Batory (dynastia)

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Batory (węg. Báthori, lit. Batorai, rum. Báthory, rus. Батори, niem. Báthory, cz. Báthoryové) – dynastia książąt Siedmiogrodu na przełomie XVI i XVII wieku. Jej najbardziej znanymi przedstawicielami byli król Polski Stefan Batory oraz hrabina Elżbieta Batory. Ród ten wywodził się ze szlachty węgierskiej. W XIII wieku w nagrodę za zasługi wojenne przedstawiciele rodu otrzymali od króla Władysława IV majątek Bátor, od którego przyjęli potem nazwisko. Wkrótce wyodrębniły się najważniejsze gałęzie rodu, Somlyó (z której wywodzili się potem książęta Siedmiogrodu) i Ecsed (z której pochodziło wielu dostojników państwowych i kościelnych na Węgrzech), a także Simolin i Szaniszlófi. Ważnym okresem w historii rodu był XV wiek, kiedy jego znaczenie bardzo wzrosło. Stefan III z gałęzi Ecsed był palatynem Węgier (zginął w 1444 w bitwie pod Warną, gdzie był chorążym wojsk Władysława Warneńczyka). Jego syn, Stefan V (zm. 1493) został wojewodą siedmiogrodzkim, a inny syn, Mikołaj III, (zm. 1506) biskupem Sremu i Vácu, był także doradcą króla Macieja Korwina. Z kolei wnuk Stefana III, Stefan VII (zm. 1530) został w 1519 palatynem Węgier. Walczył m.in. w bitwie pod Mohaczem, która spowodowała upadek królestwa węgierskiego. Po klęsce pod Mohaczem Węgry podzieliły się między stronników różnych pretendentów do tronu. Ten podział dotknął także Batorych – Stefan VII opowiedział się za Ferdynandem Habsburgiem i po ucieczce spod Mohacza zorganizował jego elekcję na króla Węgier, natomiast przedstawiciele linii Somlyó poparli Jana Zapolyę. W efekcie brat Stefana VII, Andrzej IV otrzymał od Ferdynanda godność bana Belgradu, a jego syn Bonawentura był gubernatorem Siedmiogrodu w okresie, gdy opanował go Ferdynand. Z kolei Stefan VIII z linii Somlyó został mianowany przez Zapolyę wojewodą Siedmiogrodu. Jego synem był Stefan IX, który został wojewodą, potem księciem siedmiogrodzkim, a następnie królem Polski. Taki wzrost znaczenia przedstawiciela rodu spowodował, że członkowie linii Ecsed również odwrócili się od Habsburgów – Jerzy VI (syn Andrzeja IV) poślubił siostrę króla Stefana, Annę, łącząc obie gałęzie rodu. Owocem tego małżeństwa była córka Elżbieta, znana z legendy o kąpaniu się w krwi młodych kobiet w celu zachowania młodości. Wybór Stefana Batorego na króla Polski spowodował przekazanie Siedmiogrodu w regencję innym przedstawicielom rodziny. Początkowo Transylwanią władał starszy brat Stefana, Krzysztof (zm. 1581), później Zygmunt (syn Krzysztofa, zm. 1613), po śmierci Stefana książę Siedmiogrodu. Po nim władzę przejęli kolejno: Andrzej (kuzyn Zygmunta, także biskup warmiński, kardynał) oraz Gabriel (bratanek Andrzeja). Bratanica Gabriela Zofia (zm. 1680) poślubiła księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego. Linie Ecsed i Somlyó wygasły ostatecznie w XVII w., dłużej przetrwali jedynie przedstawiciele rodu Batorych noszący nazwisko Simolin, którzy przenieśli się do Prus i Kurlandii, służąc m.in. jako rosyjscy dyplomaci. W XIX w. przedstawiciele tej rodziny powrócili do nazwiska rodowego przyjmując tytuł hrabiów Batory. Genealogia A1. I. András (de Rakomáz) B1. I. Bereczk 1310 C1. I. Mikós C2. I. János 1325 D1. I. László E1. Erzese (Debreceni György) özvege 1489 E2. Staniszló F1. III. János 1415 G1. Orsolya (Gyulaffi Istvánne') F2. II. László 1438 F3. II. István; 1.żona: Turóczi Orsolya, 2.żona: Dorottya G1. III. László (Polentiana) H1. Margit H2. Krisztina 1465 G2. VI. György H1. Antal 1484 G3. II. Miklós; 1.żona: Borbála, 2.żona:L. Bánffy Zófia -> str. 221 H1. Bertalan H2. IV. István (erdely) I1. Erzse I2. III. Miklós I3. III. András J1. VI. István K1. Gábor K2. V. András L1. Hedvig L2. Zsófia J2. Boldizsár J4. IV. András, bibornok. J5. Erzse I4. Kristóf J1. Zsigmond fejed. J2. Griseldis I5. V. István (król) I6. Zófia H3. Móriez H4. Kata. H5. Chyre Andr. G4. Anna,: Agárdi Lászlo özy 1460 G5. Veronika, Zokoli Miklós ö 1495 G6. II. Domonkos jászói prep. 1498 G7. Pelbart vsgy Gerhard. G8. Potentiana (Kallói Lökös Lör.) G9. Adviga (Kenderes László özy. 1490 G10. Margit (Semsey Lászlónć) G11. IV. János 1464 (Neje Zokoli Bora.) – > TAB IV G12. III. István Ez es János testvere megtartak a Staniszlóti nevet / on i brat Jana zachowali imię Staniszlóti F4. V. György G1. Kata. (Zaleméry Bened.) E3. IV. György 1379 F1. János + F2. Antal. 1418 F3. (Anna) ? F4. Barnabás D2. II. György E1. II. János, żona: Drugeth Marg. 1375 F1. III. György +1423 F2. Mihály G1. Katalin F3. László + D3. I. István C3. II. András +1345, váradi püsp, C4. Lökös 1325 C5. Klára (Balizné) B2. I. Benedek C1. Rakamazi Poth. 1355 B3. I. György C1. Sutenchi János +1355 C2. Sutenchi Mihály + Drzewo genealogiczne Mikołaj     Andrzej Batory zm. 1250     Berek Batory 1276-1320                                                                 Łukasz Batory zm. 1330 Andrzej Batory zm.1345 biskup Várad Mikołaj Batory zm. 1363 Jan Batory 1312-1350 założyciel linii na Somlyó                             Piotr Batory założyciel linii na Ecsed Benedykt Batory zm. 1347 Władysław Batory zm. 1379   Anna Meggyesi zm. 1355             Jan Batory zm. 1416   Katarzyna Petőfi de Szántó 1393-1417 Stanisław Batory 1355-1395   Anna Szikszói zm. 1381                                                                                                                   Stefan III Batory zm. 1444 sędzia królewski   Barbara Buthkai Benedykt Batory Tomasz Batory zm. 1446   Krystyna Jakcs 1449-1484 Orsola Thuróczy zm. 1411   Stefan Batory G1393-1453   Dorota Várdai 1428-1452                                                                                                                                                         Stefan VII Batory zm. 1530 palatyn Węgier   Zofia Mazowiecka 1497-1543 Barbara Batory   Imre Perényi zm. 1519 Jerzy Batory zm. 1526   Katarzyna Buzlai ne Gergellak Andrzej IV Batory zm. 1534 ban Macso   Katarzyna Rozgonyi 1511-1533 Mikołaj Batory 1445-1498   Barbara Kézméri                                                                                                 Klara Batory Anna Thurzó   Bonawentura Andrzej Batory zm. 1566   Katarzyna Mindszenti Jerzy Batory zm. 1570   Anna Batory zm. 1570     Stefan VIII Batory 1477-1534   Katarzyna Telegdi 1492-1547                                                                                                                                                                                                                                                 Stefan Batory 1555-1605   Fruzsina Drugeth ne Homonna Elżbieta Batory 1560-1614   Ferenc Nádasdy 1555-1604 Zofia Batory   András Figedy Klara Batory   Mihály Várdai Andrzej Batory zm. 1563   Małgorzata Majláth zm. 1594 Katarzyna Daniczka   Krzysztof Batory 1530-1581 książę Siedmiogrodu   Elżbieta Bocskai 1530-1581 Stefan IX Batory 1533-1586 król Polski   Anna Jagiellonka 1523-1596                                                                                                                                                                                                                                                                                               Zuzanna Bebek   Stefan Batory 1553-1601 namiestnik Krasnego   Anna Kostka Gabriel Batory 1555-1586   Anna Bebek Anna Batory   Klemens Dóczy Katarzyna Batory Baltazar Batory 1560-1594 regent Siedmiogrodu   Zuzanna Kendy Andrzej Batory 1563-1599 biskup warmiński kardynał Baltazar Batory 1555-1577 Mikołaj Batory Gryzelda Batorówna 1569-1590   Jan Zamoyski 1542-1605 hetman wielki koronny Zygmunt Batory 1572-1613 książę Siedmiogrodu   Maria Krystyna Habsburg 1574-1621                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Stefan Batory 1582-1583 Andrzej Batory 1584-1585 Zuzanna Batory zm. 1585 Zygmunt Batory zm. 1587 Gabriel I Batory 1589-1613 książę Siedmiogrodu   Anna Horváth ne Palocsa Mikołaj zm. 1593 Dénes Bánffy ne Losonc zm. 1612   Anna Batory 1594-1636   Zygmunt Jósika ne Branyicska Andrzej Batory 1597-1634   Anna Zakrzewska córka zm. przed 1594               Zofia Batory 1629-1680   Jerzy II Rakoczy 1621-1660 książę Siedmiogrodu   Bibliografia I. Czamańska, Batorowie [w:] Słownik dynastii Europy, red. J. Dobosz, M. Seweryński, Poznań 1999, s. 58-60. Kurze Geschichte Siebenbürgens, hrsg. B. Köpeczi, Budapest 1989. Linki zewnętrzne Genealogia Batorych

Báthori (węg.) Batory (pol.) Batorai (lit.) Báthory (rum.) Батори (rus.) Báthory (niem.) Báthoryové (cz.) Herb Báthori (węg.) Batory (pol.) Batorai (lit.) Báthory (rum.) Батори (rus.) Báthory (niem.) Báthoryové (cz.) Kraj Siedmiogród, Polska, Litwa Tytuły król Polski wielki książę Litewski władca Siedmiogrodu Ostatni przedstawiciel Polska: Stefan Batory Rok założenia ok. XIII wiek Gniazda rodowe {{{gniazda}}} Gałęzie Ecsed Somlyó Simolin