Debreceni Dózsa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1318-1321) Następca: Pók Miklós Szécsényi I. Tamás Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1322) Następca: Rátót II. Domokos Drugeth Fülöp Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején Debreceni Dózsa (pol. Doża Debreceni) (* przed 1291, † 1322), węgierski szlachcic, żołnierz, wódz, a w czasie interregnum jeden z najważniejszych stronników Karola Roberta. Wojewoda Siedmiogrodu, a następnie palatyn. Najbardziej znany członek rodziny Debreceni, która była właścicielem Debreczyna od XIII do początku XV wieku. Biografia Wiosną 1307 r. książę Bawarii Otton, który był także królem Węgier w latach 1305–1308, podarował majątek Elep w komitacie Szabolcs, który był rządzony bez następcy Dózsy, ponieważ Dózsa był uważany za krewnego Kopasa, Beke i László. Jest to raczej mało prawdopodobne stwierdzenie, ponieważ żaden członek rodziny Debreceni nie należał do partii popierającej Ottona. Dzięki tej darowiźnie król chciał uczynić Dózsa swoim stronnikiem, a tym samym całą rodzinę Debreceni. Oni byli jednak wierni Karolowi I, odkąd przybył na Węgry. Karol Robert doskonale o tym wiedział, ponieważ 26 września 1311 r., jako nagrodę za kampanię przeciwko Mateuszowi III Csákowi, król podarował majątek Páth w powiecie Peszt, a następnie szereg innych darowizn. 1307 tavaszán Ottó bajor herceg (aki egyben 1305–1308 között magyar király is volt) Dózsának ajándékozta az örökös nélkül a királyra szállt Szabolcs megyei Elep birtokot, mivel szerinte Dózsa a Barsa nembeli Kopasznak, Bekének és Lászlónak, az ő híveinek rokona. Ez elég valószínűtlen állítás, mivel a Debreceni család egy tagja sem tartozott az Ottót támogató párthoz. A király ezzel az adománnyal akarta az oldalára állítani Dózsát s ezzel az egész Debreceni családot. Viszont ők I. Károly állandó hívei voltak azóta, hogy az Magyarországra érkezett. Ezt nagyon jól tudta Károly Róbert is, mert a Csák Máté elleni hadjárat jutalmaként a király 1311. szeptember 26-án Dózsának adományozta a Pest megyei Páth birtokot, amelyet ajándékbirtokok egész sora követett. Jesienią 1311 r. Mateusz III Csák zawarł sojusz z synami zamordowanego Amadeusza Aby, który 15 czerwca 1312 r. został pokonany w bitwie pod Rozgoniami, przez wojska króla Karola I wspomaganego przez rycerzy joannitów, mieszkańców Kassy i Saksonii Siedmiogrodzkiej. Jednym z przywódców armii był Dózsa. Bitwa ta jest ważnym punktem zwrotnym w walce z oligarchiami. Jednak król nie wykorzystał swego zwycięstwa, ponieważ nie stawił czoła Mateuszowi Csákowi i jego sojusznikom. Niemniej jednak był w stanie skonsolidować swoją siłę w dużej części kraju. Po tej bitwie Dózsa i król znaleźli się w najbardziej poufnym środowisku, a nawet król został ojcem chrzestnym jednego z dzieci Dózsy, być może Jakuba z Debreczyna. Wewnętrzne relacje zostały wzmocnione przez fakt, że Karol I w większości szukał rady Dózsy, aby umocnić władzę polityczną. W tym celu zastąpił niewiarygodnych urzędników swoimi lojalnymi wyznawcami. Zaczął odzyskiwać dobra publiczne i położył kres dwuwładzy. W 1317 r. król zlecił mu stłumienie buntu Jakuba Borsy, z którym Dózsa rozprawił się w kilka miesięcy; wiosną 1317 roku odniósł wspaniałe zwycięstwo w bitwie pod Debreczynem, a wkrótce potem Jakub został pojmany. Zbiegł z niewoli i znalazł schronienie w Siedmiogrodzie na dworze zbuntowanego Ákosa II Mojsa. Brak danych o jego uwolnieniu; prawdopodobnie z synem Petenye, Piotrem, został zwolniony w ramach wymiany więźniów. Od 1318 r. Dózsa został wysłany przez Karola do Siedmiogrodu przeciwko kolejnemu oligarchowi, Władysławowi III Kánowi. I on też w krótkim czasie został pokonany. W podziękowaniu za jego osiągnięcia w 1317 r. Karol mianował Dózsę ispánem Bihar i równolegle komitatu Szabolcs, a w 1318 r. wojewodą Siedmiogrodu i ispánem komitatu Szolnok. Dózsa zrezygnował z komitatu Bihar w 1318 roku, ale zachował Szabolcs do 1322 roku. Tymczasem w 1320 r. Karol zrezygnował z Dózsy jako wojewody, powołując go na palatyna. Dózsa sprawował ten urząd do 1322 r., gdy został ispánem komitatu Szatmár. Swój odziedziczony i nabyty majątek połączył z centrum Debreczyna; stąd też sprawował swoja funkcję palatyna. Przypisy Źródła Életrajza w węgierskim leksykonie biograficznym Módy Földesúri kúriák: Módy György: Földesúri kúriák és várkastély Debrecenben. [dostęp:2019-11-10]. Linki zewnętrzne Debreceni family. genealogy.euweb.cz. [dostęp:2019-11-10].

Debreceni Dózsa (węg.) — Wojewoda Siedmiogrodu Palatyn Królestwa Węgier — Wojewoda Siedmiogrodu Okres od 1318 do 1321 Poprzednik Pók Miklós Następca Szécsényi I. Tamás Palatyn Królestwa Węgier Okres 1318 Poprzednik Rátót II. Domokos Następca Drugeth Fülöp Dane biograficzne Ród Debreceni Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier Urodziny data nieznana Śmierć 1322 Ojciec András Matka nieznana Rodzeństwo Margit 2 siostry Żona nieznana Dzieci Jakab Miklós Rafain András Pál Dózsa Klára Sukcesy zwycięstowo w bitwie pod Rozhanovcami