Pücheni csata: Różnice pomiędzy wersjami
(→Tło) |
|||
| (Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_P%C3%BCchen | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_P%C3%BCchen | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Pücheni csata''' (pol. ''Bitwa pod Püchen'') rozegrała się latem 919 r. między węgierską armią inwazyjną a nowo wybranym królem wschodnifrankijskim [[Henryk I Ptasznik|Henrykiem I Ptasznikiem]] i zakończyła się zwycięstwem Węgier. Ta bitwa była częścią długofalowej kampanii Wegrów, która trwała od lata 919 r. do późnej zimy lub wczesnej wiosny 920 r. i obejmowała kraje takie jak: państwo wschodniofrankijskie, państwo zachodniofrankijskie, Burgundię i Królestwo Włoch, zakończyło się zwycięskimi bitwami przeciwko królowi Niemiec Henrykowi Ptasznikowi i królowi burgundzkiemu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_II_(kr%C3%B3l_Burgundii) Rudolfowi II], podczas gdy król zachodniofrancuski i lotaryński [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] nie miał odwagi stawić czoła. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Bitwa pod Püchen rozegrała się latem 919 r. | ||
| − | |||
| − | |||
| − | == | + | == Źródła == |
| − | + | ''Chronicon'' [https://pl.wikipedia.org/wiki/Thietmar_z_Merseburga Thietmara z Merseburga] jest jedyną relacją z tej bitwy.<ref name='Thietmar'>Thietmari Merseburgensis Episcopi Chronicon, [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html?pageNo=21 Die Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg und ihre Korveier Überarbeitung] [https://web.archive.org/web/20190517080419/https://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000689.html%3fpageNo=21 Zarchiwizowano]] 2019-05-17 na [https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] opublikowany przez Roberta Holtzmanna. Berlin Weidmannsche Buchhandlung, 1935, str. 21-22.</ref> Ponadto inne kroniki opisują węgierską kampanię przeciwko Saksonii: ''Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum'', napisana przez [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]<ref>Antapodosis of Liutprand of Cremona. In Györffy György: A magyarok elődeiről és a honfoglalásról; Osiris Kiadó, Budapest, 2002 str. 217-218</ref>, ''Annales Corbeienses'' itp. | |
| − | |||
| − | |||
== Tło == | == Tło == | ||
| − | Po klęsce | + | Po [[Pozsonyi csata|klęsce pod Pressburgiem]] w 907 r., w wyniku której zginął jego ojciec [[Luitpold]] i znaczna część bawarskiej elity, nowy książę Bawarii [[Arnulf]] próbował ułożyć z Węgrami ''modus vivendi'', polegający na zapłaceniu hołdu dla nich,<ref name="Reuter, Timothy 1991. str. 129-130">Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991., str. 129-130</ref> pozwalając ich armiom przemierzać swoje ziemie, gdy szli zaatakować inne kraje, i wykorzystując ich pomoc do pokonania swoich wrogów.<ref>Bóna, István (2000). ''A magyarok és Európa a 9-10. században'' [''Węgrzy i Europa w IX–X wieku'']. Budapest: História - MTA Történettudományi Intézete. str. 37–38. ISBN 963-8312-67-X.</ref> Gdy w 914 r. został wypędzony z tronu przez króla wschodnich Franków [[Konrad I|Konrada I]], wraz z rodziną wycofał się na Węgry, a po nieudanej próbie w 916 r. odzyskał księstwo z pomocą Węgrów w 917 r. Węgrzy, kontynuując kampanię na zachód, zajęli i spalili Bazyleę, miasto, które kilka miesięcy wcześniej zostało zdobyte przez Konrada I od zwolenników Arnulfa i jego sojusznika [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard_II,_Duke_of_Swabia Burcharda II], księcia Szwabii<ref name="Bóna István 2000 str. 38">Bóna István 2000 str. 38</ref>. Konrad był wrogiem Węgrów, starając się im przeciwstawić, i był naprawdę rozgniewany sojuszem jego pasierba (był żonaty z matką Arnulfa, Kunegundą) i Węgrami oraz faktem, że on zamiast ich powstrzymać na swoich granicach, pozwalał im przekraczać bez szwanku, za każdym razem, gdy rozpoczynali kampanię na Zachód. To była jedna z przyczyn wrogości między królem a księciem. Po tym, gdy Arnulf wrócił z rodziną i odzyskał tron, Konrad ponownie zaatakował Bawarię, ale został pokonany i raniony przez Arnulfa w bitwie i zmarł 23 grudnia 918 r.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/> |
| − | + | Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich Franków, ale w ramach ostatecznej zemsty król na łożu śmierci wyznaczył [[Henryk I Ptasznik|Henryka]], księcia Saksonia jako nowego króla; wybór, który został również potwierdzony przez zgromadzenie we Fritzlar w maju 919 r. przez szlachtę z Saksonii i Frankonii.<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 136-137</ref> | |
| − | |||
| − | Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich | ||
| − | |||
| − | |||
== Preludium == | == Preludium == | ||
| − | + | Historycy są zgodni co do tego, że kampania węgierska 919-920 rozpoczęła się od pragnienia zemsty [[Arnulf]]a, ponieważ Henryk i Ptasznik został wybrany na króla Niemiec, a nie on.<ref name="Bóna István 2000 str. 38"/><ref name='Vajay 1968'>Vajay Szabolcs, [http://mek.oszk.hu/08900/08903/08903.pdf Der Eintritt des ungarischen Staemmebundes in die Europaeische Geschichte (862-933)] Ungarisches Institut München. V. Hase & Koehler Verlag. Mainz, 1968, str. 61</ref> [[Liutprand|Liutprand z Cremony]] pisze, że przyczyną kampanii było zmuszenie nowego króla do zapłacenia daniny, a najbardziej przekonującym narzędziem do przekonania go była armia. Liutprand odnosi się do faktu, że [[Konrad I]] złożył hołd Węgrom (jednak ta informacja nie została potwierdzona przez inne współczesne źródła), a Węgrzy chcieli, aby ten hołd był kontynuowany również za panowania Henryka<ref>''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. W: Györffy György, 2002 str. 217. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „''W tym samym czasie, gdy Węgrzy usłyszeli o śmierci króla Konrada i sukcesji na tronie Henryka, zaczęli mówić między sobą: „Może nowy król chce wprowadzić nowe zwyczaje. Zbierzmy więc wielką armię, siądźmy na konie i sprawdźmy, czy król Henryk jest skłonny zapłacić nam należną nam daninę. Bo jeśli nie różni się od innych królów – jak wierzymy — jego kraj zostanie zniszczony przez masakrę i niezmierzony ogień."''”</ref>. Zresztą ten sam kronikarz wspomina o płaceniu daniny przez Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, odnosząc się do tego okresu, który zaczyna się od 910 roku.<ref>Györffy György 2002 str. 214 z ''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z wegierskiego): „''Chociaż Węgrzy spełnili swoje oczekiwania, ich podłość nie została zaspokojona tak bezmierną rzezią chrześcijan, ale aby zaspokoić swój perfidny gniew, galopowali przez hrabstwa Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, paląc wszystko. Rzeczywiście, nie pozostał nikt, kto mógłby czekać na ich przybycie, w innym miejscu niż miejsca ufortyfikowane wielkim wysiłkiem lub z natury. Ludzie, którzy tu mieszkali, oddawali im hołd przez wiele lat''.”</ref> Dlatego Węgrzy chcieli wiedzieć, czy danina otrzymywana przez nich z księstw niemieckich będzie trwała, czy nie? Bo obawiali się, że silny król może zmienić tę sytuację, jednocząc przeciwko nim siły księstw. | |
| − | + | Henryk walczył z Węgrami jeszcze przed 919 rokiem. Na przykład w 915 r., gdy był tylko księciem, zaatakowali Saksonię, Henryka lub jednego z jego dowódców, który został przez Węgrów pokonany w Eresburgu i podczas tej samej kampanii spalili miasto Brema<ref name="Baják László 2000">Baják lászló: A fejedelmek kora. A korai magyar történet időrendi vázlata. II. rész. 900-1000 ''("The Era of the Princes. The chronological sketch of the early Hungarian history. II. part. 900-1000")''; ÓMT, Budapest, 2000 str. 14</ref>. | |
== Bitwa == | == Bitwa == | ||
| − | + | W Saksonii armia Henryka walczyła z Węgrami pod [[Püchen]]. Niestety, nie mamy szczegółowego opisu bitwy z ''Chronicon'' Thietmara (jedyne współczesne źródło, które wspomina o bitwie), który podaje jedynie, że król Henryk chciał ich powstrzymać pod Püchen, ale został pokonany i ledwo uratował swe życie uciekając do wyżej wymienionego miasta. | |
| + | |||
| + | Jednak dodatkowe źródło może nas '''oświecić''' o niektórych aspektach bitwy. [[Liutprand]] z Cremony, opisując [[Riade|bitwę pod Riadą]] stoczoną w 933 roku, w której ten sam król Henryk pokonał Węgrów, spisuje przemowe, które król wygłosił do swoich żołnierzy przed bitwą. Henryk polecił swojej kawalerii zaatakować Węgrów w jednej nieprzerwanej linii, trzymając tarcze, aby odeprzeć strzały wroga, a następnie szarżować na nich bez łamania szeregów. W ten sposób węgierscy łucznicy nie mogliby nasadzić strzały i ponownie strzelać, a lekko opancerzeni Madziarowie nie byliby w stanie wytrzymać natarcia ciężkiej kawalerii niemieckiej.<ref>Györffy György 2002 str. 218 w ''Antapodosis'' [[Liutprand|Liutpranda z Cremony]]. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „''Gdy zaczynasz walkę, nikt nie powinien iść przed swoim towarzyszem broni, nawet jeśli jego koń jest szybszy, ale z jednej strony chroniony twoimi tarczami, odeprzyj swoje pierwsze strzały tarczami, niż szybkim galopem i zaciekłym atakiem zaciekłości oni [uniemożliwiając im] wystrzelenie strzał po raz drugi, dopóki nie poczują ran zadanych przez twoją broń''.”</ref> Z tego powodu Henryk poradził swojej ciężkiej kawalerii, aby zaatakowali Węgrów nieprzerwanymi liniami podczas ich pierwszego ataku, wypędzając ich z pola bitwy, nie pozwalając im się przegrupować i ponownie zaatakować. Ten wczesny atak Niemców, niezwykły w ich działaniach wojennych, zapobiegł ciężkim stratom spowodowanym przez węgierskie strzały w długiej walce, co uniemożliwiło również rozwiązanie ich rozkazu bojowego, podczas gdy lekko opancerzony wróg nie miał szans powodzenia przeciwko ich nadciągającej ścianie. tarcz i włóczni ciężkiej kawalerii. To pokazuje, że w 933 roku Henryk Ptasznik miał głęboką wiedzę na temat koczowniczej taktyki wojennej Węgrów, polegającej na zakłócaniu porządku bojowego wrogów, a następnie „zakrywaniu” splątanych linii wroga strzałami, które bez ich rozkazu bojowego poniosły ciężkie straty. . Wiedzę tę mógł zdobyć tylko z bitew, które toczył z Węgrami. Według źródeł ostatnią bitwą, jaką stoczył z nimi, była bitwa pod Riadą. Jest bardzo prawdopodobne, że wykorzystał swoje doświadczenie wyniesione z taktyki Węgrów obserwowanej w tej bitwie i na tej podstawie znalazł skuteczne rozwiązanie przeciw tej taktyce. Rozwiązanie zastosowane w ten sposób przez króla Henryka odzwierciedla taktykę zastosowaną przez Węgrów w bitwie pod Püchen. | ||
| − | + | [[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|400px|Kampania węgierska w Europie w latach 919-920, która zaowocowała zwycięstwami węgierskimi pod [[Püchen]] przeciwko królowi Franków Wschodnich i przeciwko królowi Burgundii w 920 roku we Włoszech.]] | |
| − | + | Na podstawie tego wtórnego źródła możemy stwierdzić, że w bitwie pod Püchen Węgrzy zastosowali swoją najbardziej znaną taktykę wojenną: | |
| − | + | Armia węgierska posiadała jednostki, które atakowały i strzelały z dystansu w linie niemieckie, które broniły się za pomocą tarcz. | |
| − | + | W pewnym momencie atakujące oddziały węgierskie udawały odwrót, zwabiając Niemców za sobą w miejsce, w którym czekały główne siły węgierskie, okrążając rozpadające się obecnie niemieckie linie bojowe, które z tego powodu nie mogły być już kontrolowane. Po wystrzeleniu na nich ze wszystkich kierunków burz strzał, Węgrzy w końcu zakończyli walkę w zwarciu na miecze i lance. | |
| − | + | Jak wspomniano wcześniej, król uciekł do miasta Püchen. Dzięki ucieczce dał on mieszkańcom Püchen wielkie przywileje, które były największe w kraju, a poza tym wręczał im prezenty<ref>Thietmar, 1935, str. 21-22 Łaciński oryginalny tekst: „''Rex autem Avares sepenumero insurgentes expulit. Et cum in uno dierum hos inpari congressu ledere temptaret, victus in urbem, quae Bichni vocatur, fugit; ibique mortis periculum evadens, urbanos maiori gloria, quam hactenus haberent vel comprovinciales hodie teneant, et ad haec muneribus dignis honorat."'' Polskie tłumaczenie (z wersji angielskiej): ''Król wypędził Awarów [Madziarów], którzy wielokrotnie atakowali jego kraj. A gdy kiedyś, przy niewystarczających siłach, odważył się ich zaatakować, został pokonany i uciekł do miasta o nazwie Bichni [Püchen]. Ponieważ tam uniknął śmierci, dał obywatelom te same większe przywileje, niż mieli wcześniej, i które do dziś nie mają sobie równych wśród swoich rodaków, a poza tym dał im również bogate prezenty''”</ref>. Te wielkie przywileje i bogate prezenty pokazują, że król Henryk był w wielkim niebezpieczeństwie utraty życia, więc jego klęska i straty musiały być ciężkie. Z ''Annales Corbeienses'' wiemy, że po bitwie Węgrzy „okrutnie splądrowali Saksonię” i zabrali dużą ilość łupów.<ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 249</ref> Nie wiemy, czy ta bitwa miała inne konsekwencje, np. wznowienie płacenia daniny od króla niemieckiego. Jednak w 924 r., po kolejnej wyprawie w Saksonii, kiedy król, wciąż pamiętając swoją porażkę pod Püchen i czując się zbyt słaby, by stawić opór dalej, wycofał się do zamku Werla. Następnie przypadkowe wpadnięcie ważnego węgierskiego księcia lub wodza w ręce Niemców skłoniło Madziarów do negocjacji z Henrykiem, po których zawarto traktat pokojowy, w którym król zgodził się płacić Madziarom daninę przez dziewięć lat.<ref>''[[Res gestae Saxonicae sive annalium libri tres]]'' [https://pl.wikipedia.org/wiki/Widukind_z_Korbei Widukinda z Korbei]. W: Györffy György 2002 str. 234</ref> | |
| − | |||
| − | |||
== Następstwa == | == Następstwa == | ||
| − | + | Po zwycięstwie nad [[Henryk I Ptasznik|Henrykiem Ptasznikiem]] armia węgierska kontynuowała kampanię w kierunku zachodnich Franków, wkraczając do Lotaryngii, wówczas frankijskiej prowincji, pod koniec 919 r. Zachodniofrankijski król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] wysłał rozkaz do wszystkich szlachciców i sił zbrojnych. księstwa do przyłączenia się do jego armii<ref>Bóna, 2000, str. 49</ref>, aby walczyć z nimi, ale oprócz Heriberta, arcybiskupa Reims i jego 1.500 żołnierzy, nikt nie chciał ryzykować życia. Dlatego król musiał wycofać się do jednego ze swoich warownych miast i pozwolić im splądrować jego królestwo; więc splądrowali Lotaryngię i wiele części Francji.<ref>Kristó Gyula 1980, str. 249-250</ref> | |
| + | |||
| + | Fakt, że francuski król i jego arystokraci pozwolili Węgrom robić, co im się podoba w państwie zachodniofrankijskim, pokazuje, jak bardzo obawiali się walki z nimi w otwartej bitwie. Z pewnością słyszeli wieści o ciężkich porażkach poniesionych przez Niemców, które spowodowały tyle śmierci wśród książąt i szlachty sąsiedniego kraju.<ref>Reuter, Timothy, 1991 str. 129-130</ref> | ||
| − | + | [[File:Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932.jpg|thumb|400px|Węgry i regiony, które w latach 926-932 oddały im haracz lub pieniądze na ochronę.]] | |
| − | [[ | + | Zimą 920 roku Węgrzy pojawiają się najpierw w Burgundii, potem w Królestwie Włoch, w Lombardii, przybywając z północnego zachodu lub zachodu, czyli z państwa zachodniofrankijskiego. Trasa ta będzie wykorzystywana przez nich również w innych latach, np. w 937 i 954. Większość historyków dochodzi do wniosku, że kampania włoska od 920 r. została przeprowadzona przez Węgrów, którzy pokonali Henryka Ptasznika i splądrowali Lotaryngię i państwo zachodnich Franków, teraz w drodze do domu.<ref>Vajay 1968, str. 62</ref><ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251">Kristó Gyula 1980, str. 251</ref><ref name="Bóna István 2000 str. 44">Bóna István 2000 str. 44</ref> Poza tym Włochy wydawały się oczywistą drogą powrotną dla Węgrów – ponieważ ich cesarz [[Berengar I]] był jednym z ich najbardziej lojalnych sojuszników. Mieli też inny powód – niektórzy Włosi byli niezadowoleni z Berengara i zaprosili króla Górnej Burgundii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_II_(kr%C3%B3l_Burgundii) Rudolfa I], aby został ich władcą. Tak więc Rudolf II zaatakował Włochy przez Lombardię. Ponieważ Berengar oddał hołd Węgrom, a oni w zamian zobowiązali się do obrony go przed jego wrogami; ponadto cesarz miał wielu osobistych przyjaciół wśród węgierskich dowódców.<ref>''Antapodosis'' [[Luidprand|Luidpranda z Cremony]]. W: Györffy György, 2002 str. 219. Polskie tłumaczenie z wersji angielskiej (z węgierskiego): „''Podczas negocjacji, bez ich wiedzy, Węgrzy przybyli do Werony, której dwaj lordowie, [[Dursak]] i [[Bogát]] byli w dobrej przyjaźni z Berengarem''”.</ref> Pewne jest, że wysłał posłów do Węgrów przebywających we Francji, aby pomogli mu w walce z Rudolfem. Dlatego w lutym 920 r. powracające wojska węgierskie sięgnęły spoza wojsk króla burgundzkiego i jego włoskich sojuszników i pokonały je, a następnie splądrowały okolice włoskich miast (m.in. Bergamo), które wspierały Rudolfa<ref name="Kristó Gyula 1980, str. 251"/><ref name="Bóna István 2000 str. 44"/> Pomimo swojej klęski Rudolf II nadal był kandydatem do tronu włoskiego, wspierał włoskie bunty i atakował Włochy, a Berengar ponownie użył przeciwko nim wojsk węgierskich. Na przykład w 921 r. wojska węgierskie dowodzone przez [[Dursak]]a i [[Bogát]]a pokonały włoskich powstańców między Brescią a Weroną, a 24 marca 924 r. Siły wegierskie dowodzone przez [[Szalárd]] zajęły na prośbę Berengara Pawię, stolicę królestwa włoskiego – zwolenniak Rudolfa II<ref>Baják László 2000, str. 16-17</ref>. Pomimo tej pomocy Berengar I został zamordowany 7 kwietnia 924 r. w Weronie, a ostatecznie Rudolf II został wybrany na króla Włoch. Ale wkrótce Włosi również zbuntowali się przeciwko niemu, a w 926 roku został pokonany i zmuszony do wyrzeczenia się królestwa włoskiego przez swojego byłego sojusznika, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hugo_z_Arles Hugo] z Arles, sprzymierzonego z Węgrami. Hugo z Arles został królem Włoch, a cena była taka, że zaczął składać hołd Węgrom.<ref>Bóna, 2000, str. 45</ref> |
| − | + | Zwycięstwo Węgier pod Püchen zapewniło węgierskim przewagę wojskową w Europie Środkowej, Zachodniej i Południowej na kolejne czternaście lat (do 933 r., tj. [[Riade|bitwy nad Riadą), umocniło ich sojusze z krajami, które złożyły im hołd (Bawaria, Szwabia, Królestwo Włoch), zapewnił od 924 r. daninę z [[Państwo wschodniofrankijskie|państwa wschodniofrankijskiego]] i poszerzył długość i zasięg węgierskich kampanii, aż do wybrzeży Atlantyku, granic Hiszpanii i południowych Włoch.<ref>Baják László 2000, str. 15-20</ref> | |
| − | + | == Przypisy == | |
| + | {{izvori}} | ||
| − | == | + | | |
| − | {{ | + | {{Infobox military conflict |
| + | |conflict=Pücheni csata (węg.)<br>Bitwa pod Püchen (pol. | ||
| + | |epoka = średniowiecze | ||
| + | |partof=[[Węgierskie najazdy na Europę]] | ||
| + | |image= | ||
| + | |caption= | ||
| + | |date=919 | ||
| + | |place=obok miasta Püchen, dzisiaj Püchau<br>miasto w okręgu [[Machern]] w [[Saksonia|Saksonii]] | ||
| + | | territory = | ||
| + | | casus = | ||
| + | |result=Zwycięstwo Węgier | ||
| + | |combatant1=[[Niemcy|Państwo wschodniofrankijskie]] | ||
| + | |combatant2=[[Księstwo|Księstwo Węgier]] | ||
| + | |commander1=[[Henryk I Ptasznik]] | ||
| + | |commander2=Nieznany dowódca węgierski | ||
| + | | units1 = | ||
| + | | units2 = | ||
| + | |strength1= | ||
| + | |strength2= | ||
| + | |casualties1=Ciężkie | ||
| + | |casualties2=Nieistotne | ||
| + | | lokalizacja = | ||
| + | | mapa = | ||
| + | | opis mapy = | ||
| + | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | {{Węgierskie najazdy na Europę}} | ||
| + | |} | ||
| − | {{SORTUJ: | + | {{SORTUJ:Püchen, csata}} |
[[Kategoria:Bitwy]] | [[Kategoria:Bitwy]] | ||
| − | [[Kategoria:Bitwy | + | [[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]] |
[[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]] | [[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]] | ||
| − | [[Kategoria:Bitwy | + | [[Kategoria:Bitwy w historii Cesarstwa]] |
Aktualna wersja na dzień 06:00, 17 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Pücheni csata (pol. Bitwa pod Püchen) rozegrała się latem 919 r. między węgierską armią inwazyjną a nowo wybranym królem wschodnifrankijskim Henrykiem I Ptasznikiem i zakończyła się zwycięstwem Węgier. Ta bitwa była częścią długofalowej kampanii Wegrów, która trwała od lata 919 r. do późnej zimy lub wczesnej wiosny 920 r. i obejmowała kraje takie jak: państwo wschodniofrankijskie, państwo zachodniofrankijskie, Burgundię i Królestwo Włoch, zakończyło się zwycięskimi bitwami przeciwko królowi Niemiec Henrykowi Ptasznikowi i królowi burgundzkiemu Rudolfowi II, podczas gdy król zachodniofrancuski i lotaryński Karol III Prostak nie miał odwagi stawić czoła. Spis treściŹródłaChronicon Thietmara z Merseburga jest jedyną relacją z tej bitwy.[1] Ponadto inne kroniki opisują węgierską kampanię przeciwko Saksonii: Antapodosis, seu rerum per Europam gestarum, napisana przez Liutpranda z Cremony[2], Annales Corbeienses itp. TłoPo klęsce pod Pressburgiem w 907 r., w wyniku której zginął jego ojciec Luitpold i znaczna część bawarskiej elity, nowy książę Bawarii Arnulf próbował ułożyć z Węgrami modus vivendi, polegający na zapłaceniu hołdu dla nich,[3] pozwalając ich armiom przemierzać swoje ziemie, gdy szli zaatakować inne kraje, i wykorzystując ich pomoc do pokonania swoich wrogów.[4] Gdy w 914 r. został wypędzony z tronu przez króla wschodnich Franków Konrada I, wraz z rodziną wycofał się na Węgry, a po nieudanej próbie w 916 r. odzyskał księstwo z pomocą Węgrów w 917 r. Węgrzy, kontynuując kampanię na zachód, zajęli i spalili Bazyleę, miasto, które kilka miesięcy wcześniej zostało zdobyte przez Konrada I od zwolenników Arnulfa i jego sojusznika Burcharda II, księcia Szwabii[5]. Konrad był wrogiem Węgrów, starając się im przeciwstawić, i był naprawdę rozgniewany sojuszem jego pasierba (był żonaty z matką Arnulfa, Kunegundą) i Węgrami oraz faktem, że on zamiast ich powstrzymać na swoich granicach, pozwalał im przekraczać bez szwanku, za każdym razem, gdy rozpoczynali kampanię na Zachód. To była jedna z przyczyn wrogości między królem a księciem. Po tym, gdy Arnulf wrócił z rodziną i odzyskał tron, Konrad ponownie zaatakował Bawarię, ale został pokonany i raniony przez Arnulfa w bitwie i zmarł 23 grudnia 918 r.[5] Wraz ze śmiercią Konrada I, Arnulf, z pomocą Burcharda II, księcia Szwabii, miał nadzieję, że zostanie wybrany na króla wschodnich Franków, ale w ramach ostatecznej zemsty król na łożu śmierci wyznaczył Henryka, księcia Saksonia jako nowego króla; wybór, który został również potwierdzony przez zgromadzenie we Fritzlar w maju 919 r. przez szlachtę z Saksonii i Frankonii.[6] PreludiumHistorycy są zgodni co do tego, że kampania węgierska 919-920 rozpoczęła się od pragnienia zemsty Arnulfa, ponieważ Henryk i Ptasznik został wybrany na króla Niemiec, a nie on.[5][7] Liutprand z Cremony pisze, że przyczyną kampanii było zmuszenie nowego króla do zapłacenia daniny, a najbardziej przekonującym narzędziem do przekonania go była armia. Liutprand odnosi się do faktu, że Konrad I złożył hołd Węgrom (jednak ta informacja nie została potwierdzona przez inne współczesne źródła), a Węgrzy chcieli, aby ten hołd był kontynuowany również za panowania Henryka[8]. Zresztą ten sam kronikarz wspomina o płaceniu daniny przez Bawarczyków, Szwabów, Franków i Sasów, odnosząc się do tego okresu, który zaczyna się od 910 roku.[9] Dlatego Węgrzy chcieli wiedzieć, czy danina otrzymywana przez nich z księstw niemieckich będzie trwała, czy nie? Bo obawiali się, że silny król może zmienić tę sytuację, jednocząc przeciwko nim siły księstw. Henryk walczył z Węgrami jeszcze przed 919 rokiem. Na przykład w 915 r., gdy był tylko księciem, zaatakowali Saksonię, Henryka lub jednego z jego dowódców, który został przez Węgrów pokonany w Eresburgu i podczas tej samej kampanii spalili miasto Brema[10]. BitwaW Saksonii armia Henryka walczyła z Węgrami pod Püchen. Niestety, nie mamy szczegółowego opisu bitwy z Chronicon Thietmara (jedyne współczesne źródło, które wspomina o bitwie), który podaje jedynie, że król Henryk chciał ich powstrzymać pod Püchen, ale został pokonany i ledwo uratował swe życie uciekając do wyżej wymienionego miasta. Jednak dodatkowe źródło może nas oświecić o niektórych aspektach bitwy. Liutprand z Cremony, opisując bitwę pod Riadą stoczoną w 933 roku, w której ten sam król Henryk pokonał Węgrów, spisuje przemowe, które król wygłosił do swoich żołnierzy przed bitwą. Henryk polecił swojej kawalerii zaatakować Węgrów w jednej nieprzerwanej linii, trzymając tarcze, aby odeprzeć strzały wroga, a następnie szarżować na nich bez łamania szeregów. W ten sposób węgierscy łucznicy nie mogliby nasadzić strzały i ponownie strzelać, a lekko opancerzeni Madziarowie nie byliby w stanie wytrzymać natarcia ciężkiej kawalerii niemieckiej.[11] Z tego powodu Henryk poradził swojej ciężkiej kawalerii, aby zaatakowali Węgrów nieprzerwanymi liniami podczas ich pierwszego ataku, wypędzając ich z pola bitwy, nie pozwalając im się przegrupować i ponownie zaatakować. Ten wczesny atak Niemców, niezwykły w ich działaniach wojennych, zapobiegł ciężkim stratom spowodowanym przez węgierskie strzały w długiej walce, co uniemożliwiło również rozwiązanie ich rozkazu bojowego, podczas gdy lekko opancerzony wróg nie miał szans powodzenia przeciwko ich nadciągającej ścianie. tarcz i włóczni ciężkiej kawalerii. To pokazuje, że w 933 roku Henryk Ptasznik miał głęboką wiedzę na temat koczowniczej taktyki wojennej Węgrów, polegającej na zakłócaniu porządku bojowego wrogów, a następnie „zakrywaniu” splątanych linii wroga strzałami, które bez ich rozkazu bojowego poniosły ciężkie straty. . Wiedzę tę mógł zdobyć tylko z bitew, które toczył z Węgrami. Według źródeł ostatnią bitwą, jaką stoczył z nimi, była bitwa pod Riadą. Jest bardzo prawdopodobne, że wykorzystał swoje doświadczenie wyniesione z taktyki Węgrów obserwowanej w tej bitwie i na tej podstawie znalazł skuteczne rozwiązanie przeciw tej taktyce. Rozwiązanie zastosowane w ten sposób przez króla Henryka odzwierciedla taktykę zastosowaną przez Węgrów w bitwie pod Püchen. Plik:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg Kampania węgierska w Europie w latach 919-920, która zaowocowała zwycięstwami węgierskimi pod Püchen przeciwko królowi Franków Wschodnich i przeciwko królowi Burgundii w 920 roku we Włoszech. Na podstawie tego wtórnego źródła możemy stwierdzić, że w bitwie pod Püchen Węgrzy zastosowali swoją najbardziej znaną taktykę wojenną: Armia węgierska posiadała jednostki, które atakowały i strzelały z dystansu w linie niemieckie, które broniły się za pomocą tarcz. W pewnym momencie atakujące oddziały węgierskie udawały odwrót, zwabiając Niemców za sobą w miejsce, w którym czekały główne siły węgierskie, okrążając rozpadające się obecnie niemieckie linie bojowe, które z tego powodu nie mogły być już kontrolowane. Po wystrzeleniu na nich ze wszystkich kierunków burz strzał, Węgrzy w końcu zakończyli walkę w zwarciu na miecze i lance. Jak wspomniano wcześniej, król uciekł do miasta Püchen. Dzięki ucieczce dał on mieszkańcom Püchen wielkie przywileje, które były największe w kraju, a poza tym wręczał im prezenty[12]. Te wielkie przywileje i bogate prezenty pokazują, że król Henryk był w wielkim niebezpieczeństwie utraty życia, więc jego klęska i straty musiały być ciężkie. Z Annales Corbeienses wiemy, że po bitwie Węgrzy „okrutnie splądrowali Saksonię” i zabrali dużą ilość łupów.[13] Nie wiemy, czy ta bitwa miała inne konsekwencje, np. wznowienie płacenia daniny od króla niemieckiego. Jednak w 924 r., po kolejnej wyprawie w Saksonii, kiedy król, wciąż pamiętając swoją porażkę pod Püchen i czując się zbyt słaby, by stawić opór dalej, wycofał się do zamku Werla. Następnie przypadkowe wpadnięcie ważnego węgierskiego księcia lub wodza w ręce Niemców skłoniło Madziarów do negocjacji z Henrykiem, po których zawarto traktat pokojowy, w którym król zgodził się płacić Madziarom daninę przez dziewięć lat.[14] NastępstwaPo zwycięstwie nad Henrykiem Ptasznikiem armia węgierska kontynuowała kampanię w kierunku zachodnich Franków, wkraczając do Lotaryngii, wówczas frankijskiej prowincji, pod koniec 919 r. Zachodniofrankijski król Karol III Prostak wysłał rozkaz do wszystkich szlachciców i sił zbrojnych. księstwa do przyłączenia się do jego armii[15], aby walczyć z nimi, ale oprócz Heriberta, arcybiskupa Reims i jego 1.500 żołnierzy, nikt nie chciał ryzykować życia. Dlatego król musiał wycofać się do jednego ze swoich warownych miast i pozwolić im splądrować jego królestwo; więc splądrowali Lotaryngię i wiele części Francji.[16] Fakt, że francuski król i jego arystokraci pozwolili Węgrom robić, co im się podoba w państwie zachodniofrankijskim, pokazuje, jak bardzo obawiali się walki z nimi w otwartej bitwie. Z pewnością słyszeli wieści o ciężkich porażkach poniesionych przez Niemców, które spowodowały tyle śmierci wśród książąt i szlachty sąsiedniego kraju.[17] Plik:Hungary and the regions which paid tribute or protection money to it between 926-932.jpg Węgry i regiony, które w latach 926-932 oddały im haracz lub pieniądze na ochronę. Zimą 920 roku Węgrzy pojawiają się najpierw w Burgundii, potem w Królestwie Włoch, w Lombardii, przybywając z północnego zachodu lub zachodu, czyli z państwa zachodniofrankijskiego. Trasa ta będzie wykorzystywana przez nich również w innych latach, np. w 937 i 954. Większość historyków dochodzi do wniosku, że kampania włoska od 920 r. została przeprowadzona przez Węgrów, którzy pokonali Henryka Ptasznika i splądrowali Lotaryngię i państwo zachodnich Franków, teraz w drodze do domu.[18][19][20] Poza tym Włochy wydawały się oczywistą drogą powrotną dla Węgrów – ponieważ ich cesarz Berengar I był jednym z ich najbardziej lojalnych sojuszników. Mieli też inny powód – niektórzy Włosi byli niezadowoleni z Berengara i zaprosili króla Górnej Burgundii Rudolfa I, aby został ich władcą. Tak więc Rudolf II zaatakował Włochy przez Lombardię. Ponieważ Berengar oddał hołd Węgrom, a oni w zamian zobowiązali się do obrony go przed jego wrogami; ponadto cesarz miał wielu osobistych przyjaciół wśród węgierskich dowódców.[21] Pewne jest, że wysłał posłów do Węgrów przebywających we Francji, aby pomogli mu w walce z Rudolfem. Dlatego w lutym 920 r. powracające wojska węgierskie sięgnęły spoza wojsk króla burgundzkiego i jego włoskich sojuszników i pokonały je, a następnie splądrowały okolice włoskich miast (m.in. Bergamo), które wspierały Rudolfa[19][20] Pomimo swojej klęski Rudolf II nadal był kandydatem do tronu włoskiego, wspierał włoskie bunty i atakował Włochy, a Berengar ponownie użył przeciwko nim wojsk węgierskich. Na przykład w 921 r. wojska węgierskie dowodzone przez Dursaka i Bogáta pokonały włoskich powstańców między Brescią a Weroną, a 24 marca 924 r. Siły wegierskie dowodzone przez Szalárd zajęły na prośbę Berengara Pawię, stolicę królestwa włoskiego – zwolenniak Rudolfa II[22]. Pomimo tej pomocy Berengar I został zamordowany 7 kwietnia 924 r. w Weronie, a ostatecznie Rudolf II został wybrany na króla Włoch. Ale wkrótce Włosi również zbuntowali się przeciwko niemu, a w 926 roku został pokonany i zmuszony do wyrzeczenia się królestwa włoskiego przez swojego byłego sojusznika, Hugo z Arles, sprzymierzonego z Węgrami. Hugo z Arles został królem Włoch, a cena była taka, że zaczął składać hołd Węgrom.[23] Zwycięstwo Węgier pod Püchen zapewniło węgierskim przewagę wojskową w Europie Środkowej, Zachodniej i Południowej na kolejne czternaście lat (do 933 r., tj. [[Riade|bitwy nad Riadą), umocniło ich sojusze z krajami, które złożyły im hołd (Bawaria, Szwabia, Królestwo Włoch), zapewnił od 924 r. daninę z państwa wschodniofrankijskiego i poszerzył długość i zasięg węgierskich kampanii, aż do wybrzeży Atlantyku, granic Hiszpanii i południowych Włoch.[24] Przypisy
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||