|
|
| (Nie pokazano 64 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Kalandozások]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Hungarian_invasions_of_Europe
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hungarian_invasions_of_Europe&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | Węgierskie najazdy na Europę (węg. ''kalandozások'', niem. ''Ungarneinfälle'') miały miejsce w IX i X wieku, okresie przejściowym w historii Europy wczesnego średniowiecza, kiedy terytorium byłego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Imperium_Karoli%C5%84skie Imperium Karolingów] było zagrożone inwazją wielu wrogich sił, Madziarowie (Węgrzy) ze wschodu, ekspansja Wikingów z północy i Arabowie z południa. [1] [2]
| |
| − | | |
| − | Madziarowie z powodzeniem [[Zajęcie ojczyzny|podbili Kotlinę Karpacką]] (odpowiadającą późniejszemu Królestwu Węgier) do końca IX wieku i przeprowadzili szereg łupieżczych najazdów zarówno na zachód do dawnej Francji, jak i na południe do [[Bizancjum|Cesarstwa Bizantyjskiego]]. Najazdy na zachód zostały zatrzymane dopiero po przegranej przez Węgier [[Bitwa nad rzeką Lech|bitwie nad rzeką Lech]] w 955 r., która doprowadziła do nowego porządku politycznego w Europie Zachodniej, skupionego wokół [[Cesarstwo|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]. Najazdy na terytoria bizantyjskie trwały przez cały X wiek, aż do ostatecznej chrystianizacji Węgrów i ustanowienia chrześcijańskiego Królestwa Węgier w 1000 lub 1001 roku.
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | === Przed podbojem Węgier (IX wiek) ===
| |
| − | | |
| − | [[File:Pál Vágó (1853-1928) painter The Hungarian at Kiev (1896-99).jpg|thumb|180px|left|Węgrzy w Kijowie (Pál Vágó, 1896-99)]]
| |
| − | | |
| − | Pierwsza przypuszczalna wzmianka o Węgrach w wojnie pochodzi z IX wieku: w 811 roku Węgrzy (Madziarowie) byli w sojuszu z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Krum Krumem] z Bułgarii przeciwko cesarzowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Nicefor_I_(cesarz_bizanty%C5%84ski) Niceforem I], prawdopodobnie w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_prze%C5%82%C4%99czy_Wyrbica bitwie pod Pliską] w górach Haemus (Bałkany).<ref name='Király'>Király, Péter. ''[http://www.c3.hu/~magyarnyelv/00-1/kiraly.htm Gondolatok a kalandozásokról M. G. Kellner "Ungarneinfälle..." könyve kapcsán]''.</ref>
| |
| − | | |
| − | Praca Georgiusa Monachusa wspomina, że około 837 roku [https://en.wikipedia.org/wiki/First_Bulgarian_Empire Pierwsze Carstwo Bułgarskie] szukało sojuszu z Węgrami.<ref name='Király'/><ref name='Tóth'/>
| |
| − | | |
| − | [[Konstantyn VII Porfirogeneta]] napisał w swojej pracy ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/O_zarz%C4%85dzaniu_pa%C5%84stwem De Administrando Imperio]'' (O zarzadzaniu państwem), że [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kagan] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan-beg kagan-bek] z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Chazarowie Chazarów] poprosili cesarza [https://pl.wikipedia.org/wiki/Teofil_(cesarz_bizanty%C5%84ski) Teofila] o zbudowanie dla nich fortecy Sarkel.<ref name='Tóth'/> Uważa się, że zapis ten odnosi się do Węgrów na podstawie tego, że nowa forteca musiała stać się konieczna ze względu na pojawienie się nowego wroga Chazarów, a żaden inny lud nie mógł być wówczas wrogiem Chazarów.<ref name='Tóth'/> W X wieku [https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_ibn_Rustah Ahmad ibn Rustah] napisał, że „wcześniej Chazarowie okopali się przeciwko atakom Węgrów i innych ludów”<ref name='Tóth'/>.
| |
| − | | |
| − | W latach 860–861 węgierscy żołnierze zaatakowali '''konwój''' [https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyryl_i_Metody św. Cyryla], ale podobno spotkanie zakończyło się pokojowo.<ref name='Király'/> Święty Cyryl podróżował do Chaganu w (lub w pobliżu) [https://pl.wikipedia.org/wiki/Chersonez_Taurydzki Chersonezu Taurydzkiego], gdzie został schwytany przez Chazarów. Muzułmańscy geografowie odnotowali, że Węgrzy regularnie atakowali sąsiednie plemiona wschodniosłowiańskie i brali jeńców, aby sprzedawać je Cesarstwu Bizantyjskiemu w Kerczu.<ref>Kevin Alan Brook, [https://books.google.com/books?id=Rgxm_E2Fq1gC&pg=PA142 The Jews of Khazaria], Rowman & Littlefield, 2009, p. 142.</ref><ref name='Kristó (1993)'>Kristó, Gyula (1993). ''[http://www.antikvarium.hu/ant/book.php?ID=39250 A Kárpát-medence és a magyarság régmultja (1301-ig) (Starożytna historia Kotliny Karpackiej i Węgrów - do 1301 roku)]''. Szeged: Szegedi Középkorász Műhely. str. 299. ISBN 963-04-2914-4.</ref>
| |
| − | | |
| − | Istnieją pewne informacje o najazdach Węgier na wschodnie imperium Karolingów w 862 roku.<ref name='Spinei'>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&pg=PA64 Rumuni i tureccy koczownicy na północ od delty Dunaju od X do połowy XIII wieku], BRILL, 2009, str. 69</ref>
| |
| − | | |
| − | W 881 Węgrzy i [[Kabarowie]] najechali Francję Wschodnią i stoczyli dwie bitwy, pierwszą (Węgrzy) pod Wenia (prawdopodobnie Wiedeń)<ref name='Spinei'/>, a drugą (Kabarowie) pod Culmite (prawdopodobnie Kulmberg lub Kollmitz w Austrii).<ref name='Csorba'>Csorba, Csaba (1997). ''[https://openlibrary.org/works/OL982521W/%C3%81rp%C3%A1d_n%C3%A9pe Árpád népe (Ludzie Arpadów)]''. Budapest: Kulturtrade. str. 193. ISBN 963-9069-20-5.</ref> W 892 roku, według ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/Annales_Fuldenses Annales Fuldenses]'', król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulf] z Karyntii najechał Wielkie Morawy i Węgrzy dołączyli do jego wojsk.<ref name='Tóth'/><ref name='Spinei'/> Po 893 roku wojska węgierskie zostały przetransportowane przez Dunaj przez flotę bizantyjską i pokonały Bułgarów w trzech bitwach (nad Dunajem, Silistą i Presławem).<ref name='Kristó (1993)'/> W 894 roku Węgrzy najechali Panonię w sojuszu z królem [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99tope%C5%82k_I_morawski Świętopełkiem I morawskim].<ref name='Tóth'/><ref name='Spinei'/>
| |
| − | | |
| − | === Po podboju Basenu Karpackiego (X wiek) ===
| |
| − | | |
| − | [[File:Hungarian warrior.jpg|thumb|180px|left|Fresco about a Hungarian warrior (Italy)]]
| |
| − | [[File:Europe around 900.jpg|thumb|left|180px|Europe around 900]]
| |
| − | | |
| − | [[File:ArpadstatueHerosSquareBudapest.jpg|thumb|180px|right|Grand Prince Árpád's sculpture in Budapest]]
| |
| − | | |
| − | Około 896 r.<ref name="Kristó">Gyula Kristó, ''Encyclopedia of the Early Hungarian History - 9-14th centuries''[http://www.antikva.hu/onan/reszletek.jsp?katalogusid=154657]</ref>, prawdopodobnie pod przewodnictwem Árpáda, Węgrzy (Madziarowie) przekroczyli Karpaty i weszli do Kotliny Karpackiej (mniej więcej na równiny Węgier).
| |
| − | | |
| − | W 899 roku ci Węgrzy pokonali armię [https://pl.wikipedia.org/wiki/Berengar_I_z_Friulu Berengar I z Friulu] w [[Brenta menti csata|bitwie nad rzeką Brenta]] i najechali północne regiony Włoch. Splądrowali okolicę Treviso, Vicenza, Werona, Brescia, Bergamo i Mediolan.<ref name='Kristó (1993)'/> Pokonali także [https://en.wikipedia.org/wiki/Braslav,_Duke_of_Lower_Pannonia Brasława], księcia Dolnej Panonii. W 901 ponownie zaatakowali Włochy.<ref name='Gubcsi'>Lajos Gubcsi, [http://mek.oszk.hu/09100/09132/09132.pdf Hungary in the Carpathian Basin], MoD Zrínyi Media Ltd, 2011</ref> W 902 r. poprowadzili kampanię na północnych Morawach i pokonali Morawian, których kraj został unicestwiony.<ref name='Kristó (1993)'/> Niemal każdego roku po 900 roku przeprowadzali napady na katolicki zachód i bizantyjski wschód. W 905 r. Madziarowie i król Berengar utworzyli sojusz i przez piętnaście lat obyło się bez wkroczenia wojsk węgierskich do Włoch.<ref name='Reutel'>Timothy Reuter, [https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=PA545 The New Cambridge Medieval History: c. 900-c. 1024], Cambridge University Press, 1995, str. 543, ISBN 978-0-521-36447-8.</ref>
| |
| − | | |
| − | Madziarowie pokonali nie mniej niż trzy duże frankońskie armie cesarskie w latach 907–910, '''jak następuje'''<ref>Peter Heather, [https://books.google.at/books?id=suwVDAAAQBAJ&pg=PA369&dq=%22Frankish+armies+between+907+and+910%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihxJ7mlYjSAhXBuRoKHWNEAVIQ6AEIHDAA#v=onepage&q=%22Frankish%20armies%20between%20907%20and%20910%22&f=false Empires and Barbarians: The Fall of Rome and the Birth of Europe], Pan Macmillan, 2012, str. 369, ISBN 9780199892266.</ref>. W 907 roku pokonali najeźdźców Bawarczyków w pobliżu [[Pozsonyi csata|Brezalauspurc]], niszcząc ich armię, skutecznie broniąc Węgier i otwierając Wielkie Morawy, Niemcy, Francję i Włochy na najazdy Madziarów. W dniu 3 sierpnia 908 roku Węgrzy wygrali [[Eisenachi csata|bitwę pod Eisenach]] w Turyngii<ref name='Csorba'/>. [https://en.wikipedia.org/wiki/Egino,_Duke_of_Thuringia Egino, książę Turyngii], został zabity, wraz z [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard,_Duke_of_Thuringia Burchardem, księciem Turyngii] i [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolf_I_(bishop_of_W%C3%BCrzburg) Rudolfem I, biskupem Würzburga].<ref>Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991., str. 129</ref> Węgrzy pokonał zjednoczoną armię cesarską [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwika IV Dziecięcia] w [[Lechfeldi csata|pierwszej bitwie pod Lechfeld]] w 910 roku.
| |
| − | | |
| − | == 1 ==
| |
| − | | |
| − | Mniejsze jednostki spenetrowały aż do Bremy w 915 roku.<ref name='Sugar'>Peter F. Sugar, Péter Hanák, [https://books.google.com/books?id=SKwmGQCT0MAC&printsec=frontcover&dq=hungarian+history&hl=en&ei=sbVeTrDrLsKXOuXY8OAC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ#v=onepage&q=hungarian%20history&f=false A History of Hungary], Indiana University Press, 1994, str. 13</ref> W 919 roku, po śmierci [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_(kr%C3%B3l_niemiecki) Konrada I], króla Niemiec, Węgrzy napadli na Saksonię, Lotaryngię i zachodnią Francję. W 921 pokonali wrogów króla Berengara w Weronie i dotarli do Apulii w 922.<ref name='Reutel'/> Między 917 a 925 Węgrzy najechali na Bazyleę, Alzację, Burgundię, Prowansję i Pireneje.<ref name='Sugar'/>
| |
| − | | |
| − | Około 925 roku, według ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_Kr%C3%B3lestwa_S%C5%82owian_czyli_Latopis_Popa_Duklanina Ljetopisa popa Dukljanin]a z końca XII wieku, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomis%C5%82aw_Chorwacki Tomisław Chorwacki] pokonał Węgrów w bitwie<ref name="Curta">Florin Curta, Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge University Press, 2006, str. 193, ISBN 978-0521815390.</ref>, jednak inni kwestionują wiarygodność tej relacji, ponieważ nie ma dowodów na taką interpretację w innych dokumentach.<ref name="Curta"/>
| |
| − | | |
| − | W 926 r. Wegrzy spustoszyli Szwabię i Alzację, prowadzili kampanię w dzisiejszym Luksemburgu i dotarli aż do Oceanu Atlantyckiego.<ref name='Reutel'/> W 927 roku Piotr, brat papieża [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_X_(papie%C5%BC) Jana X], wezwał Węgrów do rządzenia Włochami<ref name='Reutel'/>. Wkroczyli do Rzymu i nałożyli duże daniny na Toskanię i Tarento.<ref name='Reutel'/><ref name='Sugar'/> W 933 r. w Saksonii pojawiła się znaczna armia węgierska (pakt z Sasami wygasł), ale została pokonana przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Ptasznik Henryka I Ptasznika] [[Merseburgi csata|pod Merseburgiem]].<ref name='Reutel'/> Ataki węgierskie trwały nadal na Górną Burgundię (w 935) i na Saksonię (w 936).<ref name='Reutel'/> W 937 r. najechali Francję aż do Reims, Lotaryngii, Szwabii, Frankonii, Księstwa Burgundii<ref>Karl Leyser, Medieval Germany and its neighbours, 900-1250, Continuum International Publishing Group, 1982, p. 50 [https://books.google.com/books?id=RkPbnN7LkKYC&pg=PA50]</ref> i Włoch, aż do Otranto na południu<ref name='Reutel'/>. Zaatakowali Bułgarię i Cesarstwo Bizantyjskie, docierając do murów Konstantynopola. Bizantyńczycy płacili im „podatek” przez 15 lat<ref>[https://web.archive.org/web/20091027151814/http://www.geocities.com/egfrothos/magyars/magyars.html The Magyars of Hungary]</ref>. W 938 roku Węgrzy wielokrotnie atakowali Saksonię.<ref name='Reutel'/> W 940 r. Spustoszyli region Rzymu<ref name='Reutel'/>. W 942 r. miały miejsce węgierskie naloty na Hiszpanię, zwłaszcza na Katalonię<ref>Various authors, ''[http://www.raco.cat/index.php/AnnalsGironins/article/view/54130/63864 Santa Coloma de Farners a l'alta edat mitjana: La vila, l'ermita, el castell]'' in Catalan</ref>, według pracy [https://en.wikipedia.org/wiki/Ibn_Hayyan Ibn Hayyana].<ref>Elter, I. (1981) Remarks on Ibn Hayyan's report on the Magyar raids on Spain, Magyar Nyelv 77, str. 413-419</ref> W 947 r. [[Bulcsú]], wódz [[Taksony]], poprowadził najazd na Włochy<ref>''The Hungarians' Prehistory, their Conquest of Hungary, and their Raids to the West to 955'', Laszlo Makkai, '''A History of Hungary''', wyd. Peter F. Sugar, Péter Hanák, [[Tibor Frank]], (Indiana University Press, 1990), 13.</ref> aż do Apulii, a król Włoch [https://pl.wikipedia.org/wiki/Berengar_II Berengar II] musiał kupić pokój, płacąc mu i jego zwolennikom dużą sumę pieniędzy.
| |
| − | | |
| − | == 2 ==
| |
| − | | |
| − | [[Bitwa pod Lechfeld]] w 955 r., W której Węgrzy stracili około 5.000 wojowników, ostatecznie zahamowała ich ekspansję, chociaż naloty na Cesarstwo Bizantyjskie trwały do 970 r. Lechfeld leży na południe od Augsburga w dzisiejszych południowych Niemczech.
| |
| − | | |
| − | Według współczesnych źródeł badacze naliczają 45 (według Kálmána Nagy) lub 47 (według György Szabadosa)<ref>Szabados György. [http://epa.oszk.hu/01300/01343/00044/nemzet.html/ Vereség háttér nélkül? Augsburg 955]. [https://web.archive.org/web/20160304054449/http://epa.oszk.hu/01300/01343/00044/nemzet.html Zarchiwizowano] 2016-03-04 na [https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] Hitel 18 (2005)/8. 24–30</ref> napadów w różnych częściach Europy. Spośród tych kampanii tylko 8 (17,5%) zakończyło się niepowodzeniem (901, 913, 933, 943, 948, 951, 955, 970), a 37 zakończyło się sukcesem (82,5%).<ref>Nagy Kálmán: A honfoglalás korának hadtörténete; Heraldika Kiadó, Budapest, 2007, str. 168</ref>
| |
| − | | |
| − | ==Kalendarium węgierskich najazdów==
| |
| − | === Przed podbojem węgierskim ===
| |
| − | | |
| − | * 839 - Węgrzy, którzy wówczas mieszkali na wschód od Karpat, w [[Etelköz]], walczą nad Dolnym Dunajem na prośbę [https://en.wikipedia.org/wiki/First_Bulgarian_Empire Pierwszego Carstwa Bułgarskiego] przeciwko bizantyńskim powstańcom.<ref>Bóna, István (2000). ''A magyarok és Európa a 9-10. században'' [''Węgrzy i Europa w IX-X wieku'']. Budapest: História - MTA Történettudományi Intézete. str. 11. ISBN 963-8312-67-X.</ref>
| |
| − | * 861 – Święty Cyryl zostaje zaatakowany na Krymie przez Węgrów "krzyczących jak wilki", lecz widząc go modlącego się, uspokoili się.<ref name="Bóna István 2000 str. 13">Bóna István 2000 str. 13</ref>
| |
| − | * 862 – Pierwszy rajd Węgrów z Kotliny Karpackiej na prośbę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bcis%C5%82aw_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_wielkomorawski) Rościsława z Moraw] przeciwko [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wschodniofrankijskie państwu wschodniofrankijskiemu].<ref name="Bóna István 2000 str. 13"/>
| |
| − | * do. 870 – al-Djayhani i [https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_ibn_Rustah Ahmad ibn Rustah] piszą, że plemiona węgierskie atakują mieszkających w pobliżu ich granic Słowian i Rusinów, nieustannie ich pokonują, zmuszając do płacenia daniny i wypędzają wielu z nich do Kerczu na Krymie, sprzedając ich Bizantyjczykom jako niewolników.<ref>Györffy György: A magyarok elődeiről és a honfoglalásról; Osiris Kiadó, Budapest, 2002 str. 88</ref>
| |
| − | * 881 – Wojska węgierskie, pomagając Morawianom, toczą dwie bitwy z Niemcami.<ref name="Bóna István 2000 str. 13"/>
| |
| − | * 882 – Węgierski „król” spotyka się nad Dolnym Dunajem ze świętymi Cyrylem i Metodym na dyskusji.<ref>Györffy György, 2002 str. 124</ref>
| |
| − | * 892 – Wojska węgierskie atakują [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wielkomorawskie Wielkie Morawy] w sojuszu z królem wschodnich Franków [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulfem z Karyntii].<ref>Györffy György, 2002 str. 300</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign of 894.jpg|thumb|200px|left|Kampania węgierska w 894 r]]
| |
| − | [[File:The military events of the Hungarian Conquest in 894-895.jpg|thumb|200px|Wydarzenia militarne podboju węgierskiego w latach 894-895]]
| |
| − | | |
| − | * 894
| |
| − | ** W sojuszu ze [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99tope%C5%82k_I_morawski Świętopełkiem I morawskim] Węgrzy atakują prowincję Panonii w państwie wschodniofrankijskim. Świętopełk ginie podczas tej wojny.<ref name="Róna-Tas András 1996">Róna-Tas András: A honfoglaló magyar nép; Balassi Kiadó, Budapest, 1996, str. 374</ref>
| |
| − | ** Bułgarzy, dowodzeni przez cara [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeona I], atakują Bizantyjczyków, którzy proszą o pomoc Węgier. Armia węgierska dowodzona przez [[Liüntika|Liüntikę]] pokonuje armię bułgarską w trzech bitwach (nad Dunajem, Silistą i Presławem) [6] i zmusza Symeona do odwrotu do Silistra<ref>Bóna István 2000 p. 26</ref>.
| |
| − | * 895 - Symeon sprzymierza się z [[Pieczyngowie|Pieczyngam]] i atakuje w sojuszu z nimi Węgrów, zmuszając ich do wycofania się na zachód i wkroczenia do Kotliny Karpackiej. Węgrzy podbijają wschodnie części [[Kotlina Karpacka|Kotliny Karpackiej]] (aż do Dunaju). Tutaj Węgrzy pokonują Bułgarów w południowym [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] i [[Tiszántúl]], umacniajac się w całej Kotlinie i przystępują do podboju węgierskiego.<ref>Bóna István 2000 p. 26-28</ref>
| |
| − | | |
| − | === Po podboju węgierskim ===
| |
| − | | |
| − | * 899 - Wojska węgierskie atakują Królestwo Włoskie i 24 września pokonują w [[Brenta|bitwie pod Brentą]] armię włoskiego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Berengar_I_z_Friulu Berengara I z Friulu], spalając Modenę i atakując Wenecję. Berengar zgadza się zapłacić im daninę.<ref>Bóna István (2000). str. 29–32</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaigns of 899-900 in Italy and Germany.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska we Włoszech, z bitwą pod Brentą, potem kampania, która zakończyła się zdobyciem [[Zadunaje|Zadunaja]].]]
| |
| − | | |
| − | * 900 – Jednostki armii węgierskiej podbijają [[Panonia|Panonię]], po odrzuceniu ich propozycji sojuszu skierowanego do państwa wschodniofrankijskiego. To był kolejny krok w podboju Węgier.<ref>Bóna István (2000). str. 33</ref>
| |
| − | * 901
| |
| − | ** Węgierski atak na [[Karyntia|Karyntię]] i północne Włochy.
| |
| − | ** 11 lub 18 kwietnia – armia węgierska z Karyntii zostaje pokonana przez margrabiego Ratolda pod Laibach.<ref name="Baják László 2000">Baják László: A fejedelmek kora. A korai magyar történet időrendi vázlata. II. rész. 900-1000 ''("The Era of the Princes. The chronological sketch of the early Hungarian history. II. part. 900-1000")''; ÓMT, Budapest, (2000). str. 8–9</ref>
| |
| − | * 902 – Węgrzy podbijają wschodnie części Wielkich Moraw, kończąc na węgierskim podboju Kotliny Karpackiej, podczas gdy Słowianie z zachodu i północy tego regionu zaczynają im oddawać hołd.<ref name="Baják László (2000). p. 9">Baják László (2000). str. 9</ref>
| |
| − | * 903 – Węgierska jednostka napadająca na Bawarię zostaje pokonana w pobliżu rzeki Fischa.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/>
| |
| − | * 904
| |
| − | ** Węgierski przywódca polityczny i wojskowy [[Kurszán]] ([[kende]], [[gyula]] lub [[horka]]) zostaje zaproszony na ucztę, a następnie zamordowany przez Bawarczyków.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/>
| |
| − | ** wczesnym latem – wojska węgierskie udają się do Lombardii.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/>
| |
| − | * 905
| |
| − | ** Król Berengar z Włoch zawiera sojusz z Węgrami przeciwko swojemu wrogowi, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_III_%C5%9Alepy Ludwikowi III Ślepemu] z Prowansji, który ogłosił się cesarzem Włoch.
| |
| − | ** wczesne lato - Madziarowie pokonują Ludwika z Prowansji, który zostaje następnie oślepiony przez Berengara.<ref name="Baják László (2000). p. 11">Baják László (2000). str. 11</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Saxony of 906.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Saksonii w 906 roku]]
| |
| − | | |
| − | * 906 - Dwie armie węgierskie niszczą, jedna po drugiej, Księstwo Saksonii. Węgrzy zostali poproszeni o przybycie przez słowiańskie plemię Dalamacjan, zagrożonych atakami Saksonów.<ref name="Baják László (2000). p. 11"/>
| |
| − | * 907
| |
| − | ** 4-6 lipca – armia wschodniofrankijska pod dowództwem margrabiego Bawarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Luitpold Luitpolda], która wkroczyła na terytorium Węgier w celu wypędzenia Węgrów z [[Kotlina|Kotliny Karpackiej]], zostaje unicestwiona przez wojska węgierskie w [[Pozsonyi csata|bitwie pod Pozsony]]. Luitpold, [https://en.wikipedia.org/wiki/Dietmar_I_(archbishop_of_Salzburg) Dietmar I], arcybiskup Salzburga, książę Sieghard, 19 hrabiów, 2 biskupów i 3 opatów ginie w bitwie, wraz z większością żołnierzy.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> Ta bitwa jest uważana za zakończenie [[podboju węgierskiego]].<ref>Bóna István (2000). str. 34</ref>
| |
| − | ** Lipiec-sierpień – Węgrzy atakują Bawarię, dokonując wielkich zniszczeń i zajmując wiele miast w drodze do domu, pokonując bawarską armię [[Bitwa pod Lengenfeld|pod Lengenfeld]]. Na rzece Enns ustala się granica węgiersko-bawarska.Aventinus, Johannes (1554). ''[http://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadDM8zQnKYvppb6j-h3LG214jy_4g_7FBNzwk1YFbqQ063EdjjVatiFBtW61R0rvtv10_b50Zww6S06cZUCG3JgeZ-RA26pcU5wyIJBrypMWOzYtXSokeZnP8RdWQ36Eac9qtRrLzLyGamCITbUoamfjtW3Rw9FoL6HaOttyWqG5g15NlVck60Am2gcanB5KBbjhKaAgzXA9bIAaB_ifZBORcbxAJDHAA0tEJlcw5IsR2FlhU5nKnXL0CyRaV36611DYMB36KtTH9hVOchPfJP7MI9vLg Annalium Boiorum Libri Septem]'' (po łacinie). str. 481–482. [dostęp:2015-06-26.<sup>[[trwały martwy link]]</sup>
| |
| − | * 908 – Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, a 3 sierpnia pokonują w [[Eisenach|bitwie pod Eisenach]] armię [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard,_Duke_of_Thuringia Burcharda], księcia Turyngii. Burchard, [https://en.wikipedia.org/wiki/Egino,_Duke_of_Thuringia Egino], książę Turyngii i [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolf_I_(bishop_of_W%C3%BCrzburg) Rudolf I], biskup Würzburga, giną w bitwie.<ref name="Baják László (2000). p. 12">Baják László (2000). str. 12</ref>
| |
| − | * 909
| |
| − | ** wiosna – wojska węgierskie napadają na Bawarię i Szwabię.
| |
| − | ** 4 sierpnia – palą dwa kościoły we Freising w Bawarii.
| |
| − | ** 11 sierpnia - Powracający Węgrzy zostają pokonani [[Bitwa pod Pocking|pod Pocking] przez Bawarczyków pod wodzą [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Arnulfa], księcia Bawarii.<ref name="Baják László (2000). p. 12"/>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in the East Frankish duchies of 910.jpg|thumb|200px|Węgierska kampania 910 roku, która zaowocowała zwycięstwami Węgier pod Augsburgiem i Rednitz.]]
| |
| − | | |
| − | * 910
| |
| − | ** 12 czerwca – Węgrzy rozbijają armię niemieckiego króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwika IV Dziecięcia] w [[Lechfeldi csata|pierwszej bitwie pod Augsburgiem]], dowodzonej przez hrabiego Gozberta z Alemanii. Dowódca i Managolt, hrabia Alemannia giną w bitwie.
| |
| − | ** 22 czerwca – Ta sama armia węgierska wkracza do Frankonii i pokonuje zjednoczoną armię księstw Frankonii, Lotaryngii i Bawarii w [[Rednitz|bitwie pod Rednitz]]. W bitwie ginie niemiecki dowódca [https://en.wikipedia.org/wiki/Gebhard,_Duke_of_Lorraine Gebhard], książę Lotaryngii i Liudger, hrabia Ladengau.
| |
| − | ** Król Ludwik IV Dziecię prosi o pokój i zaczyna składać hołd.
| |
| − | ** Powracający Węgrzy plądrują przedmieścia Regensburga, plądrują Altaich i Osterhofen, ale jedna z ich pomniejszych jednostek jeździeckich zostaje pokonana przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Arnulfa], księcia Bawarii w Neuching.<ref>Baják László (2000). str. 12–13</ref>
| |
| − | * 911 – wojska węgierskie przechodzą przez Bawarię i atakują Szwabię i Frankonię. Plądrują terytoria od Meinfeld po Aargau. Następnie przekraczają Ren i po raz pierwszy atakują Burgundię.<ref name="Baják László (2000). p. 13">Baják László (2000). str. 13</ref>
| |
| − | * 912 - Węgrzy atakują Frankonię i Turyngię, aby zmusić nowego króla wschodniofrankijskiego, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_(kr%C3%B3l_niemiecki) Konrada I] z Niemiec, do zapłacenia im daniny.<ref name="Baják László (2000). str. 13"/>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaigns from 915 in the Eastern Frankish kingdom and Italy.jpg|thumb|upright=1.4|Kampanie węgierskie z 915 roku we wschodnim królestwie Franków i we Włoszech.]]
| |
| − | | |
| − | * 913 – węgierski nalot na Bawarię, Szwabię i północną Burgundię. Po powrocie stawiają czoła połączonej armii Arnulfa, księcia Bawarii, [https://en.wikipedia.org/wiki/Erchanger,_Duke_of_Swabia Erchangera], księcia Szwabii, książąt Udalricha i Berchtolda, którzy pokonują ich [[Aschbachi csata|pod Aschbach koło Inn]].ref>Baják László (2000). str. 13–14</ref>
| |
| − | * 914 – książę [https://en.wikipedia.org/wiki/Arnulf,_Duke_of_Bavaria Arnulf], książę Bawarii i jego rodzina zostaje zmuszony do ucieczki na Węgry przez króla Niemiec [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_(kr%C3%B3l_niemiecki) Konrada I]. Węgrzy obiecują mu pomoc w odzyskaniu tronu.<ref name="Baják László (2000). p. 14">Baják László (2000). str. 14</ref>
| |
| − | * 915 – Armia węgierska dewastuje Szwabię, a następnie Frankonię. Jedna z ich plądrujących jednostek atakuje klasztor w Fuldzie, ale zostają odparty, palą opactwo Corvey, plądrują klasztor św. Wschodu w Herzfeld. W Saksonii Węgrzy plądrują Valun, następnie palą Bremę, a po pokonaniu armii saskiej pod [https://en.wikipedia.org/wiki/Eresburg Eresburgiem] docierają do granicy duńskiej.<ref name="Baják László (2000). p. 14"/>
| |
| − | * 916 – Armia węgierska pomaga księciu Bawarii Arnulfowi w jego pierwszym, nieudanym ataku, aby odzyskać księstwo.<ref name="Baják László (2000). p. 14"/>
| |
| − | | |
| − | [[File:Hungarian campaigns in Europe in 917.jpg|thumb|upright=1.4|Kampanie węgierskie w Europie w 917.]]
| |
| − | | |
| − | * 917
| |
| − | ** Atak na Zachód
| |
| − | *** 21 stycznia – Węgrzy plądrują i palą Bazyleę, a następnie najeżdżają [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Alsace Księstwo Alzacji].
| |
| − | *** Luty – Wchodzą do Lotaryngii, niszcząc Verdun, paląc Moyenmoutier i klasztory Saint-Dié-des-Vosges i Remiremont.
| |
| − | ** Z pomocą Węgier Arnulf, książę Bawarii, odzyskuje swoje królestwo z rąk Konrada I z Niemiec. Następnie staje się wiernym sojusznikiem Węgrów, płacąc im hołd, a także swoim sąsiadem, księciem Szwabii [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard_II,_Duke_of_Swabia Burchardem II].<ref>Baják László (2000). p. 14–15</ref>
| |
| − | ** Wojska węgierskie pomagają [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeonowi I] z Bułgarii pokonać Bizantyjczyków w wielkiej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Anchialos_(917) bitwie pod Anchialos].<ref name="Baják László (2000). p. 15">Baják László (2000). str. 15</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in Europe of 919–920, which resulted in the Hungarian victories of Püchen against the king of East Francia and of 920 against the Burgundian king from 920 in Italy.]]
| |
| − | | |
| − | * 919–920
| |
| − | | |
| − | ** Po wyborze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Ptasznik Henryka i Ptasznika] na nowego króla we wschodniofrankijskiego, armia węgierska wkracza do Niemiec i pokonuje siły Henryka w [Pücheni csata|bitwie pod Püchen], a następnie kieruje się na zachód.
| |
| − | ** Armia węgierska wkracza do Lotaryngii i Francji. Król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] nie może zebrać wystarczającej liczby sił, aby stawić im czoła w bitwie, wycofał się i pozwolił im splądrować jego królestwo.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/>
| |
| − | ** Na początku 920 r. ta sama armia węgierska wkracza z zachodu do Burgundii, a następnie z Lombardii, i pokonuje siły [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolph_II_of_Burgundy Rudolfa II Burgundzkiego], który zaatakował Berengara I we Włoszech, sojusznika Księstwa Węgier. Następnie Madziarowie plądrują okolice włoskich miast, które ich zdaniem wsparły Rudolfa: Bergamo, Piacenza i Nogara.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/><ref>Bóna István (2000). str. 44</ref>
| |
| − | * 921-922
| |
| − | ** W 921 armia węgierska dowodzona przez [[Dursac]]a i [[Bogát]]a wkracza do północnych Włoch, a następnie unicestwia, między Brescią i Weroną, siły włoskich zwolenników Rudolfa II z Burgundii, zabijając palatyna Odelrik i biorąc do niewoli Gisleberta, hrabiego Bergamo .
| |
| − | ** Ta armia wyrusza w kierunku południowych Włoch, gdzie zimuje, a w styczniu 922 r. plądruje regiony między Rzymem a Neapolem.
| |
| − | ** 4 lutego – armia węgierska atakuje Apulię w południowych Włoszech, rządzoną przez Bizantyjczyków.<ref>Baják László (2000). str. 15–16</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarians campaigns of 924 in Italy, Burgundy, Southern France and Saxony.jpg|thumb|200px|Kampanie węgierskie 924 we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Saksonii]]
| |
| − | | |
| − | * 924
| |
| − | ** Kampania we Włoszech i południowej Francji
| |
| − | *** Wiosna - Rudolf II Burgundii zostaje wybrany przez włoskich powstańców na króla Włoch w Pawii. Cesarz Włoch Berengar I prosi Węgrów o pomoc, którzy następnie wysyłają armię dowodzoną przez [[Szalárd]]a, który pali Pawię i galery wojenne na brzegach rzeki Ticino.
| |
| − | *** 7 kwietnia - Kiedy cesarz Berengar zostaje zamordowany w Weronie, Węgrzy udają się w kierunku Burgundii. Rudolf II z Burgundii i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hugo_z_Arles Hugo z Arles] próbują otoczyć ich przez przełęcze Alp, ale Węgrzy uciekają z zasadzki i atakują Gothię i przedmieścia Nîmes. Wracają do domu, ponieważ wśród nich wybuchła zaraza<ref>Baják László (2000). str. 17–18</ref>.
| |
| − | ** Kampania w Saksonii
| |
| − | *** Kolejna armia węgierska plądruje Saksonię. Niemiecki król Henryk I Ptasznik wycofuje się do zamku Werla. W ręce Niemców przypadkowo wpada węgierski szlachcic. Król Henryk wykorzystuje tę okazję do negocjacji z Węgrami, prosząc o pokój i zgadzając się na złożenie hołdu [[Księstwo|Księstwu Węgier]].<ref>Baják László (2000). str. 18</ref>
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Europe in 926.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie w 926 roku]]
| |
| − | | |
| − | * 926
| |
| − | ** 1–8 maja – wojska węgierskie wkraczają do Szwabii jako sojusznicy nowego włoskiego króla [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_of_Italy Hugona], oblegają Augsburg<ref>Bóna István (2000). str. 39</ref>, a następnie zajmują opactwo w St. Gallen, gdzie oszczędzają życie mnichowi Heribaldowi, którego relacja: Potrzebne było odniesienie, aby szczegółowo opisać ich tradycje i sposób życia. Z opactwa wysyłają pomniejsze jednostki w celu zwiadu i plądrowania okolicy. Jedna z ich jednostek zabija [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiborada Świętą Wiboradę], która mieszkała jako pustelniczka w pobliskim lesie.
| |
| − | ** Po 8 maja - Madziarowie oblegają Konstanz, spalając jego przedmieścia, a następnie kierują się na zachód w kierunku Schaffhausen i Bazylei. Jedna z ich jednostek zostaje pokonana przez miejscowych w Säckingen nad brzegiem Renu. Wojska węgierskie przekraczają Ren wraz z przechwyconymi statkami do Alzacji i pokonują wojska hrabiego Liutfreda. Następnie podążając za Renem udali się na północ, złupili okolice Voncq, dotarli do wybrzeży Atlantyku, a następnie udali się w kierunku domu przez Reims. W drodze do domu odnowili sojusz z księciem Bawarii Arnulfem.
| |
| − | ** 29 lipca - Węgrzy niszczą Oberkirchen.<ref>Baják László (2000). str. 18–19</ref>
| |
| − | | |
| − | == 50 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaigns of 927 in Italy and the Balkans.jpg|thumb|upright=1.4|Węgierskie kampanie 927 we Włoszech i na Bałkanach]]
| |
| − | | |
| − | * 927 – Hungarian troops are called by King [[Hugh of Italy]] to help margrave Peter regain his power in Rome, against [[Pope John X]], which they succeed. During and after these events, they plunder [[Tuscany]] and [[Apulia]], taking many prisoners, and occupying the cities of [[Oria, Apulia|Oria]] and [[Taranto]].<ref>Baják László (2000). p. 19</ref>
| |
| − | * 931 – A Hungarian army burns the Italian city of [[Piacenza]].<ref name="Baják László (2000). p. 20">Baják László (2000). p. 20</ref>
| |
| − | * 933
| |
| − | ** Beginning of March – Because the German king [[Henry the Fowler]] refused to continue to pay tribute to the [[Principality of Hungary]], a Magyar army enters Saxony. They enter from the lands of the Slavic tribe of Dalamancians, who refuse their alliance proposal, then the Hungarians split in two, but soon the army which tries to outflank Saxony from west, is defeated by the combined forces of [[Saxony]] and [[Thuringia]] near [[Gotha]].
| |
| − | ** March 15 – The other army besieges [[Merseburg]], but after that, is defeated in the [[Battle of Riade]] by the kings army.<ref name="Baják László (2000). p. 20"/>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 927 - wojska węgierskie zostają wezwane przez króla Włoch Hugona do pomocy margrabiemu Piotrowi w odzyskaniu władzy w Rzymie przeciwko papieżowi Janowi X, któremu się to udaje. Podczas i po tych wydarzeniach plądrują Toskanię i Apulię, biorąc wielu jeńców i okupując miasta Oria i Taranto. [51]
| |
| − | * 931 - Armia węgierska spala włoskie miasto Piacenza. [52]
| |
| − | * 933
| |
| − | ** Początek marca - Ponieważ niemiecki król Henryk Fowler odmówił dalszego płacenia daniny Księstwu Węgier, wojska węgierskie wkraczają do Saksonii. Wkraczają z ziem słowiańskiego plemienia Dalamanci, którzy odrzucają propozycję sojuszu, potem Węgrzy podzielili się na dwie części, ale wkrótce armia, która próbuje oskrzydlić Saksonię od zachodu, zostaje pokonana przez połączone siły Saksonii i Turyngii pod Gothą.
| |
| − | ** 15 marca - Druga armia oblega Merseburg, ale potem zostaje pokonana w bitwie o Riade przez armię królów. [52]
| |
| − | | |
| − | == 51 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in the West and the Hungarian-Pecheneg campaign against Bulgaria and the Byzantine Empire of 934.jpg|thumb|upright=1.4|Węgierska kampania 934 r. przeciwko Bułgarii i [[Bizancjum|Cesarstwu Bizantyjskiemu]], która zaowocowała początkiem bizantyjskiego hołdu wobec Węgrów.]]
| |
| − | | |
| − | * 934
| |
| − | ** West
| |
| − | *** A Hungarian army raids in the environs of [[Metz]] in Lothariniga.<ref name="Baják László (2000). p. 21">Baják László (2000). p. 21</ref>
| |
| − | ** Balkans
| |
| − | *** War breaks out between the Hungarians and the [[Pechenegs]], but a peace is concluded after the news of a [[Bulgarians|Bulgarian]] attack against their territories, coming from the town of W.l.n.d.r (probably [[Belgrade]]). The Hungarians and the Pechenegs decide to attack this town.
| |
| − | *** April – The Hungarian-Pecheneg army defeats, in the [[Battle of W.l.n.d.r]], the relieving Byzantine-Bulgarian forces then conquer the city, and plunder it for three days.
| |
| − | *** May–June – The allies plunder Bulgaria, then head towards [[Constantinople]], where they camp for 40 days, and sack [[Thrace (theme)|Thrace]], taking many captives. The [[Byzantine Empire]] concludes a peace treaty with the Hungarians, ransom captives, and accepts to pay tribute to the [[Principality of Hungary]].<ref>Baják László (2000). p. 20–21</ref>
| |
| − | * 935 – Hungarian raid to [[Aquitaine]] and [[Bourges]]. They return towards home in Burgundy and Northern Italy, where they plunder the environs of [[Brescia]].<ref name="Baják László (2000). p. 21"/>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 934
| |
| − | ** Zachód
| |
| − | *** Wojska węgierskie napadają na okolice Metzu w Lotharinidze. [53]
| |
| − | ** Bałkańy
| |
| − | *** Między Węgrami a Pieczyngami wybucha wojna, ale pokój zostaje zawarty po wiadomościach o bułgarskim ataku na ich terytoria, nadchodzącym z miasta W.l.n.d.r (prawdopodobnie Belgrad). Węgrzy i Pieczyngowie postanawiają zaatakować to miasto.
| |
| − | *** Kwiecień - Armia węgiersko-pieczyngowska pokonuje w bitwie pod W.l.n.d.r. odciążające wojska bizantyjsko-bułgarskie podbijają miasto i plądrują przez trzy dni.
| |
| − | *** Maj - czerwiec - Alianci plądrują Bułgarię, następnie kierują się do Konstantynopola, gdzie obozują przez 40 dni i plądrują Trację, biorąc wielu jeńców. Cesarstwo Bizantyjskie zawiera traktat pokojowy z Węgrami, okupem jeńców i zgadza się zapłacić daninę Księstwu Węgier. [54]
| |
| − | * 935 - węgierski nalot na Akwitanię i Bourges. Wracają do swoich domów w Burgundii i północnych Włoszech, gdzie plądrują okolice Brescii [53].
| |
| − | | |
| − | == 52 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Europe from 936-937.jpg|thumb|upright=1.4|Kampania węgierska w Europie w latach 936–937]]
| |
| − | | |
| − | * 936–937
| |
| − | ** End of 936 – The Hungarians, with the aim to force the new German king, [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]], to pay them tribute, attack Swabia and Franconia, and burn the [[Fulda monastery]]. They then enter Saxony, but the new king's forces repel them towards Lotharingia and [[West Francia]].
| |
| − | ** February 21, 937 – They enter Lotharingia, crossing the Rhine at [[Worms, Germany|Worms]], and advance towards [[Namur, Belgium|Namur]].
| |
| − | ** The Hungarians occupy the Abbey of Saint [[Basolus]] from [[Verzy]], which they use as headquarters. They then send plundering units to attack the abbeys from Orbay, Saint Macra from Fîmes, the city of [[Bouvancourt]].
| |
| − | ** March 24 – They reach the city of [[Sens]], where they burn the Abbey of Saint Peter.
| |
| − | ** At [[Orléans]] they fight a French army led by count Ebbes de Déols, who is wounded in the battle and dies afterwards. After this, the Hungarians, following the course of the [[Loire]], cross the whole of France until the Atlantic Ocean, then return through the South-East, and on their way to Burgundy, they plunder the surroundings of [[Bourges]].
| |
| − | ** After July 11 – The Hungarians enter Burgundy near [[Dijon]], harrying the Monastery of [[Luxeuil-les-Bains|Luxeuil]], then they plunder the valley of the [[Rhône]], burn the city of [[Tournus]], occupy the monasteries of Saint [[Deicolus]] and Saint Marcell, but fail at the Monastery of Saint Appollinaris.
| |
| − | ** August – Continuing their campaign, the Hungarians enter Lombardy from the West, where [[Hugh of Italy]] asks them to go to Southern Italy to help the Byzantines. The Hungarians plunder the surroundings of [[Capua]], and install their camp on the meadows of Galliano, and send small units to plunder the regions of [[Naples]], [[Benevento]], [[Sarno]], [[Nola]] and [[Montecassino]]. The [[Abbey of Montecassino]] gives them valuable objects valuing 200 Byzantine [[hyperpyron]]s in order to ranslome the captives.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23">Baják László (2000). p. 22–23</ref>
| |
| − | ** Autumn – One Hungarian unit returning home is ambushed in the [[Apennine Mountains|Abruzzo]] Mountains by local forces, and loses its plunder.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23"/>
| |
| − | * 938
| |
| − | ** End of July – The Hungarians attack Thuringia and Saxony, and set camp at the [[Bode (Wipper)|Bode]], north to the [[Harz]] mountains, and send its raiding units in every direction. One of these units is defeated at [[Wolfenbüttel]], and its leader killed. Another unit is misled by its Slavic guides on the marshes of [[Drömling]], ambushed, and massacred by the Germans at Belxa. The Hungarians ransom the captured leader of this unit.
| |
| − | ** After 31 August – Hearing about these defeats, the main Hungarian army, camped at the Bode river, withdraws to Hungary.<ref name="Baják László (2000). p. 23">Baják László (2000). p. 23</ref>
| |
| − | * 940 April – The Hungarian auxiliary troops helping [[Hugh of Italy]] in his campaign against Rome are victorious at [[Lateran]] against the Roman nobles, but are then defeated by the Longobards.<ref name="Baják László (2000). p. 23"/>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 936-937
| |
| − | ** Koniec 936 r. - Węgrzy, aby zmusić nowego niemieckiego króla Ottona I do zapłacenia im daniny, zaatakowali Szwabię i Frankonię oraz spalili klasztor Fulda. Następnie wkraczają do Saksonii, ale siły nowego króla odpychają ich w kierunku Lotaryngii i zachodniej Francji.
| |
| − | ** 21 lutego 937 - Wchodzą do Lotharingii, przekraczają Ren w Worms i kierują się w stronę Namur.
| |
| − | ** Węgrzy okupują opactwo św. Basolusa z Verzy, którego używają jako kwaterę główną. Następnie wysyłają łupieżcze jednostki, aby zaatakowały opactwa z Orbay, Saint Macra z Fîmes, miasta Bouvancourt.
| |
| − | ** 24 marca - Docierają do miasta Sens, gdzie spalają opactwo św. Piotra.
| |
| − | ** Pod Orleanem walczą z francuską armią dowodzoną przez hrabiego Ebbes de Déols, który zostaje ranny w bitwie i potem ginie. Następnie Węgrzy, idąc wzdłuż Loary, przemierzają całą Francję aż do Oceanu Atlantyckiego, następnie wracają przez południowy wschód i w drodze do Burgundii plądrują okolice Bourges.
| |
| − | ** Po 11 lipca - Węgrzy wkraczają do Burgundii w pobliżu Dijon, nękając klasztor Luxeuil, następnie plądrują dolinę Rodanu, palą miasto Tournus, okupują klasztory św. Deicolusa i św. .
| |
| − | ** Sierpień - Kontynuując kampanię, Węgrzy wkraczają do Lombardii od zachodu, gdzie Hugh z Włoch prosi ich, aby udali się do południowych Włoch, aby pomóc Bizantyjczykom. Węgrzy plądrują okolice Kapui, umieszczają swój obóz na łąkach Galliano i wysyłają małe jednostki, aby splądrowały regiony Neapolu, Benevento, Sarno, Nola i Montecassino. Opactwo Montecassino przekazuje im cenne przedmioty o wartości 200 bizantyjskich hiperpyronów w celu wykupienia jeńców. [55]
| |
| − | ** Jesień - Jedna jednostka węgierska powracająca do domu zostaje zaatakowana przez lokalne siły w Abruzji i traci łup. [55]
| |
| − | * 938
| |
| − | ** Koniec lipca - Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, rozbijają obóz w Bode, na północ od gór Harz, i wysyłają swoje jednostki najazdowe we wszystkie strony. Jedna z tych jednostek zostaje pokonana pod Wolfenbüttel, a jej przywódca zostaje zabity. Inna jednostka zostaje wprowadzona w błąd przez swoich słowiańskich przewodników na bagnach Drömling, zaatakowana i zmasakrowana przez Niemców w Belxa. Węgrzy wykupują pojmanego przywódcę tej jednostki.
| |
| − | ** Po 31 sierpnia - na wieść o tych porażkach główna armia węgierska, która obozowała nad rzeką Bodą, wycofuje się na Węgry. [56]
| |
| − | * 940 kwiecień - Węgierskie wojska pomocnicze pomagające Hugonowi we Włoszech w jego kampanii przeciwko Rzymowi odnoszą zwycięstwo na Lateranie przeciwko rzymskiej szlachcie, ale następnie zostają pokonani przez Longobardów. [56]
| |
| − | | |
| − | == 53 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Italy, Burgundy, Southern France and Spain in 942.jpg|thumb|upright=1.4|Kampania węgierska we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Hiszpanii w 942 roku.]]
| |
| − | | |
| − | * 942
| |
| − | ** Spring – A Hungarian army enters Italy, where king Hugh, giving them 10 [[bushels]] of gold, persuades them to attack the [[Caliphate of Córdoba]].
| |
| − | ** Middle of June – They arrive in [[Catalonia]], plunder the region, then enter the northern territories of the Caliphate of Córdoba.
| |
| − | ** June 23 – The Hungarians [[Hungarian raid in Spain (942)|besiege Lérida]] for 8 days, then attack Cerdaña and [[Huesca]].
| |
| − | ** June 26 – The Hungarians capture Yahya ibn Muhammad ibn al Tawil, the ruler of [[Barbastro]], and hold him captive 33 days, until he is ransomed.
| |
| − | ** July – The Hungarians find themselves on desert territory and run out of food and water. They kill their Italian guide and return home. Five Hungarian soldiers are taken prisoner by the Cordobans and become bodyguards of the caliph.<ref>Baják László (2000). p. 24</ref>
| |
| − | * 943
| |
| − | ** Balkans
| |
| − | *** Allied with the Russians, a Hungarian army attacks the [[Byzantine Empire]]. Emperor [[Romanos I Lekapenos]] buys peace, and accepts to pay a yearly tribute to the Hungarians.<ref name="Baják László (2000). p. 25">Baják László (2000). p. 25</ref>
| |
| − | ** Bavaria
| |
| − | *** The Hungarians who attacked Bavaria, are defeated in the [[Battle of Wels]] by [[Berthold, Duke of Bavaria]] and the [[Carantanians]].<ref name="Baják László (2000). p. 25"/>
| |
| − | * 947 – A Hungarian army, led by prince [[Taksony of Hungary|Taksony]], campaigns in Italy, heading southwards on the Eastern shore of the peninsula. It besieges [[Larino]], and reaches [[Otranto]], plundering Apulia for 3 months.<ref>Baják László (2000). p. 26</ref>
| |
| − | * 948 – Two Hungarian armies attack Bavaria and Karintia. One of them is defeated at [[Floß|Flozzun]] in Nordgau by [[Henry I, Duke of Bavaria]].<ref name="Baják László (2000). p. 27">Baják László (2000). p. 27</ref>
| |
| − | * 949 August 9 – The Hungarians defeat the Bavarians at [[Laa an der Thaya|Laa]].<ref name="Baják László (2000). p. 27"/><ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, p. 282</ref>
| |
| − | * 950 – [[Henry I, Duke of Bavaria]] attacks Western Hungary, taking captives and plunder.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/>
| |
| − | * 951
| |
| − | ** Spring – Hungarians, crossing through Lombardia, attack Aquitania.
| |
| − | ** November 20 – The returning Hungarians are defeated by the Germans, who in the meanwhile had conquered the Kingdom of Italy.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | | |
| − | * 942
| |
| − | ** Wiosna - Armia węgierska wkracza do Włoch, gdzie król Hugh, dając im 10 buszli złota, przekonuje ich do ataku na kalifat Kordoby.
| |
| − | ** Połowa czerwca - Przybywają do Katalonii, plądrują region, a następnie wkraczają na północne terytoria Kalifatu Kordoby.
| |
| − | ** 23 czerwca - Węgrzy oblegają Léridę przez 8 dni, a następnie atakują Cerdañę i Huesca.
| |
| − | ** 26 czerwca - Węgrzy chwytają Yahya ibn Muhammada ibn al Tawila, władcę Barbastro, i trzymają go w niewoli przez 33 dni, aż zostaje wykupiony.
| |
| − | ** Lipiec - Węgrzy znajdują się na terytorium pustynnym i brakuje im jedzenia i wody. Zabijają swojego włoskiego przewodnika i wracają do domu. Pięciu żołnierzy węgierskich zostaje wziętych do niewoli przez Cordobanów i zostaje ochroniarzami kalifa. [57]
| |
| − | * 943
| |
| − | ** Bałkany
| |
| − | *** Armia węgierska sprzymierzona z Rosjanami atakuje Cesarstwo Bizantyjskie. Cesarz Romanos I Lekapenos kupuje pokój i zgadza się płacić coroczny hołd Węgrom. [58]
| |
| − | ** Bawaria
| |
| − | *** Węgrzy, którzy zaatakowali Bawarię, zostali pokonani w bitwie pod Wels przez Bertholda, księcia Bawarii i Karantańczyków. [58]
| |
| − | * 947 - Armia węgierska pod wodzą księcia Taksony'ego prowadzi kampanię we Włoszech, kierując się na południe na wschodni brzeg półwyspu. Oblega Larino i dociera do Otranto, plądrując Apulię przez 3 miesiące. [59]
| |
| − | * 948 - Dwie armie węgierskie atakują Bawarię i Karyntię. Jeden z nich zostaje pokonany pod Flozzun w Nordgau przez Henryka I, księcia Bawarii. [60]
| |
| − | * 949 sierpnia 9 - Węgrzy pokonują Bawarczyków pod Laa. [60] [61]
| |
| − | * 950 - Henryk I, książę Bawarii atakuje Zachodnie Węgry, biorąc jeńców i grabież. [60]
| |
| − | * 951
| |
| − | ** Wiosna - Węgrzy, przekraczając Lombardię, atakują Akwitanię.
| |
| − | ** 20 listopada - Powracający Węgrzy zostają pokonani przez Niemców, którzy w międzyczasie podbili Królestwo Włoch. [60
| |
| − | | |
| − | == 54 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in Europe of 954.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in Europe of 954]]
| |
| − | | |
| − | * 954
| |
| − | ** The German princes rebel against [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]], and ally with the Hungarians, who in February sends an army led by [[Bulcsú]] to help them. The Magyar army plunders the domains of Otto's allies in Bavaria, Swabia and Frankonia.
| |
| − | ** March 1 – The Hungarians cross the Rhine, camp at Worms in the capital of their ally, [[Conrad, Duke of Lorraine]], then on March 19, they head towards West, attacking the domains of the dukes enemies, [[Bruno the Great]], [[Roman Catholic Archdiocese of Cologne|archbishop of Cologne]], then count Ragenarius, crossing the rivers [[Moselle]] and [[Meuse|Maas]].<ref>Bóna István (2000). p. 51–52</ref><ref>Baják László (2000). p. 28</ref>
| |
| − | ** The Hungarians plunder the regions of [[Hesbaye]] and Carbonaria in today's [[Belgium]], plunder and burn the Monastery of Saint Lambert from [[Hainaut (province)|Hainaut]], plunder the monastery of [[Moorsel]], and sack the cities of [[Gembloux]] and [[Tournai]].
| |
| − | ** April 2 – They besiege the [[Lobbes Abbey]], but the monks defend the monastery. However the Hungarians burn the church of Saint Paul, and take with them the treasures of the abbey.
| |
| − | ** April 6–10 – The Hungarians besiege the city of [[Cambrai]], burn its suburbs, but are unable to conquer the city. One of [[Bulcsú]]'s relatives is killed by the defenders. They refuse to return his body to the Hungarians, who in return kill all their captives and burn the monastery of [[Chastre|Saint Géry]] near Cambrai.
| |
| − | ** After April 6 – the Hungarians cross the French border, plundering the surroundings of [[Laon]], [[Reims]], Chalon, [[Metz]], [[Gorze]]. After that, they return home via Burgundy and Northern Italy.<ref>Baják László (2000). p. 28–29</ref>
| |
| − | ** In [[Provence]], the Hungarian army [[battle of Fraxinet|battled with the Arabs]] from the Muslim enclave of [[Fraxinet]], when [[Conrad I of Burgundy]] fell on them by surprise and defeated the two combatant armies.<ref>Ballan, Mohammad (2010). Fraxinetum: An Islamic Frontier State in Tenth-Century Provence. Comitatus: A Journal of Medieval and Renaissance Studies, Volume 41, 2010, p. 31.</ref>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 954
| |
| − | ** Niemieccy książęta buntują się przeciwko Ottonowi I i sprzymierzają się z Węgrami, którzy w lutym wysyłają na pomoc armię pod wodzą Bulcsú. Armia Madziarów plądruje domeny sojuszników Otto w Bawarii, Szwabii i Frankonii.
| |
| − | ** 1 marca - Węgrzy przekraczają Ren, obozują w Worms w stolicy ich sojusznika Konrada, księcia Lotaryngii, a następnie 19 marca wyruszają na Zachód, atakując na tereny wrogów książąt, Bruno Wielkiego, arcybiskupa Kolonii , następnie liczyć Ragenarius, przekraczając rzeki Mozeli i Maas. [62] [63]
| |
| − | ** Węgrzy plądrują regiony Hesbaye i Carbonaria w dzisiejszej Belgii, plądrują i palą klasztor św. Lamberta z Hainaut, plądrują klasztor Moorsel i plądrują miasta Gembloux i Tournai.
| |
| − | ** 2 kwietnia - Oblegają opactwo Lobbes, ale mnisi bronią klasztoru. Jednak Węgrzy palą kościół św. Pawła i zabierają ze sobą skarby opactwa.
| |
| − | ** 6–10 kwietnia - Węgrzy oblegają miasto Cambrai, palą jego przedmieścia, ale nie mogą go podbić. Jeden z krewnych Bulcsú zostaje zabity przez obrońców. Odmawiają zwrotu jego ciała Węgrom, którzy w zamian zabijają wszystkich jeńców i palą klasztor Saint Géry w pobliżu Cambrai.
| |
| − | ** Po 6 kwietnia - Węgrzy przekraczają granicę francuską, plądrując okolice Laon, Reims, Chalon, Metz, Gorze. Następnie wracają do domu przez Burgundię i północne Włochy. [64]
| |
| − | ** W Prowansji wojska węgierskie walczyły z Arabami z muzułmańskiej enklawy Fraxinet, kiedy Conrad I z Burgundii napadł na nich z zaskoczenia i pokonał dwie walczące armie [65].
| |
| − | | |
| − | == 55 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:The Hungarian campaign in the German kingdom from 955.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in the German kingdom from 955]]
| |
| − | | |
| − | * 955
| |
| − | ** Middle of July – Called by the Bavarian and Saxonian insurgents, a Hungarian army led by [[Bulcsú]], [[Lehel]], Sur, and [[Taksony]] breaks into Germany, plundering Bavaria, then enters Swabia and burns many monasteries.
| |
| − | ** Beginning of August – The Hungarians start besieging [[Augsburg]].
| |
| − | ** August 10 – The German army of [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]] defeats the Hungarian army and puts it to flight, in the [[Battle of Lechfeld (955)|Battle of Lechfeld]]. Despite the victory, the German losses were heavy, among them many nobles: [[Conrad, Duke of Lorraine]], Count Dietpald, Ulrich count of Aargau, the Bavarian count Berthold, etc.<ref>Bóna István (2000). p. 54</ref>
| |
| − | ** August 10–11 – The Germans capture [[Bulcsú]], [[Lehel]], and Sur. Many Hungarians die during the flight, killed by the Germans.
| |
| − | ** August 15 – [[Bulcsú]], [[Lehel]], and Sur are hanged in Regensburg.<ref>Baják László (2000). p. 30–32</ref> End of the Hungarian invasions towards the West.
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 955
| |
| − | ** Połowa lipca - wezwana przez powstańców bawarskich i saksońskich armia węgierska pod wodzą Bulcsú, Lehel, Sur i Taksony włamuje się do Niemiec, plądruje Bawarię, następnie wkracza do Szwabii i pali wiele klasztorów.
| |
| − | ** Początek sierpnia - Węgrzy rozpoczynają oblężenie Augsburga.
| |
| − | ** 10 sierpnia - niemiecka armia Ottona I pokonuje wojska węgierskie i rzuca je do ucieczki w bitwie pod Lechfeld. Pomimo zwycięstwa straty niemieckie były ciężkie, wśród nich wielu szlachciców: Conrad, książę Lotaryngii, hrabia Dietpald, Ulryk hrabia Aargau, bawarski hrabia Berthold itp. [66]
| |
| − | ** 10–11 sierpnia - Niemcy zdobywają Bulcsú, Lehel i Sur. Wielu Węgrów ginie podczas lotu, zabitych przez Niemców.
| |
| − | ** 15 sierpnia - Bulcsú, Lehel i Sur zostają powieszeni w Regensburgu. [67] Koniec najazdów węgierskich na Zachód.
| |
| − | | |
| − | == 56 ==
| |
| − | | |
| − | [[File:Europe in 968. The Hungarian campaign in the Balcans from 968.jpg|thumb|upright=1.4|Kampania węgierska na Bałkanach od 968 r]]
| |
| − | | |
| − | * 959 April–May – Because in 957 the Byzantines ceased the payment of tribute, a Hungarian army, led by [[Apor]], attacks the empire, plunders its territories up to Constantinople, but on its way back, it is defeated by the Byzantines in a night attack.<ref name="Baják László (2000). p. 33">Baják László (2000). p. 33</ref>
| |
| − | * 961 – A Hungarian army attacks [[Thrace (theme)|Thrace]] and [[Macedonia (theme)|Macedonia]], but it is defeated, in a night attack, by the Byzantine army.<ref name="Baják László (2000). p. 33"/>
| |
| − | * 966 – The Hungarians attack the [[First Bulgarian Empire]], and force tsar [[Peter I of Bulgaria]] to conclude peace with them, and to let them cross to Byzance.<ref>Baják László (2000). p. 34</ref>
| |
| − | * 968 – A Hungarian army attacks the Byzantine Empire, and splits into two groups. Near [[Thessaloniki]], one army group of 300 men takes 500 Greek captives, and takes them to Hungary. The other army group of 200 men is ambushed by the Byzantines who take 40 of them as captives. They become bodyguards of emperor [[Nikephoros II Phokas]].<ref>Baják László (2000). p. 35</ref>
| |
| − | * 970 – [[Sviatoslav I of Kiev]] attacks the Byzantine empire with Hungarian auxiliary troops. The Byzantines defeat Sviatoslav's army in the [[Battle of Arcadiopolis (970)|Battle of Arcadiopolis]].<ref>Baják László (2000). p. 36</ref> End of the Hungarian invasions of Europe.
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * 959 kwiecień - maj - Ponieważ w 957 r. Bizantyńczycy zaprzestali płacenia daniny, armia węgierska dowodzona przez Apora atakuje imperium, plądruje jego terytoria aż do Konstantynopola, ale w drodze powrotnej zostaje pokonana przez Bizantyńczyków w nocy atak. [68]
| |
| − | * 961 - Armia węgierska atakuje Trację i Macedonię, ale zostaje pokonana w nocnym ataku przez wojska bizantyjskie. [68]
| |
| − | * 966 - Węgrzy atakują pierwsze imperium bułgarskie i zmuszają cara Piotra I, Bułgarskiego do zawarcia z nimi pokoju i przepuszczenia ich do Bizancjum. [69]
| |
| − | * 968 - Armia węgierska atakuje Cesarstwo Bizantyjskie i dzieli się na dwie grupy. W pobliżu Salonik jedna 300-osobowa armia bierze do niewoli 500 greckich jeńców i zabiera ich na Węgry. Druga grupa armii składająca się z 200 żołnierzy zostaje zaatakowana przez Bizantyńczyków, którzy biorą 40 z nich do niewoli. Stają się ochroniarzami cesarza Nikeforosa II Fokasa. [70]
| |
| − | * 970 - Światosław I z Kijowa atakuje Cesarstwo Bizantyjskie z węgierskimi wojskami pomocniczymi. Bizantyńczycy pokonują armię Światosława w bitwie pod Arcadiopolis. [71] Koniec węgierskich najazdów na Europę.
| |
| − | | |
| − | ==Tactics==
| |
| − | [[File:Hungarian_warriors.jpg|thumb|180px|right|Hungarian warriors (oil on canvas)]]
| |
| − | | |
| − | Ich armia składała się głównie z lekkiej kawalerii i była bardzo mobilna. [72] Atakując bez ostrzeżenia, szybko splądrowali okolicę i uciekli, zanim udało się zorganizować jakiekolwiek siły obronne. [72] Zmuszeni do walki nękaliby wrogów strzałami, po czym nagle wycofywali się, kusząc przeciwników do przełamania szeregów i ścigania, po czym Węgrzy odwracali się, by walczyć z nimi pojedynczo [72]. Ta taktyka jest formalnie znana jako udawany odwrót.
| |
| − | | |
| − | Their army had mostly light cavalry and were highly mobile.<ref name="Sandler">Stanley Sandler, [https://books.google.com/books?id=L_xxOM85bD8C&pg=PA527&dq=magyars+western+europe+raids&hl=en&ei=AJNXTonnNNK08QP82eyMDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDAQ6AEwAQ#v=onepage&q=magyars%20western%20europe%20raids&f=false Ground warfare: an international encyclopedia, Volume 1], Volume 1, ABC-CLIO, 2002, p. 527</ref> Attacking without warning, they quickly plundered the countryside and departed before any defensive force could be organized.<ref name="Sandler"/> If forced to fight, they would harass their enemies with arrows, then suddenly retreat, tempting their opponents to break ranks and pursue, after which the Hungarians would turn to fight them singly.<ref name="Sandler"/> This tactic is formally known as a [[feigned retreat]].
| |
| − | | |
| − | == Następstwa ==
| |
| − | | |
| − | Węgrzy byli ostatnimi najeźdźcami, którzy osiedlili się na stałe w Europie Środkowej [72]. Paul K. Davis pisze, że „klęska Madziarów (w bitwie pod Lechfeld) zakończyła ponad 90 lat ich grabieży zachodniej Europy i przekonała ocalałych do osiedlenia się, tworząc podstawę dla państwa węgierskiego” [73]. wieki Węgrzy przyjęli zachodnioeuropejskie formy feudalnej organizacji wojskowej, w tym przeważające użycie ciężko opancerzonej kawalerii. [72]
| |
| − | | |
| − | The Hungarians were the last invading people to establish a permanent presence in Central Europe.<ref name="Sandler"/> [[Paul K. Davis (historian)|Paul K. Davis]] writes, the "Magyar defeat (at the Battle of Lechfeld) ended more than 90 years of their pillaging western Europe and convinced survivors to settle down, creating the basis for the state of [[Hungary]]."<ref name="Davis2001">{{cite book |last=Davis |first=Paul K. |author-link=Paul K. Davis (historian) |title=100 Decisive Battles: from Ancient Times to the Present |url=https://books.google.com/books?id=nv73QlQs9ocC |accessdate=9 August 2011 |date=2001-04-15 |publisher=Oxford University Press US |isbn=978-0-19-514366-9 |page=110 }}</ref> In the following centuries, the Hungarians adopted western European forms of feudal military organization, including the predominant use of heavily armored cavalry.<ref name="Sandler"/>
| |
| − | | |
| − | ==Notes==
| |
| − | {{reflist|2}}
| |
| − | | |
| − | ==Linki zewnetrzne==
| |
| − | *[http://mek.oszk.hu/09100/09132/09132.pdf Hungary in the Carpathian Basin]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Infobox military conflict
| |
| − | |conflict=Węgierskie najazdy na Europę
| |
| − | | partof =
| |
| − | | epoka = średniowiecze
| |
| − | | image= Kalandozasok.jpg
| |
| − | | image_size = 300
| |
| − | |caption=Najazdy węgierskie w IX–X wieku
| |
| − | |date= ~800/839–970
| |
| − | |place=[[Zachodnia Europa]], [[Wschodnia Europa]], [[Bałkany]] i [[Półwysep Iberyjski]]
| |
| − | |territory=[[Zachodnia Europa]], [[Wschodnia Europa]], [[Bałkany]] i [[Półwysep Iberyjski]]
| |
| − | |casus =
| |
| − | |HbMcasus=
| |
| − | |HbMterritory=
| |
| − | |HbMresult=Węgierskie zwycięstwa i porażki
| |
| − | |result=Ponad sto lat najazdów i decydujących wojen
| |
| − | |combatant1=[https://en.wikipedia.org/wiki/Magyar_tribes Węgierskie plemiona]
| |
| − | | |
| − | |combatant2=
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Italy_(Holy_Roman_Empire) Królestwo Włoch]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wschodniofrankijskie Państwo wschodniofrankijskie]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_%C5%9Brodkowofrankijskie Państwo środkowofrankijskiej]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wielkomorawskie Państwo wielkomorawskie]<br/>
| |
| − | [[Bizancjum|Cesarstwo Bizantyńskie]]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Catalan_counties Hrabstwa katalońskie]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Al-Andalus Al-Andalus]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_Bu%C5%82garii_(681%E2%80%931018) Pierwsze Carstwo Bułgarskie]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Chazarowie Chazaria]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_zachodniofrankijskie Państwo zachodniofrankijskie]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Pannonia_(9th_century) Dolna Panonia]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Croatia Księstwo Chorwacji]<br/>
| |
| − | [[Królestwo Chorwacji (925-1102)|Królestwo Chorwacji]]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Serbia_(early_medieval) Księstwo Serbii]
| |
| − | | |
| − | |commander1=
| |
| − | [[Arpad]]<br/>
| |
| − | [[Bogát]]<br/>
| |
| − | [[Dursac]]<br/>
| |
| − | [[Szalárd]]<br/>
| |
| − | [[Bulcsú]]<br/>
| |
| − | [[Lehel]]<br/>
| |
| − | [[Súr]]<br/>
| |
| − | [[Kisa (chieftain)|Kisa]]<br/>
| |
| − | [[Apor]]<br/>
| |
| − | [[Taksony]]
| |
| − | | |
| − | |commander2=[https://pl.wikipedia.org/wiki/Berengar_I_z_Friulu Berengar I z Friulu]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwik IV Dziecię]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Luitpold Luitpold]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Arnulf]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Ptasznik Henryk I Ptasznik]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_I_Wielki Otton I Wielki]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_Rudy Konrad I Rudy]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Muncimir_of_Croatia Muncimir]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomis%C5%82aw_Chorwacki Tomisław Chorwacki]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czas%C5%82aw_Klonimirovi%C4%87 Czasław Klonimirović]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Abd_ar-Rahman_III Abd al-Rahman III]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Borys_I_Micha%C5%82 Borys I Michał]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeon I]<br/>
| |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bardas_Skleros Bardas Skleros]<br/>
| |
| − | [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_(stratopedarches) Peter]
| |
| − | |units1 =
| |
| − | |units2 =
| |
| − | |strength1=~25.000 wojowników maksimum (ale zmienne)
| |
| − | |strength2=~40.000 (zmienne)
| |
| − | |casualties1=W większości nieistotne
| |
| − | |casualties2=Przeważnie ciężkie.<br/>Spłonęły niektóre wioski i miasta.
| |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | }}
| |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | {{Węgierskie najazdy na Europę}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Historia]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Wojny Węgrów]]
| |
| − | [[Kategoria:Wojny Bizancjum]] | |
