Bitka u klancu Vrpilama: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - " - " na " – ") |
|||
| (Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Vrpile | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Vrpile | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | '''Bitka u klancu Vrpilama''' (pol. ''Bitwa w wąwozie Vrpile'' lub ''Bitwa o Vrpile Gulch''), znana również jako pierwsza bitwa o [[Krbava|Krbavę]], toczyła się między [[Królestwo Chorwacji|Królestwem Chorwacji]] a [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskim]] na początku września [[1491]] r. na przełęczy Vrpile w środkowej Chorwacji, niedaleko Korenicy w Krbavie. Armia chorwacka pod dowództwem bana [[Egervári László|Ladislava z Egervaru]] i księcia [[Bernardin Frankapan|Bernardina Frankopana]], pokonała Turków wracających z [[ | + | '''Bitka u klancu Vrpilama''' (pol. ''Bitwa w wąwozie Vrpile'' lub ''Bitwa o Vrpile Gulch''), znana również jako pierwsza bitwa o [[Krbava|Krbavę]], toczyła się między [[Królestwo Chorwacji|Królestwem Chorwacji]] a [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskim]] na początku września [[1491]] r. na przełęczy Vrpile w środkowej Chorwacji, niedaleko Korenicy w Krbavie. Armia chorwacka pod dowództwem bana [[Egervári László|Ladislava z Egervaru]] i księcia [[Bernardin Frankapan|Bernardina Frankopana]], pokonała Turków wracających z [[Kraina|Krainy]] na zimowisko w Bośnii.<ref name=Pavlicevic>Dragutin Pavličević: [https://books.google.com/books?id=MUfjAAAAMAAJ Krbavska bitka i njezine posljedice], 1997, str. 77</ref> |
== Tło == | == Tło == | ||
| − | Wraz ze śmiercią króla [[Maciej Korwin|Macieja Korwina]] w 1490 r. zakończył się 7-letni rozejm z sułtanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_II Bayazydem II]], a Turcy ponownie rozpoczęli najazdy na Chorwację i południowo-zachodnie Węgry.<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 225.</ref> Od XIV wieku Turcy regularnie plądrowali Chorwację i inne kraje położone na zachód. Ich lekkie oddziały kawalerii przystąpiły do plądrowania, chwytając mieszkańców i zabierając ich w jasyr<ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 146.</ref>. Jeden z takich najazdów rozpoczął się w 1491 r., gdy Mihaloğlu Hasan Bey z [[Sandżak]]u przekroczył rzekę Unę i poprowadził armię około 10 000 lekkich jeźdźców, znanych jako [[Akıncı|akindżi]], przez Chorwację do | + | Wraz ze śmiercią króla [[Maciej Korwin|Macieja Korwina]] w 1490 r. zakończył się 7-letni rozejm z sułtanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_II Bayazydem II]], a Turcy ponownie rozpoczęli najazdy na Chorwację i południowo-zachodnie Węgry.<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 225.</ref> Od XIV wieku Turcy regularnie plądrowali Chorwację i inne kraje położone na zachód. Ich lekkie oddziały kawalerii przystąpiły do plądrowania, chwytając mieszkańców i zabierając ich w jasyr<ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 146.</ref>. Jeden z takich najazdów rozpoczął się w 1491 r., gdy Mihaloğlu Hasan Bey z [[Sandżak]]u przekroczył rzekę Unę i poprowadził armię około 10 000 lekkich jeźdźców, znanych jako [[Akıncı|akindżi]], przez Chorwację do Dolnej [[Kraina|Krainy]]. Zamierzali dotrzeć głęboko w ziemie [[Cesarstwo|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]], ale ich postęp został powstrzymany przez powodzie rzek: Kupa i Krka. Zniszczyli okolicę w pobliżu Zagrzebia, Krška i Novo Mesto.<ref name=Klaic1/> Turcy spędzili prawie miesiąc w Krainie, plądrując i biorąc jeńców.<ref name=Mazuran>Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 38</ref> |
==Bitwa== | ==Bitwa== | ||
| − | Po splądrowaniu | + | Po splądrowaniu Krainy armia osmańska wracała na Sandżaku Bośni tradycyjnym szlakiem Vrhovine – Homoljac – Korenica – Vrpile – Krbava, prowadząc ze sobą ogromną liczbę jeńców. Ponieważ Turcy musieli przejść wąską przełęczą Vrpile, chorwaccy dowódcy zdecydowali się na zasadzkę. Chorwackiej armii przewodził ban Chorwacji Ladislav z Egerváru, hrabia Bernardin Frankopan i Mihovil Frankopan Slunjski.<ref name=Mijatovic1>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str.41</ref> W bitwie uczestniczył także Iwan Frankopan Cetyński. Chorwaci wpuścili większość armii osmańskiej do doliny, a następnie zamknęli przejście, rozdzielając główną część armii na 4 części. Armia osmańska została poważnie pokonana i straciła około 1 500, a 1 500 uwięziono po bitwie, podczas gdy ich jeńcy zostali zwolnieni.<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 226</ref><ref name=Mijatovic1/> Późniejsze zapisy historyczne wspominają, że uratowano 18 000 chrześcijańskich jeńców<ref>Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)/Hrvatska god. 1491.—1495.</ref>. |
== Następstwa == | == Następstwa == | ||
| Linia 28: | Linia 28: | ||
Król [[Władysław II Jagiellończyk|Władysław II]] przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.<ref>Hrvoje Kekez: [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=118509 ''Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?''], Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79</ref>. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do [[Korbávmezei csata|bitwy na polu Krbava]] w dniu 9 września 1493 r.<ref name=Mazuran/><ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42</ref> | Król [[Władysław II Jagiellończyk|Władysław II]] przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.<ref>Hrvoje Kekez: [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=118509 ''Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?''], Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79</ref>. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do [[Korbávmezei csata|bitwy na polu Krbava]] w dniu 9 września 1493 r.<ref name=Mazuran/><ref>Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
| | | | ||
{{Wojna infobox | {{Wojna infobox | ||
| Linia 51: | Linia 49: | ||
|siły1 = jednostki chorwackiego bana | |siły1 = jednostki chorwackiego bana | ||
jednostki chorwackiej szlachty | jednostki chorwackiej szlachty | ||
| − | |siły2 = 10,000–11,000<ref name=Klaic1 | + | |siły2 = 10,000–11,000<ref name=Klaic1/> [[Akıncı]] |
|straty1 = | |straty1 = | ||
|straty2 = 1,500<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 226</ref> zabitych<br/>1,500<ref name=Klaic2/> jeńców<br>utrata łupów <ref>Rudolf Horvat: 60. Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1491.—1495.</ref> | |straty2 = 1,500<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 226</ref> zabitych<br/>1,500<ref name=Klaic2/> jeńców<br>utrata łupów <ref>Rudolf Horvat: 60. Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1491.—1495.</ref> | ||
| Linia 68: | Linia 66: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ: | + | ==Przypisy== |
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | {{SORTUJ:Vrpile, Bitka}} | ||
[[Kategoria:Bitwy]] | [[Kategoria:Bitwy]] | ||
[[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]] | [[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]] | ||
[[Kategoria:Bitwy w historii Chorwacji]] | [[Kategoria:Bitwy w historii Chorwacji]] | ||
Aktualna wersja na dzień 06:58, 17 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Bitka u klancu Vrpilama (pol. Bitwa w wąwozie Vrpile lub Bitwa o Vrpile Gulch), znana również jako pierwsza bitwa o Krbavę, toczyła się między Królestwem Chorwacji a Imperium Osmańskim na początku września 1491 r. na przełęczy Vrpile w środkowej Chorwacji, niedaleko Korenicy w Krbavie. Armia chorwacka pod dowództwem bana Ladislava z Egervaru i księcia Bernardina Frankopana, pokonała Turków wracających z Krainy na zimowisko w Bośnii.[1] Spis treściTłoWraz ze śmiercią króla Macieja Korwina w 1490 r. zakończył się 7-letni rozejm z sułtanem Bayazydem II], a Turcy ponownie rozpoczęli najazdy na Chorwację i południowo-zachodnie Węgry.[2] Od XIV wieku Turcy regularnie plądrowali Chorwację i inne kraje położone na zachód. Ich lekkie oddziały kawalerii przystąpiły do plądrowania, chwytając mieszkańców i zabierając ich w jasyr[3]. Jeden z takich najazdów rozpoczął się w 1491 r., gdy Mihaloğlu Hasan Bey z Sandżaku przekroczył rzekę Unę i poprowadził armię około 10 000 lekkich jeźdźców, znanych jako akindżi, przez Chorwację do Dolnej Krainy. Zamierzali dotrzeć głęboko w ziemie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, ale ich postęp został powstrzymany przez powodzie rzek: Kupa i Krka. Zniszczyli okolicę w pobliżu Zagrzebia, Krška i Novo Mesto.[2] Turcy spędzili prawie miesiąc w Krainie, plądrując i biorąc jeńców.[4] BitwaPo splądrowaniu Krainy armia osmańska wracała na Sandżaku Bośni tradycyjnym szlakiem Vrhovine – Homoljac – Korenica – Vrpile – Krbava, prowadząc ze sobą ogromną liczbę jeńców. Ponieważ Turcy musieli przejść wąską przełęczą Vrpile, chorwaccy dowódcy zdecydowali się na zasadzkę. Chorwackiej armii przewodził ban Chorwacji Ladislav z Egerváru, hrabia Bernardin Frankopan i Mihovil Frankopan Slunjski.[5] W bitwie uczestniczył także Iwan Frankopan Cetyński. Chorwaci wpuścili większość armii osmańskiej do doliny, a następnie zamknęli przejście, rozdzielając główną część armii na 4 części. Armia osmańska została poważnie pokonana i straciła około 1 500, a 1 500 uwięziono po bitwie, podczas gdy ich jeńcy zostali zwolnieni.[6][5] Późniejsze zapisy historyczne wspominają, że uratowano 18 000 chrześcijańskich jeńców[7]. NastępstwaKról Władysław II przyznał banowi Władysławowi miasto Steničnjak w Kordunie w nagrodę za zwycięstwo i za 120 jeńców osmańskich wysłanych królowi.[8]. Ta porażka zmusiła Turków do powstrzymania najazdów i ataków w roku następnym 1492. Turcy ponownie rozpoczęli swoje kampanie w 1493 roku, wybierając Hadıma Yakupa Paşę na beja Sandżaku z Bośni. Ta porażka była przyczyną najazdu na Chorwację w 1493 r., który doprowadził do bitwy na polu Krbava w dniu 9 września 1493 r.[4][9] |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=small}
Przypisy
- ↑ Dragutin Pavličević: Krbavska bitka i njezine posljedice, 1997, str. 77
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 225.
- ↑ Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 146.
- ↑ 4,0 4,1 Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 38
- ↑ 5,0 5,1 Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str.41
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 226
- ↑ Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)/Hrvatska god. 1491.—1495.
- ↑ Hrvoje Kekez: Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?, Modruški zbornik, Vol.3 No.3, 2009, str. 79
- ↑ Anđelko Mijatović: Bitka na Krbavskom polju 1493. godine; Školska knjiga, Zagreb, 2005, str. 42
- ↑ Rudolf Horvat: 60. Povijest Hrvatske I. (R. Horvat)/Hrvatska god. 1491.—1495.
_(Border).svg){kind=link}