Hód-tavi csata: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Usunięto przekierowanie do Bitwa pod Hód-tavi)
Znacznik: Usunięto przekierowanie
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/H%C3%B3d-tavi_csata
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/H%C3%B3d-tavi_csata
Linia 14: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
'''Hód-tavi csata''' (pol. ''Bitwa nad jeziorem Hód'') została stoczona w marcu lub maju 1282 roku przez IV. Byli sojusznicy króla Władysława, zbuntowani Kumani. Bitwa zakończyła się zwycięstwem króla. Dokładna lokalizacja bitwy jest nieznana, ale prawdopodobnie znajdowała się w pobliżu Hódmezővásárhely w miejscu znanym jako Jezioro Hód ze względu na nieistniejącą już postać półksiężyca.
+
'''Hód-tavi csata''' (pol. ''Bitwa nad jeziorem Hód'') została stoczona w marcu lub maju 1282 roku przez [[IV. László|Władysława IV]]. z byłymi sojusznikami króla, zbuntowani Kumani. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Władysława. Dokładna lokalizacja bitwy jest nieznana, ale prawdopodobnie znajdowała się w pobliżu Hódmezővásárhely w miejscu znanym jako jezioro Hód ze względu na nieistniejącą już postać półksiężyca.
  
<small><small>A '''hód-tavi csatát''' [[1282]] márciusában vagy májusában vívta [[IV. László magyar király|IV. László]] király korábbi szövetségeseivel, a fellázadt [[kunok]]kal. A küzdelem a király győzelmével végződött. A csata pontos helye nem ismert, de valószínűleg [[Hódmezővásárhely]] mellett, egy ma már nem létező, és holdsarló alakjáról Hód-tónak nevezett helyen lehetett. </small></small>
+
== '''Előzmémyei''' ==
  
== Előzmémyei ==
+
Z powodu pochodzenia [[Kun Erzsébet|Elżbiety]], matki Władysława, znany pod pseudonimem „Kun László”, regularnie faworyzował Cumanów, a w większości przypadków również działał się na ich korzyść. Ani panowie, ani kościół nie patrzyli na to przyjaznymi oczami. Papież [[Mikołaj III]] zauważył także pogańskość Kumanów, a w 1279 wysłał na Węgry biskupa Filipa z Fermo, aby rozstrzygnąć „kwestię Kumanów”, to znaczy na stałe przesiedlić, ochrzcić i ożywić jako chrześcijan. Król niechętnie podążał za pisemnymi artykułami, aby rozstrzygnąć sprawę, a większość Kumanów nie chciała zaakceptować tak zwanych praw Kumana, więc wysłannik papieski ekskomunikował króla, który stanął przed nim. Sytuację utrudnił również fakt, że w swoich zmaganiach z władcami prowincji (oligarchami) król mógł polegać głównie na Kumanach. Wiedział jednak, że jeśli ekskomunika nie zostanie zniesiona, kościół, baronowie i szlachta zwrócą się przeciwko niemu. Niektórzy sfrustrowani wodzowie Kumanów ostatecznie zbuntowali się i splądrowali ziemie nad Cisą i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Marusza Maros] (Maruszą).
 
 
Na oddziale matczynym IV. László, znany pod pseudonimem „Kun László”, regularnie faworyzował Cumanów, a w większości przypadków również spierał się na ich korzyść. Ani panowie, ani kościół nie patrzyli na to. III. Papież Mikołaj zauważył także pogańskich Kumanów, aw 1279 Fülöp wysłał biskupa Fermo na Węgry, aby załatwić „kwestię Cun”, to znaczy na stałe przesiedlić, ochrzcić i ożywić chrześcijan. Król niechętnie podążał za pisemnymi artykułami, aby rozstrzygnąć sprawę, a większość Kumanów nie chciała zaakceptować tak zwanych praw Cum, więc wysłannik papieski ekskomunikował króla, który stanął przed nim. Sytuację utrudnił również fakt, że w swoich zmaganiach z władcami prowincji (oligarchami) król mógł polegać głównie na Kumanach. Wiedział jednak, że jeśli ekskomunika nie zostanie zniesiona, kościół, baronowie i szlachta zwrócą się przeciwko niemu. Niektórzy sfrustrowani królowie Cuman ostatecznie zbuntowali się i splądrowali Cisę i Maros.
 
 
 
<small><small>Az anyai ágon kun származású [[IV. László magyar király|IV. László]], akit éppen ezért „Kun László” ragadványnéven ismerünk, rendszeresen kedvezett a kunoknak, a vitás ügyekben is többnyire az ő javukra ítélt. Ezt se a főurak nem nézték jó szemmel, se az egyház. [[III. Miklós pápa]] is felfigyelt a pogány kunokra, és 1279-ben Fülöp fermói püspököt küldte Magyarországra a „kun kérdés” rendezése, vagyis a kunok állandó letelepítése, megkeresztelése, keresztény életre térítése végett. A király vonakodott betartani a kérdés rendezésére írásba foglalt cikkelyeket, és a kunok többsége sem akarta elfogadni az úgynevezett kun törvényeket, ezért a pápai követ kiközösítette a vele szembeforduló királyt. A helyzet rendezését nehezítette  az is, hogy a tartományurakkal (oligarchákkal) vívott küzdelmeiben a király leginkább a kunokra támaszkodhatott. Tudta azonban, hogy ha a kiközösítést nem vonják vissza, akkor az egyház, a bárók és a nemesek is ellene fordulnak. A királyban csalódott kunok egy része végül fellázadt, és fosztogatni kezdett a Tisza és a Maros vidékén. </small></small>
 
  
 
== Bitwa ==
 
== Bitwa ==
  
IV. László odniósł decydujące zwycięstwo w powiecie Csanád, którego jeszcze nie zidentyfikowano, nad jeziorem Hód. Jego triumf był w dużej mierze spowodowany nagłymi opadami deszczu podczas bitwy, która nasiąkła łukami Cum.
+
Władysław odniósł decydujące zwycięstwo w komitacie [[Csanád]], nad jeziorem Hód, którego położenia jeszcze nie zidentyfikowano. Jego triumf był w dużej mierze spowodowany nagłymi opadami deszczu podczas bitwy, których woda powodowała, że zamakały łuki Kumanów.
 
 
<small><small>IV. László a Csanád vármegyei – máig nem azonosított – Hód-tó mellett aratott döntő győzelmet. Diadalát nagyrészt annak köszönhette, hogy a csata közben egy hirtelen zápor eláztatta és ezzel használhatatlanná tette a kunok íjait. </small></small>
 
  
Ocalałymi byli ludzie biorący udział w bitwie, Amadé z plemienia Aba i Roland, syn Tamás, II z rodziny Igmándów. Andras i imię Laszlo, syn Panyita z rodziny Miszkolców.
+
Wśród tych, którzy wzięli udział w bitwie, zachowane się źródła wymieniają [[Aba Amadé|Amadeusza Abę]] i Rolanda – syna Tomasza z rodziny Andrzeja II [Igmánd]]. András, a także László, syn Panyita z [[rodzaj Miskolc]]
  
<small><small>A fennmaradt források a csatában részt vettek között említették az [[Aba Amadé|Aba nemzetségbeli Amadé]] és Tamás fia Roland, az [[Igmánd nemzetség]]beli II. András, valamint a [[Miskolc nemzetség]]beli Panyit fia László nevét is. </small></small>
+
Ocalałymi byli ludzie biorący udział w bitwie, Amadé z plemienia Aba i Roland, syn Tamás, II z rodziny Igmándów. oraz László, syna Panyita z rodziny [[Miskolc]].
  
 
== Konsekwencje ==
 
== Konsekwencje ==
  
Po bitwie niektórzy Cumanie poddali się, a niektórzy uciekli z kraju.
+
Po bitwie niektórzy Kumanie poddali się, a niektórzy uciekli z kraju.
 
 
<small><small>A csata után a kunok egy része behódolt, másik része elmenekült az országból. </small></small>
 
  
 
== Zasoby ==
 
== Zasoby ==

Aktualna wersja na dzień 13:47, 4 sie 2020

Hód-tavi csata (pol. Bitwa nad jeziorem Hód) została stoczona w marcu lub maju 1282 roku przez Władysława IV. z byłymi sojusznikami króla, zbuntowani Kumani. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Władysława. Dokładna lokalizacja bitwy jest nieznana, ale prawdopodobnie znajdowała się w pobliżu Hódmezővásárhely w miejscu znanym jako jezioro Hód ze względu na nieistniejącą już postać półksiężyca.

Előzmémyei

Z powodu pochodzenia Elżbiety, matki Władysława, znany pod pseudonimem „Kun László”, regularnie faworyzował Cumanów, a w większości przypadków również działał się na ich korzyść. Ani panowie, ani kościół nie patrzyli na to przyjaznymi oczami. Papież Mikołaj III zauważył także pogańskość Kumanów, a w 1279 wysłał na Węgry biskupa Filipa z Fermo, aby rozstrzygnąć „kwestię Kumanów”, to znaczy na stałe przesiedlić, ochrzcić i ożywić jako chrześcijan. Król niechętnie podążał za pisemnymi artykułami, aby rozstrzygnąć sprawę, a większość Kumanów nie chciała zaakceptować tak zwanych praw Kumana, więc wysłannik papieski ekskomunikował króla, który stanął przed nim. Sytuację utrudnił również fakt, że w swoich zmaganiach z władcami prowincji (oligarchami) król mógł polegać głównie na Kumanach. Wiedział jednak, że jeśli ekskomunika nie zostanie zniesiona, kościół, baronowie i szlachta zwrócą się przeciwko niemu. Niektórzy sfrustrowani wodzowie Kumanów ostatecznie zbuntowali się i splądrowali ziemie nad Cisą i Maros (Maruszą).

Bitwa

Władysław odniósł decydujące zwycięstwo w komitacie Csanád, nad jeziorem Hód, którego położenia jeszcze nie zidentyfikowano. Jego triumf był w dużej mierze spowodowany nagłymi opadami deszczu podczas bitwy, których woda powodowała, że zamakały łuki Kumanów.

Wśród tych, którzy wzięli udział w bitwie, zachowane się źródła wymieniają Amadeusza Abę i Rolanda – syna Tomasza z rodziny Andrzeja II [Igmánd]]. András, a także László, syn Panyita z rodzaj Miskolc

Ocalałymi byli ludzie biorący udział w bitwie, Amadé z plemienia Aba i Roland, syn Tamás, II z rodziny Igmándów. oraz László, syna Panyita z rodziny Miskolc.

Konsekwencje

Po bitwie niektórzy Kumanie poddali się, a niektórzy uciekli z kraju.

Zasoby

  • Kristó Gyula: Az Árpád-kor háborúi (1986)
  • Karácsonyi János: A hódtavi csata éve. 1282. (Századok, 1901)
  • Czímer Károly: Az 1282. évi hódi csata helye és lefolyása (Hadtörténelmi Közlemények. 1929.)
  • Királyok könyve (Officina Nova 1994)
  • Magyar katolikus lexikon
  • Sulinet: A zalavári apátság birtoka

Hód-tavi csata (węg.)
Bitwa pod Hód-tavi (pol.)

Wojny domowe Królestwa Węgier
Czas marzec lub maj 1282
Miejsce w pobliżu Hódmezővásárhely
Terytorium Królestwo Węgier
Przyczyna bunt Kumanów
Wynik Zwycięstwo króla IV. László
Strony konfliktu
20px IV. László, król Węgier Kumani
Dowódcy
20px IV. László, król Węgier nieznany
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane

Wojny domowe Węgier

Bitwa pod Mogyoród (1074)  ♦  Bitwa nad jeziorem Hód (1282)  ♦  Bitwa pod Debreczynem (1317)  ♦  Spisek przeciwko królowi Zygmuntowi (1401)  ♦  Węgierska kampania (1527–1538)