|
|
| (Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Tarhacsi]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Tarkacsu
| |
| − | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tarkacsu&action=history
| |
| − | |nota = węgierski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>'''Tarkacsu''', '''Tarhacsi''' vagy '''Tarhos''' ([[középgörög nyelv]]en ''Tarkatzusz'') [[Árpád magyar fejedelem|Árpád fejedelem]] második legidősebb fia. Létezéséről [[VII. Kónsztantinosz bizánci császár|Bíborbanszületett Konstantin]]tól tudunk, akinek [[948]] körül a nála járt magyar küldöttség beszélt a magyarokról és Árpád családjáról.<ref name=gygy>{{GyGyIstvánKirály}}</ref> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Pochodzenie jego imienia ==
| |
| − | | |
| − | Uważał imię Gyula Németh za zdrobnienie nazwy godności motywu. Dezső Pais pochodzi od tureckiego czasownika oznaczającego „powstaje”. Na tej podstawie on i Kristó Gyula uważali go za tę samą osobę co Liünika. [2]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>[[Németh Gyula (nyelvész)|Németh Gyula]] nevét a [[tarkan (méltóság)|tarkan]] méltóságnév kicsinyítőképzős alakjának tartotta. [[Pais Dezső]] a 'keletkezik' jelentésű török igéből származtatta. Ennek alapján ő és [[Kristó Gyula]] [[Liüntika|Liüntikával]] tartották személyét azonosnak.<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon (9-14- század) |pages=662 |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Zakwaterowanie w terenie ==
| |
| − | | |
| − | W przypadku Węgrów György Györffy przyjął tak zwany pół-koczowniczy, zimowo-letni tryb życia zmieniający pastwiska, podczas którego Árpád i jego synowie migrowali wzdłuż rzeki - z powodu zapotrzebowania zwierząt na wodę - między zimowym a letnim zakwaterowaniem. Badając nazwy miejscowości, doszedł do wniosku, że kwatera księcia znajdowała się na lewym brzegu Dunaju, „koczowała” między Árpád Pécs a wyspą Csepel, a zimowe kwatery jego synów znajdowały się po obu stronach Dunaju, wokół Tolny i Kalocsy. System ten mógł powstać dopiero wtedy, gdy Węgrzy zajęli już Panonię, czyli po 900 roku. Powstał prawdopodobnie bardzo szybko, bo po śmierci Kurszána (904) można zaobserwować jego modyfikację, kiedy Árpád objął Dunaj wzdłuż Dunaju, dołączając do niego obszar osadniczy Kurszán [1].
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Györffy György a magyarok esetén úgynevezett félnomád, téli-nyári legelőváltó életmódot feltételezett, melynek során Árpád és fiai is egy-egy folyó mentén – az állatok vízigénye miatt – vándoroltak téli és nyári szállásuk között. A helynevek vizsgálata során arra a következtetésre jutott, hogy a fejedelmek szállásváltó területe a [[Duna]] bal partja volt, Árpád [[Pécs]] és a [[Csepel-sziget]] között „nomadizált”, s fiainak téli szállásai a Duna két oldalán, [[Tolna (Magyarország)|Tolna]] és [[Kalocsa]] környékén voltak. Ez a rendszer csak akkor jöhetett létre, amikor a magyarok már elfoglalták [[Pannonia (provincia)|Pannóniát]], azaz [[900]] után. Valószínűleg nagyon hamar létrejött, mert [[Kurszán fejedelem|Kurszán]] halála ([[904]]) után már módosulása is megfigyelhető, amikor Árpád a Duna mentét a [[Csallóköz]]ig birtokba vette, magáéhoz csatolva Kurszán szállásterületét is.<ref name=gygy>{{GyGyIstvánKirály}}</ref> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Zgodnie z tym, zimowe zakwaterowanie Tarkacsu było strzeżone przez Tarhacsia-puszta w pobliżu Tolnavár, a on dokonał zmiany zakwaterowania wzdłuż potoku Sió - Kapos - Szék aż do swojego letniego zakwaterowania, dziś w Tarrós. Imiona jego potomków, Tevel i Horseradish, również występują na tym obszarze, prawdopodobnie stając się rdzeniem rodzaju z jego gałęzi, wokół której później powstało Tolna County [1].
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Eszerint Tarkacsu téli szállását a Tolnavár közeli ''Tarhacsia-puszta'' őrzi, és szállásváltó mozgását a [[Sió]]–[[Kapos]]–[[Szék]] patak mentén végezte nyári szállásáig, a mai [[Tarrós]]ig. Utódai, Tevel és Tormás neve szintén előfordul a környéken, valószínűleg ez lett az ágából származó nemzetség törzsterülete, ami körül később [[Tolna vármegye]] kialakult.<ref name=gygy /> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | O zakwaterowaniu Tarkacsu odnosi się toponim nad Al-Danube w hrabstwie Keve, który po podboju był jednym z obszarów Kabarów, części dukatu, który zwykle należał do następców tronu. Tarhos w powiecie Békés znajduje się na skraju Dukatu Bihar, a kwatera w hrabstwie Heves znajduje się w rejonie zakwaterowania klanu Aba, który może być połączony z Kabarami. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Tarkacsu szállására utal helynév az Al-Dunánál [[Keve vármegye]] területén, ami a honfoglalás után a [[kabarok]] egyik területe, a rendszerint a trónörökös hercegeket megillető [[dukátus]] része volt. A [[Békés megye]]i [[Tarhos]] a bihari dukátus szélén, egy Heves megyei szálláshelye pedig a kabarokhoz köthető [[Aba nemzetség]] szállásterületére esik.<ref name=gygy /> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Jego życie ==
| |
| − | | |
| − | Jeśli prawdą jest założenie Györffy'ego, że Árpád został następcą Szabolcsa, wodza, a Tarkacsu nadal żył, to mógł być następcą tronu obok Szabolcsa, o czym świadczy jego zakwaterowanie w dukacie należącym do następcy tronu.
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Amennyiben igaz Györffy György feltételezése arról, hogy Árpádot [[Szabolcs vezér]] követte a főhatalomban, s ekkor Tarkacsu még életben volt, akkor esetleg ő lehetett Szabolcs mellett a trónörökös, amire a trónörököst megillető dukátusban birtokolt szállásterületei utalhatnak, és trónörökösként ő lehetett a [[kabarok]] vezetője. </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Jego nazwisko pojawia się w postaci Dursac jako jeden z liderów włoskiej kampanii 921-922 w towarzystwie Bursac / Bogát. [1] [3] Według Liudpranda, Dursak i Bogát byli bardzo dobrymi przyjaciółmi króla Włoch Berengara, który również posiadał w tym czasie tytuł cesarza. Wyjeżdżający do Włoch Węgrzy pomogli mu w osiedleniu się z przeciwnikami, którzy właśnie zebrali się w Weronie. Węgrzy skutecznie zaskoczyli przeciwników Berengára, zabijając ich lub chwytając. [4]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Neve '''Dursac''' alakban előfordul a [[921]]–[[922]]-es [[Magyar kalandozások|itáliai hadjárat]] egyik vezetőjeként ''Bursac''/[[Bogát (hadvezér)|Bogát]] társaságában.<ref name=gygy>{{GyGyIstvánKirály}}</ref><ref name=ronatas>{{RónaTasHonfoglaló}}</ref> [[Liudprand]] szerint Dursak és Bogát igen jó barátságban volt [[I. Berengár itáliai király|Berengár itáliai királlyal]], aki ekkor a császári címet is viselte. Az Itáliába induló magyarok segítettek neki leszámolni ellenfeleivel, akik éppen Veronában gyűltek össze. A magyarok sikerrel meglepték Berengár ellenfeleit lemészárolva vagy foglyul ejtve őket.<ref name=csorba>{{CsorbaÁrpádNépe}}</ref> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Niektórzy, w tym Gyula Kristó, uważają, że został Wielkim Księciem po Árpád. [2]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Néhányan, köztük Kristó Gyula, úgy gondolják, hogy Árpád után ő lett a nagyfejedelem.<ref name="Korai magyar"/> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Następcy ==
| |
| − | | |
| − | Horseshoe był także członkiem węgierskiej delegacji w Bizancjum około 948 r., Na czele której stał Bulcsú Harka. Informacje uzyskane z narracji delegacji pozostawiono potomności w dziele cesarza Konstantyna, urodzonego w szkarłatnym kolorze, z którego wiemy, że syn Tarkacsu był Teveli, a jego syn, wnuk Tarkacsu, Książę Chrzan. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>A [[948]] körül Bizáncban járt magyar küldöttségnek – amelynek vezetője [[Bulcsú harka]] volt – tagja volt [[Termecsü|Tormás]] is. A küldöttség elbeszéléséből szerzett információkat a császár, [[VII. Kónsztantinosz bizánci császár|Bíborbanszületett Konstantin]] művében az utókorra hagyta, innen tudjuk, hogy Tarkacsu fia volt [[Teveli]], az ő fia pedig, Tarkacsu unokája Tormás herceg.<ref name=gygy>{{GyGyIstvánKirály}}</ref> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Konsekwencje bitwy pod Augsburgiem w 955 roku zostały zmiecione przez gałęzie dwóch synów Árpáda, Tarkacsu i Zoltá, którzy ostatecznie przejęli władzę Wielkiego Księcia, a następnie króla. Wydaje się, że gałąź Juty i Kowadła krwawiła w tym czasie, a Liüntika nie wie o jego potomkach. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>A [[955]]-ös [[augsburgi csata]] következményeit Árpád két fiának ága úszta meg, Tarkacsué és a végül a nagyfejedelmi majd királyi hatalmat magához ragadó [[Zolta magyar fejedelem|Zoltáé]]. [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutas]] és [[Jelek (Árpád fia)|Üllő]] ága, úgy tűnik, ekkor kivérzett, [[Liüntika|Liüntikának]] pedig nem tudunk utódairól.<ref name=gygy /> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Według Bálinta Hómana i György Györffy'ego Tar Zerind, ojciec Koppány, był także synem Teveli, a tym samym wnukiem Tarkacsu. Spośród gałęzi Tarkacsu i Zolta, oddział Zolty ostatecznie zwyciężył podczas walki o dominację między Koppány i Szent István. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>[[Hóman Bálint]] és [[Györffy György]] szerint [[Tar Zerind]], [[Koppány vezér|Koppány]] apja, szintén Teveli fia és így Tarkacsu unokája volt. Tarkacsu és Zolta ága közül végül Koppány és [[I. István magyar király|Szent István]] főhatalomért folytatott küzdelme során győzött Zolta ága.<ref name=gygy /> </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Historia]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Arpadowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Klan]] | |
