Raška: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 61 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:3]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
{{short description|Historical region of Serbia}}
+
'''Raška''' (pol. ''Raszak, węg. ''Raška'', serb. ''Рашка'', łac. ''Rascia'') to region geograficzny obejmujący południowo-zachodnie części współczesnej Serbii, a historycznie także północno-wschodnie części współczesnej Czarnogóry. W średniowieczu region był centrum Księstwa Serbskiego i Królestwa Serbskiego, którego stolicą było miasto [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stari_Ras Ras] (obiekt światowego dziedzictwa) od XI do XIII wieku.<ref name="Ćirković">Ćirković, Sima (2004). ''[https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC The Serbs]''. Malden: Blackwell Publishing.</ref>
{{Other uses|Raška (disambiguation){{!}}Raška}}
+
 
{{Infobox settlement
+
== Nazwa ==
| name                    = Raška
 
| settlement_type        = [[Historical region]] of [[Serbia]]{{smallsup|a}}
 
| image_shield            =
 
| shield_size            =
 
| image_map              = Serbia022.png
 
| map_caption            = Raška (without northern [[Montenegro]] and parts in [[Kosovo (region)|Kosovo region]]) and other geographical regions in [[Serbia]]
 
| subdivision_type        = Country
 
| subdivision_name        = {{flag|Serbia}}
 
| seat_type              = Largest city
 
| seat                    =  
 
| area_footnotes          = {{smallsup|b}}
 
| area_total_km2          =
 
| population_footnotes    = {{smallsup|b}}
 
| population_total        =  
 
| population_as_of        =
 
| population_density_km2  = auto
 
| footnotes              =
 
*<sup>a</sup> It is not designated as an official region.
 
*<sup>b</sup> The figure is an approximation based on the territorial span and population of the districts of [[Raška District|Raška]], [[Zlatibor District|Zlatibor]] and [[Moravica District|Moravica]].
 
}}
 
  
'''Raška''' ({{lang-sr|Рашка}} / ''Raška''; {{lang-la|Rascia}}) is a geographical region, covering the south-western parts of modern [[Serbia]], and historically also including north-eastern parts of modern [[Montenegro]]. In the [[Medieval Serbia|Middle Ages]], the region was a center of the [[Grand Principality of Serbia|Serbian Principality]] and of the [[Kingdom of Serbia (medieval)|Serbian Kingdom]], whose capital was the city of [[Stari Ras|Ras]] (a [[List of World Heritage Sites in Serbia|World Heritage Site]]), from the 11th to the 13th century.{{sfn|Ćirković|2004|p=}}
+
[[File:Stari Ras.jpg|left|thumb|190px|Ruiny twierdzy Ras, stolicy Wielkiego Księstwa Duklja]]
  
==Name==
+
Nazwa pochodzi od nazwy najważniejszego fortu w regionie Ras, który po raz pierwszy pojawia się w źródłach z VI wieku jako Arsa, pod tą nazwą w pracy De aedificiis bizantyjskiego historyka Procopiusa<ref>Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". ''[https://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/jkalic-raska.html The Serbian Question in the Balkans]''. Belgrade: Faculty of Geography. str. 9–17.</ref>. W X wieku wariant Ras stał się popularną nazwą fortu, o czym świadczą dzieło De Administrando Imperio, napisane przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyna VII Porfirogenetę]<ref name="Moravcsik">Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.</ref>, a także bizantyjską pieczęć Jana, [https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras gubernatora Ras] (ok.971–976) ).<ref>Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). ''[https://www.doaks.org/research/publications/books/catalogue-of-byzantine-seals-at-dumbarton-oaks-and-in-the-fogg-museum-of-art-1-italy-north-of-the-balkans-north-of-the-black-seas Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art]''. '''1'''. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. str. 100-101.</ref>
[[File:Stari Ras.jpg|right|thumb|190px|Ruins of [[Stari Ras|Ras Fortress]] a capital of [[Grand Principality of Duklja]]]]
 
The name is derived from the name of the region's most important fort of [[Stari Ras|Ras]], which first appears in the 6th century sources as ''Arsa'', recorded under that name in the work ''De aedificiis'' of Byzantine historian [[Procopius]].{{sfn|Kalić|1989|p=9-17}} By the 10th century, the variant ''Ras'' became common name for the fort, as attested by the work ''[[De Administrando Imperio]]'', written by [[Constantine Porphyrogenitus]],{{sfn|Moravcsik|1967|p=}} and also by the Byzantine seal of John, [[Catepanate of Ras|governor of Ras]] (c. 971–976).{{sfn|Nesbitt|Oikonomides|1991|p=100-101}}
 
  
In the same time, Ras became the seat of the Eastern Orthodox [[Eparchy of Ras]], centered in the [[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]]. The name of the eparchy eventually started to denote the entire area under its jurisdiction and later, thus becoming the common regional name.{{sfn|Ćirković|2004|p=29}} 
+
W tym samym czasie Ras stał się siedzibą prawosławnej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Eparchia_raszko-prizre%C5%84ska eparchii Ras], skupionej w [https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_the_Holy_Apostles_Peter_and_Paul,_Ras Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła]. Nazwa eparchii ostatecznie zaczęła oznaczać cały obszar podlegający jej jurysdykcji, a później stała się wspólną nazwą regionalną<ref name="Ćirković" />.
  
Under [[Stefan Nemanja]], Ras was re-generated as state capital and as such it has at times been used by some{{who|date=May 2014}} in historiography to refer to Serbia from the early 12th to the early 14th century.{{citation needed|date=May 2014}} It had begun its use as an [[exonym]] for Serbia in [[Western Europe]]an sources in the early 13th century,{{citation needed|date=May 2014}} along with other names such as ''Dalmatia'' and ''Slavonia''.  
+
Pod rządami [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Nemania Stefana Nemanji] Ras został ponownie stolicą państwa i jako taki był czasami używany przez [kto?] W historiografii w odniesieniu do Serbii od początku 12 do początku 14 wieku.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Zaczęło się jego użycie jako exonimu dla Serbii w zachodnioeuropejskich źródłach na początku XIII wieku<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> wraz z innymi nazwami, takimi jak Dalmacja i Slawonia.
  
The first attested appearance of the name Raška is in the [[Kotor]] charter (1186), in which Stefan Nemanja is mentioned as ''[[župan]]'' of Raška. Soon after Raška (Rascia) became an exonym for Serbia in western sources ([[Papacy]], German, Italian, French etc.) often in conjunction with Serbia (''Servia et Rascia''). However, that name appears scarcely in medieval Serbian and never in Byzantine works to denote the state.
+
Pierwsze potwierdzone pojawienie się imienia Raška ma miejsce w Karcie Kotorskim (1186), w którym Stefan Nemanja jest wymieniony jako „żupan ​​Raški”. Wkrótce potem Raška (Rascia) stała się exonimem dla Serbii w zachodnich źródłach (papiestwo, niemiecki, włoski, francuski itd.) Często w połączeniu z Serbią (Servia et Rascia). Jednak nazwa ta pojawia się rzadko w średniowiecznej Serbii, a nigdy w bizantyjskich dziełach oznaczających państwo.
  
Between the 15th and 18th centuries, the term ''Raška'' (''Rascia'', ''Ráczság'') was used to designate the southern [[Pannonian Plain]] inhabited by Serbs (''[[Raci (ethnonym)|Raci]]''), who settled there during the late Middle Ages, the Ottoman period and the Great Serb migrations from [[medieval Serbia]], "''[[Rác (surname)|Rácz]]''" has survived as a common surname in [[Hungary]].
+
W okresie od XV do XVIII wieku termin Raška (Rascia, Ráczság) był używany do oznaczenia południowej równiny panońskiej zamieszkałej przez Serbów ''Raška'' (''Rascia'', ''Ráczság''), którzy osiedlili się tam w późnym średniowieczu, okresie osmańskim i wędrówkach wielkich serbów ze średniowiecznej Serbii „Rácz” przetrwał jako wspólne nazwisko na Węgrzech.
  
 
==History==
 
==History==
 
{{main|History of Serbia}}
 
{{main|History of Serbia}}
  
===Middle Ages===
+
=== Średniowiecze ===
{{further|Serbia in the Middle Ages}}
+
 
[[File:Petrova crkva 4.jpg|right|thumb|260px|[[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]]]]
+
[[File:Petrova crkva 4.jpg|left|thumb|260px|Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła]]
Raška (in Latin ''Rascia'') was a medieval region that served as the principal province of the [[Serbia]]n realm. It was an [[administrative division]] under the direct rule of the monarch and sometimes as an appanage. The term has been used to refer to various Serbian states throughout the Middle Ages. It was the [[crownland]], seat or [[appanage]] of the following states:
+
 
 +
Raska (po łacinie Rascia) była średniowiecznym regionem, który służył jako główna prowincja królestwa serbskiego. Był to podział administracyjny pod bezpośrednim panowaniem monarchy, a czasem jako aportaż. Termin ten był używany w odniesieniu do różnych państw serbskich w średniowieczu. Był to kraj koronny, siedziba lub [[apanaż]] następujących bytów politycznych:
 +
 
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Serbia_(early_medieval)|Księstwo Serbskie] (768–960), centrum państwowe i religijne ([Eparchii Raška])
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras Catepanate of Ras] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Sirmium_(theme) Theme of Sirmium] (960–1043), prowincja Bizancjum
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Wielkie Księstwo Duklji] (1043–1101), ziemia koronna; [[apanaż]]
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Serbia Serbskie Wielkie Księstwo] (1101–1217), ziemia koronna
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Serbia_Nemanicz%C3%B3w Królestwo Serbów] (1217–1345), ziemia koronna
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Carstwo_Serbskie Carstwo Serbskie] (1345–1371), ziemia koronna
 +
*[[Despotat Serbii]], ziemia koronna
 +
 
 +
W ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/O_zarz%C4%85dzaniu_pa%C5%84stwem De Administrando Imperio]'' Konstantyna VII Porfirogenety Ras jest wymieniany jako ważne miasto Serbii pod rządami [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czas%C5%82aw_Klonimirovi%C4%87 Časlava Klonimirovicia] (927–960) w pobliżu jego granicy z pierwszym imperium bułgarskim<ref name="Moravcsik">Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.</ref>. Współczesna historiografia identyfikuje Serbię Konstantyna jako Raškę, aby odróżnić ją od innych prowincji rządzonych przez tych wczesnych Serbów: [[Zahumle]], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Trawunia Trawunia], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Duklja] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Narentanie Pagania]. Porfirogeneta używa Serbii jako nazwy dla kontynentalnych regionów Raška i Bośni; chociaż nazwa ta ma oznaczać „wszystkie ziemie serbskie” jako exonim.
  
*[[Principality of Serbia (early medieval)|Serbian Principality]] (768–960), center of state and religious see ([[Eparchy of Raška]])
+
=== Współczesność ===
*[[Catepanate of Ras]] and [[Theme of Sirmium]] (960–1043), Byzantine province
 
*[[Grand Principality of Duklja]] (1043–1101), crownland; appanage
 
*[[Serbian Grand Principality]] (1101–1217), crownland
 
*[[Kingdom of Serbia (medieval)|Serbian Kingdom]] (1217–1345), crownland
 
*[[Serbian Empire]] (1345–1371), crownland
 
*[[Serbian Despotate]], crownland
 
  
In [[Constantine Porphyrogenitus]]' ''[[De Administrando Imperio]]'', Ras is mentioned as an important town of Serbia under [[Časlav of Serbia|Časlav Klonimirović]] (927–960) near its border with the [[First Bulgarian Empire]].{{sfn|Moravcsik|1967|p=}} Constantine's Serbia is often identified as Raška by modern historiography to differentiate it from the other provinces ruled by these early Serbs: [[Zachlumia|Zahumlje]], [[Travunia]], [[Duklja]] and [[Pagania]]. Porphyrogenitus uses ''Serbia'' as a name for the mainland regions of Raška and Bosnia; although the name comes to denote "all of Serbian lands" as an exonym.
+
W latach 1918–1922 [https://pl.wikipedia.org/wiki/Okr%C4%99g_raski żupanat Raška] był jedną z jednostek administracyjnych [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C3%B3lestwo_Jugos%C5%82awii Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców]. Jej siedziba znajdowała się w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Novi_Pazar Novi Pazar]. W 1922 r. utworzono nową jednostkę administracyjną zwaną obwodem Raška z siedzibą w [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C4%8Ca%C4%8Dak Čačaku]. W 1929 r. zlikwidowano tę jednostkę administracyjną, a jej terytorium podzielono na trzy nowo utworzone prowincje (''banovinas''). Region ten jest częścią szerszego regionu „[https://en.wikipedia.org/wiki/Old_Serbia starej Serbii]”, używanego w kategoriach historycznych.
  
===Modern===
+
== Kultura ==
Between 1918 and 1922, [[Raška District]] was one of the administrative units of the [[Kingdom of Yugoslavia|Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes]]. Its seat was in [[Novi Pazar]]. In 1922, a new administrative unit known as the Raška Oblast was formed with its seat in [[Čačak]]. In 1929, this administrative unit was abolished and its territory was divided among three newly formed provinces (banovinas). The region is a part of the wider "[[Old Serbia]]" region, used in historical terms.
 
  
==Culture==
+
Niektóre kościoły w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni zostały zbudowane przez mistrzów z Raški, którzy należeli do [https://en.wikipedia.org/wiki/Ra%C5%A1ka_architectural_school szkoły architektonicznej Raška]. Należą do nich: [https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_the_Holy_Apostles_Peter_and_Paul,_Ras Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła] w Stari Ras oraz klasztory [https://en.wikipedia.org/wiki/Gradac_Monastery Gradac] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Stara_Pavlica Stara Pavlica].<ref>Janićijević, Jovan, ed. (1998). ''[https://books.google.com/books?id=7nItAQAAIAAJ The Cultural Treasury of Serbia]''. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system. str. 147.</ref>
Some of the churches in western Serbia and eastern Bosnia were built by masters from Raška, who belonged to the [[Raška architectural school]]. They include: [[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]] in Stari Ras, and monasteries of [[Gradac Monastery|Gradac]] and [[Stara Pavlica]].{{sfn|Janićijević|1998|p=147}}
 
  
==Geography==
+
== Geografia ==
[[Image:Raska oblast.png|thumb|260px|Raška in the narrow sense, in southwestern Serbia]]
+
[[Image:Raska oblast.png|thumb|260px|Raška w wąskim znaczeniu, w południowo-zachodniej Serbii]]
{{see also|Geography of Serbia}}
 
  
===Sub-regions===
+
=== Podregiony ===
*[[Stari Vlah]] ({{lang-sr-Cyrl|Стари Влах}}, {{IPA-sh|stâːriː vlâx|pron}}, "Old Vlah") is part of [[Priboj]], [[Nova Varoš]], [[Prijepolje]], [[Užice]], [[Čajetina]], and [[Arilje]], which is part of the [[Zlatibor District]], and [[Ivanjica]], which is part of [[Moravica District]].{{citation needed|date=December 2013}}
+
*[[Stari Vlah]] (Стари Влах, "Old Vlah") część [[Priboj]], [[Nova Varoš]], [[Prijepolje]], [[Užice]], [[Čajetina]], i [[Arilje]], który jest częścią [[Zlatibor District]], i [[Ivanjica]], który jest częścią [[Moravica District]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup>
 
*[[Pešter]]
 
*[[Pešter]]
 
*South [[Podrinje]]
 
*South [[Podrinje]]
Linia 94: Linia 74:
 
*[[Ibarski Kolašin]]
 
*[[Ibarski Kolašin]]
  
==See also==
+
== Zobacz także ==
*[[List of regions of Serbia]]
+
*[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_regions_of_Serbia Lista regionów Serbii]]
*[[Catepanate of Ras]]
+
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras Katepanat Raszki]
 
*[[Sandžak]]
 
*[[Sandžak]]
  
==References==
+
== Przypisy ==
{{Reflist}}
+
{{izvori}}
 +
 
 +
== Źródła ==
 +
* Bataković, Dušan T., red. (2005). ''[https://books.google.com/books?id=a0jA_LdH6nsC Histoire du peuple serbe]'' [''Historia Serbów''] (po francusku). Lausanne: L’Age d’Homme.
 +
* Ćirković, Sima (2004). ''[https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC The Serbs]''. Malden: Blackwell Publishing.
 +
* Curta, Florin (2006). ''[https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250]''. Cambridge: Cambridge University Press.
 +
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. ''[https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century]''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 +
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. ''[https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest]''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 +
* Gigović, Ljubomir. [https://web.archive.org/web/20140506210349/http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf "Etnički sastav stanovništva Raške oblasti"] (PDF). Globus 2008, vol. 39, br. 33, str. 113–132. Београд. Zarchiwizowane z [http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf oryginału] (PDF) dnia 2014-05-06.
 +
* Hupchick, Dennis P. (2002). ''[https://archive.org/details/balkansfromconst00hupc_0 The Balkans: From Constantinople to Communism]''. New York: Palgrave.
 +
* Ivić, Pavle, ed. (1995). The History of Serbian Culture. Edgware: Porthill Publishers.
 +
* Janićijević, Jovan, ed. (1998). ''[https://books.google.com/books?id=7nItAQAAIAAJ The Cultural Treasury of Serbia]''. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system.
 +
* Калић, Јованка (1979). [https://books.google.com/books?id=Kt87AQAAIAAJ "Назив Рашка у старијој српској историји (IX-XII век)"]. ''Зборник Филозофског факултета''. '''14''' (1): str. 79–92.
 +
* Калић, Јованка (1989). [https://books.google.com/books?id=IwnTAAAAMAAJ "Прокопијева Арса"]. ''Зборник радова Византолошког института''. 27–28: str. 9–17.
 +
* Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". ''[https://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/jkalic-raska.html The Serbian Question in the Balkans]''. Belgrade: Faculty of Geography. str. 147–155.
 +
* Калић, Јованка (2004). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0584-98880441183K "Рашка краљевина: Regnum Rasciae"]. ''Зборник радова Византолошког института''. '''41''': str. 183–189.
 +
* Калић, Јованка (2010). "Стара Рашка". ''Глас САНУ''. '''414''' (15): str. 105–114.
 +
* Kalić, Jovanka (2017). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531748007K "The First Coronation Churches of Medieval Serbia"]. Balcanica. '''48''': str. 7–18.
 +
* Petrović, Milić F. (2007). "Raška oblast u Jugoslovenskoj državi 1918–1941". ''Časopis Arhiv – godina VIII broj 1/2''. Beograd.
 +
* Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
 +
* Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). ''[https://www.doaks.org/research/publications/books/catalogue-of-byzantine-seals-at-dumbarton-oaks-and-in-the-fogg-museum-of-art-1-italy-north-of-the-balkans-north-of-the-black-seas Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art]''. '''1'''. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
 +
* Proroković, D., 2014. Raška oblast kao geopolitičko žarište i njen značaj po položaj Srbije i Srpske /Raska region as a geopolitical hot spot and its significance for the position of Serbia and Srpska. Politeia, 4(7), str.175–193.
 +
* Stephenson, Paul (2000). ''[https://books.google.com/books?hl=sr&id=ILiOI0UgxHoC Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204]''. Cambridge University Press.
 +
* Stephenson, Paul (2003). ''[https://books.google.com/books?id=Z0PmrXKnczUC The Legend of Basil the Bulgar-Slayer]''. Cambridge: Cambridge University Press.
 +
* Samardžić, Radovan; Duškov, Milan, red. (1993). ''[https://books.google.com/books?id=O3MtAQAAIAAJ Serbs in European Civilization]''. Belgrade: Nova, Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Balkan Studies.
 +
* Šćekić, Radenko; Leković, Žarko; Premović, Marijan (2015). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531546079S "Political Developments and Unrests in Stara Raška (Old Rascia) and Old Herzegovina during Ottoman Rule"]. Balcanica. '''46''': str. 79–106.
 +
* Thurn, Hans, ed. (1973). ''[https://books.google.com/books?id=79jH-QXdf0EC Ioannis Scylitzae Synopsis historiarum]''. Berlin-New York: De Gruyter.
 +
* Whittow, Mark (1996). The Making of Orthodox Byzantium, 600–1025. Basingstoke: Macmillan.
 +
* Живковић, Тибор (2002). ''[https://books.google.com/books?id=oE-gAAAAMAAJ Јужни Словени под византијском влашћу 600–1025 (Słowianie południowi pod panowaniem bizantyjskim 600–1025)]''. Београд: Историјски институт САНУ, Службени гласник.
 +
* Živković, Tibor (2008). ''[https://books.google.com/books?id=JlIsAQAAIAAJ Forging unity: The South Slavs between East and West 550–1150]''. Belgrade: The Institute of History, Čigoja štampa.
  
==Sources==
+
== Linki zewnętrzne ==
{{Refbegin|2}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Bataković|editor-first=Dušan T.|editor-link=Dušan T. Bataković|title=Histoire du peuple serbe|trans-title=History of the Serbian People|language=French|date=2005|location=Lausanne|publisher=L’Age d’Homme|url=https://books.google.com/books?id=a0jA_LdH6nsC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Ćirković|first=Sima|authorlink=Sima Ćirković|year=2004|title=The Serbs|location=Malden|publisher=Blackwell Publishing|url=https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Curta|first=Florin|authorlink=Florin Curta|title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250|year=2006|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt|url-access=registration}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Fine|first=John Van Antwerp Jr.|authorlink=John Van Antwerp Fine Jr.|title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century|year=1991|origyear=1983|location=Ann Arbor, Michigan|publisher=University of Michigan Press|url=https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Fine|first=John Van Antwerp Jr.|authorlink=John Van Antwerp Fine Jr.|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|year=1994|origyear=1987|location=Ann Arbor, Michigan|publisher=University of Michigan Press|url=https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC}}
 
*{{cite document|last=Gigović|first=Ljubomir|title=Etnički sastav stanovništva Raške oblasti|url=http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf|work=Globus 2008, vol. 39, br. 33, str. 113–132|location=Београд|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140506210349/http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf|archivedate=2014-05-06}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Hupchick|first=Dennis P.|year=2002|title=The Balkans: From Constantinople to Communism|location=New York|publisher=Palgrave|url=https://archive.org/details/balkansfromconst00hupc_0|url-access=registration}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Ivić|editor-first=Pavle|editorlink=Pavle Ivić|title=The History of Serbian Culture|year=1995|location=Edgware|publisher=Porthill Publishers|url=https://books.google.com/books?id=7nItAQAAIAAJ}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Janićijević|editor-first=Jovan|title=The Cultural Treasury of Serbia|year=1998|location=Belgrade|publisher=Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system|url=https://books.google.com/books?id=rHYMAQAAMAAJ}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last=Калић|first=Јованка|authorlink=Jovanka Kalić|title=Назив Рашка у старијој српској историји (IX-XII век)|journal=Зборник Филозофског факултета|year=1979|volume=14|issue=1|pages=79–92|url=https://books.google.com/books?id=Kt87AQAAIAAJ}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last=Калић|first=Јованка|authorlink=Jovanka Kalić|title=Прокопијева Арса|journal=Зборник радова Византолошког института|volume=27–28|year=1989|pages=9–17|url=https://books.google.com/books?id=IwnTAAAAMAAJ}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Kalić|first=Jovanka|authorlink=Jovanka Kalić|chapter=Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State|title=The Serbian Question in the Balkans|year=1995|location=Belgrade|publisher=Faculty of Geography|pages=147–155|url=https://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/jkalic-raska.html}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last=Калић|first=Јованка|authorlink=Jovanka Kalić|title=Рашка краљевина: Regnum Rasciae|journal=Зборник радова Византолошког института|year=2004|volume=41|pages=183–189|url=http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0584-98880441183K}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last=Калић|first=Јованка|authorlink=Jovanka Kalić|title=Стара Рашка|journal=Глас САНУ|year=2010|volume=414|issue=15|pages=105–114}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last=Kalić|first=Jovanka|authorlink=Jovanka Kalić|title=The First Coronation Churches of Medieval Serbia|journal=Balcanica|year=2017|volume=48|pages=7–18|url=http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531748007K}}
 
*{{cite document|last=Petrović|first=Milić F.|title=Raška oblast u Jugoslovenskoj državi 1918–1941|work=Časopis Arhiv – godina VIII broj 1/2|location=Beograd|year=2007}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Moravcsik|editor-first=Gyula|editorlink=Gyula Moravcsik|title=Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio|year=1967|orig-year=1949|edition=2nd revised|location=Washington D.C.|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|url=https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Nesbitt|editor-first1=John W.|editor-last2=Oikonomides|editor-first2=Nicolas|editor-link2=Nicolas Oikonomides|title=Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art|volume=1|year=1991|location=Washington, D.C.|publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection|url=https://www.doaks.org/research/publications/books/catalogue-of-byzantine-seals-at-dumbarton-oaks-and-in-the-fogg-museum-of-art-1-italy-north-of-the-balkans-north-of-the-black-seas}}
 
* Proroković, D., 2014. Raška oblast kao geopolitičko žarište i njen značaj po položaj Srbije i Srpske /Raska region as a geopolitical hot spot and its significance for the position of Serbia and Srpska. Politeia, 4(7), pp.175–193.
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Stephenson|first=Paul|title=Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204|year=2000|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?hl=sr&id=ILiOI0UgxHoC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Stephenson|first=Paul|title=The Legend of Basil the Bulgar-Slayer|year=2003|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=Z0PmrXKnczUC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Samardžić|editor-first1=Radovan|editor-link1=Radovan Samardžić|editor-last2=Duškov|editor-first2=Milan|title=Serbs in European Civilization|year=1993|location=Belgrade|publisher=Nova, Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Balkan Studies|url=https://books.google.com/books?id=O3MtAQAAIAAJ}}
 
* {{Cite journal|ref=harv|last1=Šćekić|first1=Radenko|last2=Leković|first2=Žarko|last3=Premović|first3=Marijan|title=Political Developments and Unrests in Stara Raška (Old Rascia) and Old Herzegovina during Ottoman Rule|journal=Balcanica|volume=46|year=2015|pages=79–106|url=http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531546079S}}
 
* {{Cite book|ref=harv|editor-last=Thurn|editor-first=Hans|title=Ioannis Scylitzae Synopsis historiarum|year=1973|location=Berlin-New York|publisher=De Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=79jH-QXdf0EC}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Whittow|authorlink=Mark Whittow|first=Mark|title=The Making of Orthodox Byzantium, 600–1025|year=1996|location=Basingstoke|publisher=Macmillan|url=https://books.google.com/books?id=-ktdDwAAQBAJ}}
 
* {{Cite book|ref=harv|last=Живковић|first=Тибор|authorlink=Tibor Živković|year=2002|title=Јужни Словени под византијском влашћу 600–1025 (South Slavs under the Byzantine Rule 600–1025)|url=https://books.google.com/books?id=oE-gAAAAMAAJ|location=Београд|publisher=Историјски институт САНУ, Службени гласник}}
 
* {{cite book|ref=harv|last=Živković|first=Tibor|authorlink=Tibor Živković|title=Forging unity: The South Slavs between East and West 550–1150|url=https://books.google.com/books?id=JlIsAQAAIAAJ|year=2008|location=Belgrade|publisher=The Institute of History, Čigoja štampa}}
 
{{refend}}
 
  
==External links==
 
{{commons category|Rascia}}
 
 
* [http://www.raska-turizam.rs/ Tourist Information About Raška region]
 
* [http://www.raska-turizam.rs/ Tourist Information About Raška region]
 +
|
 +
{{Ficha de estado desaparecido
 +
|nombre_oficial = Raška
 +
|nombre_completo = Raszka
 +
|nombre_común =
 +
|status = historyczny region Serbii
 +
|status_texto =
 +
|imperio =
 +
 +
<!-- p1, p2, etc. son países predecesores -->
 +
|p1 =
 +
|bandera_p1 =
 +
|imagen_p1 =
 +
|año_p1 =
 +
|p2 =
 +
|bandera_p2 =
 +
|imagen_p2 =
 +
|año_p2 =
 +
|p3          =
 +
|bandera_p3  =
 +
|p4          =
 +
 +
|p5          =
 +
|bandera_p5  =
 +
 +
<!-- s1, s2, etc. son países sucesores -->
 +
|s1 =
 +
|bandera_s1 =
 +
|imagen_s1 =
 +
|año_s1 =
 +
|s2          =
 +
 +
|s3          =
 +
|bandera_s3  =
 +
 +
|imagen_bandera = Coat_of_arms_of_Cumania.svg
 +
|bandera =
 +
|imagen_escudo =
 +
|símbolo =
 +
 +
|mapa = Serbia022.png
 +
 +
|aclaración_mapa = Raska (bez północnej Czarnogóry i części w regionie Kosowa) i inne regiony geograficzne w Serbii
 +
 +
|lema_nacional =
 +
|himno_nacional =
 +
|capital = wiele miejscowości, m.in. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stari_Ras Stari Ras], Skopje, Prizren
 +
 +
|capital-en-exilio =
 +
|idioma =
 +
|idioma_principal =
 +
|idioma_no_oficial =
 +
|religión =
 +
|latd =
 +
|latm =
 +
|latNS =
 +
|longd =
 +
|longm =
 +
|longEW =
 +
|area =
 +
|forma_de_gobierno = [[księstwo]]<br>[[królestwo]]<br>[[carstwo]]
 +
|título_líder = <small><small>książę / król / car / despot</small></small>
 +
|líder1 = Вишеслав <small>(Višeslav)</small><ref>Historiografia zgadza się, że Višeslav rządził ok.780 lub „pod koniec VIII wieku”, będąc współczesnym Karolowi Wielkiemu</ref>
 +
|año_líder1 = ok.[[780]]–[[829]]
 +
|líder2 = [[Стефан Томашевић]] <small>(Stjepan Tomašević)</small>
 +
|año_líder2 = [[1459]]
 +
|título_gobernante =
 +
|gobernante1 =
 +
|año_gobernante1 =
 +
|gobernante2 =
 +
|año_gobernante2 =
 +
|gobernante3 =
 +
|año_gobernante3 =
 +
|gobernante4 =
 +
|año_gobernante4 =
 +
|título_gobernante2 =
 +
|gobernante1 =
 +
|año_gobernante1 =
 +
|gobernante2 =
 +
|año_gobernante2 =
 +
|legislatura =
 +
|legislatura1 =
 +
|legislatura2 =
 +
|era = [[średniowiecze]]
 +
 +
|evento1 =
 +
|fecha_evento1 =
 +
|evento_anterior1 =
 +
|fecha_evento_anterior1 =
 +
|año_evento_anterior1 =
 +
|evento_inicio = Utworzenie
 +
|fecha_inicio =
 +
|año_inicio = [[768]]
 +
|año_evento1 =
 +
 +
|evento2 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Serbia_(early_medieval) Księstwo Serbii]
 +
|año_evento2 = (768–960)
 +
|fecha_evento2 =
 +
 +
|evento3 = Cesarstwo Bizantyńskie ([https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras Catepanat Ras i Theme Sirmium])
 +
|año_evento3 = (960–1043)
 +
|fecha_evento3 =
 +
 +
|evento4 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Wielkie Księstwo Dukli] (ziemia koronna; [[apanaż]])
 +
|año_evento4 = (1043–1101)
 +
|fecha_evento4 =
 +
 +
|evento5 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Serbia Wielkie Księstwo Serbii] (ziemia koronna)
 +
|año_evento5 = (1101–1217)
 +
|fecha_evento5 =
 +
 +
|evento6 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Serbia_(medieval) Królestwo Serbii] (ziemia koronna)
 +
|año_evento6 = (1217–1345)
 +
|fecha_evento6 =
 +
 +
|evento7 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Carstwo_Serbskie Carstwo Serbskie] (ziemia koronna)
 +
|año_evento7 = (1345–1371)
 +
|fecha_evento7 =
 +
 +
|evento8 = [[Despotat Serbii]] (ziemia koronna)
 +
|año_evento8 = 1402–1459
 +
|fecha_evento8 =
 +
 +
|evento_fin = Rozwiązanie
 +
|fecha_fin =
 +
|año_fin = [[1459]]
 +
|evento_posterior1 =
 +
|fecha_posterior1 =
 +
|año_posterior1 =
 +
|datos_año1 =
 +
|datos_población1 =
 +
|datos_superficie1 =
 +
|datos_año2 =
 +
|datos_población2 =
 +
|datos_superficie2 =
 +
|moneda =
 +
|miembro_de =
 +
|notas =
 +
 +
|dzisiaj część =
 +
<small><small>
 +
[[Plik:Flag_of_Serbia.svg|23px|border]] Serbia<br>
 +
</small></small>
 +
}}
 +
|}
  
{{Geographical regions of Serbia}}
+
{{SORTUJ:Raszak)}}
{{Serbian states}}
 
  
{{coord missing|Serbia}}
+
[[Kategoria:Geograficzne regiony Serbii]]
 +
[[Kategoria:Historyczne regiony Serbii]]
 +
[[Kategoria:Sandžak]]
 +
[[Kategoria:Serbia]]
  
{{DEFAULTSORT:Raska (Region)}}
+
[[Kategoria:Former Slavic countries]]
[[Category:Geographical regions of Serbia]]
 
[[Category:Historical regions in Serbia]]
 
[[Category:Geography of Šumadija and Western Serbia]]
 
[[Category:Sandžak]]
 
[[Category:Medieval Serbia]]
 
[[Category:Subdivisions of Serbia in the Middle Ages]]
 
[[Category:Former Slavic countries]]
 
[[Category:8th century in Serbia]]
 
[[Category:9th century in Serbia]]
 
[[Category:10th century in Serbia]]
 
[[Category:11th century in Serbia]]
 
[[Category:12th century in Serbia]]
 
[[Category:13th century in Serbia]]
 

Aktualna wersja na dzień 08:39, 27 cze 2020

Raška (pol. Raszak, węg. Raška, serb. Рашка, łac. Rascia) to region geograficzny obejmujący południowo-zachodnie części współczesnej Serbii, a historycznie także północno-wschodnie części współczesnej Czarnogóry. W średniowieczu region był centrum Księstwa Serbskiego i Królestwa Serbskiego, którego stolicą było miasto Ras (obiekt światowego dziedzictwa) od XI do XIII wieku.[1]

Nazwa

Plik:Stari Ras.jpg
Ruiny twierdzy Ras, stolicy Wielkiego Księstwa Duklja

Nazwa pochodzi od nazwy najważniejszego fortu w regionie Ras, który po raz pierwszy pojawia się w źródłach z VI wieku jako Arsa, pod tą nazwą w pracy De aedificiis bizantyjskiego historyka Procopiusa[2]. W X wieku wariant Ras stał się popularną nazwą fortu, o czym świadczą dzieło De Administrando Imperio, napisane przez Konstantyna VII Porfirogenetę[3], a także bizantyjską pieczęć Jana, gubernatora Ras (ok.971–976) ).[4]

W tym samym czasie Ras stał się siedzibą prawosławnej eparchii Ras, skupionej w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Nazwa eparchii ostatecznie zaczęła oznaczać cały obszar podlegający jej jurysdykcji, a później stała się wspólną nazwą regionalną[1].

Pod rządami Stefana Nemanji Ras został ponownie stolicą państwa i jako taki był czasami używany przez [kto?] W historiografii w odniesieniu do Serbii od początku 12 do początku 14 wieku.potrzebne źródło Zaczęło się jego użycie jako exonimu dla Serbii w zachodnioeuropejskich źródłach na początku XIII wiekupotrzebne źródło wraz z innymi nazwami, takimi jak Dalmacja i Slawonia.

Pierwsze potwierdzone pojawienie się imienia Raška ma miejsce w Karcie Kotorskim (1186), w którym Stefan Nemanja jest wymieniony jako „żupan ​​Raški”. Wkrótce potem Raška (Rascia) stała się exonimem dla Serbii w zachodnich źródłach (papiestwo, niemiecki, włoski, francuski itd.) Często w połączeniu z Serbią (Servia et Rascia). Jednak nazwa ta pojawia się rzadko w średniowiecznej Serbii, a nigdy w bizantyjskich dziełach oznaczających państwo.

W okresie od XV do XVIII wieku termin Raška (Rascia, Ráczság) był używany do oznaczenia południowej równiny panońskiej zamieszkałej przez Serbów Raška (Rascia, Ráczság), którzy osiedlili się tam w późnym średniowieczu, okresie osmańskim i wędrówkach wielkich serbów ze średniowiecznej Serbii „Rácz” przetrwał jako wspólne nazwisko na Węgrzech.

History

{{#invoke:Ikona|szablon}} Osobny artykuł: History of Serbia.

Średniowiecze

Plik:Petrova crkva 4.jpg
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Raska (po łacinie Rascia) była średniowiecznym regionem, który służył jako główna prowincja królestwa serbskiego. Był to podział administracyjny pod bezpośrednim panowaniem monarchy, a czasem jako aportaż. Termin ten był używany w odniesieniu do różnych państw serbskich w średniowieczu. Był to kraj koronny, siedziba lub apanaż następujących bytów politycznych:

W De Administrando Imperio Konstantyna VII Porfirogenety Ras jest wymieniany jako ważne miasto Serbii pod rządami Časlava Klonimirovicia (927–960) w pobliżu jego granicy z pierwszym imperium bułgarskim[3]. Współczesna historiografia identyfikuje Serbię Konstantyna jako Raškę, aby odróżnić ją od innych prowincji rządzonych przez tych wczesnych Serbów: Zahumle, Trawunia, Duklja i Pagania. Porfirogeneta używa Serbii jako nazwy dla kontynentalnych regionów Raška i Bośni; chociaż nazwa ta ma oznaczać „wszystkie ziemie serbskie” jako exonim.

Współczesność

W latach 1918–1922 żupanat Raška był jedną z jednostek administracyjnych Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Jej siedziba znajdowała się w Novi Pazar. W 1922 r. utworzono nową jednostkę administracyjną zwaną obwodem Raška z siedzibą w Čačaku. W 1929 r. zlikwidowano tę jednostkę administracyjną, a jej terytorium podzielono na trzy nowo utworzone prowincje (banovinas). Region ten jest częścią szerszego regionu „starej Serbii”, używanego w kategoriach historycznych.

Kultura

Niektóre kościoły w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni zostały zbudowane przez mistrzów z Raški, którzy należeli do szkoły architektonicznej Raška. Należą do nich: Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stari Ras oraz klasztory Gradac i Stara Pavlica.[5]

Geografia

Plik:Raska oblast.png
Raška w wąskim znaczeniu, w południowo-zachodniej Serbii

Podregiony

Zobacz także

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing.
  2. Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". The Serbian Question in the Balkans. Belgrade: Faculty of Geography. str. 9–17.
  3. 3,0 3,1 Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
  4. Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art. 1. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. str. 100-101.
  5. Janićijević, Jovan, ed. (1998). The Cultural Treasury of Serbia. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system. str. 147.

Źródła

Linki zewnętrzne

Raška
Raszka

historyczny region Serbii

768-1459

Plik:Coat of arms of Cumania.svg

Raska (bez północnej Czarnogóry i części w regionie Kosowa) i inne regiony geograficzne w Serbii
Stolica wiele miejscowości, m.in. Stari Ras, Skopje, Prizren
Rząd księstwo
królestwo
carstwo
książę / król / car / despot
 • ok.780829 Вишеслав (Višeslav)[1]
 • 1459 Стефан Томашевић (Stjepan Tomašević)
Historia średniowiecze
 • Utworzenie 768
 • Księstwo Serbii
(768–960)
 • Cesarstwo Bizantyńskie (Catepanat Ras i Theme Sirmium)
(960–1043)
 • Wielkie Księstwo Dukli (ziemia koronna; apanaż)
(1043–1101)
 • Wielkie Księstwo Serbii (ziemia koronna)
(1101–1217)
 • Królestwo Serbii (ziemia koronna)
(1217–1345)
 • Carstwo Serbskie (ziemia koronna)
(1345–1371)
 • Despotat Serbii (ziemia koronna)
1402–1459
 • Rozwiązanie 1459
Dzisiaj część

23px Serbia


  1. Historiografia zgadza się, że Višeslav rządził ok.780 lub „pod koniec VIII wieku”, będąc współczesnym Karolowi Wielkiemu