András szlavóniai herceg: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_w%C4%99gierski_(1268-1278) |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_w%C4%99gierski_...") |
m (Zastępowanie tekstu - " - " na " – ") |
||
| (Nie pokazano 16 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| + | [[Kategoria:0]] | ||
| + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_w%C4%99gierski_(1268-1278) | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_w%C4%99gierski_(1268-1278) | ||
| Linia 13: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Książę Slawonii]]<br>(1274-1278) ?? | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[brak informacji]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | '''András''' ''szlavóniai herceg'' (pol. ''Andrzej Slawoński'', chor. ''Andrija'') (* [[1268]], † [[1278]]) – książę [[Slawonia|Slawonii]] i [[Władcy Chorwacji|Chorwacji]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]]. Młodszy syn króla [[Stefan V węgierski|Stefana V]] i [[Elżbieta Kumanka (królowa węgierska)|Elżbiety Kumanki]], córki wodza Kumanów ([[Połowcy|Połowców]]), [[Kocjan (chan)|Kötenyego]] (Kocjana), brat króla [[Władysław IV Kumańczyk|Władysława IV]]. | ||
| + | |||
| + | == Życiorys == | ||
| + | Andrew urodził się w 1268 roku<ref name="K&M">Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). ''Az Árpád-ház uralkodói'' [Władcy dynastii Arpadów] (węgr.). I.P.C. Könyvek. ppendix 5, str. 274.</ref>. Był drugim synem (i najmłodszym dzieckiem) Stefana V, który nosił tytuł ''Młodszego Króla Węgier'', gdyż w czasie narodzin Andrzeja, Stefan współrządził ze swoim ojcem (dziadkiem Andrzeja), [[Bela IV|Bélą IV]], ''Straszym Królem''<ref name="K&M" />. Matką Andrzeja była Elżbieta Kumanka<ref name="K&M" />. | ||
| + | |||
| + | Po śmierci Béli IV w 1270 roku, ojciec Andrzeja został jedynym królem Węgier, ale zmarł dwa lata później<ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 107-110</ref>. Ponieważ Andrzej był młodszym synem Stefana, na tron wstąpił starszy syn Stefana, dziesięcioletni [[Władysław IV Kumańczyk|Władysław IV]]<ref name="Engel" />. I choć to on teoretycznie był władca, to formalnie władzę sprawowała jego matka Elżbiety jako regenta. Jednak w rzeczywistości o kontrolę nad rządami walczyły, konkurujące ze sobą klany najbogatszych rodów szlacheckich, w tym rody [[Ród Csáks|Csáks]] i [[Ród Kőszegis|Kőszegis]]<ref name="Engel" />. | ||
| + | |||
| + | == Książę Slawonii == | ||
| + | [[Henryk Kőszegi]], ban Slawonii, razem ze wspólnikiem [[Joachim Gutkeled|Joachimem Gutkeledem]] (dwukrotnym skarbnikiem królestwa Węgier, który wcześniej trzymał Władysława IV w niewoli), porwał sześcioletniego Andrzeja. w lipcu 1274 roku, zabierając go do Slavonii i próbował wykorzystać w rozgrywkach dynastycznych przeciwko jego bratu Władysławowi<ref name="Engel" /><ref name="Érszegi">Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). "Az Árpádok királysága, 1000–1301 [Monarchia Arpadów, 1000–1301]"; [w:] Solymosi, László. ''Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig'' [Historyczna chronologia Węgier, Tom I: Od początku do 1526] (po węgiersku.). Akadémiai Kiadó. str. 170–182</ref><ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2015). "''[https://mult-kor.hu/arpad-hazi-remhistoriak-20150527 <nowiki>Meghal a király: Árpád-házi rémhistóriák [Król umiera: horrory z dynastii Árpádów]</nowiki>]''". ''Múlt-kor'' (po wegiersku) (Nyár (Lato)): str. 9-16, 53.</ref>. Jednak rywal Kőszegiego i Gutkeleda, [[Piotr Csák|Peter Csák]] wraz ze stronnikami, pokonali wojska porywaczy pod koniec września i uwolnili Andrzeja<ref name="Engel" /><ref name="Érszegi" />. To wówczas w liście datowanym na koniec 1274 roku, Andrzej jest wymieniany jako ''książę Slawonii i Chorwacji'' (poza tym był on także nazwany ''księciem Andrzejem'')<ref name="Zsoldos" />. Zgodnie z teorią naukowców, poprzedni tytuł był używany tylko dla podkreślenia, że Andrzej był prawowitym spadkobiercą jego 12-letniego starszego brata i został użyty w czasie, w którym planowano małżeństwo Andrzejem z krewną [[Rudolf I Habsburg|Rudolfa I Habsburga]]<ref name="Zsoldos" />. | ||
| + | |||
| + | Andrzej zmarł w wieku dziesięciu lat, między 6 kwietnia a 6 listopada 1278 roku<ref name="Érszegi" />. | ||
| + | |||
| + | == Dwóch fałszywych Andrzejów == | ||
| + | Bezdzietny brat Andrzeja, Władysław IV został zamordowany 10 lipca 1290 roku<ref name="Érszegi" /><ref name="Engel" />. Na tronie zastąpił go jego daleki krewny, [[Andrzej III]] i został koronowany na króla 23 lipca<ref name="Érszegi" /><ref name="Engel" />. Jednak pewien poszukiwacz przygód ogłosił, że jest prawdziwym, młodszym bratem króla Władysława, twierdząc, że ma on za sobą Węgry przeciwko Andrzejowi III<ref name="Érszegi" />. Poprzez pokazanie swojego specyficznego znamię, podobnego do znamienia zmarłego księcia, oszusta przekonał nawet siostrę Stefana V – [[Święta Kinga|Kingę]], żonę [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego<ref name="Zsoldos" />. Fałszywy książę Andrzej najechał Węgry z Polski, ale dowódca króla Andrzeja, Jerzy Baksa stawił mu opór, zmuszając do powrotu do Polski przed 18 listopada<ref name="Érszegi" />. Pretendent został w krótkim czasie zamordowany przez swoich węgierskich protektorów<ref name="Érszegi" />. | ||
| + | |||
| + | W 1317 nowy poszukiwacz przygód ogłosił się księciem Andrzejem, tym razem na [[Majorka|Majorce]]<ref name="Zsoldos" />. On i jego uwięzienie, zostały opisane w korespondencji pomiędzy [[Sancho I (król Majorki)|Sancho]], [[Królowie Majorki|królem Majorki]], a [[Robert I Mądry|Robertem]], [[Królestwo Neapolu|królem Neapolu]], który był stryjem [[Karol Robert|Karola I]] na Węgrzech<ref name="Zsoldos" />. Los drugiego fałszywego księcia Andrzeja jest nieznany. | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * [[Włodzimierz Dworzaczek|Dworzaczek W.]], ''Genealogia'', Warszawa 1959, tabl. 85. | ||
| + | * Romisics Ignác, ''Historia Węgier'', wyd. Media Rodzina, Poznań 2018, | ||
| + | |||
| + | * Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3. | ||
| + | * Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). "Az Árpádok királysága, 1000–1301 [Monarchia Arpadów, 1000–1301]"; [w:] Solymosi, László. ''Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig'' [Historyczna chronologia Węgier, Tom I: Od początku do 1526] (po. węgiersku.). Akadémiai Kiadó. str. 79–187. ISBN 963-05-2661-1. | ||
| + | * Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). ''Az Árpád-ház uralkodói'' [Władcy dynastii Arpadów] (węgr.). I.P.C. Könyvek. ISBN 963-7930-97-3. | ||
| + | * Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [Sprawa rodzinna: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w 1260] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4. | ||
| + | * Zsoldos, Attila (2015). "''[https://mult-kor.hu/arpad-hazi-remhistoriak-20150527 <nowiki>Meghal a király: Árpád-házi rémhistóriák [Król umiera: horrory z dynastii Árpádów]</nowiki>]''". ''Múlt-kor'' (po węgiersku) (Nyár (Lato)): 49–53. ISSN 2061-3563. | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Władca infobox | {{Władca infobox | ||
| − | |władca = Andrzej Slawoński | + | |władca = András ''szlavóniai herceg'' (węg.)<br>Andrzej Slawoński (pol.)<br>Andrija (chor.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = książę Slawonii i Chorwacji | |tytulatura = książę Slawonii i Chorwacji | ||
| Linia 24: | Linia 68: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = | + | |1. tytuł = [[Książę Slawonii]] |
| − | |1. od = | + | |1. od = 1274 |
| − | |1. do = | + | |1. do = 1278 |
|1. koronacja = | |1. koronacja = | ||
|1. poprzednik = | |1. poprzednik = | ||
| Linia 39: | Linia 83: | ||
|ojciec = [[Stefan V węgierski|Stefan V]] | |ojciec = [[Stefan V węgierski|Stefan V]] | ||
|matka = [[Elżbieta Kumanka (królowa węgierska)|Elżbieta Kumanka]] | |matka = [[Elżbieta Kumanka (królowa węgierska)|Elżbieta Kumanka]] | ||
| − | |rodzeństwo = | + | |rodzeństwo = [[Elżbieta Kumanka (królewna węgierska)|Elżbieta]] / Erzsébet<br />[[Katarzyna węgierska (królowa serbska)|Katarzyna]] / Katalin<br />[[Maria Węgierska|Maria]] / Mária<br />[[Anna węgierska|Anna]]<br />[[Władysław IV Kumańczyk]] / IV. László [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]] |
|1. związek z = | |1. związek z = | ||
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
| Linia 49: | Linia 93: | ||
|wikicytaty = | |wikicytaty = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | + | {{SORTUJ:Arpadowie, Andras herceg}} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Arpadowie]] | [[Kategoria:Arpadowie]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Dynasta]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Węgierscy książęta]] |
[[Kategoria:Urodzeni w 1268]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1268]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1278]] | [[Kategoria:Zmarli w 1278]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 07:35, 17 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
András szlavóniai herceg (pol. Andrzej Slawoński, chor. Andrija) (* 1268, † 1278) – książę Slawonii i Chorwacji z dynastii Arpadów. Młodszy syn króla Stefana V i Elżbiety Kumanki, córki wodza Kumanów (Połowców), Kötenyego (Kocjana), brat króla Władysława IV. ŻyciorysAndrew urodził się w 1268 roku[1]. Był drugim synem (i najmłodszym dzieckiem) Stefana V, który nosił tytuł Młodszego Króla Węgier, gdyż w czasie narodzin Andrzeja, Stefan współrządził ze swoim ojcem (dziadkiem Andrzeja), Bélą IV, Straszym Królem[1]. Matką Andrzeja była Elżbieta Kumanka[1]. Po śmierci Béli IV w 1270 roku, ojciec Andrzeja został jedynym królem Węgier, ale zmarł dwa lata później[2]. Ponieważ Andrzej był młodszym synem Stefana, na tron wstąpił starszy syn Stefana, dziesięcioletni Władysław IV[2]. I choć to on teoretycznie był władca, to formalnie władzę sprawowała jego matka Elżbiety jako regenta. Jednak w rzeczywistości o kontrolę nad rządami walczyły, konkurujące ze sobą klany najbogatszych rodów szlacheckich, w tym rody Csáks i Kőszegis[2]. Książę SlawoniiHenryk Kőszegi, ban Slawonii, razem ze wspólnikiem Joachimem Gutkeledem (dwukrotnym skarbnikiem królestwa Węgier, który wcześniej trzymał Władysława IV w niewoli), porwał sześcioletniego Andrzeja. w lipcu 1274 roku, zabierając go do Slavonii i próbował wykorzystać w rozgrywkach dynastycznych przeciwko jego bratu Władysławowi[2][3][4]. Jednak rywal Kőszegiego i Gutkeleda, Peter Csák wraz ze stronnikami, pokonali wojska porywaczy pod koniec września i uwolnili Andrzeja[2][3]. To wówczas w liście datowanym na koniec 1274 roku, Andrzej jest wymieniany jako książę Slawonii i Chorwacji (poza tym był on także nazwany księciem Andrzejem)[4]. Zgodnie z teorią naukowców, poprzedni tytuł był używany tylko dla podkreślenia, że Andrzej był prawowitym spadkobiercą jego 12-letniego starszego brata i został użyty w czasie, w którym planowano małżeństwo Andrzejem z krewną Rudolfa I Habsburga[4]. Andrzej zmarł w wieku dziesięciu lat, między 6 kwietnia a 6 listopada 1278 roku[3]. Dwóch fałszywych AndrzejówBezdzietny brat Andrzeja, Władysław IV został zamordowany 10 lipca 1290 roku[3][2]. Na tronie zastąpił go jego daleki krewny, Andrzej III i został koronowany na króla 23 lipca[3][2]. Jednak pewien poszukiwacz przygód ogłosił, że jest prawdziwym, młodszym bratem króla Władysława, twierdząc, że ma on za sobą Węgry przeciwko Andrzejowi III[3]. Poprzez pokazanie swojego specyficznego znamię, podobnego do znamienia zmarłego księcia, oszusta przekonał nawet siostrę Stefana V – Kingę, żonę Bolesława Wstydliwego, księcia krakowskiego[4]. Fałszywy książę Andrzej najechał Węgry z Polski, ale dowódca króla Andrzeja, Jerzy Baksa stawił mu opór, zmuszając do powrotu do Polski przed 18 listopada[3]. Pretendent został w krótkim czasie zamordowany przez swoich węgierskich protektorów[3]. W 1317 nowy poszukiwacz przygód ogłosił się księciem Andrzejem, tym razem na Majorce[4]. On i jego uwięzienie, zostały opisane w korespondencji pomiędzy Sancho, królem Majorki, a Robertem, królem Neapolu, który był stryjem Karola I na Węgrzech[4]. Los drugiego fałszywego księcia Andrzeja jest nieznany. Bibliografia
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
