Gall Anonim: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - " - " na " – ")
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1p]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga polska|
 
{{Uwaga polska|
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Gall_Anonim
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Gall_Anonim
Linia 14: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
−
[[Plik:Ms zanoyskich intro.jpg|mały|270px|Początek tekstu ''Kroniki polskiej'' autorstwa Galla Anonima w najstarszym zachowanym rękopisie, tzw. ''[[Rękopis Zamoyskich|Rękopisie Zamoyskich]]'' z XIV wieku]]
+
'''Gall Anonim''' lub ''Anonim'', tak zwany ''Gall'' (łac. ''Gallus Anonimus'', węg. ''Gallus Anonymus'') (* w XI w.,&nbsp;† po 1116) – anonimowy autor Kroniki polskiej. Mimo cudzoziemskiego pochodzenia uważany za pierwszego polskiego kronikarza. Określenie Gall Anonim wynika z tradycji literackiej sięgającej XVI wieku oraz niepisanej umowy nowożytnych badaczy. Część współczesnych uczonych jest zdania, że bardziej poprawny jest termin Anonim, tak zwany Gall<ref>Dyskusja. 27. Spotkania Mediewistyczne, 4–6 czerwca 2014r.. W: ''Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem''. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 389. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>.
  
−
Gall Anonim (łac. Gallus Anonimus) lub Anonim, tak zwany Gall (ur. w XI w., zm. po 1116) – anonimowy autor Kroniki polskiej. Mimo cudzoziemskiego pochodzenia uważany za pierwszego polskiego kronikarza. Określenie Gall Anonim wynika z tradycji literackiej sięgającej XVI wieku oraz niepisanej umowy nowożytnych badaczy. Część współczesnych uczonych jest zdania, że bardziej poprawny jest termin Anonim, tak zwany Gall<ref>Dyskusja. 27. Spotkania Mediewistyczne, 4–6 czerwca 2014r.. W: ''Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem''. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 389. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>.
+
[[Plik:Ms zanoyskich intro.jpg|mały|left|270px|Początek tekstu ''Kroniki polskiej'' autorstwa Galla Anonima w najstarszym zachowanym rękopisie, tzw. ''[[Rękopis Zamoyskich|Rękopisie Zamoyskich]]'' z XIV wieku]]
  
 
Od XVI wieku historycy starali się ustalić imię autora XII-wiecznej Kroniki polskiej, miejsce jego pochodzenia i środowisko, z którego się wywodził oraz datę jego przybycia do Polski<ref>Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: ''Studia Źródłoznawcze T. 44''. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 117. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.</ref>. Każde kolejne pokolenie badaczy zajmujących się wczesną historią Polski stawiało podobne pytania. Odpowiedzi opierają się wyłącznie na poszlakach i nie mogą rościć sobie prawa do pewności<ref>Johannes Fried: ''Kam der Gallus Anonymus aus Bamberg''. Köln-Weimar-Wien: 2009, s. 497–545, seria: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 65. Cytowane za tłumaczeniem polskim – Johannes Fried: ''Czy Gall Anonim pochodził z Bambergu''. Warszawa: 2010, s. 483, seria: Przegląd Historyczny 101, 3.</ref>. Tożsamość autora Kroniki jest uważana za kwestię homerycką polskiej historii i literatury<ref>Edward Skibiński: Antyk w Kronice Polskiej ''Anonima tzw. Galla i w Translacji św. Mikołaja tzw. mnicha z Lido jako problem badawczy''. Gniezno: 2012, s. 347, seria: Studia Europaea Gnesnensia 6.</ref>. Niemal każdy, kto zajmował się dziejami kraju i piśmiennictwem polskim, miał w tej sprawie własne zdanie. Wynika to z powszechnego uznania Kroniki za pierwsze dzieło literatury polskiej, a także z jej treści, którą stanowią najstarsze dzieje Polski, jej rozmiaru, artystycznej formy oraz wpływu jaki miała przez stulecia na piśmiennictwo i kulturę<ref>Marian Plezia: Wstęp. W: ''Kronika Polska''. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1975, s. III-V.</ref>. Badacze spoza Polski uważają Anonima za autora jednego z najcenniejszych tekstów, jaki powstał w średniowiecznej Europie Środkowej<ref>Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 36. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>.
 
Od XVI wieku historycy starali się ustalić imię autora XII-wiecznej Kroniki polskiej, miejsce jego pochodzenia i środowisko, z którego się wywodził oraz datę jego przybycia do Polski<ref>Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: ''Studia Źródłoznawcze T. 44''. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 117. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.</ref>. Każde kolejne pokolenie badaczy zajmujących się wczesną historią Polski stawiało podobne pytania. Odpowiedzi opierają się wyłącznie na poszlakach i nie mogą rościć sobie prawa do pewności<ref>Johannes Fried: ''Kam der Gallus Anonymus aus Bamberg''. Köln-Weimar-Wien: 2009, s. 497–545, seria: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 65. Cytowane za tłumaczeniem polskim – Johannes Fried: ''Czy Gall Anonim pochodził z Bambergu''. Warszawa: 2010, s. 483, seria: Przegląd Historyczny 101, 3.</ref>. Tożsamość autora Kroniki jest uważana za kwestię homerycką polskiej historii i literatury<ref>Edward Skibiński: Antyk w Kronice Polskiej ''Anonima tzw. Galla i w Translacji św. Mikołaja tzw. mnicha z Lido jako problem badawczy''. Gniezno: 2012, s. 347, seria: Studia Europaea Gnesnensia 6.</ref>. Niemal każdy, kto zajmował się dziejami kraju i piśmiennictwem polskim, miał w tej sprawie własne zdanie. Wynika to z powszechnego uznania Kroniki za pierwsze dzieło literatury polskiej, a także z jej treści, którą stanowią najstarsze dzieje Polski, jej rozmiaru, artystycznej formy oraz wpływu jaki miała przez stulecia na piśmiennictwo i kulturę<ref>Marian Plezia: Wstęp. W: ''Kronika Polska''. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1975, s. III-V.</ref>. Badacze spoza Polski uważają Anonima za autora jednego z najcenniejszych tekstów, jaki powstał w średniowiecznej Europie Środkowej<ref>Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 36. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>.
  
−
Sformułowano wiele hipotez o pochodzeniu Anonima z różnych stron Europy<ref name="Gacka57">Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 57. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>. W XIX wieku najpopularniejszy był pogląd, że pochodził z północnej Francji – pogranicza Walonii i Flandrii. W XX wieku przeważała hipoteza, że jego korzeni trzeba szukać bardziej na południu Francji – w prowansalskim St. Gilles (skąd miał udać się na Węgry) lub w okolicach Orleanu i Tours[8]. Na początku XXI wieku bardzo mocne argumenty zyskał pogląd, że Anonim pochodził z północnych Włoch lub Dalmacji i był najprawdopodobniej Wenecjaninem[9]<ref name="Gacka57" />. Dowodzą tej hipotezy rozmaitego rodzaju podobieństwa faktograficzne, stylistyczne i leksykograficzne z Historią o translacji św. Mikołaja Wielkiego autorstwa Mnicha z Lido[10].
+
Sformułowano wiele hipotez o pochodzeniu Anonima z różnych stron Europy<ref name="Gacka57">Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 57. ISBN 978-83-65573-52-0.</ref>. W XIX wieku najpopularniejszy był pogląd, że pochodził z północnej Francji – pogranicza Walonii i Flandrii. W XX wieku przeważała hipoteza, że jego korzeni trzeba szukać bardziej na południu Francji – w prowansalskim St. Gilles (skąd miał udać się na Węgry) lub w okolicach Orleanu i Tours<ref>Tomasz Jasiński: O pochodzeniu Galla Anonima. Kraków: Wydawnictwo Avalon, 2008, s. 14. ISBN 978-83-60448-373.</ref>. Na początku XXI wieku bardzo mocne argumenty zyskał pogląd, że Anonim pochodził z północnych Włoch lub Dalmacji i był najprawdopodobniej Wenecjaninem<ref>Tomasz Jasiński: O pochodzeniu Galla Anonima. Kraków: Wydawnictwo Avalon, 2008, s. 15–26, 107. ISBN 978-83-60448-373.</ref><ref name="Gacka57" />. Dowodzą tej hipotezy rozmaitego rodzaju podobieństwa faktograficzne, stylistyczne i leksykograficzne z Historią o translacji św. Mikołaja Wielkiego autorstwa Mnicha z Lido<ref>Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: Studia Źródłoznawcze T. 44. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 125. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.</ref>.
  
 
Rozbieżność sądów o pochodzeniu i życiu Anonima – z postępem badań naukowych – zamiast zmniejszyć się, jeszcze bardziej się pogłębiła. W XXI wieku wydano wiele obszernych monografii, napisanych przez wybitnych specjalistów, w których wysunięto zupełnie nowe propozycje. Również wcześniej sformułowane hipotezy zyskały w najnowszych badaniach dodatkowe argumenty. Dużą nadzieję naukowcy pokładają w porównawczych analizach komputerowych tekstów średniowiecznych, niekiedy przynoszących zaskakujące rezultaty<ref name="Gacka57" />.  
 
Rozbieżność sądów o pochodzeniu i życiu Anonima – z postępem badań naukowych – zamiast zmniejszyć się, jeszcze bardziej się pogłębiła. W XXI wieku wydano wiele obszernych monografii, napisanych przez wybitnych specjalistów, w których wysunięto zupełnie nowe propozycje. Również wcześniej sformułowane hipotezy zyskały w najnowszych badaniach dodatkowe argumenty. Dużą nadzieję naukowcy pokładają w porównawczych analizach komputerowych tekstów średniowiecznych, niekiedy przynoszących zaskakujące rezultaty<ref name="Gacka57" />.  
  
 
[...]
 
[...]
−
 
−
== Zobacz też ==
 
−
{{Siostrzane projekty
 
−
|cytaty =Gall Anonim
 
−
|źródła=Autor:Gall Anonim
 
−
|commons=Category:Gallus Anonymus
 
−
}}
 
−
* [[Annalistyka]]
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 82: Linia 75:
 
* Witold Wojtowicz, [http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3-s5-38/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3-s5-38.pdf ''Tarda loquendi facultas – tożsamość tzw. Galla Anonima w kontekście listów i epilogów „Gestów”'']
 
* Witold Wojtowicz, [http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3-s5-38/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r2013-t104-n3-s5-38.pdf ''Tarda loquendi facultas – tożsamość tzw. Galla Anonima w kontekście listów i epilogów „Gestów”'']
  
−
{{Kontrola autorytatywna}}
+
|
 +
{{Biogram infobox
 +
|imię i nazwisko      = Gall Anonim
 +
|imię i nazwisko org  =
 +
|grafika              = Album pisarzy polskich page011 – Gallus.jpg|thumb|Imaginacyjny portret Galla Anonima autorstwa
 +
|opis grafiki        = [[Henryk Piątkowski (malarz)|Henryka Piątkowskiego]] z 1898 roku; na podstawie XVIII-wiecznego obrazu olejnego z bazyliki kolegiackiej św. Piotra i Pawła w Kruszwicy
 +
|podpis              =
 +
|data urodzenia      = XI w
 +
|miejsce urodzenia    =
 +
|data śmierci        = po 1116
 +
|miejsce śmierci      =
 +
|zawód                = [[kronikarz]]
 +
|faksymile            =
 +
|opis faksymile      =
 +
|odznaczenia          =
 +
|commons              =
 +
|www                  =
 +
}}
 +
|}
 +
 
 +
{{SORTUJ:Anonim, Gall}}
  
 
[[Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii]]
Linia 92: Linia 105:
 
[[Kategoria:Ludzie o nieustalonej tożsamości]]
 
[[Kategoria:Ludzie o nieustalonej tożsamości]]
 
[[Kategoria:Pisarze XII wieku]]
 
[[Kategoria:Pisarze XII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]
−
 
+
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
−
[[Kategoria:Importowane]]
 

Aktualna wersja na dzień 17:31, 15 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Gall Anonim lub Anonim, tak zwany Gall (łac. Gallus Anonimus, węg. Gallus Anonymus) (* w XI w., † po 1116) – anonimowy autor Kroniki polskiej. Mimo cudzoziemskiego pochodzenia uważany za pierwszego polskiego kronikarza. Określenie Gall Anonim wynika z tradycji literackiej sięgającej XVI wieku oraz niepisanej umowy nowożytnych badaczy. Część współczesnych uczonych jest zdania, że bardziej poprawny jest termin Anonim, tak zwany Gall[1].

Plik:Ms zanoyskich intro.jpg
Początek tekstu Kroniki polskiej autorstwa Galla Anonima w najstarszym zachowanym rękopisie, tzw. Rękopisie Zamoyskich z XIV wieku

Od XVI wieku historycy starali się ustalić imię autora XII-wiecznej Kroniki polskiej, miejsce jego pochodzenia i środowisko, z którego się wywodził oraz datę jego przybycia do Polski[2]. Każde kolejne pokolenie badaczy zajmujących się wczesną historią Polski stawiało podobne pytania. Odpowiedzi opierają się wyłącznie na poszlakach i nie mogą rościć sobie prawa do pewności[3]. Tożsamość autora Kroniki jest uważana za kwestię homerycką polskiej historii i literatury[4]. Niemal każdy, kto zajmował się dziejami kraju i piśmiennictwem polskim, miał w tej sprawie własne zdanie. Wynika to z powszechnego uznania Kroniki za pierwsze dzieło literatury polskiej, a także z jej treści, którą stanowią najstarsze dzieje Polski, jej rozmiaru, artystycznej formy oraz wpływu jaki miała przez stulecia na piśmiennictwo i kulturę[5]. Badacze spoza Polski uważają Anonima za autora jednego z najcenniejszych tekstów, jaki powstał w średniowiecznej Europie Środkowej[6].

Sformułowano wiele hipotez o pochodzeniu Anonima z różnych stron Europy[7]. W XIX wieku najpopularniejszy był pogląd, że pochodził z północnej Francji – pogranicza Walonii i Flandrii. W XX wieku przeważała hipoteza, że jego korzeni trzeba szukać bardziej na południu Francji – w prowansalskim St. Gilles (skąd miał udać się na Węgry) lub w okolicach Orleanu i Tours[8]. Na początku XXI wieku bardzo mocne argumenty zyskał pogląd, że Anonim pochodził z północnych Włoch lub Dalmacji i był najprawdopodobniej Wenecjaninem[9][7]. Dowodzą tej hipotezy rozmaitego rodzaju podobieństwa faktograficzne, stylistyczne i leksykograficzne z Historią o translacji św. Mikołaja Wielkiego autorstwa Mnicha z Lido[10].

Rozbieżność sądów o pochodzeniu i życiu Anonima – z postępem badań naukowych – zamiast zmniejszyć się, jeszcze bardziej się pogłębiła. W XXI wieku wydano wiele obszernych monografii, napisanych przez wybitnych specjalistów, w których wysunięto zupełnie nowe propozycje. Również wcześniej sformułowane hipotezy zyskały w najnowszych badaniach dodatkowe argumenty. Dużą nadzieję naukowcy pokładają w porównawczych analizach komputerowych tekstów średniowiecznych, niekiedy przynoszących zaskakujące rezultaty[7].

[...]

Przypisy

  1. ↑ Dyskusja. 27. Spotkania Mediewistyczne, 4–6 czerwca 2014r.. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 389. ISBN 978-83-65573-52-0.
  2. ↑ Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: Studia Źródłoznawcze T. 44. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 117. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.
  3. ↑ Johannes Fried: Kam der Gallus Anonymus aus Bamberg. Köln-Weimar-Wien: 2009, s. 497–545, seria: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 65. Cytowane za tłumaczeniem polskim – Johannes Fried: Czy Gall Anonim pochodził z Bambergu. Warszawa: 2010, s. 483, seria: Przegląd Historyczny 101, 3.
  4. ↑ Edward Skibiński: Antyk w Kronice Polskiej Anonima tzw. Galla i w Translacji św. Mikołaja tzw. mnicha z Lido jako problem badawczy. Gniezno: 2012, s. 347, seria: Studia Europaea Gnesnensia 6.
  5. ↑ Marian Plezia: Wstęp. W: Kronika Polska. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1975, s. III-V.
  6. ↑ Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 36. ISBN 978-83-65573-52-0.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 57. ISBN 978-83-65573-52-0.
  8. ↑ Tomasz Jasiński: O pochodzeniu Galla Anonima. Kraków: Wydawnictwo Avalon, 2008, s. 14. ISBN 978-83-60448-373.
  9. ↑ Tomasz Jasiński: O pochodzeniu Galla Anonima. Kraków: Wydawnictwo Avalon, 2008, s. 15–26, 107. ISBN 978-83-60448-373.
  10. ↑ Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: Studia Źródłoznawcze T. 44. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 125. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.

Bibliografia

Rękopisy

Oryginał dzieła Galla Anonima oraz wczesne odpisy nie zachowały się. Znane są trzy średniowieczne kopie.

  • Rękopis Zamoyskich, spisany około 1360 roku, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. BOZ cim. 28. Odkryty w 1848 roku. Skan dostępny w Polonie. Faksymile w: Galla anonima Kronika, podobizna fotograficzna rękopisu Zamoyskich z wieku XIV. Julian Krzyżanowski (wyd.). Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 1948.
  • Rękopis Sędziwoja (nazywany niekiedy Rękopisem Czartoryskich), spisany w XV wieku, przechowywany w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie, sygn. 1310. Prawdopodobnie jest to odpis z Rękopisu Zamoyskich, różnice między tymi dwoma rękopisami są niewielkie.
  • Rękopis Heilsberski (czyli z Lidzbarka, ze zbioru biskupów warmińskich ), spisany w XV wieku, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. rps. 8006 (skan dostępny w Polonie). Tekst w tym rękopisie jest w wielu miejscach interpolowany lub skrócony. Przy końcu pierwszej księgi tekst Galla został wymazany i zastąpiony Żywotem św. Stanisława z XIII wieku. Brak też w nim końcowych fragmentów księgi trzeciej. Rękopis zaginął w czasie powstania listopadowego, odnalazł się pod koniec XIX wieku. Różni się w wielu miejscach od Rękopisu Zamoyskich i Rękopisu Sędziwoja, ale nie są to różnice istotne dla treści Kroniki. Jest odpisem z zupełnej innej tradycji rękopisów niż dwa pozostałe.

Wydania tekstu łacińskiego

Zdaniem Mariana Plezi (Plezia 1975, s.XCIII) żadna edycja tekstu Kroniki nie jest wolna od usterek. Należy korzystać z któregoś z najlepszych wydań – Szlachtowskiego i Koepkego, Bielowskiego lub Maleczyńskiego.

Tłumaczenia polskie

Tekst Galla Anonima jest bardzo trudny do wiernego oddania w innych językach niż łacina z powodu użycia przez autora prozy rymowanej i rytmicznej, a także zawartych w Kronice rymowanych pieśni. Powszechnie w literaturze cytuje się tłumaczenie Romana Grodeckiego, które uważane jest za najlepsze.

  • Historya Bolesława III. króla polskiego. Hipolit Kownacki (tł.). Warszawa: książę Adam Czartoryski, 1821, s. 66–549. [dostęp 2014-09-28].
  • Kronika Marcina Galla przełożona na język polski i objaśniona. Zygmunt Komarnicki (tł.). Warszawa: Zygmunt Komarnicki, 1873. [dostęp 2014-09-28].
  • Anonim, tzw. Gall: Kronika Polska. Roman Grodecki (tł.). Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1923, seria: Biblioteka Narodowa, seria I, nr 59. Tłumaczenie wielokrotnie wznawiane z poprawkami Mariana Plezi od 1965 roku. Ostatnie wydanie – Gall Anonim: Kronika Polska. Roman Grodecki (tł.), Marian Plezia (wst., opr.). Wrocław: Ossolineum, 2003.
  • Gall Anonim: Wielkie czyny Bolesława Krzywoustego. Elżbieta Sadzewicz (tł.). Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1948, seria: Biblioteka Ziem Odzyskanych. Autorka określiła pracę jako „wolny przekład”.

Bibliografia

  • Dániel Bagi: Królowie węgierscy w Kronice Galla Anonima. Warszawa: Polska Akademia Umiejętności, 2008, seria: Rozprawy wydziału Historyczno Filozoficznego tom 108. ISBN 978-83-60183-90-8.
  • Danuta Borawska: Gallus Anonim czy Italus Anonim. Warszawa: 1965, s. 111–119, seria: Przegląd Historyczny t. 56 z. 1.
  • Dyskusja. 27. Spotkania Mediewistyczne, 4–6 czerwca 2014r.. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 349–432. ISBN 978-83-65573-52-0.
  • Tomasz Jasiński: O pochodzeniu Galla Anonima. Kraków: Wydawnictwo Avalon, 2008. ISBN 978-83-60448-373.
  • Johannes Fried: Kam der Gallus Anonymus aus Bamberg. Köln-Weimar-Wien: 2009, s. 497–545, seria: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 65. Cytowane za tłumaczeniem polskim – Johannes Fried: Czy Gall Anonim pochodził z Bambergu. Warszawa: 2010, s. 483–502, seria: Przegląd Historyczny 101, 3.
  • Dorota Gacka: Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych. W: Nobis operique favete. Studia nad Gallem Anonimem. Andrzej Dąbrówka, Edward Skibiński, Witold Wojtowicz (red.). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, 2017, s. 23–58. ISBN 978-83-65573-52-0.
  • Stanisław Kętrzyński: Gall-Anonim i jego kronika. Kraków: Akademii Umiejętności, 1899, seria: Rozprawy Akademii Umiejętności, Wydział Historyczno-Filologiczny, seria II, tom 12.
  • Brygida Kürbis: Dziejopisarstwo polskie do połowy XV wieku. Dążenia poznawcze i poglądy. W: Brygida Kürbis: Na progach historii. Prace wybrane. Poznań: Wydawnictwo Abos, 1994, s. 17–36. ISBN 83-85337-09-1.
  • Brygida Kürbis: Pisarze i czytelnicy w Polsce XII i XIII wieku. W: Brygida Kürbis: Na progach historii. Prace wybrane. Poznań: Wydawnictwo Abos, 1994, s. 83–108. ISBN 83-85337-09-1.
  • Gerard Labuda: Zamiana Galla-Anonima, autora pierwszej „Kroniki dziejów Polski”, na Anonima-Wenecjanina. W: Studia Źródłoznawcze T. 44. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006, s. 117–125. ​ISBN 978-83-7181-427-3​. ISBN 83-7181-427-5.
  • Marian Plezia: Kronika Galla na tle historiografii XII wieku. Kraków: 1947, seria: Rozprawy PAU Wydziału Historyczno-Filologicznego, Seria II, t.XLVI, nr 3.
  • Marian Plezia: Nowe studia nad Gallem-Anonimem. W: Mente et litteris. O kulturze i społeczeństwie wieków średnich. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1984, s. 111–120.
  • Marian Plezia: Wstęp. W: Kronika Polska. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1975, s. III-XCV.
  • Edward Skibiński: Antyk w Kronice Polskiej Anonima tzw. Galla i w Translacji św. Mikołaja tzw. mnicha z Lido jako problem badawczy. Gniezno: 2012, s. 345–359, seria: Studia Europaea Gnesnensia 6.
  • Edward Skibiński: Przemiany władzy. Narracyjna koncepcja Anonima tzw. Galla i jej podstawy. Poznań: Instytut Historii UAM, 2009. ISBN 978-83-89407-67-2.

Linki zewnętrzne

Gall Anonim

Henryka Piątkowskiego z 1898 roku; na podstawie XVIII-wiecznego obrazu olejnego z bazyliki kolegiackiej św. Piotra i Pawła w Kruszwicy
Henryka Piątkowskiego z 1898 roku; na podstawie XVIII-wiecznego obrazu olejnego z bazyliki kolegiackiej św. Piotra i Pawła w Kruszwicy
Urodziny XI w
Śmierć po 1116
Zawód, zajęcie kronikarz
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Gall_Anonim&oldid=41154”