Dukátus: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 27: Linia 27:
 
Obszar osadniczy [[Kabarowie|Kabarów]] na Węgrzech w dolinie Wagu Nitra i Garam, w komitacie [[Bihar]] – który obejmuje Nyírség oprócz obszaru późniejszego powiatu Bihor – od Fehér-Körös na południu do Cisy na południu. Oprócz Al-Danube na południu, obszar od Cisy do Karas, obszar późniejszego komitatów: [[Keve]] i [[Krassó]] należał do ''czarnych Węgrów''.<ref name=Györffy3/> Te trzy obszary tworzyły terytorium rządowe następcy tronu, do którego dołączyły ''[[Somogyi hercegség|Somogyország]]'' w czasach [[Koppány]]ego i Somogy, które rozciągały się za Drawą do Sawy. Jednak według [[Kristó Gyula|Gyuli Kristó]] podział terytorialny ustalono po raz pierwszy tylko między [[I. András|Andrzejem I]]. i [[I. Béla|Belą I]].<ref name=Gyula>wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: ''Korai magyar történeti lexikon (9-14- század)''. Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662.  (1994). ISBN 963-05-6722-9.</ref>
 
Obszar osadniczy [[Kabarowie|Kabarów]] na Węgrzech w dolinie Wagu Nitra i Garam, w komitacie [[Bihar]] – który obejmuje Nyírség oprócz obszaru późniejszego powiatu Bihor – od Fehér-Körös na południu do Cisy na południu. Oprócz Al-Danube na południu, obszar od Cisy do Karas, obszar późniejszego komitatów: [[Keve]] i [[Krassó]] należał do ''czarnych Węgrów''.<ref name=Györffy3/> Te trzy obszary tworzyły terytorium rządowe następcy tronu, do którego dołączyły ''[[Somogyi hercegség|Somogyország]]'' w czasach [[Koppány]]ego i Somogy, które rozciągały się za Drawą do Sawy. Jednak według [[Kristó Gyula|Gyuli Kristó]] podział terytorialny ustalono po raz pierwszy tylko między [[I. András|Andrzejem I]]. i [[I. Béla|Belą I]].<ref name=Gyula>wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: ''Korai magyar történeti lexikon (9-14- század)''. Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662.  (1994). ISBN 963-05-6722-9.</ref>
  
[[Anonymus]] nie wie o Levente, według niego spadkobiercą tronu Arpada był [[Zolta]], a jego domeną był zamieszkały przez „Chazarów” [[Bihar]], panami dDukátus w Nitrze zostali synowie [[Üllő]], drugiego syna Arpada.<ref name=Györffy3/>
+
[[Anonymus]] nie wie o Levente, według niego spadkobiercą tronu Arpada był [[Zolta]], a jego domeną był zamieszkały przez „Chazarów” [[Bihar]], panami dukátusa w Nitrze zostali synowie [[Üllő]], drugiego syna Arpada.<ref name=Györffy3/>
  
Imię Tarhacsi jest zachowane nad Al-Dunaj przez toponim w regionie Krassó, co w przeciwnym razie oznacza „czarną wodę” po turecku.<ref name=György13>Györffy György. 13 / Központosító harcok., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.</ref>
+
Imię Tarhacsi jest zachowane nad Dunajem przez toponim w komitacie [[Krassó]], co w przeciwnym razie oznacza „czarną wodę” po turecku.<ref name=György13>Györffy György. 13 / Központosító harcok., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.</ref>
 
 
<small><small><small><small>[[Tarhacsi]] nevét az Al-Dunánál őrzi helynév a [[Karas]] (Krassó) vidékén, ami egyébként török nyelven „fekete víz” jelentésű.<ref name="Györffy:István:13.fejezet">{{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 13 / Központosító harcok. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
== 5 ==
 
== 5 ==

Wersja z 15:29, 8 sie 2020

Dukátus (ducatus utworzony z łacińskiego dux „książę, wódz”, „księstwo, dowództwo, kwatera główna”) [1] Obszar pod panowaniem następcy tronu na Węgrzech od podboju do około 1110 r. Instytucja ta wywodzi się ze starej tureckiej tradycji, zgodnie z którą następca tronu stał na czele ludów, które wstąpiły do ​​sojuszu plemiennego, pełniąc zwykle funkcję przyczółka, posterunku, straży granicznej. Na Węgrzech ludy te – Kabarowie, Pieczyngowie, Seklerzy itd. – został więc osadzony wzdłuż granic, a także tutaj znajdują się nieciągłe obszary Dukátus.[2] Imię księcia (dux) we wczesnej epoce Arpadów było úr[3], podczas gdy książę był nagyúr.[4] Współczesna nazwa terytorium księcia brzmi odpowiednio uruszág, ország[1], który w ludowej i literackiej nazwie Somogyország przetrwał do czasów współczesnych.

Historia stepu

Według greckiego cesarza Konstantyna, który około 948 r. spotkał się z harką Bulcsú. Pisał on o węgierskiej delegacji z około 948 r., Arpada, najstarszy syn księcia, następca tronu Levente, rządził trzema przyłączonymi plemionami Chazarów (lub Kabarów) w 895 roku.[2]

Terytoria Dukátus na Węgrzech

Plik:Összesített térkép a magyar törzsekről.jpg
Osady noszące pospolite nazwy Węgrów i ludów wchłoniętych znajdują się głównie na obszarach chronionych książąt, dukátusów i przygranicznych.

Obszar osadniczy Kabarów na Węgrzech w dolinie Wagu Nitra i Garam, w komitacie Bihar – który obejmuje Nyírség oprócz obszaru późniejszego powiatu Bihor – od Fehér-Körös na południu do Cisy na południu. Oprócz Al-Danube na południu, obszar od Cisy do Karas, obszar późniejszego komitatów: Keve i Krassó należał do czarnych Węgrów.[2] Te trzy obszary tworzyły terytorium rządowe następcy tronu, do którego dołączyły Somogyország w czasach Koppányego i Somogy, które rozciągały się za Drawą do Sawy. Jednak według Gyuli Kristó podział terytorialny ustalono po raz pierwszy tylko między Andrzejem I. i Belą I.[5]

Anonymus nie wie o Levente, według niego spadkobiercą tronu Arpada był Zolta, a jego domeną był zamieszkały przez „Chazarów” Bihar, panami dukátusa w Nitrze zostali synowie Üllő, drugiego syna Arpada.[2]

Imię Tarhacsi jest zachowane nad Dunajem przez toponim w komitacie Krassó, co w przeciwnym razie oznacza „czarną wodę” po turecku.[6]

5

Węgierska Kronika wspomina Tar Zerinda, ojca Koppány, jako pana dukatu, którego pamięć zachowała nazwa wsi Zerind w Aradzie[2]. Po śmierci Tara Zerinda Géza został dukatem Biharu, skąd mógł uczestniczyć w sojuszu węgiersko-rosyjsko-besenyő-bułgarskim przeciwko Bizancjum.[4]

A Magyar Krónika Tar Zerindet, Koppány apját említi, mint a dukátus urát, ennek emlékét fenntartotta az aradi Zerind falunév.[7] Tar Zerind halála után Gézáé lett a bihari dukátus, innen vehetett részt a Bizánc elleni magyar-orosz-besenyő-bolgár szövetségben.[8] 

W czasie organizacji państwowej terytorium kabaretu, z ośrodkami Bihor i Nitra, zostało przekształcone w dukata terytorialnego około jednej trzeciej kraju. Zwykle nie był jednym panem, a następca tronu nie zawsze wybierał tę samą rolę.[2]

A kabarok területe az államszervezéskor Bihar és Nyitra központtal az országnak mintegy 1/3-át kitevő territoriális dukátussá alakult. Általában nem egy ura volt, s a trónörökös sem mindig ugyanazt a részt választotta.[7]  

Za panowania Gézy, najpierw Mihály, a następnie po jego śmierci, z naruszeniem zasady starszeństwa, István otrzymał lukratywny dukat od Nitry i odziedziczył trzeci dukat po swoim ojcu, księstwie Somogii [7].

Géza fejedelemsége idején előbb Mihály, majd halála után a szeniorátus elvét már ekkor megsértve István kapta meg a jövedelmező nyitrai dukátust, Koppány apjától egy harmadik dukátust örökölt, a Somogyi hercegséget.[9] 

6

Ze względu na swoją znaczną siłę militarną Géza mógł nie uwolnić dukata Bihar z jego ręki podczas swojego panowania. [8]

Géza a bihari dukátust jelentős katonai ereje miatt talán fejedelemsége idején sem adta ki a kezéből.[10] 

Krótko po śmierci księcia Imre, Vazul był właścicielem Nitry [9], a następnie przywódcy rodów niebędący Árpádami zostali wyznaczeni do kierowania Dukatami. Oprócz Csaba ispán, Hont, Pázmány, Orci dux jest uwzględniony w statucie Pannonhalma. [10]

Imre herceg halála után rövid ideig Vazul birtokolta Nyitrát,[11] majd nem Árpád-házi vezetőket is állítottak a dukátusok élére. Csaba ispán, Hont, Pázmány mellett Orci dux szerepel a pannonhalmi alapítólevélben.[12] 

Po ukształtowaniu się królewskiego systemu hrabstw i sieci dóbr dworskich nastąpiło nałożenie się systemu dworów i hrabstw królewskich i książęcych. W hrabstwach królewskich istniały również dobra dworskie książęce i dworskie w hrabstwach książęcych, co można odczytać również z praw Kálmána[3].

A királyi vármegyerendszer és az udvarbirtokok hálózatának kialakulása után átfedés volt a királyi és hercegi udvarházak és megyék rendszerén belül. A királyi vármegyékben is voltak hercegi udvarbirtokok és a hercegi vármegyékben is királyi udvarbirtokok, ami Kálmán törvényeiből is kiolvasható.[13] 

7

Endre I, kiedy nazwał Béla domem, dał mu około 1048 roku 1/3 kraju z prawem bicia pieniędzy jako dukat. Ponieważ Nitra i Bihar z pewnością należały do ​​niego, jego skądinąd nieznany obszar leżał w co najmniej dwóch większych blokach. [11] Po Béli właścicielem dukata byli Géza I., László I, książę Lampert (?) I książę Álmos. Dukat stał się źródłem partyjnych bitew w rękach kilku książąt, właściwie nie tylko w przypadku László I., więc Kálmán Könyves zniósł go w 1107 r. II. László ponownie odnowił stary typ dukata, który otrzymał jego brat IV. Dał go Istvánowi.[5]

I. Endre, amikor Bélát hazahívta, az ország 1/3-át 1048 körül dukátusként pénzverési joggal adta neki. Mivel Nyitra és Bihar bizonyosan hozzá tartozott, ezért az egyébként ismeretlen kiterjedésû területe legalább két nagyobb tömbben feküdt.[14] Béla után birtokolta a dukátust I. Géza, I. László, Lampert herceg(?) és Álmos herceg. A dukátus több herceg – tulajdonképpen csak I. László esetén nem – kezében pártütések forrása lett, ezért Könyves Kálmán 1107-ben megszüntette. II. László még egyszer felújította a régi típusú dukátust, és azt öccsének, IV. Istvánnak adta.[15] 

Późniejsze księstwa

Inna forma „księstwa”, w której prowincja z odrębnym rządem - Siedmiogród, Slawonia, Chorwacja, Dalmacja, Bośnia, Macsó, Hulm (Hercegowina), Spisz i Sáros - została mianowana do rangi księcia, pochodząca z dynastii lub szlachty. , czy też prawdziwym wojewodą, który w tym ostatnim przypadku rządził zamiast lub nad wojewodą lub zakazem. Te tytuły książęce były przypadkowe, a nie trwałe.[5]

A „hercegség” másik formája, amikor eleve külön kormányzattal rendelkező tartomány – Erdély, Szlavónia, Horvátország, Dalmácia, Bosznia, Macsó, Hulm (Hercegovina), Szepes és Sáros - élére állítottak hercegi rangú, akár a dinasztiából, akár a főurak közül származó névleges, vagy valódi kormányzót, aki utóbbi esetben a vajda vagy bán helyett vagy felett kormányzott. Ezek a hercegi címek esetiek voltak, nem voltak állandóak.[15] 

Młodsze królestwo

Formą podziału władzy w XIII wieku była instytucja młodszego królestwa. Oznaczało to separację terytorialną, ale różniło się znacznie od instytucji dawnego dukatu, gdyż oznaczało pełną władzę królewską z pełnym samorządem (palatynem itp.), Prawem do darowizn i pieniędzy menniczych. Kraj nie był formalnie podzielony, młodszy król (rex junior) przyjął panowanie króla (rex senior), a kiedy odziedziczył tron, młodsze królestwo natychmiast przestało istnieć. [12] [13]

A hatalommegosztás egy formája volt a 13. században az ifjabb királyság intézménye. Ez területi elkülönülést jelentett, mégis lényegesen különbözött a korábbi dukátus intézményétől, mivel teljes királyi jogkört jelentett teljes saját kormányzattal (nádor, stb.), birtokadományozási és pénzverési joggal. Az ország formálisan nem szakadt ketté, az ifjabb király (rex iunior) elfogadta a király (rex senior) főségét és amikor a trónt örökölte, akkor az ifjabb királyság azonnal meg is szűnt.[16][17] 

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Györffy György. Irodalom / Tudománytörténeti visszapillantás., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés. [Podbój i osadnictwo], István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  3. 3,0 3,1 Györffy György. 17 / Udvar és udvari szervezet. [Sąd i organizacja sądów], István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  4. 4,0 4,1 Györffy György. 6 / A nyugati térítés kezdetei.[Początki zachodniej konwersji], István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  5. 5,0 5,1 5,2 wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: Korai magyar történeti lexikon (9-14- század). Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662. (1994). ISBN 963-05-6722-9.
  6. Györffy György. 13 / Központosító harcok., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  7. 7,0 7,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Györffy:István:3.fejezet
  8. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Györffy:István:6.fejezet
  9. Györffy György. "9 / István trónjának biztosítása és Koppány lázadása.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  10. Györffy György. "8 / Géza belső rendje.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  11. Györffy György. "27 / Imre herceg – Trónutódlás – István halála.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  12. Györffy György. "16 / Vármegyeszervezés az európai intézmények tükrében.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  13. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Györffy:István:17.fejezet
  14. MEK: Encyclopaedia Humana Hungarica 02.
  15. 15,0 15,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Korai magyar
  16. Szablon:Lefele link ifjabb királyság, 204. o.
  17. Szablon:Lefele link ifjabb királyság, 280–281.o

Źródła

  • KMTL: Korai magyar történeti lexikon : 9–14. század. Főszerk. Kristó Gyula. Budapest: Akadémiai Kiadó. 1994. ISBN 963 05 6722 9
  • MTF: Magyar történelmi fogalomtár. Szerk. Bán Péter. Budapest: Gondolat. 1989. ISBN 963 05 6722 9
  • Katolikus lexikon