Apa: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 47: | Linia 47: | ||
== Kariera == | == Kariera == | ||
| − | Apa został wspomniany po raz pierwszy w aktach współczesnych w 1148 r., gdy już wspomniano o nim w liście | + | Apa został wspomniany po raz pierwszy w aktach mu współczesnych w 1148 r., gdy już wspomniano o nim w liście przywilejów [[II. Géza|Gejzy II]]<ref name=Thoroczkay>Thoroczkay, Gábor, ed. (2018). ''Írott források az 1116–1205 közötti magyar történelemről'' [''Pisemne źródła historii Węgier z lat 1116–1205'']. Szegedi Középkorász Műhely. str. 100, 185.</ref>. Został nazwany „''apud regem gratiosissimus''” w 1150 r., odzwierciedlając jego wybitny status na dworze królewskim do tego czasu<ref name="Körmendi">Körmendi, Tamás (2003). "Lukács [''Lucas'']". W: Beke, Margit (red.). ''Esztergomi érsekek 1001–2003'' [''Arcybiskupi z Ostrzyhomia 1001–2003'']. Szent István Társulat. str. 68.</ref>. Funkcjonował jako [[ispán]] w komitacie [[Bodrog]] w 1156 r., ale mógł on mieć godność z poprzedniej dekady, kiedy to często wspominano go jako ''[[ispán]]a'' bez konkretnego komitatu<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 26, 41, 141.</ref>. Bracia – Apa i Lukács – zyskali na znaczeniu po odejściu regenta króla Gejzy, [[Beloš]]a, który został pohańbiony na dworze królewskim i zbiegł z Węgier pod koniec 1157 r.<ref name="Markó" /> Jako jego następca Apa został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]]. Jest prawdopodobne, że nosił tę godność aż do śmierci Gejzy w 1162 r.<ref name="Zsoldos" /> W tym charakterze rządził dalmatyńskim regionem przybrzeżnym (Wybrzeże Chorwacji lub Primorje), a obszar między rzekami Drawą i Sawą nadal nie podlegał jego jurysdykcji<ref name="Körmendi">Körmendi, Tamás (2003). "Lukács [''Lucas'']". W: Beke, Margit (red.). ''Esztergomi érsekek 1001–2003'' [''Arcybiskupi z Ostrzyhomia 1001–2003'']. Szent István Társulat. str. 68.</ref>. Ponieważ w ostatnich latach panowania Gejzy II nie było znanego urzędnika z godnością [[palatyn]]a Węgier, możliwe jest, że Apa był najpotężniejszym świeckim powiernikiem monarchy po odejściu Beloša, podczas gdy Lucas został wyniesiony na arcybiskupa Ostrzyhomia, stając się jednocześnie głową Kościoła na Węgrzech.<ref name="Markó" /> |
| − | + | Według nieautentycznego dokumentu, pełnił również funkcję [[sędzia królewski|sędziego królewskiego]] (łac. ''curialis came maior'') w 1158 r. Dokument odnosi się również do pewnego Emeryka, który nosił tytuł „''curialis comes minor''”, co jest możliwą pierwszą wzmianką. urzędu wice-sędziego królewskiego.<ref name="Zsoldos" /> Ban Apa posiadał ziemie w północno-wschodniej części Węgier, głównie komitaty [[Ung]] i [[Zemplén]]. Był właścicielem wsi Kána (dzisiejsze ruiny archeologiczne w Budapeszcie). Wzniósł tam opactwo benedyktyńskie.<ref>F. Romhányi, Beatrix (2000). ''Kolostorok és társaskáptalanok a középkori Magyarországon: Katalógus'' [''Klasztory i kolegia w średniowiecznych Węgrzech: Katalog'']. Pytheas. str. 45.</ref> | |
| − | + | Zgodnie z dekretem papieża [[Aleksander III|Aleksandra III]], gdy legat papieski, kardynał [[Pietro di Mis]] został wysłany na Węgry, aby przekazać paliusz Lukácsowi w Ostrzyhomiu w 1161 r., brat arcybiskupa „Alban” (obecnie uczeni identyfikowali go z Apą) ''przekazał konia dla legata'', gdy Pietro i jego eskorta przejechali węgierską granicę z Dalmacją (dlatego Apa prawdopodobnie nadal funkcjonował jako ban w tym roku). List głosi, że arcybiskup Lukács martwił się, że ten krok można uznać za symonię w Kurii Rzymskiej. Papież Aleksander uspokoił prałata biblijnymi zwrotami. To ostatnia wzmianka o Apie jako żywej osobie<ref name=Thoroczkay/>. | |
| − | |||
| − | Zgodnie z dekretem papieża [[Aleksander III|Aleksandra III]], gdy legat papieski, kardynał [[Pietro di Mis]] został wysłany na Węgry, aby przekazać paliusz Lukácsowi | ||
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
Wersja z 13:10, 21 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Apa lub Appa (także Alban) († po 1161), węgierski szlachcic, zajmował stanowiska dworskie i osiągnął godność bana Slawonii w ostatnim okresie panowania króla Węgier Gejzy II. Spis treściPochodzenieJego pochodzenie nie jest znane, ale jego brat był wpływowym i dobrze wykształconym duchownym, arcybiskupem Ostrzyhomia, Lukács.[1] Według Mór Wertner ojcem imiennika Apy był Apa, o którym mówiono, że był jednym z potężnych władców w 1108 r. za panowania króla Kolomana Uczonego. Od XVIII wieku kilku historyków i genealogów próbowało połączyć Apę i Lucasa z różnymi znanymi klanami w królestwie Węgier, głównie z wybitnym klanem Gutkeled. Historyk Kállay Ubul|Ubul Kállay]] argumentował, że Apa i Lucas byli synami Aleksusa Gutkeleda, bana Slawonii za panowania Stefana II.[2] KarieraApa został wspomniany po raz pierwszy w aktach mu współczesnych w 1148 r., gdy już wspomniano o nim w liście przywilejów Gejzy II[3]. Został nazwany „apud regem gratiosissimus” w 1150 r., odzwierciedlając jego wybitny status na dworze królewskim do tego czasu[2]. Funkcjonował jako ispán w komitacie Bodrog w 1156 r., ale mógł on mieć godność z poprzedniej dekady, kiedy to często wspominano go jako ispána bez konkretnego komitatu[4]. Bracia – Apa i Lukács – zyskali na znaczeniu po odejściu regenta króla Gejzy, Beloša, który został pohańbiony na dworze królewskim i zbiegł z Węgier pod koniec 1157 r.[1] Jako jego następca Apa został banem Slawonii. Jest prawdopodobne, że nosił tę godność aż do śmierci Gejzy w 1162 r.[4] W tym charakterze rządził dalmatyńskim regionem przybrzeżnym (Wybrzeże Chorwacji lub Primorje), a obszar między rzekami Drawą i Sawą nadal nie podlegał jego jurysdykcji[2]. Ponieważ w ostatnich latach panowania Gejzy II nie było znanego urzędnika z godnością palatyna Węgier, możliwe jest, że Apa był najpotężniejszym świeckim powiernikiem monarchy po odejściu Beloša, podczas gdy Lucas został wyniesiony na arcybiskupa Ostrzyhomia, stając się jednocześnie głową Kościoła na Węgrzech.[1] Według nieautentycznego dokumentu, pełnił również funkcję sędziego królewskiego (łac. curialis came maior) w 1158 r. Dokument odnosi się również do pewnego Emeryka, który nosił tytuł „curialis comes minor”, co jest możliwą pierwszą wzmianką. urzędu wice-sędziego królewskiego.[4] Ban Apa posiadał ziemie w północno-wschodniej części Węgier, głównie komitaty Ung i Zemplén. Był właścicielem wsi Kána (dzisiejsze ruiny archeologiczne w Budapeszcie). Wzniósł tam opactwo benedyktyńskie.[5] Zgodnie z dekretem papieża Aleksandra III, gdy legat papieski, kardynał Pietro di Mis został wysłany na Węgry, aby przekazać paliusz Lukácsowi w Ostrzyhomiu w 1161 r., brat arcybiskupa „Alban” (obecnie uczeni identyfikowali go z Apą) przekazał konia dla legata, gdy Pietro i jego eskorta przejechali węgierską granicę z Dalmacją (dlatego Apa prawdopodobnie nadal funkcjonował jako ban w tym roku). List głosi, że arcybiskup Lukács martwił się, że ten krok można uznać za symonię w Kurii Rzymskiej. Papież Aleksander uspokoił prałata biblijnymi zwrotami. To ostatnia wzmianka o Apie jako żywej osobie[3]. Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
