Arnolf von Kärnten: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:0 Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii {{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii |autorzy = https://pl.wi...")
 
Linia 14: Linia 14:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
 +
'''Arnolf von Kärnten''' (pol. ''Arnulf z Karyntii'', węg. ''Karintiai Arnulf'' lub ''Arnulf'') (* wrzesień lub październik [[850]], † 8 grudnia [[899]] w [[Ratyzbona|Ratyzbonie]]) – [[król]] [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijski]] z dynastii [[Karolingowie|Karolingów]] w latach [[887]]-[[899]]. Król [[Włochy|Włoch]] w latach [[894]]-[[895]] i od [[896]] [[Święty Cesarz Rzymski]].
 +
 +
== Życie ==
 +
Arnulf był nieślubnym synem [[Karloman (król wschodniofrankijski)|Karlomana]]. Możliwe jest, że Karloman i matka Arnulfa – Liutswinda (?) – mogli później wziąć ślub. Arnulf dorastał w [[Moosburg (Austria)|Moosburgu]]. W 875 został [[Prefekt (starożytność)|prefektem]] [[Marchia Wschodnia|Marchii Wschodniej]] i do śmierci swojego ojca w 880 [[książę|księciem]] [[Karyntia|Karyntii]]. Prowadził wiele wojen z [[Świętopełk I morawski|Świętopełkiem I morawskim]], podczas których sprzymierzył się z plemionami [[Węgrzy|madziarskimi]]
 +
<ref>Historia powszechna. Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki''. Praca zbiorowa. T. 7. Mediaset Group SA, 2007. str. 658.</ref>. Walczył również z [[Wikingowie|wikingami]].
 +
 +
Arnulf w listopadzie 887 brał udział w wojnie przeciwko swojemu stryjowi [[Karol Otyły|Karolowi III Otyłemu]], królowi [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijskiemu]]. W 888 przybył do Italii po śmierci Karola III i walczył z [[Berengar I z Friulu|Berengarem I]] o władzę w królestwie Włoch. Berengar I został [[wasal|lennikiem]] Arnulfa, gdy w 889 stracił swoje włości na rzecz księcia [[Gwido III ze Spoleto|Gwidona III ze Spoleto]]. Po śmierci Gwidona Arnulf w 894 został królem Włoch, abdykując w 895 na rzecz Berengara i syna Gwidona – [[Lambert II ze Spoleto|Lamberta II]]. Dopiero po abdykacji Lamberta w 896 Arnulf został cesarzem niemieckim. Pod koniec lutego tego samego roku został koronowany przez [[papież]]a [[Formozus]]a, jednakże ta koronacja nie została uznana po odejściu i śmierci papieża przez jego następcę [[Jan IX (papież)|Jana IX]].
 +
 +
W roku 888 zatwierdził [[Odon (władca Franków)|Odona z Paryża]] jako króla [[Państwo zachodniofrankijskie|zachodniofrankijskiego]]; nie zaakceptował tego [[Karol III Prostak]] i w 893 został drugim królem. W 895 Arnulf stanął po stronie Odona. Dopiero w 898 Karol, po śmierci Odona, zasiadł samodzielnie na tronie zachodniofrankijskim z aprobatą Arnulfa. W 891 Arnulf odniósł znaczące zwycięstwo nad wikingami w [[Bitwa pod Leuven|bitwie]] nad rzeką [[Dijle]]<ref>''Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie''. Praca zbiorowa. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006. str. 266</ref>.
 +
 +
Arnulf cierpiał prawdopodobnie jak inni [[Karolingowie]] na [[padaczka|epilepsję]]. Umarł w 899 w wyniku ataku apopleksji, został pochowany w [[Klasztor św. Emmerama|klasztorze św. Emmerama]] w [[Ratyzbona|Ratyzbonie]], gdzie także pochowano jego syna [[Ludwik IV Dziecię|Ludwika IV Dziecię]] i jego małżonkę [[Oda (żona Arnulfa z Karyntii)|Odę Konradównę]].
 +
 +
Tablica pamiątkowa z podobizną Arnulfa znajduje się w [[Walhalla (budynek)|Walhalli]] koło Ratyzbony.
 +
 +
== Rodzina ==
 +
Arnulf ożenił się w 888 z Odą, pochodzącą z rodu [[Konradyni|Konradynów]] – (zm. po 30 listopada 903). Miał z nią jednego syna:
 +
* [[Ludwik IV Dziecię]] (ur. 893 – zm. 911), król [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijski]] od 900
 +
 +
Ponadto miał jeszcze czworo nieślubnych dzieci:
 +
* [[Glismouda]] (ur. 866 – zm. 26 kwietnia 924), wyszła za mąż w 880 za hrabiego [[Konrad Starszy|Konrada Starszego]] (zm. 27 lutego 906 w [[Fritzlar]]);
 +
* [[Zwentibold]] (ur. 870 lub 871 – zm. 900), król [[Lotaryngia|Lotaryngii]] w 895, w 897 ożenił się z Odą Saską, córką księcia [[Otto Dostojny|Ottona I Dostojnego]] z dynastii [[Ludolfingowie|Ludolfingów]]
 +
* Ellinrat (zm. po 24 maja 914), uprowadzona przez [[Engelschalk II|Engelschalka II]], murgrabiego Wschodu, jej matka miała również na imię Ellinrat i zmarła po 23 maja 914;
 +
* [[Ratold]] (ur. koło 889), w 896 roku wyznaczony na krótko koregentem ojca jako króla włoskiego.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{iozvori}}
 +
 +
== Bibliografia ==
 +
* Ernst Dümmler: ''Geschichte des Ostfränkischen Reiches. Dritter Band. Die letzten Karolinger''. T. 7. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1960. ISBN 978-0259316619.
 +
 +
* ''Historia powszechna. Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki''. Praca zbiorowa. T. 7. Mediaset Group SA, 2007. ISBN 978-84-9819-814-0.
 +
 +
* ''Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie''. Praca zbiorowa. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006. ISBN 83-7425-568-4.
 +
 +
|
 
{{Władca infobox
 
{{Władca infobox
  |władca            = Arnulf z Karyntii
+
  |władca            = Arnolf von Kärnten (niem.)<br>Arnulf z Karyntii (pol.)<br>Karintiai Arnulf (węg.)<br>Arnulf (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        =  
 
  |tytulatura        =  
Linia 57: Linia 93:
 
  |wikicytaty        =  
 
  |wikicytaty        =  
 
}}
 
}}
'''Arnulf z Karyntii''' (ur. wrzesień lub październik [[850]], zm. [[8 grudnia]] [[899]] w [[Ratyzbona|Ratyzbonie]]) – [[król]] [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijski]] z dynastii [[Karolingowie|Karolingów]] w latach [[887]]-[[899]]. Król [[Włochy|Włoch]] w latach [[894]]-[[895]] i od [[896]] [[Święty Cesarz Rzymski]].
+
|}
 
 
== Życie ==
 
Arnulf był nieślubnym synem [[Karloman (król wschodniofrankijski)|Karlomana]]. Możliwe jest, że Karloman i matka Arnulfa – Liutswinda (?) – mogli później wziąć ślub. Arnulf dorastał w [[Moosburg (Austria)|Moosburgu]]. W 875 został [[Prefekt (starożytność)|prefektem]] [[Marchia Wschodnia|Marchii Wschodniej]] i do śmierci swojego ojca w 880 [[książę|księciem]] [[Karyntia|Karyntii]]. Prowadził wiele wojen z [[Świętopełk I morawski|Świętopełkiem I morawskim]], podczas których sprzymierzył się z plemionami [[Węgrzy|madziarskimi]]{{odn|Historia powszechna Mediaset|s=658}}. Walczył również z [[Wikingowie|wikingami]].
 
 
 
Arnulf w listopadzie 887 brał udział w wojnie przeciwko swojemu stryjowi [[Karol Otyły|Karolowi III Otyłemu]], królowi [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijskiemu]]. W 888 przybył do Italii po śmierci Karola III i walczył z [[Berengar I z Friulu|Berengarem I]] o władzę w królestwie Włoch. Berengar I został [[wasal|lennikiem]] Arnulfa, gdy w 889 stracił swoje włości na rzecz księcia [[Gwido III ze Spoleto|Gwidona III ze Spoleto]]. Po śmierci Gwidona Arnulf w 894 został królem Włoch, abdykując w 895 na rzecz Berengara i syna Gwidona – [[Lambert II ze Spoleto|Lamberta II]]. Dopiero po abdykacji Lamberta w 896 Arnulf został cesarzem niemieckim. Pod koniec lutego tego samego roku został koronowany przez [[papież]]a [[Formozus]]a, jednakże ta koronacja nie została uznana po odejściu i śmierci papieża przez jego następcę [[Jan IX (papież)|Jana IX]].
 
 
 
W roku 888 zatwierdził [[Odon (władca Franków)|Odona z Paryża]] jako króla [[Państwo zachodniofrankijskie|zachodniofrankijskiego]]; nie zaakceptował tego [[Karol III Prostak]] i w 893 został drugim królem. W 895 Arnulf stanął po stronie Odona. Dopiero w 898 Karol, po śmierci Odona, zasiadł samodzielnie na tronie zachodniofrankijskim z aprobatą Arnulfa. W 891 Arnulf odniósł znaczące zwycięstwo nad wikingami w [[Bitwa pod Leuven|bitwie]] nad rzeką [[Dijle]]{{odn|Oxford – Wielka Historia Świata|s=266}}.
 
 
 
Arnulf cierpiał prawdopodobnie jak inni [[Karolingowie]] na [[padaczka|epilepsję]]. Umarł w 899 w wyniku ataku apopleksji, został pochowany w [[Klasztor św. Emmerama|klasztorze św. Emmerama]] w [[Ratyzbona|Ratyzbonie]], gdzie także pochowano jego syna [[Ludwik IV Dziecię|Ludwika IV Dziecię]] i jego małżonkę [[Oda (żona Arnulfa z Karyntii)|Odę Konradównę]].
 
 
 
Tablica pamiątkowa z podobizną Arnulfa znajduje się w [[Walhalla (budynek)|Walhalli]] koło Ratyzbony.
 
 
 
== Rodzina ==
 
Arnulf ożenił się w 888 z Odą, pochodzącą z rodu [[Konradyni|Konradynów]] – (zm. po 30 listopada 903). Miał z nią jednego syna:
 
* [[Ludwik IV Dziecię]] (ur. 893 – zm. 911), król [[Państwo wschodniofrankijskie|wschodniofrankijski]] od 900
 
 
 
Ponadto miał jeszcze czworo nieślubnych dzieci:
 
* [[Glismouda]] (ur. 866 – zm. 26 kwietnia 924), wyszła za mąż w 880 za hrabiego [[Konrad Starszy|Konrada Starszego]] (zm. 27 lutego 906 w [[Fritzlar]]);
 
* [[Zwentibold]] (ur. 870 lub 871 – zm. 900), król [[Lotaryngia|Lotaryngii]] w 895, w 897 ożenił się z Odą Saską, córką księcia [[Otto Dostojny|Ottona I Dostojnego]] z dynastii [[Ludolfingowie|Ludolfingów]]
 
* Ellinrat (zm. po 24 maja 914), uprowadzona przez [[Engelschalk II|Engelschalka II]], murgrabiego Wschodu, jej matka miała również na imię Ellinrat i zmarła po 23 maja 914;
 
* [[Ratold]] (ur. koło 889), w 896 roku wyznaczony na krótko koregentem ojca jako króla włoskiego.
 
 
 
== Przypisy ==
 
{{iozvori}}
 
 
 
== Bibliografia ==
 
* Ernst Dümmler: ''Geschichte des Ostfränkischen Reiches. Dritter Band. Die letzten Karolinger''. T. 7. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1960. ISBN 978-0259316619.
 
 
 
* ''Historia powszechna. Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki''. Praca zbiorowa. T. 7. Mediaset Group SA, 2007. ISBN 978-84-9819-814-0.
 
 
 
* ''Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie''. Praca zbiorowa. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006. ISBN 83-7425-568-4.
 
 
 
{{Królowie frankijscy}}
 
{{Święci cesarze rzymscy}}
 
{{Wczesnośredniowieczni władcy Włoch}}
 
  
 
[[Kategoria:Karolingowie]]
 
[[Kategoria:Karolingowie]]

Wersja z 06:55, 13 sie 2020

Arnolf von Kärnten (pol. Arnulf z Karyntii, węg. Karintiai Arnulf lub Arnulf) (* wrzesień lub październik 850, † 8 grudnia 899 w Ratyzbonie) – król wschodniofrankijski z dynastii Karolingów w latach 887-899. Król Włoch w latach 894-895 i od 896 Święty Cesarz Rzymski.

Życie

Arnulf był nieślubnym synem Karlomana. Możliwe jest, że Karloman i matka Arnulfa – Liutswinda (?) – mogli później wziąć ślub. Arnulf dorastał w Moosburgu. W 875 został prefektem Marchii Wschodniej i do śmierci swojego ojca w 880 księciem Karyntii. Prowadził wiele wojen z Świętopełkiem I morawskim, podczas których sprzymierzył się z plemionami madziarskimi [1]. Walczył również z wikingami.

Arnulf w listopadzie 887 brał udział w wojnie przeciwko swojemu stryjowi Karolowi III Otyłemu, królowi wschodniofrankijskiemu. W 888 przybył do Italii po śmierci Karola III i walczył z Berengarem I o władzę w królestwie Włoch. Berengar I został lennikiem Arnulfa, gdy w 889 stracił swoje włości na rzecz księcia Gwidona III ze Spoleto. Po śmierci Gwidona Arnulf w 894 został królem Włoch, abdykując w 895 na rzecz Berengara i syna Gwidona – Lamberta II. Dopiero po abdykacji Lamberta w 896 Arnulf został cesarzem niemieckim. Pod koniec lutego tego samego roku został koronowany przez papieża Formozusa, jednakże ta koronacja nie została uznana po odejściu i śmierci papieża przez jego następcę Jana IX.

W roku 888 zatwierdził Odona z Paryża jako króla zachodniofrankijskiego; nie zaakceptował tego Karol III Prostak i w 893 został drugim królem. W 895 Arnulf stanął po stronie Odona. Dopiero w 898 Karol, po śmierci Odona, zasiadł samodzielnie na tronie zachodniofrankijskim z aprobatą Arnulfa. W 891 Arnulf odniósł znaczące zwycięstwo nad wikingami w bitwie nad rzeką Dijle[2].

Arnulf cierpiał prawdopodobnie jak inni Karolingowie na epilepsję. Umarł w 899 w wyniku ataku apopleksji, został pochowany w klasztorze św. Emmerama w Ratyzbonie, gdzie także pochowano jego syna Ludwika IV Dziecię i jego małżonkę Odę Konradównę.

Tablica pamiątkowa z podobizną Arnulfa znajduje się w Walhalli koło Ratyzbony.

Rodzina

Arnulf ożenił się w 888 z Odą, pochodzącą z rodu Konradynów – (zm. po 30 listopada 903). Miał z nią jednego syna:

Ponadto miał jeszcze czworo nieślubnych dzieci:

  • Glismouda (ur. 866 – zm. 26 kwietnia 924), wyszła za mąż w 880 za hrabiego Konrada Starszego (zm. 27 lutego 906 w Fritzlar);
  • Zwentibold (ur. 870 lub 871 – zm. 900), król Lotaryngii w 895, w 897 ożenił się z Odą Saską, córką księcia Ottona I Dostojnego z dynastii Ludolfingów
  • Ellinrat (zm. po 24 maja 914), uprowadzona przez Engelschalka II, murgrabiego Wschodu, jej matka miała również na imię Ellinrat i zmarła po 23 maja 914;
  • Ratold (ur. koło 889), w 896 roku wyznaczony na krótko koregentem ojca jako króla włoskiego.

Przypisy

Szablon:Iozvori

Bibliografia

  • Ernst Dümmler: Geschichte des Ostfränkischen Reiches. Dritter Band. Die letzten Karolinger. T. 7. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1960. ISBN 978-0259316619.
  • Historia powszechna. Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki. Praca zbiorowa. T. 7. Mediaset Group SA, 2007. ISBN 978-84-9819-814-0.
  • Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie. Praca zbiorowa. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006. ISBN 83-7425-568-4.

Arnolf von Kärnten (niem.)
Arnulf z Karyntii (pol.)
Karintiai Arnulf (węg.)
Arnulf (węg.)

Wyobrażenie Arnulfa z książki Die deutschen Kaiser (1888)
Wyobrażenie Arnulfa z książki Die deutschen Kaiser (1888)
Król wschodniofrankijski
Okres od 887
do 899
Poprzednik Karol III Otyły
Następca Ludwik IV Dziecię
Święty Cesarz Rzymski
Okres od 896
do 899
Poprzednik Lambert ze Spoleto
Następca Ludwik III Ślepy
Dane biograficzne
Dynastia Karolingowie
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny 850
Śmierć 8 grudnia 899
Miejsce Ratyzbona
Ojciec Karloman
Matka Liutswinda
Żona Oda
Dzieci Ludwik IV Dziecię
Glismouda
Zwentibold
Ellinrat
Ratold
  1. Historia powszechna. Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki. Praca zbiorowa. T. 7. Mediaset Group SA, 2007. str. 658.
  2. Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie. Praca zbiorowa. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006. str. 266