Gyula

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Gyula - książę świecki (książę-wódz) zajmujące w IX i X wieku drugie (po księciu sakralnym, kende, kündü) miejsce w hierarchii węgierskich dostojników. Gyula (Yula, Gula, Gila) był, według źródeł muzułmańskich i bizantyjskich, tytułem jednego z przywódców, drugiego w kolejności, węgierskiej federacji plemiennej w IX - X wieku. W najwcześniejszych węgierskich źródłach tytułowe imię jest zapisane tylko jako imię osobiste (Gyyla, Geula, Gyla, Iula). Według węgierskich kronik, Transylwanii rządziła linia książąt zwana Gyula, a ich krajem był węgierski król Stefan I (1000 / 1001–1038). <ref name=Kristó> Tytuł ten do 904 roku nosił Arpad, później nosił go przypuszczalnie wódz Tétény (Tühütüm). Etymologia = Tytułowa nazwa nie ma przekonującej etymologii [2], ale prawdopodobnie jest pochodzenia tureckiego. [3] Gyule w IX wieku Pierwsze dane dotyczące tytułu, zapisane przez Ibn Rustę i Gardizi, można prześledzić do wcześniejszych prac Abu Abdallaha al-Jayhaniego. <ref name=Kristó> Według tych najwcześniejszych dowodów Węgrami rządzili wspólnie dwóch „królów”. [4] Główny, zwany kende (lub künde), cieszył się nominalnym przywództwem, podczas gdy efektywną władzę sprawował jego podrzędny rangą kolega, zwany gyula. [4] Ta szczególna forma rządzenia („podwójne panowanie”)<ref name=Kristó> ma na ogół naśladować Khazar Khaganate, który rzeczywiście miał podobną organizację. [4] Jednak jedyną rzeczą, o której mówią źródła muzułmańskie, jest to, że Gyula był odpowiedzialny za sprawy militarne konfederacji plemiennej; mając na uwadze, że istniał prawowity władca (kende), który miał niewielki wpływ na kwestie związane z armią [2]. [...] Lista gyula Lista osób, które sprawowały urząd gyula, jest nadal przedmiotem dyskusji.<ref name=Kristó> Wielu historyków (np. György Györffy, Florin Curta) sugeruje, że w czasie węgierskiego podboju Árpád był gyulą<ref name=Kristó> [10], który później był uważany za przodka dynastii, która rządziła Węgrami do 1301 roku. [4] ] W każdym razie węgierscy kronikarze jednogłośnie donoszą, że podbojem Kotliny Karpackiej kierował Árpád. [4] Florin Curta sugeruje, że kiedy kende podboju (którego nie wymienia) zmarł w 902 r., Przywództwo przeszło na Árpáda, a jeden z krewnych Árpáda stał się gyulą. [10] Inni uczeni (np. Gábor Vőző, CA Macartney) argumentują, że Árpád był kende, a gyula to Kurszán (Chussal, Chussol) [1], którego imię, w przeciwieństwie do Árpád, można znaleźć we współczesnych tekstach zachodnich. [Uwaga 1 ]<ref name=Kristó> [4] Słowiańskie źródło opowiadające o chrzcie Gyula w Konstantynopolu w połowie X wieku wspomina, że ​​jego imię chrzcielne brzmiało Stefan [6]. Według kroniki Thietmara z Merseburga (975-1018), imieniem wuja króla Stefana, którego kraj był okupowany przez króla węgierskiego w 1003 roku, było Procui. [6] [10] Poniżej znajduje się lista żyul przypuszczalnych przez współczesnych historyków:<ref name=Kristó> [10] Kurszán (przed 894–902) lub Árpád (przed 894–902 / po 902) "Gyula I" lub nieznany członek dynastii Arpadów (? -?); "Gyula I" może być identyczny z Kurszánem „Gyula II” (ok. 952/953); jego imię chrzcielne brzmiało Stefan "Gyula III" / (ok. 980 - ok. 1003); mógł nazywać się Procui Bibliografia Primary sources Constantine Porphyronenitus (author), Moravcsik, Gyula (wydawca), Jenkins, Romilly J. H. (tłumacz): De Administrando Imperio; Dumbarton Oaks, 2008, Washington, D. C. ISBN 0-88402-021-5. Kézai, Simon (autor), Veszprémy, László (wydawca), Schaer, Frank (tłumacz): Gesta Hungarorum: The Deeds of the Hungarians; Central European University Press, 1999, Budapest. ISBN 963-9116-31-9. Györffy G., Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003 Secondary sources Berend, Nóra – Laszlovszky, József – Szakács, Béla Zsolt: The Kingdom of Hungary; w: Berend, Nora (Wydawca): Christianization and the Rise of Christian Monarchy: Scandinavia, Central Europe and Rus’ c. 900–1200; Cambridge University Press, 2007, Cambridge & New York. ISBN 978-0-521-87616-2. Curta, Florin: Southeastern Europe in the Middle Ages 500–1250; Cambridge University Press, 2006, Cambridge. ISBN 978-0-521-89452-4. Fügedi, Erik: The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526; I. B. Tauris, 2001, London&New York. ISBN 1-85043-977-X. Kristó, Gyula (główny redaktor); Engel, Pál, i Makk, Ferenc (redaktorzy): Korai Magyar történeti lexikon (9-14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)]; Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest. ISBN 963-05-6722-9. (wprowadzenie "Anonymus" – autor Zoltán Kordé, "Árpád" – Gyula Kristó, "Gyalu" – Zoltán Kordé, "gyula" – Alfréd Márton, "Gyula" – Sándor László Tóth i László Szegfű, "Kézai Simon" — Tibor Almási, "Kurszán" — Sándor László Tóth, "Tétény" — Zoltán Kordé) Kristó, Gyula: Early Transylvania (895–1324); Lucidus Kiadó, 2003, Budapest. ISBN 963-9465-12-7. Rady, Martyn: Nobility, Land and Service in Medieval Hungary; Palgrave (współpraca — School of Slavonic and East European Studies, University College London), 2000, New York. ISBN 0-333-80085-0. Róna-Tas, András (autor); Bodoczky, Nicholas (tłumacz): Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History [Węgrzy i Europa we wczesnym średniowieczu: wprowadzenie do wczesnej historii Węgier]; Central European University Press, 1999, Budapest & New York. ISBN 963-9116-48-3.