Raška: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 34 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
'''Raška''' (pol. ''Raszak, węg. ''Raška'', serb. ''Рашка'', łac. ''Rascia'') to region geograficzny obejmujący południowo-zachodnie części współczesnej Serbii, a historycznie także północno-wschodnie części współczesnej Czarnogóry. W średniowieczu region był centrum Księstwa Serbskiego i Królestwa Serbskiego, którego stolicą było miasto [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stari_Ras Ras] (obiekt światowego dziedzictwa) od XI do XIII wieku.<ref name="Ćirković">Ćirković, Sima (2004). ''[https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC The Serbs]''. Malden: Blackwell Publishing.</ref>
 +
 +
== Nazwa ==
 +
 +
[[File:Stari Ras.jpg|left|thumb|190px|Ruiny twierdzy Ras, stolicy Wielkiego Księstwa Duklja]]
 +
 +
Nazwa pochodzi od nazwy najważniejszego fortu w regionie Ras, który po raz pierwszy pojawia się w źródłach z VI wieku jako Arsa, pod tą nazwą w pracy De aedificiis bizantyjskiego historyka Procopiusa<ref>Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". ''[https://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/jkalic-raska.html The Serbian Question in the Balkans]''. Belgrade: Faculty of Geography. str. 9–17.</ref>. W X wieku wariant Ras stał się popularną nazwą fortu, o czym świadczą dzieło De Administrando Imperio, napisane przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyna VII Porfirogenetę]<ref name="Moravcsik">Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.</ref>, a także bizantyjską pieczęć Jana, [https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras gubernatora Ras] (ok.971–976) ).<ref>Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). ''[https://www.doaks.org/research/publications/books/catalogue-of-byzantine-seals-at-dumbarton-oaks-and-in-the-fogg-museum-of-art-1-italy-north-of-the-balkans-north-of-the-black-seas Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art]''. '''1'''. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. str. 100-101.</ref>
 +
 +
W tym samym czasie Ras stał się siedzibą prawosławnej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Eparchia_raszko-prizre%C5%84ska eparchii Ras], skupionej w [https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_the_Holy_Apostles_Peter_and_Paul,_Ras Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła]. Nazwa eparchii ostatecznie zaczęła oznaczać cały obszar podlegający jej jurysdykcji, a później stała się wspólną nazwą regionalną<ref name="Ćirković" />.
 +
 +
Pod rządami [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Nemania Stefana Nemanji] Ras został ponownie stolicą państwa i jako taki był czasami używany przez [kto?] W historiografii w odniesieniu do Serbii od początku 12 do początku 14 wieku.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Zaczęło się jego użycie jako exonimu dla Serbii w zachodnioeuropejskich źródłach na początku XIII wieku<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> wraz z innymi nazwami, takimi jak Dalmacja i Slawonia.
 +
 +
Pierwsze potwierdzone pojawienie się imienia Raška ma miejsce w Karcie Kotorskim (1186), w którym Stefan Nemanja jest wymieniony jako „żupan ​​Raški”. Wkrótce potem Raška (Rascia) stała się exonimem dla Serbii w zachodnich źródłach (papiestwo, niemiecki, włoski, francuski itd.) Często w połączeniu z Serbią (Servia et Rascia). Jednak nazwa ta pojawia się rzadko w średniowiecznej Serbii, a nigdy w bizantyjskich dziełach oznaczających państwo.
 +
 +
W okresie od XV do XVIII wieku termin Raška (Rascia, Ráczság) był używany do oznaczenia południowej równiny panońskiej zamieszkałej przez Serbów ''Raška'' (''Rascia'', ''Ráczság''), którzy osiedlili się tam w późnym średniowieczu, okresie osmańskim i wędrówkach wielkich serbów ze średniowiecznej Serbii „Rácz” przetrwał jako wspólne nazwisko na Węgrzech.
 +
 +
==History==
 +
{{main|History of Serbia}}
 +
 +
=== Średniowiecze ===
 +
 +
[[File:Petrova crkva 4.jpg|left|thumb|260px|Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła]]
 +
 +
Raska (po łacinie Rascia) była średniowiecznym regionem, który służył jako główna prowincja królestwa serbskiego. Był to podział administracyjny pod bezpośrednim panowaniem monarchy, a czasem jako aportaż. Termin ten był używany w odniesieniu do różnych państw serbskich w średniowieczu. Był to kraj koronny, siedziba lub [[apanaż]] następujących bytów politycznych:
 +
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Serbia_(early_medieval)|Księstwo Serbskie] (768–960), centrum państwowe i religijne ([Eparchii Raška])
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras Catepanate of Ras] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Sirmium_(theme) Theme of Sirmium] (960–1043), prowincja Bizancjum
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Wielkie Księstwo Duklji] (1043–1101), ziemia koronna; [[apanaż]]
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Serbia Serbskie Wielkie Księstwo] (1101–1217), ziemia koronna
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Serbia_Nemanicz%C3%B3w Królestwo Serbów] (1217–1345), ziemia koronna
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Carstwo_Serbskie Carstwo Serbskie] (1345–1371), ziemia koronna
 +
*[[Despotat Serbii]], ziemia koronna
 +
 +
W ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/O_zarz%C4%85dzaniu_pa%C5%84stwem De Administrando Imperio]'' Konstantyna VII Porfirogenety Ras jest wymieniany jako ważne miasto Serbii pod rządami [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czas%C5%82aw_Klonimirovi%C4%87 Časlava Klonimirovicia] (927–960) w pobliżu jego granicy z pierwszym imperium bułgarskim<ref name="Moravcsik">Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.</ref>. Współczesna historiografia identyfikuje Serbię Konstantyna jako Raškę, aby odróżnić ją od innych prowincji rządzonych przez tych wczesnych Serbów: [[Zahumle]], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Trawunia Trawunia], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Duklja] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Narentanie Pagania]. Porfirogeneta używa Serbii jako nazwy dla kontynentalnych regionów Raška i Bośni; chociaż nazwa ta ma oznaczać „wszystkie ziemie serbskie” jako exonim.
 +
 +
=== Współczesność ===
 +
 +
W latach 1918–1922 [https://pl.wikipedia.org/wiki/Okr%C4%99g_raski żupanat Raška] był jedną z jednostek administracyjnych [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C3%B3lestwo_Jugos%C5%82awii Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców]. Jej siedziba znajdowała się w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Novi_Pazar Novi Pazar]. W 1922 r. utworzono nową jednostkę administracyjną zwaną obwodem Raška z siedzibą w [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C4%8Ca%C4%8Dak Čačaku]. W 1929 r. zlikwidowano tę jednostkę administracyjną, a jej terytorium podzielono na trzy nowo utworzone prowincje (''banovinas''). Region ten jest częścią szerszego regionu „[https://en.wikipedia.org/wiki/Old_Serbia starej Serbii]”, używanego w kategoriach historycznych.
 +
 +
== Kultura ==
 +
 +
Niektóre kościoły w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni zostały zbudowane przez mistrzów z Raški, którzy należeli do [https://en.wikipedia.org/wiki/Ra%C5%A1ka_architectural_school szkoły architektonicznej Raška]. Należą do nich: [https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_the_Holy_Apostles_Peter_and_Paul,_Ras Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła] w Stari Ras oraz klasztory [https://en.wikipedia.org/wiki/Gradac_Monastery Gradac] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Stara_Pavlica Stara Pavlica].<ref>Janićijević, Jovan, ed. (1998). ''[https://books.google.com/books?id=7nItAQAAIAAJ The Cultural Treasury of Serbia]''. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system. str. 147.</ref>
 +
 +
== Geografia ==
 +
[[Image:Raska oblast.png|thumb|260px|Raška w wąskim znaczeniu, w południowo-zachodniej Serbii]]
 +
 +
=== Podregiony ===
 +
*[[Stari Vlah]] (Стари Влах, "Old Vlah") część [[Priboj]], [[Nova Varoš]], [[Prijepolje]], [[Užice]], [[Čajetina]], i [[Arilje]], który jest częścią [[Zlatibor District]], i [[Ivanjica]], który jest częścią [[Moravica District]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup>
 +
*[[Pešter]]
 +
*South [[Podrinje]]
 +
*[[Raška (river)]]
 +
*[[Sjenica]] Field
 +
*[[Rujno]]
 +
*[[Zlatibor]]
 +
*[[Pljevlja]] Field
 +
*[[Nadibar]]
 +
*[[Dragačevo]]
 +
*[[Ibarski Kolašin]]
 +
 +
== Zobacz także ==
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_regions_of_Serbia Lista regionów Serbii]]
 +
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Catepanate_of_Ras Katepanat Raszki]
 +
*[[Sandžak]]
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Źródła ==
 +
* Bataković, Dušan T., red. (2005). ''[https://books.google.com/books?id=a0jA_LdH6nsC Histoire du peuple serbe]'' [''Historia Serbów''] (po francusku). Lausanne: L’Age d’Homme.
 +
* Ćirković, Sima (2004). ''[https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC The Serbs]''. Malden: Blackwell Publishing.
 +
* Curta, Florin (2006). ''[https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250]''. Cambridge: Cambridge University Press.
 +
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. ''[https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century]''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 +
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. ''[https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest]''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 +
* Gigović, Ljubomir. [https://web.archive.org/web/20140506210349/http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf "Etnički sastav stanovništva Raške oblasti"] (PDF). Globus 2008, vol. 39, br. 33, str. 113–132. Београд. Zarchiwizowane z [http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0351-0050/2008/0351-00500833113G.pdf oryginału] (PDF) dnia 2014-05-06.
 +
* Hupchick, Dennis P. (2002). ''[https://archive.org/details/balkansfromconst00hupc_0 The Balkans: From Constantinople to Communism]''. New York: Palgrave.
 +
* Ivić, Pavle, ed. (1995). The History of Serbian Culture. Edgware: Porthill Publishers.
 +
* Janićijević, Jovan, ed. (1998). ''[https://books.google.com/books?id=7nItAQAAIAAJ The Cultural Treasury of Serbia]''. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system.
 +
* Калић, Јованка (1979). [https://books.google.com/books?id=Kt87AQAAIAAJ "Назив Рашка у старијој српској историји (IX-XII век)"]. ''Зборник Филозофског факултета''. '''14''' (1): str. 79–92.
 +
* Калић, Јованка (1989). [https://books.google.com/books?id=IwnTAAAAMAAJ "Прокопијева Арса"]. ''Зборник радова Византолошког института''. 27–28: str. 9–17.
 +
* Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". ''[https://www.rastko.rs/istorija/srbi-balkan/jkalic-raska.html The Serbian Question in the Balkans]''. Belgrade: Faculty of Geography. str. 147–155.
 +
* Калић, Јованка (2004). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0584-98880441183K "Рашка краљевина: Regnum Rasciae"]. ''Зборник радова Византолошког института''. '''41''': str. 183–189.
 +
* Калић, Јованка (2010). "Стара Рашка". ''Глас САНУ''. '''414''' (15): str. 105–114.
 +
* Kalić, Jovanka (2017). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531748007K "The First Coronation Churches of Medieval Serbia"]. Balcanica. '''48''': str. 7–18.
 +
* Petrović, Milić F. (2007). "Raška oblast u Jugoslovenskoj državi 1918–1941". ''Časopis Arhiv – godina VIII broj 1/2''. Beograd.
 +
* Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. ''[https://books.google.com/books?id=3al15wpFWiMC Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio]'' (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
 +
* Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). ''[https://www.doaks.org/research/publications/books/catalogue-of-byzantine-seals-at-dumbarton-oaks-and-in-the-fogg-museum-of-art-1-italy-north-of-the-balkans-north-of-the-black-seas Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art]''. '''1'''. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
 +
* Proroković, D., 2014. Raška oblast kao geopolitičko žarište i njen značaj po položaj Srbije i Srpske /Raska region as a geopolitical hot spot and its significance for the position of Serbia and Srpska. Politeia, 4(7), str.175–193.
 +
* Stephenson, Paul (2000). ''[https://books.google.com/books?hl=sr&id=ILiOI0UgxHoC Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204]''. Cambridge University Press.
 +
* Stephenson, Paul (2003). ''[https://books.google.com/books?id=Z0PmrXKnczUC The Legend of Basil the Bulgar-Slayer]''. Cambridge: Cambridge University Press.
 +
* Samardžić, Radovan; Duškov, Milan, red. (1993). ''[https://books.google.com/books?id=O3MtAQAAIAAJ Serbs in European Civilization]''. Belgrade: Nova, Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Balkan Studies.
 +
* Šćekić, Radenko; Leković, Žarko; Premović, Marijan (2015). [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0350-76531546079S "Political Developments and Unrests in Stara Raška (Old Rascia) and Old Herzegovina during Ottoman Rule"]. Balcanica. '''46''': str. 79–106.
 +
* Thurn, Hans, ed. (1973). ''[https://books.google.com/books?id=79jH-QXdf0EC Ioannis Scylitzae Synopsis historiarum]''. Berlin-New York: De Gruyter.
 +
* Whittow, Mark (1996). The Making of Orthodox Byzantium, 600–1025. Basingstoke: Macmillan.
 +
* Живковић, Тибор (2002). ''[https://books.google.com/books?id=oE-gAAAAMAAJ Јужни Словени под византијском влашћу 600–1025 (Słowianie południowi pod panowaniem bizantyjskim 600–1025)]''. Београд: Историјски институт САНУ, Службени гласник.
 +
* Živković, Tibor (2008). ''[https://books.google.com/books?id=JlIsAQAAIAAJ Forging unity: The South Slavs between East and West 550–1150]''. Belgrade: The Institute of History, Čigoja štampa.
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
 +
* [http://www.raska-turizam.rs/ Tourist Information About Raška region]
 
|
 
|
 
{{Ficha de estado desaparecido
 
{{Ficha de estado desaparecido
Linia 61: Linia 160:
 
|lema_nacional =  
 
|lema_nacional =  
 
|himno_nacional =  
 
|himno_nacional =  
|capital =  
+
|capital = wiele miejscowości, m.in. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stari_Ras Stari Ras], Skopje, Prizren
  
 
|capital-en-exilio =  
 
|capital-en-exilio =  
Linia 76: Linia 175:
 
|area =  
 
|area =  
 
|forma_de_gobierno = [[księstwo]]<br>[[królestwo]]<br>[[carstwo]]
 
|forma_de_gobierno = [[księstwo]]<br>[[królestwo]]<br>[[carstwo]]
|título_líder = <small>książę / król / car</small>
+
|título_líder = <small><small>książę / król / car / despot</small></small>
 
|líder1 = Вишеслав <small>(Višeslav)</small><ref>Historiografia zgadza się, że Višeslav rządził ok.780 lub „pod koniec VIII wieku”, będąc współczesnym Karolowi Wielkiemu</ref>
 
|líder1 = Вишеслав <small>(Višeslav)</small><ref>Historiografia zgadza się, że Višeslav rządził ok.780 lub „pod koniec VIII wieku”, będąc współczesnym Karolowi Wielkiemu</ref>
 
|año_líder1 = ok.[[780]]–[[829]]
 
|año_líder1 = ok.[[780]]–[[829]]
Linia 118: Linia 217:
 
|fecha_evento3 =  
 
|fecha_evento3 =  
  
|evento4 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Wielkie Księstwo Dukli] (crownland; appanage)
+
|evento4 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Dukli Wielkie Księstwo Dukli] (ziemia koronna; [[apanaż]])
 
|año_evento4 = (1043–1101)
 
|año_evento4 = (1043–1101)
 
|fecha_evento4 =  
 
|fecha_evento4 =  
  
|evento5 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Serbia Wielkie Księstwo Serbii] (crownland)
+
|evento5 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Serbia Wielkie Księstwo Serbii] (ziemia koronna)
 
|año_evento5 = (1101–1217)
 
|año_evento5 = (1101–1217)
 
|fecha_evento5 =  
 
|fecha_evento5 =  
  
|evento6 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Serbia_(medieval) Królestwo Serbii] (crownland)
+
|evento6 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Serbia_(medieval) Królestwo Serbii] (ziemia koronna)
 
|año_evento6 = (1217–1345)
 
|año_evento6 = (1217–1345)
 
|fecha_evento6 =  
 
|fecha_evento6 =  
  
|evento7 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Carstwo_Serbskie Carstwo Serbskie] (crownland)
+
|evento7 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Carstwo_Serbskie Carstwo Serbskie] (ziemia koronna)
 
|año_evento7 = (1345–1371)
 
|año_evento7 = (1345–1371)
 
|fecha_evento7 =  
 
|fecha_evento7 =  
  
|evento8 = [[Despotat Serbii]] (crownland)
+
|evento8 = [[Despotat Serbii]] (ziemia koronna)
 
|año_evento8 = 1402–1459
 
|año_evento8 = 1402–1459
 
|fecha_evento8 =  
 
|fecha_evento8 =  
Linia 160: Linia 259:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 
<small><small><small><small>'''Raška''' ({{lang-sr|Рашка}} / ''Raška''; {{lang-la|Rascia}}) is a geographical region, covering the south-western parts of modern [[Serbia]], and historically also including north-eastern parts of modern [[Montenegro]]. In the [[Medieval Serbia|Middle Ages]], the region was a center of the [[Grand Principality of Serbia|Serbian Principality]] and of the [[Kingdom of Serbia (medieval)|Serbian Kingdom]], whose capital was the city of [[Stari Ras|Ras]] (a [[List of World Heritage Sites in Serbia|World Heritage Site]]), from the 11th to the 13th century.{{sfn|Ćirković|2004|p=}} </small></small></small></small>
 
 
Raška (serbski: Рашка / Raška; łaciński: Rascia) to region geograficzny obejmujący południowo-zachodnie części współczesnej Serbii, a historycznie także północno-wschodnie części współczesnej Czarnogóry. W średniowieczu region był centrum Księstwa Serbskiego i Królestwa Serbskiego, którego stolicą było miasto Ras (obiekt światowego dziedzictwa) od XI do XIII wieku. [1]
 
 
==Name==
 
 
[[File:Stari Ras.jpg|right|thumb|190px|Ruins of [[Stari Ras|Ras Fortress]] a capital of [[Grand Principality of Duklja]]]]
 
 
Nazwa pochodzi od nazwy najważniejszego fortu w regionie Ras, który po raz pierwszy pojawia się w źródłach z VI wieku jako Arsa, pod tą nazwą w pracy De aedificiis bizantyjskiego historyka Procopiusa [2]. W X wieku wariant Ras stał się popularną nazwą fortu, o czym świadczą dzieło De Administrando Imperio, napisane przez Constantine Porphyrogenitus [3], a także bizantyjską pieczęć Jana, gubernatora Ras (ok. 971–976) ). [4]
 
 
<small><small><small><small>The name is derived from the name of the region's most important fort of [[Stari Ras|Ras]], which first appears in the 6th century sources as ''Arsa'', recorded under that name in the work ''De aedificiis'' of Byzantine historian [[Procopius]].{{sfn|Kalić|1989|p=9-17}} By the 10th century, the variant ''Ras'' became common name for the fort, as attested by the work ''[[De Administrando Imperio]]'', written by [[Constantine Porphyrogenitus]],{{sfn|Moravcsik|1967|p=}} and also by the Byzantine seal of John, [[Catepanate of Ras|governor of Ras]] (c. 971–976).{{sfn|Nesbitt|Oikonomides|1991|p=100-101}}  </small></small></small></small>
 
 
W tym samym czasie Ras stał się siedzibą prawosławnej eparchii Ras, skupionej w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Nazwa eparchii ostatecznie zaczęła oznaczać cały obszar podlegający jej jurysdykcji, a później stała się wspólną nazwą regionalną [5].
 
 
<small><small><small><small>In the same time, Ras became the seat of the Eastern Orthodox [[Eparchy of Ras]], centered in the [[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]]. The name of the eparchy eventually started to denote the entire area under its jurisdiction and later, thus becoming the common regional name.{{sfn|Ćirković|2004|p=29}}  </small></small></small></small>
 
 
Pod rządami Stefana Nemanji Ras został ponownie wygenerowany jako stolica państwa i jako taki był czasami używany przez [kto?] W historiografii w odniesieniu do Serbii od początku 12 do początku 14 wieku. [Potrzebne źródło] Zaczęło się jego użycie jako exonimu dla Serbii w zachodnioeuropejskich źródłach na początku XIII wieku [potrzebne źródło] wraz z innymi nazwami, takimi jak Dalmacja i Slawonia.
 
 
<small><small><small><small>Under [[Stefan Nemanja]], Ras was re-generated as state capital and as such it has at times been used by some{{who|date=May 2014}} in historiography to refer to Serbia from the early 12th to the early 14th century.{{citation needed|date=May 2014}} It had begun its use as an [[exonym]] for Serbia in [[Western Europe]]an sources in the early 13th century,{{citation needed|date=May 2014}} along with other names such as ''Dalmatia'' and ''Slavonia''.  </small></small></small></small>
 
 
Pierwsze potwierdzone pojawienie się imienia Raška ma miejsce w Karcie Kotorskim (1186), w którym Stefan Nemanja jest wymieniony jako „żupan ​​Raški”. Wkrótce potem Raška (Rascia) stała się exonimem dla Serbii w zachodnich źródłach (papiestwo, niemiecki, włoski, francuski itd.) Często w połączeniu z Serbią (Servia et Rascia). Jednak nazwa ta pojawia się rzadko w średniowiecznej Serbii, a nigdy w bizantyjskich dziełach oznaczających państwo.
 
 
 
<small><small><small><small>The first attested appearance of the name Raška is in the [[Kotor]] charter (1186), in which Stefan Nemanja is mentioned as ''[[župan]]'' of Raška. Soon after Raška (Rascia) became an exonym for Serbia in western sources ([[Papacy]], German, Italian, French etc.) often in conjunction with Serbia (''Servia et Rascia''). However, that name appears scarcely in medieval Serbian and never in Byzantine works to denote the state. </small></small></small></small>
 
 
W okresie od XV do XVIII wieku termin Raška (Rascia, Ráczság) był używany do oznaczenia południowej równiny panońskiej zamieszkałej przez Serbów (Raci), którzy osiedlili się tam w późnym średniowieczu, okresie osmańskim i wędrówkach wielkich serbów ze średniowiecznej Serbii „Rácz” przetrwał jako wspólne nazwisko na Węgrzech.
 
 
<small><small><small><small>Between the 15th and 18th centuries, the term ''Raška'' (''Rascia'', ''Ráczság'') was used to designate the southern [[Pannonian Plain]] inhabited by Serbs (''[[Raci (ethnonym)|Raci]]''), who settled there during the late Middle Ages, the Ottoman period and the Great Serb migrations from [[medieval Serbia]], "''[[Rác (surname)|Rácz]]''" has survived as a common surname in [[Hungary]]. </small></small></small></small>
 
 
==History==
 
{{main|History of Serbia}}
 
 
=== Średniowiecze ===
 
 
[[File:Petrova crkva 4.jpg|right|thumb|260px|[[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]]]]
 
 
Raska (po łacinie Rascia) była średniowiecznym regionem, który służył jako główna prowincja królestwa serbskiego. Był to podział administracyjny pod bezpośrednim panowaniem monarchy, a czasem jako aportaż. Termin ten był używany w odniesieniu do różnych państw serbskich w średniowieczu. Był to kraj koronny, siedziba lub appanage następujących stanów:
 
 
<small><small><small><small>Raška (in Latin ''Rascia'') was a medieval region that served as the principal province of the [[Serbia]]n realm. It was an [[administrative division]] under the direct rule of the monarch and sometimes as an appanage. The term has been used to refer to various Serbian states throughout the Middle Ages. It was the [[crownland]], seat or [[appanage]] of the following states: </small></small></small></small>
 
 
*[[Principality of Serbia (early medieval)|Serbian Principality]] (768–960), center of state and religious see ([[Eparchy of Raška]])
 
*[[Catepanate of Ras]] and [[Theme of Sirmium]] (960–1043), Byzantine province
 
*[[Grand Principality of Duklja]] (1043–1101), crownland; appanage
 
*[[Serbian Grand Principality]] (1101–1217), crownland
 
*[[Kingdom of Serbia (medieval)|Serbian Kingdom]] (1217–1345), crownland
 
*[[Serbian Empire]] (1345–1371), crownland
 
*[[Serbian Despotate]], crownland
 
 
W De Administrando Imperio Constantine Porphyrogenitus Ras jest wymieniany jako ważne miasto Serbii pod rządami Časlava Klonimirovicia (927–960) w pobliżu jego granicy z pierwszym imperium bułgarskim [3]. Współczesna historiografia identyfikuje Serbię Konstantyna jako Raškę, aby odróżnić ją od innych prowincji rządzonych przez tych wczesnych Serbów: Zahumlje, Travunia, Duklja i Pagania. Porphyrogenitus używa Serbii jako nazwy dla kontynentalnych regionów Raška i Bośni; chociaż nazwa ta ma oznaczać „wszystkie ziemie serbskie” jako exonim.
 
 
<small><small><small><small>In [[Constantine Porphyrogenitus]]' ''[[De Administrando Imperio]]'', Ras is mentioned as an important town of Serbia under [[Časlav of Serbia|Časlav Klonimirović]] (927–960) near its border with the [[First Bulgarian Empire]].{{sfn|Moravcsik|1967|p=}} Constantine's Serbia is often identified as Raška by modern historiography to differentiate it from the other provinces ruled by these early Serbs: [[Zachlumia|Zahumlje]], [[Travunia]], [[Duklja]] and [[Pagania]]. Porphyrogenitus uses ''Serbia'' as a name for the mainland regions of Raška and Bosnia; although the name comes to denote "all of Serbian lands" as an exonym. </small></small></small></small>
 
 
=== Współczesność ===
 
 
W latach 1918–1922 powiat Raška był jedną z jednostek administracyjnych Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Jej siedziba znajdowała się w Novi Pazar. W 1922 r. Utworzono nową jednostkę administracyjną zwaną obwodem Raška z siedzibą w Čačaku. W 1929 r. Zlikwidowano tę jednostkę administracyjną, a jej terytorium podzielono na trzy nowo utworzone prowincje (banovinas). Region ten jest częścią szerszego regionu „starej Serbii”, używanego w kategoriach historycznych.
 
 
<small><small><small><small>Between 1918 and 1922, [[Raška District]] was one of the administrative units of the [[Kingdom of Yugoslavia|Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes]]. Its seat was in [[Novi Pazar]]. In 1922, a new administrative unit known as the Raška Oblast was formed with its seat in [[Čačak]]. In 1929, this administrative unit was abolished and its territory was divided among three newly formed provinces (banovinas). The region is a part of the wider "[[Old Serbia]]" region, used in historical terms. </small></small></small></small>
 
 
== Kultura ==
 
 
Niektóre kościoły w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni zostały zbudowane przez mistrzów z Raški, którzy należeli do szkoły architektonicznej Raška. Należą do nich: Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stari Ras oraz klasztory Gradac i Stara Pavlica. [6]
 
 
<small><small><small><small>Some of the churches in western Serbia and eastern Bosnia were built by masters from Raška, who belonged to the [[Raška architectural school]]. They include: [[Church of the Holy Apostles Peter and Paul, Ras|Church of the Holy Apostles Peter and Paul]] in Stari Ras, and monasteries of [[Gradac Monastery|Gradac]] and [[Stara Pavlica]].{{sfn|Janićijević|1998|p=147}} </small></small></small></small>
 
 
== Geografia ==
 
[[Image:Raska oblast.png|thumb|260px|Raška in the narrow sense, in southwestern Serbia]]
 
 
===Sub-regions===
 
*[[Stari Vlah]] ({{lang-sr-Cyrl|Стари Влах}}, {{IPA-sh|stâːriː vlâx|pron}}, "Old Vlah") is part of [[Priboj]], [[Nova Varoš]], [[Prijepolje]], [[Užice]], [[Čajetina]], and [[Arilje]], which is part of the [[Zlatibor District]], and [[Ivanjica]], which is part of [[Moravica District]].{{citation needed|date=December 2013}}
 
*[[Pešter]]
 
*South [[Podrinje]]
 
*[[Raška (river)]]
 
*[[Sjenica]] Field
 
*[[Rujno]]
 
*[[Zlatibor]]
 
*[[Pljevlja]] Field
 
*[[Nadibar]]
 
*[[Dragačevo]]
 
*[[Ibarski Kolašin]]
 
 
== Zobacz także ==
 
*[[List of regions of Serbia]]
 
*[[Catepanate of Ras]]
 
*[[Sandžak]]
 
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
 
== Źródła ==
 
* Bataković, Dušan T., ed. (2005). Histoire du peuple serbe [History of the Serbian People] (in French). Lausanne: L’Age d’Homme.
 
* Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing.
 
* Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge: Cambridge University Press.
 
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
 
* Gigović, Ljubomir. "Etnički sastav stanovništva Raške oblasti" (PDF). Globus 2008, vol. 39, br. 33, str. 113–132. Београд. Archived from the original (PDF) on 2014-05-06.
 
* Hupchick, Dennis P. (2002). The Balkans: From Constantinople to Communism. New York: Palgrave.
 
* Ivić, Pavle, ed. (1995). The History of Serbian Culture. Edgware: Porthill Publishers.
 
* Janićijević, Jovan, ed. (1998). The Cultural Treasury of Serbia. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system.
 
* Калић, Јованка (1979). "Назив Рашка у старијој српској историји (IX-XII век)". Зборник Филозофског факултета. 14 (1): 79–92.
 
* Калић, Јованка (1989). "Прокопијева Арса". Зборник радова Византолошког института. 27–28: 9–17.
 
* Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". The Serbian Question in the Balkans. Belgrade: Faculty of Geography. pp. 147–155.
 
* Калић, Јованка (2004). "Рашка краљевина: Regnum Rasciae". Зборник радова Византолошког института. 41: 183–189.
 
* Калић, Јованка (2010). "Стара Рашка". Глас САНУ. 414 (15): 105–114.
 
* Kalić, Jovanka (2017). "The First Coronation Churches of Medieval Serbia". Balcanica. 48: 7–18.
 
* Petrović, Milić F. (2007). "Raška oblast u Jugoslovenskoj državi 1918–1941". Časopis Arhiv – godina VIII broj 1/2. Beograd.
 
* Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (2nd revised ed.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
 
* Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, eds. (1991). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art. 1. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
 
* Proroković, D., 2014. Raška oblast kao geopolitičko žarište i njen značaj po položaj Srbije i Srpske /Raska region as a geopolitical hot spot and its significance for the position of Serbia and Srpska. Politeia, 4(7), pp.175–193.
 
* Stephenson, Paul (2000). Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204. Cambridge University Press.
 
* Stephenson, Paul (2003). The Legend of Basil the Bulgar-Slayer. Cambridge: Cambridge University Press.
 
* Samardžić, Radovan; Duškov, Milan, eds. (1993). Serbs in European Civilization. Belgrade: Nova, Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Balkan Studies.
 
* Šćekić, Radenko; Leković, Žarko; Premović, Marijan (2015). "Political Developments and Unrests in Stara Raška (Old Rascia) and Old Herzegovina during Ottoman Rule". Balcanica. 46: 79–106.
 
* Thurn, Hans, ed. (1973). Ioannis Scylitzae Synopsis historiarum. Berlin-New York: De Gruyter.
 
* Whittow, Mark (1996). The Making of Orthodox Byzantium, 600–1025. Basingstoke: Macmillan.
 
* Живковић, Тибор (2002). Јужни Словени под византијском влашћу 600–1025 (South Slavs under the Byzantine Rule 600–1025). Београд: Историјски институт САНУ, Службени гласник.
 
* Živković, Tibor (2008). Forging unity: The South Slavs between East and West 550–1150. Belgrade: The Institute of History, Čigoja štampa.
 
 
 
== Linki zewnętrzne ==
 
 
* [http://www.raska-turizam.rs/ Tourist Information About Raška region]
 
  
 
{{SORTUJ:Raszak)}}
 
{{SORTUJ:Raszak)}}

Aktualna wersja na dzień 08:39, 27 cze 2020

Raška (pol. Raszak, węg. Raška, serb. Рашка, łac. Rascia) to region geograficzny obejmujący południowo-zachodnie części współczesnej Serbii, a historycznie także północno-wschodnie części współczesnej Czarnogóry. W średniowieczu region był centrum Księstwa Serbskiego i Królestwa Serbskiego, którego stolicą było miasto Ras (obiekt światowego dziedzictwa) od XI do XIII wieku.[1]

Nazwa

Plik:Stari Ras.jpg
Ruiny twierdzy Ras, stolicy Wielkiego Księstwa Duklja

Nazwa pochodzi od nazwy najważniejszego fortu w regionie Ras, który po raz pierwszy pojawia się w źródłach z VI wieku jako Arsa, pod tą nazwą w pracy De aedificiis bizantyjskiego historyka Procopiusa[2]. W X wieku wariant Ras stał się popularną nazwą fortu, o czym świadczą dzieło De Administrando Imperio, napisane przez Konstantyna VII Porfirogenetę[3], a także bizantyjską pieczęć Jana, gubernatora Ras (ok.971–976) ).[4]

W tym samym czasie Ras stał się siedzibą prawosławnej eparchii Ras, skupionej w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Nazwa eparchii ostatecznie zaczęła oznaczać cały obszar podlegający jej jurysdykcji, a później stała się wspólną nazwą regionalną[1].

Pod rządami Stefana Nemanji Ras został ponownie stolicą państwa i jako taki był czasami używany przez [kto?] W historiografii w odniesieniu do Serbii od początku 12 do początku 14 wieku.potrzebne źródło Zaczęło się jego użycie jako exonimu dla Serbii w zachodnioeuropejskich źródłach na początku XIII wiekupotrzebne źródło wraz z innymi nazwami, takimi jak Dalmacja i Slawonia.

Pierwsze potwierdzone pojawienie się imienia Raška ma miejsce w Karcie Kotorskim (1186), w którym Stefan Nemanja jest wymieniony jako „żupan ​​Raški”. Wkrótce potem Raška (Rascia) stała się exonimem dla Serbii w zachodnich źródłach (papiestwo, niemiecki, włoski, francuski itd.) Często w połączeniu z Serbią (Servia et Rascia). Jednak nazwa ta pojawia się rzadko w średniowiecznej Serbii, a nigdy w bizantyjskich dziełach oznaczających państwo.

W okresie od XV do XVIII wieku termin Raška (Rascia, Ráczság) był używany do oznaczenia południowej równiny panońskiej zamieszkałej przez Serbów Raška (Rascia, Ráczság), którzy osiedlili się tam w późnym średniowieczu, okresie osmańskim i wędrówkach wielkich serbów ze średniowiecznej Serbii „Rácz” przetrwał jako wspólne nazwisko na Węgrzech.

History

{{#invoke:Ikona|szablon}} Osobny artykuł: History of Serbia.

Średniowiecze

Plik:Petrova crkva 4.jpg
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Raska (po łacinie Rascia) była średniowiecznym regionem, który służył jako główna prowincja królestwa serbskiego. Był to podział administracyjny pod bezpośrednim panowaniem monarchy, a czasem jako aportaż. Termin ten był używany w odniesieniu do różnych państw serbskich w średniowieczu. Był to kraj koronny, siedziba lub apanaż następujących bytów politycznych:

W De Administrando Imperio Konstantyna VII Porfirogenety Ras jest wymieniany jako ważne miasto Serbii pod rządami Časlava Klonimirovicia (927–960) w pobliżu jego granicy z pierwszym imperium bułgarskim[3]. Współczesna historiografia identyfikuje Serbię Konstantyna jako Raškę, aby odróżnić ją od innych prowincji rządzonych przez tych wczesnych Serbów: Zahumle, Trawunia, Duklja i Pagania. Porfirogeneta używa Serbii jako nazwy dla kontynentalnych regionów Raška i Bośni; chociaż nazwa ta ma oznaczać „wszystkie ziemie serbskie” jako exonim.

Współczesność

W latach 1918–1922 żupanat Raška był jedną z jednostek administracyjnych Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Jej siedziba znajdowała się w Novi Pazar. W 1922 r. utworzono nową jednostkę administracyjną zwaną obwodem Raška z siedzibą w Čačaku. W 1929 r. zlikwidowano tę jednostkę administracyjną, a jej terytorium podzielono na trzy nowo utworzone prowincje (banovinas). Region ten jest częścią szerszego regionu „starej Serbii”, używanego w kategoriach historycznych.

Kultura

Niektóre kościoły w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni zostały zbudowane przez mistrzów z Raški, którzy należeli do szkoły architektonicznej Raška. Należą do nich: Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stari Ras oraz klasztory Gradac i Stara Pavlica.[5]

Geografia

Plik:Raska oblast.png
Raška w wąskim znaczeniu, w południowo-zachodniej Serbii

Podregiony

Zobacz także

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing.
  2. Kalić, Jovanka (1995). "Rascia – The Nucleus of the Medieval Serbian State". The Serbian Question in the Balkans. Belgrade: Faculty of Geography. str. 9–17.
  3. 3,0 3,1 Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (II poprawiona red.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
  4. Nesbitt, John W.; Oikonomides, Nicolas, red. (1991). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art. 1. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. str. 100-101.
  5. Janićijević, Jovan, ed. (1998). The Cultural Treasury of Serbia. Belgrade: Idea, Vojnoizdavački zavod, Markt system. str. 147.

Źródła

Linki zewnętrzne

Raška
Raszka

historyczny region Serbii

768-1459

Plik:Coat of arms of Cumania.svg

Raska (bez północnej Czarnogóry i części w regionie Kosowa) i inne regiony geograficzne w Serbii
Stolica wiele miejscowości, m.in. Stari Ras, Skopje, Prizren
Rząd księstwo
królestwo
carstwo
książę / król / car / despot
 • ok.780829 Вишеслав (Višeslav)[1]
 • 1459 Стефан Томашевић (Stjepan Tomašević)
Historia średniowiecze
 • Utworzenie 768
 • Księstwo Serbii
(768–960)
 • Cesarstwo Bizantyńskie (Catepanat Ras i Theme Sirmium)
(960–1043)
 • Wielkie Księstwo Dukli (ziemia koronna; apanaż)
(1043–1101)
 • Wielkie Księstwo Serbii (ziemia koronna)
(1101–1217)
 • Królestwo Serbii (ziemia koronna)
(1217–1345)
 • Carstwo Serbskie (ziemia koronna)
(1345–1371)
 • Despotat Serbii (ziemia koronna)
1402–1459
 • Rozwiązanie 1459
Dzisiaj część

23px Serbia


  1. Historiografia zgadza się, że Višeslav rządził ok.780 lub „pod koniec VIII wieku”, będąc współczesnym Karolowi Wielkiemu