serbskiego Kościoła Prawosławnego]], który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy [[Serbia Nemaniczów|potęgi Serbii Nemaniczów]]. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i [[cerkiew (budynek)|cerkwi]], m.in. [[Monaster Rawanica|Rawanicy]]<ref>T. Judah, ''The Serbs'', s.27–28</ref> i [[cerkiew Lazarica|Lazaricy]] w Kruševacu<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ|url = http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=551|opublikowany = spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data dostępu = 2015-11-02}}</ref>.
| |
| − | | |
| − | W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu ''króla wszystkich Serbów'', mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych<ref name="serbs28">T. Judah, ''The Serbs'', s.28</ref>.
| |
| − | | |
| − | Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwie na Kosowym Polu]] w 1389. W bitwie tej zginął<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Nicolle|imię= David|tytuł = Bitwa pod Nikopolis - 1396|wydanie= I|wydawca=AmerCom SA na licencji Osprey Publishing|miejsce= Inowrocław|rok= 2010|isbn= 978-83-261-0910-2|strony= 18}}</ref>. Okoliczności tego wydarzenia były różnie opisywane przez późniejsze kroniki. W pierwszych relacjach z Kosowego Pola informacja o śmierci Lazara nie występuje w ogóle. Najstarsze informacje o jego śmierci w bitwie podają jedynie, iż „zginął od miecza”. Dopiero w miarę rozwoju literatury [[hagiografia|hagiograficznej]] opiewającej postać Lazara pojawiła się wersja, iż został on wzięty do niewoli i [[Ścięcie (kara)|ścięty]] przez Turków<ref>T. Judah, ''The Serbs'', s.38</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Małżeństwo i dzieci<ref>''Родословне таблице и грбови српских династија и властеле''; wyd. I Aleksa Ivić (1928), wyd. II Dusan Spasić, Aleksandar Plavestra i Dusan Mrdjenović (1987); Bata, Beograd, wyd. I {{ISBN|86-7685-007-0}} (1928), wyd. II {{ISBN|86-7335-050-6}} (1987) (w języku serbskim)</ref> ==
| |
| − | Lazar ożenił się ok. [[1353]] z Milicą (Милица) z rodziny [[Vukanić|Vukaniciów]], pochodzącej od bocznej gałęzi carskiej i królewskiej dynastii [[Nemanicze|Nemanjiciów]], z którą miał siedmioro, potwierdzonych w źródłach, [[dziecko|dzieci]]:
| |
| − | * [[córka|córkę]] Marę zm. ok. [[1426]], [[Małżonkowie|żonę]] [[Vuk Branković|Vuka Brankovicia]].
| |
| − | * [[syn]]a [[despota|despotę]] [[Stefan IV Lazarević|Stefana Lazarevicia]]<br />
| |
| − | * [[syn]]a księcia [[Vuk]]a, straconego przez [[Turcy|Turków]] [[6 lipca]] [[1410]]
| |
| − | * [[córka|córkę]] Marę lub Draganę, zm. [[czerwiec]] [[1395]], wydaną za mąż ok. [[1386]] za [[władcy Bułgarii|bułgarskiego cara]] [[Iwan Szyszman|Iwana Szyszmana]]
| |
| − | * [[córka|córkę]] Teodorę, zm. przed [[1405]], wydana za mąż za [[Nikola II Gorjanski|Nikolę II Gorjanskiego]], [[syn]]a [[Nikola I Gorjanski|Nikoli I Gorjanskiego]], [[ban (tytuł)|bana]] [[Mačva|Mačvy]] i [[Chorwacja|Chorwacji]], [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]]
| |
| − | * [[córka|córkę]] Jelenę lub Jelę, zm. [[marzec]] [[1443]], [[Małżonkowie|żonę]] [[Đurađ Stracimirović|Đurađa Stracimirovicia]]
| |
| − | * [[córka|córkę]] Oliverę Despinę (serb. Оливера Деспина) zm. po [[1444]] wydaną za mąż w [[1390]] za [[sułtan]]a [[Bajazyd I Błyskawica|Bajazyda I]]
| |
| − | | |
| − | == Obecność w kulturze serbskiej ==
| |
| − | === Mit kosowski ===
| |
| − | Jednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej [[mit kosowski|mitu kosowskiego]] jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwę na Kosowym Polu]], Lazara odwiedził [[anioł]], który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a [[Królestwo Boże|Królestwem Niebieskim]]. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii [[świętosawie|świętosawskiej]] wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem<ref>{{Cytuj|autor = Dorota Gil |tytuł = Prawosławie Historia Naród. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności |data = 2005 |isbn = 83-233-1951-0 |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego |s = 174 |oclc = 69347941 }}</ref>.
| |
| − | | |
| − | W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę [[Zmartwychwstanie|Zmartwychwstania]] [[Jezus Chrystus|Jezusa]]{{fakt|data=2010-10}}.
| |
| − | | |
| − | === Kultura ludowa ===
| |
| − | Lazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (''[[Książęca wieczerza]]''<ref>T. Judah, ''The Serbs'', s.36</ref>, ''[[Budowanie Rawanicy]]''<ref>A. Kamieńska, ''Wstęp'', s.7</ref>)
| |
| − | | |
| − | == Kult ==
| |
| − | [[Plik:Prince Lazar (Ravanica Monastery).jpg|thumb|250px|Książę Lazar Hrebeljanovic]]
| |
| − | Książę Lazar został uznany za [[święty|świętego]] przez Serbską Cerkiew Prawosławną jako święty książę Lazar. Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca.
| |
| − | | |
| − | Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w [[Prisztina|Prisztinie]], zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do [[Monaster Rawanica|monasteru Rawanica]]. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w [[Szentendre]], następnie zaś w [[Srem]]ie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez [[Ustasze|ustaszy]], co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do [[Belgrad]]u. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii<ref>T. Judah, ''The Serbs'', ss.38–39</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Zobacz też ==
| |
| − | * [[Mit kosowski]]
| |
| − | * [[Gazimestan]]
| |
| − | * [[Klątwa kosowska]]
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | {{commonscat|Lazar I Hrebeljanović}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * Judah T., ''The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia'', Yale University Press, 2009
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * [http://www.rastko.rs/rastko-pl/umetnost/knjizevnost/folklorna/srpske-narodne_pl.php#_Toc17468619 pieśń ''Car Łazar i Caryca Milica'']
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Lazar Hrebeljanović
| |
| − | |imiona = Лазар Хребељановић
| |
| − | |tytulatura =
| |
| − | |grafika = Knez Lazar, Vladislav Titelbah.jpg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Serbii i Jugosławii|Książę Serbii]]
| |
| − | |1. od = [[1371]]
| |
| − | |1. do = [[1389]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Vukašin Mrnjavčević]]
| |
| − | |1. następca = [[Stefan IV Lazarević|Stefan Lazarević]]
| |
| − | |dynastia =
| |
| − | |data urodzenia = [[1329]]
| |
| − | |miejsce urodzenia = [[Prilepiec]]
| |
| − | |data śmierci = [[28 czerwca]] [[1389]]
| |
| − | |miejsce śmierci = [[Kosowe Pole (kotlina)|Kosowe Pole]]
| |
| − | |przyczyna śmierci = [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwa na Kosowym Polu]]
| |
| − | |miejsce spoczynku = [[Monaster Rawanica]]
| |
| − | |ojciec = [[Pribac Hrebeljanović]]
| |
| − | |matka =
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek z = Milica |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Category:Lazar of Serbia
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Hrebeljanowić, Lazar 01}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Serbscy święci prawosławni]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Serbii]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1329]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1389]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Importowane]] | |
