Jelek: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 16: Linia 16:
  
  
Znaki - W Anonymus był Hülek, w nazwach miejscowości był synem węgierskiego księcia Üllő - Árpád. Nazywa się turecka * ellig „organizacja państwowa; słowo „władca, król” można wyjaśnić na podstawie postaci Czuwasów, w której pośredniczy Chazar. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Anvil. [1]
+
'''Jelek''' – '''''Hülek''''' lub '''''Üllő'''', w nazwach miejscowości odwołuje się do syna księcia Üllő - Arpada. Wywodzi się od tureckiego słowa ''ellig'', co tłumaczy się jako „organizacja państwowa” lub słowo „władca, król”, a co można wyjaśnić językiem Czuwasów, zapożyczonym przez Chazarów. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Üllő.<ref>wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: ''Korai magyar történeti lexikon (9-14- század)''. Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662. (1994). ISBN 963-05-6722-9.</ref>
  
<small><small><small><small>'''Jelek''' – Anonymusnál '''Hülek''', helynevekben '''Üllő''' – [[Árpád magyar fejedelem]] fia volt. Neve a török ''*ellig'' „államszervezettel bíró; uralkodó, király” szó [[kazárok|kazár]] közvetítésű csuvasos alakjából magyarázható. A szó köztörök megfelelője helynevekben az '''Üllő'''.<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon (9-14- század) |pages=662 |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small></small></small>
+
Jego zimowe leże mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa-Tolna - gdzie Árpád i jego czterej synowie spotkali się nad brzegiem zimowo-letniej wymiany siedzib, a jego letnie leże mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali tytuł [[Książę Nitry|księcia Nitry]].Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  
Jego zimowe zakwaterowanie mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa - Tolna - gdzie linie brzegowe Árpád i jego czterech synów spotkali się podczas zimowo-letniej wymiany, a jego letnie zakwaterowanie mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali książę Nitry. [2]
+
[[Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png|500px|thumb|Potomkowie Arpada według Konstantina]]
  
<small><small><small><small>Téli szállása a [[Kalocsa]]–[[Tolna (Magyarország)|Tolna]] térség – ahol Árpád és négy fia téli-nyári szállásváltó partvonalai találkoztak – kalocsai oldalán, nyári szállása pedig [[Üllő (település)|Üllő]] lehetett. Anonymus szerint az ő fiai a nyitrai [[dukátus]]t kapták.<ref name="Györffy:István:3.fejezet">{{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 3 / Honfoglalás és megtelepedés. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref> </small></small></small></small>
+
Istnieją kontrowersje co do tego, kto był jego synem. Około 948 roku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogenet] podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpada:
  
[[Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png|500px|thumb|Árpád leszármazottai Konstantin szerint]]
+
[[Teveli]], Jelek fia [[Ezeleg]], [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia [[Falicsi magyar fejedelem|Falicsi]] („aktualnego księcia”), [[Zolta magyar fejedelem|Zolta]] fia [[Taksony magyar fejedelem|Taksony]].
  
Istnieją kontrowersje co do tego, kto był synem Znaków. Około 948 VII. Urodzony w kolorze fioletowym Konstantyn podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpáda: Teveli, syn Tarhacsi, Ezeleg, syn Jelka, Falicsi, syn Jutocsy („aktualnego księcia”) i Taksony, syn Zolty. Następnie mówi, że Tarhacsi i Teveli już nie żyją, ale w ambasadzie jest syn Teveli, Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Árpáda również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, Liüntiki, o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc swoje imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji. [3]
+
Następnie mówi, że Tarhacsi i Teveli już nie żyją, ale posłami są synowie Teveli i Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Arpada również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, [Liüntika|[Liüntiki]], o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc jego imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji.<ref>Csorba Csaba. ''Árpád népe'', Tudomány – Egyetem, Kulturtrade Kiadó. Budapest, 1997. ISBN 963-9069-20-5.</ref>
  
<small><small><small><small>Vita van azon, hogy ki volt '''Jelek''' fia. [[948]] körül [[VII. Kónsztantinosz bizánci császár|VII. Bíborbanszületett Konstantin]] megadja Árpád nagyfejedelem négy fia és négy unokája nevét: [[Tarhacsi]] fia [[Teveli]], '''Jelek''' fia [[Ezeleg]], [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia [[Falicsi magyar fejedelem|Falicsi]] („a mostani fejedelem”), [[Zolta magyar fejedelem|Zolta]] fia [[Taksony magyar fejedelem|Taksony]]. Ezután megmondja, hogy Tarhacsi és Teveli már meghaltak, de ott van a követségben Teveli fia [[Termacsu]]. Azt is közli, hogy Árpád másik három fia is meghalt, de unokái, ''Fali'', [[Tas vezér|Tas]] és ''Taksony'' még élnek. Eltűnt tehát a sorból ''Ezeleg'', de feltűnt az előbb nem említett ''Tas''. Itt a császár nem említi az ötödik, valójában legidősebb fiú [[Liüntika]] nevét sem, akit pedig másik helyen, a bolgárok elleni hadjáratnál említ. Ismeri tehát a nevét, de itt csak az utódlás szempontjából fontos fiakat sorolja fel.<ref name=csorba>{{CsorbaÁrpádNépe}}</ref> </small></small></small></small>
+
Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według [[Hóman Bálint|Bálinta Hómana]] i [[Dümmerth Dezső|Dezső Dümmertha]], młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy.
 
 
Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według Bálinta Hómana i Dezső Dümmertha, młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy.
 
  
 
  <small><small><small><small>A probléma megoldását tekintve a történészek nem jutottak eddig egytértésre. Abban a többség egyetért, hogy Tas Árpád unokája volt, de [[Hóman Bálint]] és [[Dümmerth Dezső]] szerint Tas Falicsi öccse, azaz [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia. </small></small></small></small>
 
  <small><small><small><small>A probléma megoldását tekintve a történészek nem jutottak eddig egytértésre. Abban a többség egyetért, hogy Tas Árpád unokája volt, de [[Hóman Bálint]] és [[Dümmerth Dezső]] szerint Tas Falicsi öccse, azaz [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia. </small></small></small></small>
  
Według György Györffy, Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił kwatery Árpád i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tas. [4]
+
Według [[Györffy György|György Györffyego]], Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił siedziby Arpada i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tasa.<ref>Györffy György. 5 / István elődei., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2</ref></small>
 
 
<small><small><small><small>[[Györffy György]] szerint [[Ezeleg]] ''helyett'' Tas volt '''Jelek''' fia. Györffy György álláspontját a magyar településnevek vizsgálatára alapozza, melynek során megállapította Árpád és utódainak szálláshelyeit, és azt találta, hogy ezek Üllő és Tas esetén egymáshoz közel esnek.<ref name="Györffy:István:5.fejezet">{{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 5 / István elődei. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==

Wersja z 12:59, 4 sie 2020


JelekHülek lub Üllő', w nazwach miejscowości odwołuje się do syna księcia Üllő - Arpada. Wywodzi się od tureckiego słowa ellig, co tłumaczy się jako „organizacja państwowa” lub słowo „władca, król”, a co można wyjaśnić językiem Czuwasów, zapożyczonym przez Chazarów. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Üllő.[1]

Jego zimowe leże mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa-Tolna - gdzie Árpád i jego czterej synowie spotkali się nad brzegiem zimowo-letniej wymiany siedzib, a jego letnie leże mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali tytuł księcia Nitry.Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.

Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png
Potomkowie Arpada według Konstantina

Istnieją kontrowersje co do tego, kto był jego synem. Około 948 roku Konstantyn VII Porfirogenet podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpada:

Teveli, Jelek fia Ezeleg, Jutocsa fia Falicsi („aktualnego księcia”), Zolta fia Taksony.

Następnie mówi, że Tarhacsi i Teveli już nie żyją, ale posłami są synowie Teveli i Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Arpada również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, [Liüntika|[Liüntiki]], o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc jego imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji.[2]

Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według Bálinta Hómana i Dezső Dümmertha, młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy.

A probléma megoldását tekintve a történészek nem jutottak eddig egytértésre. Abban a többség egyetért, hogy Tas Árpád unokája volt, de Hóman Bálint és Dümmerth Dezső szerint Tas Falicsi öccse, azaz Jutocsa fia. 

Według György Györffyego, Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił siedziby Arpada i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tasa.[3]

Przypisy

  1. wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: Korai magyar történeti lexikon (9-14- század). Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662. (1994). ISBN 963-05-6722-9.
  2. Csorba Csaba. Árpád népe, Tudomány – Egyetem, Kulturtrade Kiadó. Budapest, 1997. ISBN 963-9069-20-5.
  3. Györffy György. 5 / István elődei., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2