Basarab I

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Viennese Illuminated Chronicle Posada.jpg Bitwa pod Posadą Plik:Molnár József Carol Robert fleeing from Posada Battle.jpg Karol Robert ucieka spod Posady Basarab I lub Basarab I. Întemeietorul (pol. Basarab I Założyciel, węg. I. Basarab, bułg. Иванко I Басараб, gr. Βασάραβα Α΄) (* nieznana, † 1352, wojewoda wołoski w l. ok. 1310-1325, pierwszy hospodar wołoski do 1352 r. Uznawany za założyciela państwa wołoskiego oraz protoplastę dynastii Basarabów. Jego imię pochodzi prawdopodobnie z języka kumańskiego i oznacza "Król Ojciec" (basar znaczy "rządzić", a aba "ojciec"). Pod koniec XIX wieku rumuński filolog Bogdan Petriceicu Hasdeu zasugerował pochodzenie imienia od słowa ban ("władca") i dackiego saraba ("głowa"), lecz obecnie ta etymologia nie jest traktowana poważnie. Ojciec Basaraba, Tihomer (Togomer), był prawdopodobnie pierwszym wojewodą zarządzającym Wołoszczyzną. Początkowo Basarab był wasalem Królestwa Węgier, lecz ok. 1325 zbuntował się przeciw królowi węgierskiemu. W węgierskim dokumencie sporządzonym przez Karola Roberta (datowany na 26 lipca 1324) jest nazywany "naszym transgórskim wojewodą", natomiast prawie rok później w dokumencie z 18 czerwca 1325 jest nazywany "transgórskim Bazarabem, niewiernym wobec świętej królewskiej korony". Być może powodem zmiany nastawienia był wzrost potęgi Basaraba, który rozszerzał granice swego władztwa, sięgając daleko na wschód po zwycięstwach nad Tatarami (Muntenia). W 1330 Karol Robert uderzył na osłabionego porażką w starciu z Bułgarami Basaraba i spustoszył jego stolicę Curtea de Argeş, jednak został zmuszony do odwrotu i w jego trakcie pokonany w listopadzie w bitwie pod Posadą (sam król ledwie uszedł z życiem z pogromu). Bitwa ta potwierdziła niepodległość Wołoszczyzny, a w historiografii rumuńskiej urosła do rangi symbolu. Po śmierci Karola Roberta Basarab nawiązał ponownie cieplejsze stosunki z Węgrami, uznając nawet zwierzchnictwo króla Ludwika Węgierskiego w 1344. Efektem tego układu było uznanie granic księstwa oraz uzyskanie wsparcia wobec nieustającego zagrożenia tatarskiego. Synem i następcą Basaraba I był Mikołaj Aleksander. Literatura J. Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, s. 97. J. Rajman: Encyklopedia średniowiecza. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, str. 97-98. ISBN 83-7435-263-9.

Basarab I (rum.) Basarab I. Întemeietorul (rum.) Basarab I Założyciel (pol.) I. Basarab (węg.) Иванко I Басараб (bułg.) Βασάραβα Α΄ (gr.) — Z Bożej łaski hospodar Wołoski — Plik:Basarab I of Wallachia.jpg Plik:Coa Romania Country Wallachia History 2 (14th century).svg Wojewoda Wołoszczyzny Okres od ok. 1310 do 1325 Poprzednik Tihomer Następca - Hospodar Wołoski Okres od 1325 do 1352 Poprzednik - Następca Mikołaj I Aleksander Dane biograficzne Dynastia Basarabowie Państwo {{{państwo}}} Śmierć 1352 Ojciec Tihomer Dzieci Mikołaj I Aleksander