Pücheni csata: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1a]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_P%C3%BCchen
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_P%C3%BCchen
Linia 14: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
{{Infobox military conflict
+
'''Pücheni csata''' (pol. ''Bitwa pod Püchen'') rozegrała się latem 919 r. między węgierską armią inwazyjną a nowo wybranym królem wschodnifrankijskim [[Henryk I Ptasznik|Henrykiem I Ptasznikiem]] i zakończyła się zwycięstwem Węgier. Ta bitwa była częścią długofalowej kampanii Wegrów, która trwała od lata 919 r. do późnej zimy lub wczesnej wiosny 920 r. i obejmowała kraje takie jak:  państwo wschodniofrankijskie, państwo zachodniofrankijskie, Burgundię i Królestwo Włoch, zakończyło się zwycięskimi bitwami przeciwko królowi Niemiec Henrykowi Ptasznikowi i królowi burgundzkiemu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_II_(kr%C3%B3l_Burgundii) Rudolfowi II], podczas gdy król zachodniofrancuski i lotaryński [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] nie miał odwagi stawić czoła.
|conflict=Pücheni csata
 
|epoka = średniowiecze
 
|partof=[[Węgierskie najazdy na Europę]]
 
|image=
 
|caption=
 
|date=919
 
|place=obok miasta Püchen, dzisiaj Püchau<br>miasto w okręgu [[Machern]] w [[Saksonia|Saksonii]]
 
| territory =
 
| casus =
 
|result=Zwycięstwo Węgier
 
|combatant1=[[Niemcy|Państwo wschodniofrankijskie]]
 
|combatant2=[[Księstwo|Księstwo Węgier]]
 
|commander1=[[Henryk I Ptasznik]]
 
|commander2=Nieznany dowódca węgierski
 
| units1 =
 
| units2 = 
 
|strength1=
 
|strength2=
 
|casualties1=Ciężkie
 
|casualties2=Nieistotne
 
| lokalizacja =
 
| mapa =
 
| opis mapy = 
 
}}
 
{{Campaignbox Hungarian invasions of Europe}}
 
 
 
Bitwa pod Püchen rozegrała się latem 919 r. Między węgierską armią najazdową a nowo wybranym wschodnim franciszkańskim / niemieckim królem Henrykiem Fowlerem i zakończyła się zwycięstwem Węgier. Ta bitwa była częścią długofalowej kampanii Magyar, która trwała od lata 919 r. Do późnej zimy lub wczesnej wiosny 920 r. I brała udział w krajach takich jak Wschodnia Francia, Zachodnia Francia, Burgundia i Królestwo Włoch, w wyniku czego w zwycięskich bitwach przeciwko królowi Niemiec Henrykowi Fowlerowi i królowi burgundzkiemu Rudolfowi II, podczas gdy król zachodniofrancuski i lotaryński Karol Prosty nie miał odwagi stawić im czoła.
 
 
 
<small><small><small><small>The '''Battle of Püchen''' was fought in the summer of 919, between a [[Hungarian invasions of Europe|Hungarian raiding army]] and the newly elected [[East Francia]]n/German king [[Henry the Fowler]], and ended with a Hungarian victory. This battle was a part of a long range Magyar raiding campaign, which lasted between the summer of 919 and the late winter or early spring of 920, and took part in countries like [[East Francia]], [[West Francia]], [[Burgundy]] and the [[Kingdom of Italy]], resulting in victorious battles against the German king [[Henry the Fowler]] and the [[Burgundy|Burgundian]] king [[Rudolf II of Burgundy|Rudolf II]], while the [[West Francia]]n and [[Lotharingia]]n king [[Charles the Simple]] had no courage to face them. </small></small></small></small>
 
  
==Sources==
+
== Źródła ==
  
Chronicon of Thietmar of Merseburg ma jedyną relację z tej bitwy. [1] Ponadto inne kroniki opisują węgierską kampanię przeciwko Saksonii: Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum, napisane przez Liutpranda z Cremony, [2] Annales Corbeienses itp.
+
''Chronicon'' [https://pl.wikipedia.org/wiki/Thietmar_z_Merseburga Thietmara z Merseburga] jest jedyną relacją z tej bitwy.<ref name='Thietmar'>Thietmari Merseburgensis Episcopi Chronicon, [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html?pageNo=21 Die Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg und ihre Korveier Überarbeitung] [https://web.archive.org/web/20190517080419/https://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html%3fpageNo=21 Zarchiwizowano]] 2019-05-17 na [https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] opublikowany przez Roberta Holtzmanna. Berlin Weidmannsche Buchhandlung, 1935, str. 21-22.</ref> Ponadto inne kroniki opisują węgierską kampanię przeciwko Saksonii: ''Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum'', napisana przez [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]<ref>Antapodosis of Liutprand of Cremona. In Györffy György: A magyarok elődeiről és a honfoglalásról; Osiris Kiadó, Budapest, 2002 str. 217-218</ref>, ''Annales Corbeienses'' itp.
 
 
<small><small><small><small>The ''Chronicon'' of [[Thietmar of Merseburg]] has the only account of this battle.<ref name='Thietmar'>Thietmari Merseburgensis Episcopi Chronicon, [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html?pageNo=21 Die Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg und ihre Korveier Überarbeitung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190517080419/https://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html%3fpageNo=21 |date=2019-05-17 }} herausg. von Robert Holtzmann. Berlin Weidmannsche Buchhandlung, 1935, str. 21-22</ref> In addition other chronicles account the Hungarian campaign against Saxony: ''Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum'', written by [[Liutprand of Cremona]],<ref>Antapodosis of Liutprand of Cremona. In Györffy György: A magyarok elődeiről és a honfoglalásról; Osiris Kiadó, Budapest, 2002 str. 217-218</ref> ''Annales Corbeienses'', etc. </small></small></small></small>
 
  
 
== Tło ==
 
== Tło ==
  
Po klęsce Pressburga w 907 r., W wyniku której zginął jego ojciec Luitpold i znaczna część bawarskiej elity, nowy książę Bawarii Arnulf próbował ułożyć z Węgrami modus vivendi, polegający na zapłaceniu hołd dla nich, [3] pozwalając ich armiom przemierzać swoje ziemie, gdy szli zaatakować inne kraje, i wykorzystując ich pomoc do pokonania jego wrogów. [4] Gdy w 914 r. Został wypędzony z tronu przez króla wschodnich Francji Konrada I, wraz z rodziną wycofał się na Węgry, a po nieudanej próbie w 916 r. Odzyskał księstwo z pomocą Madziarskiego w 917 r. Węgrzy, kontynuując kampanię na zachód, zajęli i spalili Bazyleę, miasto, które kilka miesięcy wcześniej zostało zdobyte przez Konrada I od zwolenników Arnulfa i jego sojusznika Burcharda II, księcia Szwabii [5]. Conrad był wrogiem Węgrów, starając się im przeciwstawić, i był naprawdę rozgniewany sojuszem jego pasierba (był żonaty z matką Arnulfa, Kunigunde) i Węgrami oraz faktem, że on zamiast ich powstrzymać swoje granice, pozwalał im przekraczać bez szwanku, za każdym razem, gdy rozpoczynali kampanię na Zachód. To była jedna z przyczyn wrogości między królem a księciem. Po tym, jak Arnulf wrócił z rodziną i odzyskał tron, Conrad ponownie zaatakował Bawarię, ale został pokonany i ranny przez Arnulfa w bitwie i zmarł 23 grudnia 918 r. [5]
+
Po [[Pozsonyi csata|klęsce pod Pressburgiem]] w 907 r., w wyniku której zginął jego ojciec [[Luitpold]] i znaczna część bawarskiej elity, nowy książę Bawarii [[Arnulf]] próbował ułożyć z Węgrami ''modus vivendi'', polegający na zapłaceniu hołdu dla nich,<ref name="Reuter, Timothy 1991. str. 129-130">Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991., str. 129-130</ref> pozwalając ich armiom przemierzać swoje ziemie, gdy szli zaatakować inne kraje, i wykorzystując ich pomoc do pokonania swoich wrogów.<ref>Bóna, István (2000). ''A magyarok és Európa a 9-10. században'' [''Węgrzy i Europa w IX–X wieku'']. Budapest: História - MTA Történettudományi Intézete. str. 37–38. ISBN 963-8312-67-X.</ref> Gdy w 914 r. został wypędzony z tronu przez króla wschodnich Franków [[Konrad I|Konrada I]], wraz z rodziną wycofał się na Węgry, a po nieudanej próbie w 916 r. odzyskał księstwo z pomocą Węgrów w 917 r. Węgrzy, kontynuując kampanię na zachód, zajęli i spalili Bazyleę, miasto, które kilka miesięcy wcześniej zostało zdobyte przez Konrada I od zwolenników Arnulfa i jego sojusznika [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard_II,_Duke_of_Swabia Burcharda II], księcia Szwabii<ref name="Bóna István 2000 str. 38">Bóna István 2000 str. 38</ref>. Konrad był wrogiem Węgrów, starając się im przeciwstawić, i był naprawdę rozgniewany sojuszem jego pasierba (był żonaty z matką Arnulfa, Kunegundą) i Węgrami oraz faktem, że on zamiast ich powstrzymać na swoich granicach, pozwalał im przekraczać bez szwanku, za każdym razem, gdy rozpoczynali kampanię na Zachód. To była jedna z przyczyn wrogości między królem a księciem. Po tym, gdy Arnulf wrócił z rodziną i odzyskał tron, Konrad ponownie zaatakował Bawarię, ale został pokonany i raniony przez Arnulfa w bitwie i zmarł 23 grudnia 918 r.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/>
  
<small><small><small><small>After the defeat of [[Battle of Pressburg|Pressburg]] in 907, resulting in the death of his father [[Luitpold, Margrave of Bavaria|Luitpold]], and of a big part of the Bavarian elite, the new [[Duchy of Bavaria|duke of Bavaria]], [[Arnulf, Duke of Bavaria|Arnulf]], tried to shape a modus vivendi with the Hungarians, which consisted in paying a tribute to them,<ref name="Reuter, Timothy 1991. str. 129-130">Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991., str. 129-130</ref> letting their armies cross his lands when they went to attack other countries, and using their help to defeat his enemies.<ref name='Bóna'>{{cite book | last = Bóna | first = István | authorlink = | title = A magyarok és Európa a 9-10. században ''("The Hungarians and Europe in the 9th-10th centuries")'' | publisher = História - MTA Történettudományi Intézete | language=Hungarian | year = 2000 | location = Budapest | pages = 37–38| url = | doi = | id = | isbn = 963-8312-67-X}}</ref> When in 914, he was chased away by the East Francian king [[Conrad I of Germany|Conrad I]] from his throne, he with his family retreated to Hungary, and, after an unsuccessful attempt in 916, he regained his duchy with Magyar's help in 917. This occurred while the Hungarians, continuing their campaign towards West, occupied and burned [[Basel]], a city which was, several months before, captured by Conrad I from the supporters of Arnulf and his ally, [[Burchard II, Duke of Swabia]].<ref name="Bóna István 2000 str. 38">Bóna István 2000 str. 38</ref> Conrad was an enemy of the Hungarians, trying to oppose them, and was really angered by the alliance between his stepson (he was married with Arnulf's mother, Kunigunde) and the Hungarians, and by the fact, that he, instead of stopping them on his borders, he let them to cross unharmed, every time when they started a campaign to West. So, this was one of the causes of the hostility between the king and the duke. After Arnulf came back with his family, and took back his throne, Conrad again attacked Bavaria, but was defeated and wounded by Arnulf in a battle, and died on 23 December 918.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/> </small></small></small></small>
+
Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich Franków, ale w ramach ostatecznej zemsty król na łożu śmierci wyznaczył [[Henryk I Ptasznik|Henryka]], księcia Saksonia jako nowego króla; wybór, który został również potwierdzony przez zgromadzenie we Fritzlar w maju 919 r. przez szlachtę z Saksonii i Frankonii.<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 136-137</ref>
 
 
Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich Francji, ale w ramach ostatecznej zemsty król na łożu śmierci wyznaczył Henryka, księcia Saksonia jako nowy król; wybór, który został również potwierdzony przez zgromadzenie Fritzlara w maju 919 r. przez szlachtę z Saksonii i Frankonii. [6]
 
 
 
<small><small><small><small>With the death of Conrad I, Arnulf, helped by [[Burchard II, Duke of Swabia]], hoped that he could be elected as East Francian king, but as a final revenge, the king, on his death-bed, designated [[Henry the Fowler|Henry, the duke of Saxony]] as new king; a choice which was confirmed also by the assembly of [[Fritzlar]], in May 919 by the nobles from [[Duchy of Saxony|Saxonia]] and [[Franconia]].<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 136-137</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
== Preludium ==
 
== Preludium ==
  
<small><small><small><small>Historians agree that the Hungarian campaign of 919-920 started from Arnulf's thirst for revenge, because of the fact that Henry the Fowler was elected as German king and not him.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/><ref name='Vajay 1968'>Vajay Szabolcs, [http://mek.oszk.hu/08900/08903/08903.pdf Der Eintritt des ungarischen Staemmebundes in die Europaeische Geschichte (862-933)] Ungarisches Institut München. V. Hase & Koehler Verlag. Mainz, 1968, str. 61</ref> [[Liutprand of Cremona]] writes that the cause of the campaign was to force the new king to pay tribute, and the most persuasive instrument to convince him, was an army. Liutprand refers to the fact that Conrad I paid a tribute to the Hungarians (however, this information was not strengthened by other contemporary sources), and the Hungarians wanted this tribute to continue during Henry's reign too.<ref>Antapodosis of Liutprand of Cremona. In Györffy György, 2002 str. 217 Hungarian translation from the original Latin: "''Ugyanebben az időben, amikor a magyarok meghallották Konrád király halálát és Henrik trónutódlását, egymás között ilyen beszélgetésbe kezdtek: "Az új király talán új szokásokat akar bevezetni. Tehát nem kis csapatot gyűjtve szálljunk lóra, és vizsgáljuk meg, vajon Henrik király hajlandó-e a nekünk járó adót megfizetni. Mert ha nem különbözik a többi királytól -mint hisszük-, akkor öldöklés és mérhetetlen tűzvész pusztítja el országát"."'' English translation from the Hungarian: ''In the same time, when the Hungarians heard about the death of king Conrad and the succession to the throne of Henrik, they started to talk among themselves: "Maybe the new king wants to introduce new customs. So lets gather a big army, get on horseback, and test if king Henry is willing to pay us the tribute, which is due to us. Because if he is not different from the other kings -as we believe-, his country will be destroyed by massacre and immeasurable fire"."</ref> Besides, the same chroniclers account about the payment of tribute from Bavarians, Swabians, Francians and Saxons refers to this period, which starts from 910.<ref>Györffy György 2002 str. 214 From Antapodosis of [[Liutprand of Cremona]]. Hungarian translation from the original Latin: "''A magyaroknak teljesült ugyan az óhajuk, de aljas természetüket mégsem elégítette ki a keresztények ily mérhetetlen legyilkolása, hanem, hogy álnokságuk dühét jóllakassák, keresztülszáguldoznak a bajorok, svábok, frankok és szászok országán, mindent felperzselve. Nem is akadt senki, aki megjelenésüket máshol, mint a nagy fáradtsággal, vagy a természettől fogva megerősített helyeken bevárta volna. A nép itt jó néhány éven keresztül adófizetőjük lett"'' English translation from the Hungarian: ''Although the Hungarians fulfilled their wish, their mean nature was not satisfied by the so immeasurable slaughtering of the Christians, but in order to satisfy the anger of their perfidy, they galloped along through the county of the Bavarians, Swabians, Francians and Saxons, burning everything. Indeed, nobody remained who could wait until they arrived, in other place than the places fortified with great effort or by nature. The people who lived here paid them tribute many years from now on"</ref> This is why the Hungarians wanted to know, if the tribute received by them from the German duchies will continue or not? Because they were afraid that a strong king could change this situation, uniting against them the forces of the duchies. </small></small></small></small>
+
Historycy są zgodni co do tego, że kampania węgierska 919-920 rozpoczęła się od pragnienia zemsty [[Arnulf]]a, ponieważ Henryk i Ptasznik został wybrany na króla Niemiec, a nie on.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/><ref name='Vajay 1968'>Vajay Szabolcs, [http://mek.oszk.hu/08900/08903/08903.pdf Der Eintritt des ungarischen Staemmebundes in die Europaeische Geschichte (862-933)] Ungarisches Institut München. V. Hase & Koehler Verlag. Mainz, 1968, str. 61</ref> [[Liutprand|Liutprand z Cremony]] pisze, że przyczyną kampanii było zmuszenie nowego króla do zapłacenia daniny, a najbardziej przekonującym narzędziem do przekonania go była armia. Liutprand odnosi się do faktu, że [[Konrad I]] złożył hołd Węgrom (jednak ta informacja nie została potwierdzona przez inne współczesne źródła), a Węgrzy chcieli, aby ten hołd był kontynuowany również za panowania Henryka<ref>''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. W: Györffy György, 2002 str. 217. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): ''W tym samym czasie, gdy Węgrzy usłyszeli o śmierci króla Konrada i sukcesji na tronie Henryka, zaczęli mówić między sobą: „Może nowy król chce wprowadzić nowe zwyczaje. Zbierzmy więc wielką armię, siądźmy na konie i sprawdźmy, czy król Henryk jest skłonny zapłacić nam należną nam daninę. Bo jeśli nie różni się od innych królów – jak wierzymy — jego kraj zostanie zniszczony przez masakrę i niezmierzony ogień."''</ref>. Zresztą ten sam kronikarz wspomina o płaceniu daniny przez Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, odnosząc się do tego okresu, który zaczyna się od 910 roku.<ref>Györffy György 2002 str. 214 z ''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z wegierskiego): ''Chociaż Węgrzy spełnili swoje oczekiwania, ich podłość nie została zaspokojona tak bezmierną rzezią chrześcijan, ale aby zaspokoić swój perfidny gniew, galopowali przez hrabstwa Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, paląc wszystko. Rzeczywiście, nie pozostał nikt, kto mógłby czekać na ich przybycie, w innym miejscu niż miejsca ufortyfikowane wielkim wysiłkiem lub z natury. Ludzie, którzy tu mieszkali, oddawali im hołd przez wiele lat''.</ref> Dlatego Węgrzy chcieli wiedzieć, czy danina otrzymywana przez nich z księstw niemieckich będzie trwała, czy nie? Bo obawiali się, że silny król może zmienić tę sytuację, jednocząc przeciwko nim siły księstw.
  
<small><small><small><small>Henry fought even before 919 with the Hungarians. For example, in 915, when he was just duke, they attacked Saxony, Henry or one of his commanders having been vanquished by them at [[Eresburg]], and during the same campaign they burned the city of [[Bremen]].<ref name="Baják László 2000">Baják lászló: A fejedelmek kora. A korai magyar történet időrendi vázlata. II. rész. 900-1000 ''("The Era of the Princes. The chronological sketch of the early Hungarian history. II. part. 900-1000")''; ÓMT, Budapest, 2000 str. 14</ref> </small></small></small></small>
+
Henryk walczył z Węgrami jeszcze przed 919 rokiem. Na przykład w 915 r., gdy był tylko księciem, zaatakowali Saksonię, Henryka lub jednego z jego dowódców, który został przez Węgrów pokonany w Eresburgu i podczas tej samej kampanii spalili miasto Brema<ref name="Baják László 2000">Baják lászló: A fejedelmek kora. A korai magyar történet időrendi vázlata. II. rész. 900-1000 ''("The Era of the Princes. The chronological sketch of the early Hungarian history. II. part. 900-1000")''; ÓMT, Budapest, 2000 str. 14</ref>.
  
 
== Bitwa ==
 
== Bitwa ==
  
<small><small><small><small>In [[Saxony]], Henry's army faced the Hungarians at Püchen. Unfortunately, we do not have a detailed account of the battle from the ''Chronicon'' of Thietmar (the only contemporary source which mentions the battle), which reports only that King Henry wanted to stop them at Püchen, but was defeated and barely saved his life by fleeing to the above-mentioned city. </small></small></small></small>
+
W Saksonii armia Henryka walczyła z Węgrami pod [[Püchen]]. Niestety, nie mamy szczegółowego opisu bitwy z ''Chronicon'' Thietmara (jedyne współczesne źródło, które wspomina o bitwie), który podaje jedynie, że król Henryk chciał ich powstrzymać pod Püchen, ale został pokonany i ledwo uratował swe życie uciekając do wyżej wymienionego miasta.
 +
 
 +
Jednak dodatkowe źródło może nas '''oświecić''' o niektórych aspektach bitwy. [[Liutprand]] z Cremony, opisując [[Riade|bitwę pod Riadą]] stoczoną w 933 roku, w której ten sam król Henryk pokonał Węgrów, spisuje przemowe, które król wygłosił do swoich żołnierzy przed bitwą. Henryk polecił swojej kawalerii zaatakować Węgrów w jednej nieprzerwanej linii, trzymając tarcze, aby odeprzeć strzały wroga, a następnie szarżować na nich bez łamania szeregów. W ten sposób węgierscy łucznicy nie mogliby nasadzić strzały i ponownie strzelać, a lekko opancerzeni Madziarowie nie byliby w stanie wytrzymać natarcia ciężkiej kawalerii niemieckiej.<ref>Györffy György 2002 str. 218 w ''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „''Gdy zaczynasz walkę, nikt nie powinien iść przed swoim towarzyszem broni, nawet jeśli jego koń jest szybszy, ale z jednej strony chroniony twoimi tarczami, odeprzyj swoje pierwsze strzały tarczami, niż szybkim galopem i zaciekłym atakiem zaciekłości oni [uniemożliwiając im] wystrzelenie strzał po raz drugi, dopóki nie poczują ran zadanych przez twoją broń''.</ref> Z tego powodu Henryk poradził swojej ciężkiej kawalerii, aby zaatakowali Węgrów nieprzerwanymi liniami podczas ich pierwszego ataku, wypędzając ich z pola bitwy, nie pozwalając im się przegrupować i ponownie zaatakować. Ten wczesny atak Niemców, niezwykły w ich działaniach wojennych, zapobiegł ciężkim stratom spowodowanym przez węgierskie strzały w długiej walce, co uniemożliwiło również rozwiązanie ich rozkazu bojowego, podczas gdy lekko opancerzony wróg nie miał szans powodzenia przeciwko ich nadciągającej ścianie. tarcz i włóczni ciężkiej kawalerii. To pokazuje, że w 933 roku Henryk Ptasznik miał głęboką wiedzę na temat koczowniczej taktyki wojennej Węgrów, polegającej na zakłócaniu porządku bojowego wrogów, a następnie „zakrywaniu” splątanych linii wroga strzałami, które bez ich rozkazu bojowego poniosły ciężkie straty. . Wiedzę tę mógł zdobyć tylko z bitew, które toczył z Węgrami. Według źródeł ostatnią bitwą, jaką stoczył z nimi, była bitwa pod Riadą. Jest bardzo prawdopodobne, że wykorzystał swoje doświadczenie wyniesione z taktyki Węgrów obserwowanej w tej bitwie i na tej podstawie znalazł skuteczne rozwiązanie przeciw tej taktyce. Rozwiązanie zastosowane w ten sposób przez króla Henryka odzwierciedla taktykę zastosowaną przez Węgrów w bitwie pod Püchen.
  
<small><small><small><small>However, a secondary source can enlighten us about some aspects of the battle. [[Liutprand of Cremona]], when he describes the [[Battle of Riade]] fought in 933 in which the same King Henry defeated the Hungarians, writes down the speech which the king delivered to his soldiers before the battle. Henry instructed his cavalry to attack the Hungarians in a single unbroken line, holding their shields to ward off the arrows of the enemy, and then to charge them without breaking ranks. Thus the Hungarian archers would be prevented from nocking their arrows and shooting again, and the lightly armored Magyars would not be able to withstand the charge of the German heavy cavalry.<ref>Györffy György 2002 str. 218 From Antapodosis of [[Liutprand of Cremona]]. Hungarian translation from the original Latin: "''Amikor elkezditek a harcot, senki ne próbálja előzni bajtársát, még ha gyorsabb is a lova, hanem egyik oldalról pajzsoktól védve, a pajzsokon fogjátok fel az első nyíllövéseket, azután sebes vágtatással és leghevesebb lendülettel rohanjatok rájuk, hogy másodszor ne tudják kilőni rátok nyilaikat, mindaddig, amíg nem érzik a fegyvereitek által ütött sebeket."''. English translation from the Hungarian: ''When you start the fight, nobody should go before his brother in arms, even if his horse is faster, but from one side protected by your shields, ward off their first arrows with your shields, than with fast galloping and with the fiercest verve attack them, [preventing them] to shoot their arrows the second time, until they feel the wounds caused by your weapons".</ref> For this reason, Henry advised his heavy cavalry to attack in unbroken lines the Hungarians at their first attack, driving them from the battlefield without letting them regroup and attack again. This early attack of the Germans, unusual in their warfare, prevented the heavy losses provoked by the Hungarian arrows in a long fight, which also prevented the dissolution of their battle order, while the light armored enemy had no chance of success against their advancing wall of shields and spears of the heavy cavalry. This shows that in 933, Henry the Fowler had deep knowledge about the nomadic war tactics of the Hungarians, based on disrupting the enemies' battle order, then "covering" the tangled enemy lines with their arrows, which without their battle order suffered heavy losses. He could acquire this knowledge only from the battles he fought against the Hungarians. According to the sources, the last battle which he fought against them was the battle of Riade. It is very likely that he used his experience gained from the tactics of the Hungarians seen in this battle, and based on this, he found an effective solution for countering these tactics. The solution used thus by King Henry reflect the tactics used by the Hungarians in the battle of Püchen. </small></small></small></small>
+
[[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|400px|Kampania węgierska w Europie w latach 919-920, która zaowocowała zwycięstwami węgierskimi pod [[Püchen]] przeciwko królowi Franków Wschodnich i przeciwko królowi Burgundii w 920 roku we Włoszech.]]
  
[[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in Europe of 919-920, which resulted in the Hungarian victories of Püchen against the king of East Francia and of 920 against the Burgundian king from 920 in Italy.]]
+
Na podstawie tego wtórnego źródła możemy stwierdzić, że w bitwie pod Püchen Węgrzy zastosowali swoją najbardziej znaną taktykę wojenną:
  
<small><small><small><small>Based on this secondary source, we can conclude that in the Battle of Püchen, the Hungarians used their most known war tactic: </small></small></small></small>
+
Armia węgierska posiadała jednostki, które atakowały i strzelały z dystansu w linie niemieckie, które broniły się za pomocą tarcz.
  
<small><small><small><small>The Hungarian army had units which attacked and shot from distance at the German lines, which defended themselves using their shields. </small></small></small></small>
+
W pewnym momencie atakujące oddziały węgierskie udawały odwrót, zwabiając Niemców za sobą w miejsce, w którym czekały główne siły węgierskie, okrążając rozpadające się obecnie niemieckie linie bojowe, które z tego powodu nie mogły być już kontrolowane. Po wystrzeleniu na nich ze wszystkich kierunków burz strzał, Węgrzy w końcu zakończyli walkę w zwarciu na miecze i lance.
  
<small><small><small><small>At one moment the attacking Hungarian units [[feigned retreat]], luring the Germans after them into a place where the main Hungarian forces waited, encircling the now disintegrated German battle lines, which because of this, could not be controlled anymore. After launching storms of arrows upon them from all directions, the Hungarians at last finished the job in close combat with their swords and lances. </small></small></small></small>
+
Jak wspomniano wcześniej, król uciekł do miasta Püchen. Dzięki ucieczce dał on mieszkańcom Püchen wielkie przywileje, które były największe w kraju, a poza tym wręczał im prezenty<ref>Thietmar, 1935, str. 21-22 Łaciński oryginalny tekst: ''Rex autem Avares sepenumero insurgentes expulit. Et cum in uno dierum hos inpari congressu ledere temptaret, victus in urbem, quae Bichni vocatur, fugit; ibique mortis periculum evadens, urbanos maiori gloria, quam hactenus haberent vel comprovinciales hodie teneant, et ad haec muneribus dignis honorat."'' Polskie tłumaczenie (z wersji angielskiej): ''Król wypędził Awarów [Madziarów], którzy wielokrotnie atakowali jego kraj. A gdy kiedyś, przy niewystarczających siłach, odważył się ich zaatakować, został pokonany i uciekł do miasta o nazwie Bichni [Püchen]. Ponieważ tam uniknął śmierci, dał obywatelom te same większe przywileje, niż mieli wcześniej, i które do dziś nie mają sobie równych wśród swoich rodaków, a poza tym dał im również bogate prezenty''”</ref>. Te wielkie przywileje i bogate prezenty pokazują, że król Henryk był w wielkim niebezpieczeństwie utraty życia, więc jego klęska i straty musiały być ciężkie. Z ''Annales Corbeienses'' wiemy, że po bitwie Węgrzy „okrutnie splądrowali Saksonię” i zabrali dużą ilość łupów.<ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 249</ref> Nie wiemy, czy ta bitwa miała inne konsekwencje, np. wznowienie płacenia daniny od króla niemieckiego. Jednak w 924 r., po kolejnej wyprawie w Saksonii, kiedy król, wciąż pamiętając swoją porażkę pod Püchen i czując się zbyt słaby, by stawić opór dalej, wycofał się do zamku Werla. Następnie przypadkowe wpadnięcie ważnego węgierskiego księcia lub wodza w ręce Niemców skłoniło Madziarów do negocjacji z Henrykiem, po których zawarto traktat pokojowy, w którym król zgodził się płacić Madziarom daninę przez dziewięć lat.<ref>''[[Res gestae Saxonicae sive annalium libri tres]]'' [https://pl.wikipedia.org/wiki/Widukind_z_Korbei Widukinda z Korbei]. W: Györffy György 2002 str. 234</ref>
 
<small><small><small><small>As mentioned before, the king escaped in the city of Püchen. Because of his escape, he gave to the people of Püchen great privileges, which were the biggest in the country, and besides this, gave them presents too.<ref>Thietmar, 1935, str. 21-22 Latin original text: "''Rex autem Avares sepenumero insurgentes expulit. Et cum in uno dierum hos inpari congressu ledere temptaret, victus in urbem, quae Bichni vocatur, fugit; ibique mortis periculum evadens, urbanos maiori gloria, quam hactenus haberent vel comprovinciales hodie teneant, et ad haec muneribus dignis honorat."'' English translation from the Latin: ''The king drove away the Avars [Magyars], who attacked his country repeatedly. And when he once, with insufficient forces, dared to attack them, he was defeated and fled in a city, with the name Bichni [Püchen]. Because he there escaped death, so he gave the citizens the same greater privileges than they had before, and which have no match among their countrymen until this day, and besides that, he gave them rich presents too"</ref> These great privileges and rich presents show that king Henry was in great danger to lose his life, so his defeat and losses had to be heavy. From ''Annales Corbeienses'', we know that after the battle, the Hungarians "cruelly plundered Saxony", and took a large amount of plunder.<ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 249</ref> We do not know if this battle had other consequences, ''e.g.'', the restarting of the payment of the tribute from the German king. However, in 924, after another campaign in Saxony, when the king, still remembering his defeat at Püchen and feeling himself too weak to resist further, retreated into the castle of [[Werlaburgdorf|Werla]]. Subsequently, the accidental falling of an important Hungarian prince or commander into the Germans' hands induced the Magyars to negotiate with Henry, after which a peace treaty was concluded in which the king accepted to pay tribute to the Magyars for nine years.<ref>''[[Res gestae Saxonicae sive annalium libri tres]]'' of [[Widukind of Corvey]]. In. Györffy György 2002 str. 234</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
== Następstwa ==
 
== Następstwa ==
  
<small><small><small><small>After the victory against [[Henry the Fowler]], the Hungarian army continued the campaign towards [[West Francia]], entering Lotharingia, in those times a French province, towards the end of 919. The West Francian king [[Charles the Simple]] sent an order to all the nobles and forces of the duchy to join his army,<ref>Bóna, 2000, str. 49</ref> to fight against them, but besides Heribert, the archbishop of [[Reims]], and his 1500 soldiers, nobody wanted to risk their lives. So the king had to retreat in one of his fortified towns, and let them plunder his realm; so, they pillaged Lotharingia and many parts of France.<ref>Kristó Gyula 1980, str. 249-250</ref> </small></small></small></small>
+
Po zwycięstwie nad [[Henryk I Ptasznik|Henrykiem Ptasznikiem]] armia węgierska kontynuowała kampanię w kierunku zachodnich Franków, wkraczając do Lotaryngii, wówczas frankijskiej prowincji, pod koniec 919 r. Zachodniofrankijski król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] wysłał rozkaz do wszystkich szlachciców i sił zbrojnych. księstwa do przyłączenia się do jego armii<ref>Bóna, 2000, str. 49</ref>, aby walczyć z nimi, ale oprócz Heriberta, arcybiskupa Reims i jego 1.500 żołnierzy, nikt nie chciał ryzykować życia. Dlatego król musiał wycofać się do jednego ze swoich warownych miast i pozwolić im splądrować jego królestwo; więc splądrowali Lotaryngię i wiele części Francji.<ref>Kristó Gyula 1980, str. 249-250</ref>
 +
 
 +
Fakt, że francuski król i jego arystokraci pozwolili Węgrom robić, co im się podoba w państwie zachodniofrankijskim, pokazuje, jak bardzo obawiali się walki z nimi w otwartej bitwie. Z pewnością słyszeli wieści o ciężkich porażkach poniesionych przez Niemców, które spowodowały tyle śmierci wśród książąt i szlachty sąsiedniego kraju.<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 129-130</ref>
  
<small><small><small><small>The fact that the French king and his nobles let the Hungarians do what they please in West Francia shows how afraid they were from fighting against them in an open battle. Certainly, they heard the news of the heavy defeats suffered by the Germans, which caused so many deaths among the dukes and nobles of the neighbouring country.<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 129-130</ref> </small></small></small></small>
+
[[File:Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932.jpg|thumb|400px|Węgry i regiony, które w latach 926-932 oddały im haracz lub pieniądze na ochronę.]]
  
[[File:Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932.jpg|thumb|upright=1.4|Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932]]
+
Zimą 920 roku Węgrzy pojawiają się najpierw w Burgundii, potem w Królestwie Włoch, w Lombardii, przybywając z północnego zachodu lub zachodu, czyli z państwa zachodniofrankijskiego. Trasa ta będzie wykorzystywana przez nich również w innych latach, np. w 937 i 954. Większość historyków dochodzi do wniosku, że kampania włoska od 920 r. została przeprowadzona przez Węgrów, którzy pokonali Henryka Ptasznika i splądrowali Lotaryngię i państwo zachodnich Franków, teraz w drodze do domu.<ref>Vajay 1968, str. 62</ref><ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251">Kristó Gyula 1980, str. 251</ref><ref name="Bóna István 2000 str. 44">Bóna István 2000 str. 44</ref> Poza tym Włochy wydawały się oczywistą drogą powrotną dla Węgrów – ponieważ ich cesarz [[Berengar I]] był jednym z ich najbardziej lojalnych sojuszników. Mieli też inny powód – niektórzy Włosi byli niezadowoleni z Berengara i zaprosili króla Górnej Burgundii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_II_(kr%C3%B3l_Burgundii) Rudolfa I], aby został ich władcą. Tak więc Rudolf II zaatakował Włochy przez Lombardię. Ponieważ Berengar oddał hołd Węgrom, a oni w zamian zobowiązali się do obrony go przed jego wrogami; ponadto cesarz miał wielu osobistych przyjaciół wśród węgierskich dowódców.<ref>''Antapodosis'' [[Luidprand|Luidpranda z Cremony]]. W: Györffy György, 2002 str. 219. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „''Podczas negocjacji, bez ich wiedzy, Węgrzy przybyli do Werony, której dwaj lordowie, [[Dursak]] i [[Bogát]] byli w dobrej przyjaźni z Berengarem''”.</ref> Pewne jest, że wysłał posłów do Węgrów przebywających we Francji, aby pomogli mu w walce z Rudolfem. Dlatego w lutym 920 r. powracające wojska węgierskie sięgnęły spoza wojsk króla burgundzkiego i jego włoskich sojuszników i pokonały je, a następnie splądrowały okolice włoskich miast (m.in. Bergamo), które wspierały Rudolfa<ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251"/><ref name="Bóna István 2000 str. 44"/> Pomimo swojej klęski Rudolf II nadal był kandydatem do tronu włoskiego, wspierał włoskie bunty i atakował Włochy, a Berengar ponownie użył przeciwko nim wojsk węgierskich. Na przykład w 921 r. wojska węgierskie dowodzone przez [[Dursak]]a i [[Bogát]]a pokonały włoskich powstańców między Brescią a Weroną, a 24 marca 924 r. Siły wegierskie dowodzone przez [[Szalárd]] zajęły na prośbę Berengara Pawię, stolicę królestwa włoskiego –  zwolenniak Rudolfa II<ref>Baják László 2000, str. 16-17</ref>. Pomimo tej pomocy Berengar I został zamordowany 7 kwietnia 924 r. w  Weronie, a ostatecznie Rudolf II został wybrany na króla Włoch. Ale wkrótce Włosi również zbuntowali się przeciwko niemu, a w 926 roku został pokonany i zmuszony do wyrzeczenia się królestwa włoskiego przez swojego byłego sojusznika, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hugo_z_Arles Hugo] z Arles, sprzymierzonego z Węgrami. Hugo z Arles został królem Włoch, a cena była taka, że ​​zaczął składać hołd Węgrom.<ref>Bóna, 2000, str. 45</ref>
  
<small><small><small><small>In the winter of the year 920, the Hungarians appear first in Burgundy, then in the [[Kingdom of Italy (Holy Roman Empire)|Italian Kingdom]], in Lombardy, coming from North-West or West, which is West Francia. This route will be used by them in other years too, for example in 937 and 954.<ref>Baják László 2000, str. 23, 29</ref> The majority of the historians conclude that the Italian campaign from 920 was made by the Hungarians which defeated Henry the Fowler and plundered Lotharingia and France, now in their way towards home.<ref>Vajay 1968, str. 62</ref><ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251">Kristó Gyula 1980, str. 251</ref><ref name="Bóna István 2000 str. 44">Bóna István 2000 str. 44</ref> Besides that, Italy seemed to be an obvious return route for the Hungarians – because its emperor, [[Berengar I of Italy|Berengar I]], was one of their most loyal ally. They had another reason as well–some of the Italians were discontented with Berengar, and invited the king of [[Upper Burgundy]], [[Rudolf II of Burgundy|Rudolf II]] to be their ruler. So, Rudolf II attacked Italy through [[Lombardy]]. Since Berengar paid tribute to the Hungarians, and in exchange they committed themselves to defend him against his enemies; furthermore, the emperor had many personal friends among the Hungarian commanders.<ref>''Antapodosis'' of Luidprand of Cremona. In Györffy György, 2002 str. 219. Hungarian translation from the original Latin: "''A tárgyalások közben azonban tudtukon kívül Veronába érkeztek a magyarok, akiknek két fejedelme, Dursak ás Bogát igen jó barátságban volt Berengárral"''. English translation from the Hungarian: "''During the negotiations, without their knowledge, the Hungarians came to Verona, whose two lords, Dursak and Bogát were in good friendship with Berengar"''.</ref> It is certain that he sent envoys to the Hungarians, which were in France, to help him against Rudolf. This is why in February 920, the returning Hungarian army reached from behind the army of the Burgundian king and his Italian allies, and defeated them, and then plundered the surroundings of those Italian cities (for example [[Bergamo]]), which supported Rudolf.<ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251"/><ref name="Bóna István 2000 str. 44"/> Despite his defeat, Rudolf II continued to be the candidate for the Italian throne, supported the Italian revolts, and attacked Italy, and Berengar used again the Hungarian troops against them. For example, in 921 Hungarian troops led by Dursac and Bogát defeated the Italian insurgents between [[Brescia]] and [[Verona]], and on 24 March 924 the Magyar forces led by Szalárd occupied [[Pavia]], the Italian kingdoms capital, at the request of Berengar, because the city became supporter of Rudolf II.<ref>Baják László 2000, str. 16-17</ref> Despite this help, Berengar I was assassinated on 7 April 924 in [[Verona]], and finally Rudolf II was elected as king of Italy. But soon, the Italians revolted against him too, and in 926 he was defeated and forced to renounce from the Italian kingdom, by his former ally, [[Hugh of Italy|Hugh of Arles]], allied with the Hungarians. Hugh of Arles became king of Italy, and the price was that he started to pay a tribute to the Hungarians.<ref>Bóna, 2000, str. 45</ref> </small></small></small></small>
+
Zwycięstwo Węgier pod Püchen zapewniło węgierskim przewagę wojskową w Europie Środkowej, Zachodniej i Południowej na kolejne czternaście lat (do 933 r., tj. [[Riade|bitwy nad Riadą), umocniło ich sojusze z krajami, które złożyły im hołd (Bawaria, Szwabia, Królestwo Włoch), zapewnił od 924 r. daninę z [[Państwo wschodniofrankijskie|państwa wschodniofrankijskiego]] i poszerzył długość i zasięg węgierskich kampanii, aż do wybrzeży Atlantyku, granic Hiszpanii i południowych Włoch.<ref>Baják László 2000, str. 15-20</ref>
  
<small><small><small><small>The Hungarian victory at Püchen assured the Hungarian military superiority in Central, Western and Southern Europe for another fourteen years (until 933, the [[Battle of Riade]]), strengthened their alliances with countries which paid them tribute (Bavaria, Swabia, Kingdom of Italy), assured, from 924, the tribute of [[East Francia]], and widened the length and range of the Hungarian campaigns until the shores of Atlantic Ocean, borders of Spain and Southern Italy.<ref>Baják László 2000, str. 15-20</ref> </small></small></small></small>
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
==References==
+
|
{{reflist}}
+
{{Infobox military conflict
 +
|conflict=Pücheni csata (węg.)<br>Bitwa pod Püchen (pol.
 +
|epoka = średniowiecze
 +
|partof=[[Węgierskie najazdy na Europę]]
 +
|image=
 +
|caption=
 +
|date=919
 +
|place=obok miasta Püchen, dzisiaj Püchau<br>miasto w okręgu [[Machern]] w [[Saksonia|Saksonii]]
 +
| territory =
 +
| casus =
 +
|result=Zwycięstwo Węgier
 +
|combatant1=[[Niemcy|Państwo wschodniofrankijskie]]
 +
|combatant2=[[Księstwo|Księstwo Węgier]]
 +
|commander1=[[Henryk I Ptasznik]]
 +
|commander2=Nieznany dowódca węgierski
 +
| units1 =
 +
| units2 = 
 +
|strength1=
 +
|strength2=
 +
|casualties1=Ciężkie
 +
|casualties2=Nieistotne
 +
| lokalizacja =
 +
| mapa =
 +
| opis mapy = 
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Węgierskie najazdy na Europę}}
 +
|}
  
{{SORTUJ:Pücheni, csata}}
+
{{SORTUJ:Püchen, csata}}
  
 
[[Kategoria:Bitwy]]
 
[[Kategoria:Bitwy]]
[[Kategoria:Bitwy Węgrów]]
+
[[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]]
 
[[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]]
 
[[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]]
[[Kategoria:Bitwy Świętego Cesarstwa]]
+
[[Kategoria:Bitwy w historii Cesarstwa]]

Aktualna wersja na dzień 06:00, 17 sie 2020

Pücheni csata (pol. Bitwa pod Püchen) rozegrała się latem 919 r. między węgierską armią inwazyjną a nowo wybranym królem wschodnifrankijskim Henrykiem I Ptasznikiem i zakończyła się zwycięstwem Węgier. Ta bitwa była częścią długofalowej kampanii Wegrów, która trwała od lata 919 r. do późnej zimy lub wczesnej wiosny 920 r. i obejmowała kraje takie jak: państwo wschodniofrankijskie, państwo zachodniofrankijskie, Burgundię i Królestwo Włoch, zakończyło się zwycięskimi bitwami przeciwko królowi Niemiec Henrykowi Ptasznikowi i królowi burgundzkiemu Rudolfowi II, podczas gdy król zachodniofrancuski i lotaryński Karol III Prostak nie miał odwagi stawić czoła.

Źródła

Chronicon Thietmara z Merseburga jest jedyną relacją z tej bitwy.[1] Ponadto inne kroniki opisują węgierską kampanię przeciwko Saksonii: Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum, napisana przez Liutpranda z Cremony[2], Annales Corbeienses itp.

Tło

Po klęsce pod Pressburgiem w 907 r., w wyniku której zginął jego ojciec Luitpold i znaczna część bawarskiej elity, nowy książę Bawarii Arnulf próbował ułożyć z Węgrami modus vivendi, polegający na zapłaceniu hołdu dla nich,[3] pozwalając ich armiom przemierzać swoje ziemie, gdy szli zaatakować inne kraje, i wykorzystując ich pomoc do pokonania swoich wrogów.[4] Gdy w 914 r. został wypędzony z tronu przez króla wschodnich Franków Konrada I, wraz z rodziną wycofał się na Węgry, a po nieudanej próbie w 916 r. odzyskał księstwo z pomocą Węgrów w 917 r. Węgrzy, kontynuując kampanię na zachód, zajęli i spalili Bazyleę, miasto, które kilka miesięcy wcześniej zostało zdobyte przez Konrada I od zwolenników Arnulfa i jego sojusznika Burcharda II, księcia Szwabii[5]. Konrad był wrogiem Węgrów, starając się im przeciwstawić, i był naprawdę rozgniewany sojuszem jego pasierba (był żonaty z matką Arnulfa, Kunegundą) i Węgrami oraz faktem, że on zamiast ich powstrzymać na swoich granicach, pozwalał im przekraczać bez szwanku, za każdym razem, gdy rozpoczynali kampanię na Zachód. To była jedna z przyczyn wrogości między królem a księciem. Po tym, gdy Arnulf wrócił z rodziną i odzyskał tron, Konrad ponownie zaatakował Bawarię, ale został pokonany i raniony przez Arnulfa w bitwie i zmarł 23 grudnia 918 r.[5]

Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich Franków, ale w ramach ostatecznej zemsty król na łożu śmierci wyznaczył Henryka, księcia Saksonia jako nowego króla; wybór, który został również potwierdzony przez zgromadzenie we Fritzlar w maju 919 r. przez szlachtę z Saksonii i Frankonii.[6]

Preludium

Historycy są zgodni co do tego, że kampania węgierska 919-920 rozpoczęła się od pragnienia zemsty Arnulfa, ponieważ Henryk i Ptasznik został wybrany na króla Niemiec, a nie on.[5][7] Liutprand z Cremony pisze, że przyczyną kampanii było zmuszenie nowego króla do zapłacenia daniny, a najbardziej przekonującym narzędziem do przekonania go była armia. Liutprand odnosi się do faktu, że Konrad I złożył hołd Węgrom (jednak ta informacja nie została potwierdzona przez inne współczesne źródła), a Węgrzy chcieli, aby ten hołd był kontynuowany również za panowania Henryka[8]. Zresztą ten sam kronikarz wspomina o płaceniu daniny przez Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, odnosząc się do tego okresu, który zaczyna się od 910 roku.[9] Dlatego Węgrzy chcieli wiedzieć, czy danina otrzymywana przez nich z księstw niemieckich będzie trwała, czy nie? Bo obawiali się, że silny król może zmienić tę sytuację, jednocząc przeciwko nim siły księstw.

Henryk walczył z Węgrami jeszcze przed 919 rokiem. Na przykład w 915 r., gdy był tylko księciem, zaatakowali Saksonię, Henryka lub jednego z jego dowódców, który został przez Węgrów pokonany w Eresburgu i podczas tej samej kampanii spalili miasto Brema[10].

Bitwa

W Saksonii armia Henryka walczyła z Węgrami pod Püchen. Niestety, nie mamy szczegółowego opisu bitwy z Chronicon Thietmara (jedyne współczesne źródło, które wspomina o bitwie), który podaje jedynie, że król Henryk chciał ich powstrzymać pod Püchen, ale został pokonany i ledwo uratował swe życie uciekając do wyżej wymienionego miasta.

Jednak dodatkowe źródło może nas oświecić o niektórych aspektach bitwy. Liutprand z Cremony, opisując bitwę pod Riadą stoczoną w 933 roku, w której ten sam król Henryk pokonał Węgrów, spisuje przemowe, które król wygłosił do swoich żołnierzy przed bitwą. Henryk polecił swojej kawalerii zaatakować Węgrów w jednej nieprzerwanej linii, trzymając tarcze, aby odeprzeć strzały wroga, a następnie szarżować na nich bez łamania szeregów. W ten sposób węgierscy łucznicy nie mogliby nasadzić strzały i ponownie strzelać, a lekko opancerzeni Madziarowie nie byliby w stanie wytrzymać natarcia ciężkiej kawalerii niemieckiej.[11] Z tego powodu Henryk poradził swojej ciężkiej kawalerii, aby zaatakowali Węgrów nieprzerwanymi liniami podczas ich pierwszego ataku, wypędzając ich z pola bitwy, nie pozwalając im się przegrupować i ponownie zaatakować. Ten wczesny atak Niemców, niezwykły w ich działaniach wojennych, zapobiegł ciężkim stratom spowodowanym przez węgierskie strzały w długiej walce, co uniemożliwiło również rozwiązanie ich rozkazu bojowego, podczas gdy lekko opancerzony wróg nie miał szans powodzenia przeciwko ich nadciągającej ścianie. tarcz i włóczni ciężkiej kawalerii. To pokazuje, że w 933 roku Henryk Ptasznik miał głęboką wiedzę na temat koczowniczej taktyki wojennej Węgrów, polegającej na zakłócaniu porządku bojowego wrogów, a następnie „zakrywaniu” splątanych linii wroga strzałami, które bez ich rozkazu bojowego poniosły ciężkie straty. . Wiedzę tę mógł zdobyć tylko z bitew, które toczył z Węgrami. Według źródeł ostatnią bitwą, jaką stoczył z nimi, była bitwa pod Riadą. Jest bardzo prawdopodobne, że wykorzystał swoje doświadczenie wyniesione z taktyki Węgrów obserwowanej w tej bitwie i na tej podstawie znalazł skuteczne rozwiązanie przeciw tej taktyce. Rozwiązanie zastosowane w ten sposób przez króla Henryka odzwierciedla taktykę zastosowaną przez Węgrów w bitwie pod Püchen.

Plik:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg
Kampania węgierska w Europie w latach 919-920, która zaowocowała zwycięstwami węgierskimi pod Püchen przeciwko królowi Franków Wschodnich i przeciwko królowi Burgundii w 920 roku we Włoszech.

Na podstawie tego wtórnego źródła możemy stwierdzić, że w bitwie pod Püchen Węgrzy zastosowali swoją najbardziej znaną taktykę wojenną:

Armia węgierska posiadała jednostki, które atakowały i strzelały z dystansu w linie niemieckie, które broniły się za pomocą tarcz.

W pewnym momencie atakujące oddziały węgierskie udawały odwrót, zwabiając Niemców za sobą w miejsce, w którym czekały główne siły węgierskie, okrążając rozpadające się obecnie niemieckie linie bojowe, które z tego powodu nie mogły być już kontrolowane. Po wystrzeleniu na nich ze wszystkich kierunków burz strzał, Węgrzy w końcu zakończyli walkę w zwarciu na miecze i lance.

Jak wspomniano wcześniej, król uciekł do miasta Püchen. Dzięki ucieczce dał on mieszkańcom Püchen wielkie przywileje, które były największe w kraju, a poza tym wręczał im prezenty[12]. Te wielkie przywileje i bogate prezenty pokazują, że król Henryk był w wielkim niebezpieczeństwie utraty życia, więc jego klęska i straty musiały być ciężkie. Z Annales Corbeienses wiemy, że po bitwie Węgrzy „okrutnie splądrowali Saksonię” i zabrali dużą ilość łupów.[13] Nie wiemy, czy ta bitwa miała inne konsekwencje, np. wznowienie płacenia daniny od króla niemieckiego. Jednak w 924 r., po kolejnej wyprawie w Saksonii, kiedy król, wciąż pamiętając swoją porażkę pod Püchen i czując się zbyt słaby, by stawić opór dalej, wycofał się do zamku Werla. Następnie przypadkowe wpadnięcie ważnego węgierskiego księcia lub wodza w ręce Niemców skłoniło Madziarów do negocjacji z Henrykiem, po których zawarto traktat pokojowy, w którym król zgodził się płacić Madziarom daninę przez dziewięć lat.[14]

Następstwa

Po zwycięstwie nad Henrykiem Ptasznikiem armia węgierska kontynuowała kampanię w kierunku zachodnich Franków, wkraczając do Lotaryngii, wówczas frankijskiej prowincji, pod koniec 919 r. Zachodniofrankijski król Karol III Prostak wysłał rozkaz do wszystkich szlachciców i sił zbrojnych. księstwa do przyłączenia się do jego armii[15], aby walczyć z nimi, ale oprócz Heriberta, arcybiskupa Reims i jego 1.500 żołnierzy, nikt nie chciał ryzykować życia. Dlatego król musiał wycofać się do jednego ze swoich warownych miast i pozwolić im splądrować jego królestwo; więc splądrowali Lotaryngię i wiele części Francji.[16]

Fakt, że francuski król i jego arystokraci pozwolili Węgrom robić, co im się podoba w państwie zachodniofrankijskim, pokazuje, jak bardzo obawiali się walki z nimi w otwartej bitwie. Z pewnością słyszeli wieści o ciężkich porażkach poniesionych przez Niemców, które spowodowały tyle śmierci wśród książąt i szlachty sąsiedniego kraju.[17]

Plik:Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932.jpg
Węgry i regiony, które w latach 926-932 oddały im haracz lub pieniądze na ochronę.

Zimą 920 roku Węgrzy pojawiają się najpierw w Burgundii, potem w Królestwie Włoch, w Lombardii, przybywając z północnego zachodu lub zachodu, czyli z państwa zachodniofrankijskiego. Trasa ta będzie wykorzystywana przez nich również w innych latach, np. w 937 i 954. Większość historyków dochodzi do wniosku, że kampania włoska od 920 r. została przeprowadzona przez Węgrów, którzy pokonali Henryka Ptasznika i splądrowali Lotaryngię i państwo zachodnich Franków, teraz w drodze do domu.[18][19][20] Poza tym Włochy wydawały się oczywistą drogą powrotną dla Węgrów – ponieważ ich cesarz Berengar I był jednym z ich najbardziej lojalnych sojuszników. Mieli też inny powód – niektórzy Włosi byli niezadowoleni z Berengara i zaprosili króla Górnej Burgundii Rudolfa I, aby został ich władcą. Tak więc Rudolf II zaatakował Włochy przez Lombardię. Ponieważ Berengar oddał hołd Węgrom, a oni w zamian zobowiązali się do obrony go przed jego wrogami; ponadto cesarz miał wielu osobistych przyjaciół wśród węgierskich dowódców.[21] Pewne jest, że wysłał posłów do Węgrów przebywających we Francji, aby pomogli mu w walce z Rudolfem. Dlatego w lutym 920 r. powracające wojska węgierskie sięgnęły spoza wojsk króla burgundzkiego i jego włoskich sojuszników i pokonały je, a następnie splądrowały okolice włoskich miast (m.in. Bergamo), które wspierały Rudolfa[19][20] Pomimo swojej klęski Rudolf II nadal był kandydatem do tronu włoskiego, wspierał włoskie bunty i atakował Włochy, a Berengar ponownie użył przeciwko nim wojsk węgierskich. Na przykład w 921 r. wojska węgierskie dowodzone przez Dursaka i Bogáta pokonały włoskich powstańców między Brescią a Weroną, a 24 marca 924 r. Siły wegierskie dowodzone przez Szalárd zajęły na prośbę Berengara Pawię, stolicę królestwa włoskiego – zwolenniak Rudolfa II[22]. Pomimo tej pomocy Berengar I został zamordowany 7 kwietnia 924 r. w Weronie, a ostatecznie Rudolf II został wybrany na króla Włoch. Ale wkrótce Włosi również zbuntowali się przeciwko niemu, a w 926 roku został pokonany i zmuszony do wyrzeczenia się królestwa włoskiego przez swojego byłego sojusznika, Hugo z Arles, sprzymierzonego z Węgrami. Hugo z Arles został królem Włoch, a cena była taka, że ​​zaczął składać hołd Węgrom.[23]

Zwycięstwo Węgier pod Püchen zapewniło węgierskim przewagę wojskową w Europie Środkowej, Zachodniej i Południowej na kolejne czternaście lat (do 933 r., tj. [[Riade|bitwy nad Riadą), umocniło ich sojusze z krajami, które złożyły im hołd (Bawaria, Szwabia, Królestwo Włoch), zapewnił od 924 r. daninę z państwa wschodniofrankijskiego i poszerzył długość i zasięg węgierskich kampanii, aż do wybrzeży Atlantyku, granic Hiszpanii i południowych Włoch.[24]

Przypisy

  1. Thietmari Merseburgensis Episcopi Chronicon, Die Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg und ihre Korveier Überarbeitung Zarchiwizowano] 2019-05-17 na Wayback Machine opublikowany przez Roberta Holtzmanna. Berlin Weidmannsche Buchhandlung, 1935, str. 21-22.
  2. Antapodosis of Liutprand of Cremona. In Györffy György: A magyarok elődeiről és a honfoglalásról; Osiris Kiadó, Budapest, 2002 str. 217-218
  3. Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991., str. 129-130
  4. Bóna, István (2000). A magyarok és Európa a 9-10. században [Węgrzy i Europa w IX–X wieku]. Budapest: História - MTA Történettudományi Intézete. str. 37–38. ISBN 963-8312-67-X.
  5. 5,0 5,1 5,2 Bóna István 2000 str. 38
  6. Reuter, Timothy, 1991 str. 136-137
  7. Vajay Szabolcs, Der Eintritt des ungarischen Staemmebundes in die Europaeische Geschichte (862-933) Ungarisches Institut München. V. Hase & Koehler Verlag. Mainz, 1968, str. 61
  8. Antapodosis Liutpranda z Cremony. W: Györffy György, 2002 str. 217. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „W tym samym czasie, gdy Węgrzy usłyszeli o śmierci króla Konrada i sukcesji na tronie Henryka, zaczęli mówić między sobą: „Może nowy król chce wprowadzić nowe zwyczaje. Zbierzmy więc wielką armię, siądźmy na konie i sprawdźmy, czy król Henryk jest skłonny zapłacić nam należną nam daninę. Bo jeśli nie różni się od innych królów – jak wierzymy — jego kraj zostanie zniszczony przez masakrę i niezmierzony ogień."
  9. Györffy György 2002 str. 214 z Antapodosis Liutpranda z Cremony. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z wegierskiego): „Chociaż Węgrzy spełnili swoje oczekiwania, ich podłość nie została zaspokojona tak bezmierną rzezią chrześcijan, ale aby zaspokoić swój perfidny gniew, galopowali przez hrabstwa Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, paląc wszystko. Rzeczywiście, nie pozostał nikt, kto mógłby czekać na ich przybycie, w innym miejscu niż miejsca ufortyfikowane wielkim wysiłkiem lub z natury. Ludzie, którzy tu mieszkali, oddawali im hołd przez wiele lat.”
  10. Baják lászló: A fejedelmek kora. A korai magyar történet időrendi vázlata. II. rész. 900-1000 ("The Era of the Princes. The chronological sketch of the early Hungarian history. II. part. 900-1000"); ÓMT, Budapest, 2000 str. 14
  11. Györffy György 2002 str. 218 w Antapodosis Liutpranda z Cremony. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „Gdy zaczynasz walkę, nikt nie powinien iść przed swoim towarzyszem broni, nawet jeśli jego koń jest szybszy, ale z jednej strony chroniony twoimi tarczami, odeprzyj swoje pierwsze strzały tarczami, niż szybkim galopem i zaciekłym atakiem zaciekłości oni [uniemożliwiając im] wystrzelenie strzał po raz drugi, dopóki nie poczują ran zadanych przez twoją broń.”
  12. Thietmar, 1935, str. 21-22 Łaciński oryginalny tekst: „Rex autem Avares sepenumero insurgentes expulit. Et cum in uno dierum hos inpari congressu ledere temptaret, victus in urbem, quae Bichni vocatur, fugit; ibique mortis periculum evadens, urbanos maiori gloria, quam hactenus haberent vel comprovinciales hodie teneant, et ad haec muneribus dignis honorat." Polskie tłumaczenie (z wersji angielskiej): Król wypędził Awarów [Madziarów], którzy wielokrotnie atakowali jego kraj. A gdy kiedyś, przy niewystarczających siłach, odważył się ich zaatakować, został pokonany i uciekł do miasta o nazwie Bichni [Püchen]. Ponieważ tam uniknął śmierci, dał obywatelom te same większe przywileje, niż mieli wcześniej, i które do dziś nie mają sobie równych wśród swoich rodaków, a poza tym dał im również bogate prezenty
  13. Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 249
  14. Res gestae Saxonicae sive annalium libri tres Widukinda z Korbei. W: Györffy György 2002 str. 234
  15. Bóna, 2000, str. 49
  16. Kristó Gyula 1980, str. 249-250
  17. Reuter, Timothy, 1991 str. 129-130
  18. Vajay 1968, str. 62
  19. 19,0 19,1 Kristó Gyula 1980, str. 251
  20. 20,0 20,1 Bóna István 2000 str. 44
  21. Antapodosis Luidpranda z Cremony. W: Györffy György, 2002 str. 219. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „Podczas negocjacji, bez ich wiedzy, Węgrzy przybyli do Werony, której dwaj lordowie, Dursak i Bogát byli w dobrej przyjaźni z Berengarem”.
  22. Baják László 2000, str. 16-17
  23. Bóna, 2000, str. 45
  24. Baják László 2000, str. 15-20

Pücheni csata (węg.)
Bitwa pod Püchen (pol.

Węgierskie najazdy na Europę
Czas 919
Miejsce obok miasta Püchen, dzisiaj Püchau
miasto w okręgu Machern w Saksonii
Wynik Zwycięstwo Węgier
Strony konfliktu
Państwo wschodniofrankijskie Księstwo Węgier
Dowódcy
Henryk I Ptasznik Nieznany dowódca węgierski
Siły
Straty
Ciężkie Nieistotne

{{{notes}}}
Węgierskie najazdy na Europę

Południowy Bug (896)  ♦  Brenta (899)  ♦  Pozsonyi (907)  ♦  Eisenach (908)  ♦  Lechfeld (910)  ♦  Rednit (910)  ♦  Aschbach (913)  ♦  Anchialos (917)  ♦  Püchen (919)  ♦  Bitwa nad Drawą (925 (?))  ♦  Riade (933)  ♦  W.l.n.d.r (934)  ♦  Fraxinet (942)  ♦  Hiszpania (942)  ♦  Wels (943)  ♦  Augsburg (955)  ♦  Bitwa nad Driną (ok.960)  ♦  Syrmia (ok.960)  ♦  Wojna bułgarsko-węgierska (880–1380)  ♦  Arcadiopolis (970)