|
|
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1ba]] | + | #PATRZ [[Bitka u klancu Vrpilama]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Vrpile
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Battle_of_Vrpile&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {| | + | {{SORTUJ:Bitwa, Vrpile}} |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | Bitwa o Vrpile lub Bitwa o Vrpile Gulch (), znana również jako Pierwsza Bitwa o Krbava (), toczyła się między Królestwem Chorwacji a Imperium Osmańskim na początku września 1491 r. Na przełęczy Vrpile w środkowej Chorwacji, niedaleko Korenicy w Krbavie . Armia chorwacka, Ice autorstwa Ban Ladislava z Egervaru i księcia Bernardina Frankopana, pokonała Turków wracających z Carniola do Dream of Bosnia. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>The '''Battle of Vrpile''' or '''Battle of Vrpile Gulch''' ({{lang-hr|Bitka u klancu Vrpile}}), also known as the '''First Battle of Krbava''' ({{lang-hr|Prva krbavska bitka}}), was fought between the [[Kingdom of Croatia (1102–1526)|Kingdom of Croatia]] and the [[Ottoman Empire]] in early September 1491 at the Vrpile pass in central [[Croatia]], near [[Korenica]] in [[Krbava]]. The Croatian army, led by [[Ban (title)|Ban]] Ladislav of Egervár and [[Knez (title)|Knez (Prince)]] [[Bernardin Frankopan]], defeated the Ottomans who were on their way back from [[Carniola]] to the [[Sanjak of Bosnia]].<ref name=Pavlicevic>Dragutin Pavličević: [https://books.google.com/books?id=MUfjAAAAMAAJ Krbavska bitka i njezine posljedice], 1997, p. 77</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Tło ==
| |
| − | | |
| − | Wraz ze śmiercią króla Macieja Korwina w 1490 r. Zakończył się 7-letni rozejm z sułtanem Bayezidem II, a Turcy ponownie rozpoczęli najazdy na Chorwację i południowo-zachodnie Węgry. [2] Od XIV wieku Turcy regularnie plądrują Chorwację i inne kraje dalej na zachód. Ich lekkie oddziały kawalerii przystąpiły do plądrowania nalotów, chwytając mieszkańców i zabierając ich do niewoli [3]. Jeden z takich nalotów rozpoczął się w 1491 r., Kiedy Mihaloğlu Hasan Bey z Sanjak z Bośni przekroczył rzekę Una i poprowadził armię około 10 000 lekkich jeźdźców, znanych jako Akıncı, przez Chorwację do dolnej Carnioli. Zamierzali dotrzeć głęboko w ziemie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, ale ich postęp został powstrzymany przez powodzie rzek Kupa i Krka. Zniszczyli okolicę w pobliżu Zagrzebia, Krška i Novo Mesto. [2] Turcy spędzili prawie miesiąc w Carniola, plądrując i biorąc jeńców. [4]
| |
| − | | |
| − | <small><small>With the death of King [[Matthias Corvinus]] in 1490 the 7-year truce with Sultan [[Bayezid II]] ended and the [[Ottomans]] renewed their raids into Croatia and southwestern Hungary.<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, s. 225</ref> Since the 14th century the Ottomans regularly plundered Croatian and other lands further west. Their light cavalry troops undertook plundering raids, capturing its inhabitants and taking them into slavery.<ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, s. 146</ref> One such raid started in 1491 when Mihaloğlu Hasan Bey from the [[Sanjak of Bosnia]] crossed the [[Una (Sava)|Una River]] and led an army consisting of around 10,000 light cavalrymen, known as the [[Akıncı]], across Croatia into lower Carniola. They intended to reach deep into the lands of the [[Holy Roman Empire]], but their advance was stopped by the floods of the Kupa and Krka rivers. They ravaged the countryside near [[Zagreb]], [[Krško]] and [[Novo Mesto]].<ref name=Klaic1/> The Ottomans spent almost a month in Carniola, plundering and taking captives.<ref name=Mazuran>[[Ive Mažuran]]: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, s. 38</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Bitwa==
| |
| − | | |
| − | Po splądrowaniu Carnioli armia osmańska wracała na Sanjak Bośni tradycyjnym szlakiem Vrhovine - Homoljac - Korenica - Vrpile - Krbava, prowadząc ze sobą ogromną liczbę więźniów. Ponieważ Turcy musieli przejść wąską przełęczą Vrpile, chorwaccy przywódcy zdecydowali się na zasadzkę. Chorwackiej armii kierował zakaz Chorwacji Ladislav z Egervár, hrabia Bernardin Frankopan i Mihovil Frankopan Slunjski. [5] W bitwie uczestniczył także Iwan Frankopan Cetyński. Chorwaci przelatują mostem armii osmańskiej, aby wejść do doliny, a następnie zamknąć przejście, rozkładając główną część armii w 4 rzędach. Armia osmańska została poważnie pokonana i zabiła około 1500, a 1500 uwięziono w bitwie, podczas gdy ich jeńcy zostali zwolnieni. [6] Późniejsze zapisy historyczne wspominają, że uratowano 18 000 chrześcijańskich jeńców [7].
| |
| − | | |
| − | <small><small>After they plundered [[Carniola]], the Ottoman army was returning towards the [[Sanjak of Bosnia]] on their traditional route, Vrhovine – Homoljac – Korenica – Vrpile – Krbava field, leading with them a huge number of prisoners. Since the Ottomans had to go through the narrow Vrpile pass, the Croatian leadership decided to make an ambush there. The Croatian army was led by [[ban of Croatia]] Ladislav of Egervár, Count [[Bernardin Frankopan]] and Mihovil Frankopan Slunjski.<ref name=Mijatovic1>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, s.41</ref> Ivan Frankopan Cetinski also participated in the battle. The Croatians let most of the Ottoman army to enter the valley and then closed the passageway, deploying main part of the army in 4 rows. The Ottoman army was heavily defeated and had around 1,500 killed and 1,500 imprisoned in the battle, while their captives were released.<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, s. 226</ref><ref name=Mijatovic1/> Later historical records mentioned that 18,000 Christian captives were saved.<ref>Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)/Hrvatska god. 1491.—1495.</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Skutki ==
| |
| − | | |
| − | Król Władysław II przyznał Banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i 120 jeńców osmańskich wysłanych do króla [8]. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania nalotów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na sanjaka-beja Sanjaka z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., Który doprowadził do bitwy na polu Krbava w dniu 9 września 1493 r. [4] [9]
| |
| − | | |
| − | <small><small>King [[Vladislaus II of Hungary|Vladislaus II]] granted [[Ban (title)|Ban]] Ladislav the town of Steničnjak in [[Kordun]] as a reward for the victory and the 120 Ottoman captives sent to the king.<ref>Hrvoje Kekez: [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=118509 ''Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?''], Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, s. 79</ref> This defeat forced the Ottomans to halt their raids and attacks during the following year, 1492. The Ottomans started their campaigns again in 1493 with the election of Hadım Yakup Paşa as the sanjak-bey of the Sanjak of Bosnia. This defeat was the cause of the 1493 raid into Croatia, resulting in the [[Battle of Krbava Field]] on 9 September 1493.<ref name=Mazuran/><ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, s. 42</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Przypisy==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa w wąwozie Vrpilam
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = [[Ottoman wars in Europe]]<br />[[Hundred Years' Croatian-Ottoman War]]
| |
| − | |grafika = Vrpile.JPG|thumb|280px
| |
| − | |opis grafiki = Present-day Vrpile
| |
| − | |czas = wrzesień 1491
| |
| − | |miejsce = Vrpile pass (Vrpile gulch), [[Lika]], [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |terytorium = Imperium Osmańskie
| |
| − | |przyczyna =
| |
| − | |wynik = Chorwackie zwycięstwo
| |
| − | | |
| − | |strona1 = [[File:Croatia_COA_heater.svg|22px]] [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |strona2 = [[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Imperium Ottomańskie]]
| |
| − | |dowódca1 = [[Ladislav Egervári]]<br/>[[Plik:Frangepán_család_címere.png|20px]] [[Bernardin Frankapan]]<br/>[[Ivan IX. Frankapan]] Cetinski<br/>[[Mihovil Frankapan]] Slunjski
| |
| − | |dowódca2 = [[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Mihaloğlu Hasan Bey]]
| |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | |siły1 = jednostki chorwackiego bana
| |
| − | jednostki chorwackiej szlachty
| |
| − | |siły2 = 10,000–11,000<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, p. 225</ref> [[Akıncı]]
| |
| − | |straty1 =
| |
| − | |straty2 = 1,500<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, p. 226</ref> killed<br/>1,500<ref name=Klaic2/> imprisoned<br>
| |
| − | | |
| − | 1500 zabitych, 1500 schwytanych, utrata łupów <ref>Rudolf Horvat: 60. Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1491.—1495.</ref>
| |
| − | | |
| − | |kod mapy =
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | {{Podboje Turcji Osmańskiej}}
| |
| − | {{Wojny węgiersko-tureckie}}
| |
| − | {{Wojny chorwacko-tureckie}}
| |
| − | {{Wojny Chorwatów}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Vrpile, bitwa}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy Królestwa Chorwacji]] | |
