Magyar törzsek: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 17: | Linia 17: | ||
[[File:Summarised map of occurrences of Hungarian tribe names (according to the settlement names).jpg|right|thumb|300px|Pojawienie się nazw węgierskich plemion w nazwach osad. Sugeruje, gdzie przybywający Węgrzy mieszkali wśród innych ludów i pomagał w rekonstrukcji miejsc osiedlania się przybyłych plemion]] | [[File:Summarised map of occurrences of Hungarian tribe names (according to the settlement names).jpg|right|thumb|300px|Pojawienie się nazw węgierskich plemion w nazwach osad. Sugeruje, gdzie przybywający Węgrzy mieszkali wśród innych ludów i pomagał w rekonstrukcji miejsc osiedlania się przybyłych plemion]] | ||
| − | + | '''Magyar törzsek''' (pol. ''plemiona Madziarów'' lub ''klany węgierskie'') były podstawowymi jednostkami politycznymi, w ramach których żyli Węgrzy (Madziarowie), dopóki te klany z rejonu Uralu<ref name='Róna'>András Róna-Tas, [https://books.google.com/books?id=I-RTt0Q6AcYC&pg=PA319 Hungarians and Europe in the early Middle Ages: an introduction to early Hungarian history], Central European University Press, 1999, p. 319</ref> najechały [[Kotlina|Kotlinę Karpacką]] i ustanowiły [[Księstwo|Księstwo Węgier]].<ref name='Hodos'>George H. Hodos, [https://books.google.com/books?id=Bz7aKaJNfokC&pg=PA19 The East-Central European region: an historical outline], Greenwood Publishing Group, 1999, p. 19</ref><ref>S. Wise Bauer, [https://books.google.com/books?id=1u2oP2RihIgC&pg=PA586 The history of the medieval world: from the conversion of Constantine to the First Crusade], W. W. Norton & Company, 2010, p. 586</ref> | |
| − | |||
| − | |||
== Etymologia == | == Etymologia == | ||
| − | Etnonim węgierskiego sojuszu plemiennego jest niepewny. Według jednego poglądu, zgodnie z opisem | + | Etnonim węgierskiego sojuszu plemiennego jest niepewny. Według jednego poglądu, zgodnie z opisem [[Anonymus]]a, federację nazwano „Hetumoger” (Siedmiu Madziarów) („''VII principales persone qui Hetumoger dicuntur''”, „siedem książęcych osób zwanych Siedmioma Madziarami”<ref>Gyula Decsy, A. J. Bodrogligeti, [https://books.google.com/books?id=0XbwAAAAMAAJ&q=Hetumoger&dq=Hetumoger&hl=en&sa=X&ei=hFgvUp2VD4OqhAfk1oDoCg&ved=0CDIQ6AEwAA Ural-Altaische Jahrbücher, Volume 63], Otto Harrassowitz, 1991, p. 99</ref>), chociaż słowo „Madziar „prawdopodobnie pochodzi od imienia najbardziej znanego węgierskiego plemienia, zwanego Megyer. Plemienna nazwa „Megyer” stała się „Magyar”, odnosząc się do całego narodu węgierskiego.<ref>György Balázs, Károly Szelényi, [https://books.google.com/books?id=4NlnAAAAMAAJ&q=The+Magyars:+the+birth+of+a+European+nation&dq=The+Magyars:+the+birth+of+a+European+nation&hl=en&sa=X&ei=fE8vUqe_BYaJ7AbSioDgAQ&ved=0CDQQ6AEwAA The Magyars: the birth of a European nation], Corvina, 1989, p. 8</ref><ref>Alan W. Ertl, [https://books.google.com/books?id=X9PGRaZt-zcC&pg=PA358&dq=magyar+megyer+tribal+name&hl=en&sa=X&ei=y01NUpTBMOWX1AWJmIGIDw&ved=0CEIQ6AEwAw#v=onepage&q=magyar%20megyer%20tribal%20name&f=false Toward an Understanding of Europe: A Political Economic Précis of Continental Integration], Universal-Publishers, 2008, p. 358</ref><ref>Z. J. Kosztolnyik, [https://books.google.com/books?ei=y01NUpTBMOWX1AWJmIGIDw&id=NPBnAAAAMAAJ&dq=magyar+megyer+tribal+name&q=common+name#search_anchor Hungary under the early Árpáds: 890s to 1063], Eastern European Monographs, 2002, p. 3</ref> Źródła pisane nazywające Madziarów „Węgrami” przed podbiciem Kotliny Karpackiej, gdy jeszcze mieszkali na Stepach Europy Wschodniej (w 837 „Ungri” wspomniany przez [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Mnich Jerzego Mnicha] (Georgiusa Monachusa), w 862 „Ungri” [https://pl.wikipedia.org/wiki/Annales_Bertiniani Annalesa Bertinianiego], w 881 „Ungari” autorstwa ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Annales_iuvavenses Annales ex Annalibus Iuvavensibus]''). Angielski termin „węgierski” jest pochodną łacińskich form „Ungri” lub „Ungari”. |
| − | |||
| − | |||
| − | == | + | == Historia == |
[[File:Székely Bertalan Vérszerződés.jpg|left|thumb|250px|[[Blood oath (Hungarians)|The Blood oath]] in [[Etelköz]].]] | [[File:Székely Bertalan Vérszerződés.jpg|left|thumb|250px|[[Blood oath (Hungarians)|The Blood oath]] in [[Etelköz]].]] | ||
| − | Według Andrása Róna-Tasa miejscowość, w której wyłonili się Węgrzy, grupa Manicha-Er, znajdowała się między Wołgą a Uralem. | + | Według Andrása Róna-Tasa miejscowość, w której wyłonili się Węgrzy, grupa ''Manicha-Er'', znajdowała się między Wołgą a Uralem.<ref name='Róna'/> Pomiędzy VIII a V wiekiem pne Węgrzy rozpoczęli samodzielną egzystencję i rozpoczął się wczesny okres języka protowęgierskiego<ref name='Róna'/>. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Około 830 r.<ref name='Waldman'>Carl Waldman, Catherine Mason, [https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC&pg=PA508 Encyclopedia of European peoples, Volume 1], Infobase Publishing, 2006, p. 508</ref><ref name='Lendvai'/>, gdy [[Álmos]] miał około 10 lat, siedem pokrewnych plemion (''[[Jenő]]'', ''Kér'', ''[[Keszi]]'', ''[[Kürt-Gyarmat]]'', ''Megyer (törzs)'', ''[[Nyék]]'' i ''[[Tarján (tribe)|Tarján]]'')<ref name='Brook'>Kevin Alan Brook, [https://books.google.com/books?id=Rgxm_E2Fq1gC&pg=PA164 The Jews of Khazaria], Rowman & Littlefield, 2009, pp. 163-164.</ref> utworzyło konfederację<ref name='Waldman'/> w [[Etelköz]],<ref name='Lendvai'>Paul Lendvai, [https://books.google.com/books?id=UtIr97n3tP0C&pg=PA533 The Hungarians: a thousand years of victory in defeat], C. Hurst & Co. Publishers, 2003, p. 15-29, p. 533</ref> o nazwie „''[[Hétmagyar]]''” (''Siedmiu Madziarów''). Wśród ich przywódców, Siedmiu wodzów Węgrów, oprócz Álmosu, znajdowali się poprzednicy [[Előd]], Ond, [[Kond]], Tas, Huba and Töhötöm, którzy złożyli przysięgę krwi, składając przysięgę na wieczną lojalność wobec [[Álmos]]a.<ref>http://www.kislexikon.hu/hetmagyar.html (Hungarian)</ref> Przypuszczalnie plemiona węgierskie składały się ze 108 klanów.<ref>John P. C. Matthews, [https://books.google.com/books?id=fCyh3zIlkbsC&pg=PA69 Explosion: the Hungarian Revolution of 1956], Hippocrene Books, 2007, p. 69</ref> | |
| − | + | Konfederacja plemion była prawdopodobnie prowadzona przez dwóch wysokich książąt: ''[[kende]]'' (ich duchowy władca) i ''[[gyula]]'' (ich przywódca wojskowy). Wysocy książęta byli wybierani przez przywódców plemion lub wyznaczani przez kagana [https://pl.wikipedia.org/wiki/Chazarowie Chazarów], który wywierał wpływ na Węgrów. Około 862 r. siedem plemion oddzieliło się od Chazarów.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> | |
| − | |||
| − | + | Przed 881 r. trzy plemiona tureckie zbuntowały się przeciwko rządom kagana Chazarów, ale zostały pobite. Po klęsce opuścili Imperium Chazarskie i dobrowolnie wstąpili do konfederacji ''Hétmagyar''. Trzy plemiona zostały zorganizowane w jedno plemię, zwane [[Kabarowie|Kabarami]], a później odgrywały rolę straży przedniej i tylnej podczas wspólnych działań militarnych konfederacji. Połączenie trzech plemion z poprzednimi siedmioma stworzyło On-ogur (''Dziesięć Strzał''),<ref name='Brook'/> jedno z możliwych źródeł nazwy Węgier.<sup>[[potrzebne wyjaśnienie]]</sup> | |
| − | |||
| − | == | + | == Organizacja społeczna == |
| − | + | Węgierska struktura społeczna była pochodzenia tureckiego.<ref>Makkai 2001, str. 415-416.</ref> | |
== Zobacz także == | == Zobacz także == | ||
* [[Álmos]] | * [[Álmos]] | ||
| − | * [[ | + | * [[Nagyfejedelem|Wielcy książęta]] |
* [[Hungarians]] | * [[Hungarians]] | ||
| − | * [[ | + | * [[Honfoglalás|Zajęcie ojczyzny]] |
* [[Ügyek]] | * [[Ügyek]] | ||
| − | * [[Zoltán | + | * [[Zoltán]] |
== Źródła == | == Źródła == | ||
Aktualna wersja na dzień 07:53, 17 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:A magyarok vandorlasa.jpg Migracje plemion węgierskich według teorii ugrofińskiej Plik:Summarised map of occurrences of Hungarian tribe names (according to the settlement names).jpg Pojawienie się nazw węgierskich plemion w nazwach osad. Sugeruje, gdzie przybywający Węgrzy mieszkali wśród innych ludów i pomagał w rekonstrukcji miejsc osiedlania się przybyłych plemion Magyar törzsek (pol. plemiona Madziarów lub klany węgierskie) były podstawowymi jednostkami politycznymi, w ramach których żyli Węgrzy (Madziarowie), dopóki te klany z rejonu Uralu[1] najechały Kotlinę Karpacką i ustanowiły Księstwo Węgier.[2][3] EtymologiaEtnonim węgierskiego sojuszu plemiennego jest niepewny. Według jednego poglądu, zgodnie z opisem Anonymusa, federację nazwano „Hetumoger” (Siedmiu Madziarów) („VII principales persone qui Hetumoger dicuntur”, „siedem książęcych osób zwanych Siedmioma Madziarami”[4]), chociaż słowo „Madziar „prawdopodobnie pochodzi od imienia najbardziej znanego węgierskiego plemienia, zwanego Megyer. Plemienna nazwa „Megyer” stała się „Magyar”, odnosząc się do całego narodu węgierskiego.[5][6][7] Źródła pisane nazywające Madziarów „Węgrami” przed podbiciem Kotliny Karpackiej, gdy jeszcze mieszkali na Stepach Europy Wschodniej (w 837 „Ungri” wspomniany przez [Jerzego Mnicha (Georgiusa Monachusa), w 862 „Ungri” Annalesa Bertinianiego, w 881 „Ungari” autorstwa Annales ex Annalibus Iuvavensibus). Angielski termin „węgierski” jest pochodną łacińskich form „Ungri” lub „Ungari”. HistoriaWedług Andrása Róna-Tasa miejscowość, w której wyłonili się Węgrzy, grupa Manicha-Er, znajdowała się między Wołgą a Uralem.[1] Pomiędzy VIII a V wiekiem pne Węgrzy rozpoczęli samodzielną egzystencję i rozpoczął się wczesny okres języka protowęgierskiego[1]. Około 830 r.[8][9], gdy Álmos miał około 10 lat, siedem pokrewnych plemion (Jenő, Kér, Keszi, Kürt-Gyarmat, Megyer (törzs), Nyék i Tarján)[10] utworzyło konfederację[8] w Etelköz,[9] o nazwie „Hétmagyar” (Siedmiu Madziarów). Wśród ich przywódców, Siedmiu wodzów Węgrów, oprócz Álmosu, znajdowali się poprzednicy Előd, Ond, Kond, Tas, Huba and Töhötöm, którzy złożyli przysięgę krwi, składając przysięgę na wieczną lojalność wobec Álmosa.[11] Przypuszczalnie plemiona węgierskie składały się ze 108 klanów.[12] Konfederacja plemion była prawdopodobnie prowadzona przez dwóch wysokich książąt: kende (ich duchowy władca) i gyula (ich przywódca wojskowy). Wysocy książęta byli wybierani przez przywódców plemion lub wyznaczani przez kagana Chazarów, który wywierał wpływ na Węgrów. Około 862 r. siedem plemion oddzieliło się od Chazarów.potrzebne źródło Przed 881 r. trzy plemiona tureckie zbuntowały się przeciwko rządom kagana Chazarów, ale zostały pobite. Po klęsce opuścili Imperium Chazarskie i dobrowolnie wstąpili do konfederacji Hétmagyar. Trzy plemiona zostały zorganizowane w jedno plemię, zwane Kabarami, a później odgrywały rolę straży przedniej i tylnej podczas wspólnych działań militarnych konfederacji. Połączenie trzech plemion z poprzednimi siedmioma stworzyło On-ogur (Dziesięć Strzał),[10] jedno z możliwych źródeł nazwy Węgier.potrzebne wyjaśnienie Organizacja społecznaWęgierska struktura społeczna była pochodzenia tureckiego.[13] Zobacz takżeŹródła
Przypisy
|
.jpg){kind=link}
