Bitka u klancu Vrpilama: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 28: Linia 28:
 
Król [[Władysław II Jagiellończyk|Władysław II]] przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.<ref>Hrvoje Kekez: [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=118509 ''Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?''], Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79</ref>. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do [[Korbávmezei csata|bitwy na polu Krbava]] w dniu 9 września 1493 r.<ref name=Mazuran/><ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42</ref>
 
Król [[Władysław II Jagiellończyk|Władysław II]] przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.<ref>Hrvoje Kekez: [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=118509 ''Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?''], Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79</ref>. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do [[Korbávmezei csata|bitwy na polu Krbava]] w dniu 9 września 1493 r.<ref name=Mazuran/><ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42</ref>
  
==Przypisy==
 
{{izvori}}
 
 
|
 
|
 
{{Wojna infobox
 
{{Wojna infobox
Linia 67: Linia 65:
 
{{Wojny Chorwatów}}
 
{{Wojny Chorwatów}}
 
|}
 
|}
 +
 +
==Przypisy==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Bitwa, Vrpile}}
 
{{SORTUJ:Bitwa, Vrpile}}

Wersja z 15:55, 16 lip 2020

Bitka u klancu Vrpilama (pol. Bitwa w wąwozie Vrpile lub Bitwa o Vrpile Gulch), znana również jako pierwsza bitwa o Krbavę, toczyła się między Królestwem Chorwacji a Imperium Osmańskim na początku września 1491 r. na przełęczy Vrpile w środkowej Chorwacji, niedaleko Korenicy w Krbavie. Armia chorwacka pod dowództwem bana Ladislava z Egervaru i księcia Bernardina Frankopana, pokonała Turków wracających z Carnioli na zimowisko w Bośnii.[1]

Tło

Wraz ze śmiercią króla Macieja Korwina w 1490 r. zakończył się 7-letni rozejm z sułtanem Bayazydem II], a Turcy ponownie rozpoczęli najazdy na Chorwację i południowo-zachodnie Węgry.[2] Od XIV wieku Turcy regularnie plądrowali Chorwację i inne kraje położone na zachód. Ich lekkie oddziały kawalerii przystąpiły do plądrowania, chwytając mieszkańców i zabierając ich w jasyr[3]. Jeden z takich najazdów rozpoczął się w 1491 r., gdy Mihaloğlu Hasan Bey z Sandżaku przekroczył rzekę Unę i poprowadził armię około 10 000 lekkich jeźdźców, znanych jako akindżi, przez Chorwację do dolnej Carnioli. Zamierzali dotrzeć głęboko w ziemie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, ale ich postęp został powstrzymany przez powodzie rzek: Kupa i Krka. Zniszczyli okolicę w pobliżu Zagrzebia, Krška i Novo Mesto.[2] Turcy spędzili prawie miesiąc w Carniola, plądrując i biorąc jeńców.[4]

Bitwa

Po splądrowaniu Carnioli armia osmańska wracała na Sandżaku Bośni tradycyjnym szlakiem Vrhovine - Homoljac - Korenica - Vrpile - Krbava, prowadząc ze sobą ogromną liczbę jeńców. Ponieważ Turcy musieli przejść wąską przełęczą Vrpile, chorwaccy dowódcy zdecydowali się na zasadzkę. Chorwackiej armii przewodził ban Chorwacji Ladislav z Egerváru, hrabia Bernardin Frankopan i Mihovil Frankopan Slunjski.[5] W bitwie uczestniczył także Iwan Frankopan Cetyński. Chorwaci wpuścili większość armii osmańskiej do doliny, a następnie zamknęli przejście, rozdzielając główną część armii na 4 części. Armia osmańska została poważnie pokonana i straciła około 1 500, a 1 500 uwięziono po bitwie, podczas gdy ich jeńcy zostali zwolnieni.[6][5] Późniejsze zapisy historyczne wspominają, że uratowano 18 000 chrześcijańskich jeńców[7].

Następstwa

Król Władysław II przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.[8]. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do bitwy na polu Krbava w dniu 9 września 1493 r.[4][9]

Bitka u klancu Vrpilama (chor.)
Bitwa w wąwozie Vrpilam (pol.)

Wojny osmańskie w Europie
Stuletnia wojna chorwacko-osmańska
Present-day Vrpile
Present-day Vrpile
Czas wrzesień 1491
Miejsce Vrpile pass (Vrpile gulch), Lika, Królestwo Chorwacji
Terytorium Imperium Osmańskie
Wynik Chorwackie zwycięstwo
Strony konfliktu
22px Królestwo Chorwacji 22px Imperium Ottomańskie
Dowódcy
Plik:Coa Hungary Country History (15th century).svg Ladislav Egervári
20px Bernardin Frankapan
Ivan IX. Frankapan Cetinski
Mihovil Frankapan Slunjski
22px Mihaloğlu Hasan Bey
Siły
jednostki chorwackiego bana

jednostki chorwackiej szlachty

10,000–11,000[2] Akıncı
Straty
1,500[6] zabitych
1,500[6] jeńców
utrata łupów [10]

Podboje Turcji Osmańskiej

 ♦  Didymotyka  ♦  Bitwa pod Adrianopolem (1365)  ♦  Marica  ♦  Dubravnica  ♦  Bileća  ♦  Plocznik  ♦  Kosowe Pole (1389)  ♦  Rowina  ♦  Tyrnowo (1393)  ♦  Bitwa pod Nikopolis (1396)  ♦  Ankara  ♦  Powstanie w Bułgarii (1403)  ♦  Gallipoli  ♦  Siedmiogród (1438)  ♦  Jałomica (1442)  ♦  Zlatica (1443)  ♦  Warna (1444)  ♦  Kosowe Pole (1448)  ♦  Albulena (1457)  ♦  Serbia (1458)  ♦  Konstantynopol  ♦  Belgrad  ♦  Târgovişte (1462)  ♦  Kruja (1466)  ♦  Başkent  ♦  Vaslui (1475)  ♦  Valea Albă (1476)  ♦  Chlebowe Pole  ♦  Krbavsko Polje  ♦  Sapienza  ♦  Czałdyran  ♦  Mardż Dabik  ♦  Ar-Rajdanijja  ♦  Rodos ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Mohacz  ♦  Wiedeń (1529)

18px Wojny węgiersko-tureckie 20px

Nikopolis (1396)  ♦  Oblężenie Belgradu (1440)  ♦  Jałomica (1442)  ♦  Sybin (1442)  ♦  Bitwa pod Zlaticą (1443)  ♦  Nisz (1443)  ♦  Bitwa pod Kunowicą (1444)  ♦  Kosowe Pole (1448)  ♦  Bitwa pod Kruševac (1454)  ♦  Bitwa pod Belgradem (1456)  ♦  Vaslui (1475)  ♦  Šabac (1476)  ♦  Bitwa na Chlebowym Polu (1479)  ♦  Bitwa w wawozie Vrpilam (1491)  ♦  Krbavsko Polje (1493)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Oblężenie Zimony (1521)  ♦  Oblężenie Szabács (1521)  ♦  Upadek Belgradu (1521)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Upadek Petrovaradina (1526)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)  ♦  Bitwa pod Pusztamarót (1526)  ♦  Güns (1532)  ♦  Eger (1552)  ♦  Szigetvár (1566)  ♦  Calugareni (1595)

18px Wojny chorwacko-tureckie 20px

Glina  ♦  Bitwa nad Uną (1483)  ♦  Bitwa w wąwozie Vrpile (1491)  ♦  Bitwa na Krbavskim Polu (1493)  ♦  Zlatica (1443)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Novigrad  ♦  Bitwa o Jajce (1518)  ♦  Plješevica  ♦  Oblężenie Knina (1522)  ♦  Oblężenie Klisa (1522)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)

18px Wojny Chorwatów

Oblężenie Zary (1202)  ♦  IV wyprawa krzyżowa  ♦  V wyprawa krzyżowa  ♦  Bitwa na równinie Mohi (1241)  ♦  Bitwa pod Bliską (1322)  ♦  Oblężenie Zary (1345–46)  ♦  Bitwa pod Samoborem (1441)  ♦  Bitwa pod Zlaticą (1443)  ♦  Bitwa pod Warną (1444)  ♦  Bitwa nad Uną (1483)  ♦  Bitwa w wąwozie Vrpile (1491)  ♦  Bitwa na Krbavskim Polu (1493)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Bitwa o Jajce (1518)  ♦  Oblężenie Knina (1522)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)  ♦  Węgierska kampania (1527–38)

Przypisy

  1. Dragutin Pavličević: Krbavska bitka i njezine posljedice, 1997, str. 77
  2. 2,0 2,1 2,2 Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 225. Błąd rozszerzenia cite: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „Klaic1” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
  3. Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 146.
  4. 4,0 4,1 Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 38
  5. 5,0 5,1 Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str.41
  6. 6,0 6,1 6,2 Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 226
  7. Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)/Hrvatska god. 1491.—1495.
  8. Hrvoje Kekez: Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?, Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79
  9. Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42
  10. Rudolf Horvat: 60. Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1491.—1495.