Nagyfejedelem: Różnice pomiędzy wersjami
(→Źródła) |
|||
| (Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Nagyfejedelem''' (pol. ''Wielki Książę'') – tytuł używany przez współczesne źródła na określenie przywódcy federacji plemion węgierskich w X wieku.<ref>[[Konstantyn VII Porfirogeneta]] wzmiankowany [[Arpad]] w swoim dziele pt. ''De Administrando Imperio'' jako ''megas Turkias arkhon'', podczas gdy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bruno_z_Kwerfurtu Bruno z Kwerfurtu]] o którym mowa [[Géza|Gejza]] w jego ''Sancti Adalberti Pragensis episcopi et martyris vita altera'' jako ''Ungarorum senior magnus''.</ref> | |
| − | '''Nagyfejedelem''' (pol. ''Wielki Książę'') – tytuł używany przez współczesne źródła na określenie przywódcy federacji plemion węgierskich w X wieku.<ref>[[Konstantyn VII Porfirogeneta]] wzmiankowany [[Arpad]] w swoim dziele pt. | ||
Wielki Książę został prawdopodobnie wybrany przez [[Hétmagyar|przywódców federacji]] siedmiu [[Magyar törzsek|plemion węgierskich]] i trzech plemion [[Kaborowie|Kabarów]] (dysydenckie plemiona Chazarów), które dołączyły do Węgrów przed 830 r. Jednak pierwszy Wielki Książę, [[Álmos]], ojciec [[Arpad]]a, był najprawdopodobniej mianowany przez kagana z Chazarów<sup>[[potrzebne źródło]]</sup>. Nadal dyskutowane jest<sup>[[przez kogo?]]</sup>, czy Wielki Książę był duchowym przywódcą federacji ([[kende]]), dowódcą wojskowym plemion węgierskich ([[gyula]]), czy też tytuł był stworzony. | Wielki Książę został prawdopodobnie wybrany przez [[Hétmagyar|przywódców federacji]] siedmiu [[Magyar törzsek|plemion węgierskich]] i trzech plemion [[Kaborowie|Kabarów]] (dysydenckie plemiona Chazarów), które dołączyły do Węgrów przed 830 r. Jednak pierwszy Wielki Książę, [[Álmos]], ojciec [[Arpad]]a, był najprawdopodobniej mianowany przez kagana z Chazarów<sup>[[potrzebne źródło]]</sup>. Nadal dyskutowane jest<sup>[[przez kogo?]]</sup>, czy Wielki Książę był duchowym przywódcą federacji ([[kende]]), dowódcą wojskowym plemion węgierskich ([[gyula]]), czy też tytuł był stworzony. | ||
| Linia 26: | Linia 25: | ||
== Wielcy Książęta Węgrów == | == Wielcy Książęta Węgrów == | ||
| − | * [[Álmos]] ( | + | * [[Álmos]] (ok.850–ok.895) |
| − | * [[Árpád]] ( | + | * [[Árpád]] (ok.895–ok.907) |
| − | * [[Zolta]] ( | + | * [[Zolta]] (ok.907–ok.950) |
| − | * [[Fajsz]] ( | + | * [[Fajsz]] (ok.950–ok.955) |
| − | * [[Taksony]] ( | + | * [[Taksony]] (ok.955–ok.970) |
| − | * [[Géza]] ( | + | * [[Géza]] (ok.970–997) |
* [[I. István|Stefan]]/Vajk (997–1000, został pierwszym królem Węgrów) | * [[I. István|Stefan]]/Vajk (997–1000, został pierwszym królem Węgrów) | ||
| − | Nie wiemy dokładnie, ilu wielkich książąt węgierskich panowało między rzekomą datą śmierci [[Arpad]]a (ok. 907) a [[Fajsz]]em (ok. 948), ponieważ wydaje się, że kronikarze węgierskich królów, którzy przybyli z gałąź [[Zoltán]]a po roku 1000 chciała sprawić, by ludzie królestwa zapomnieli o panowaniu między 907 a 950 rokiem innych gałęzi dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], pochodzących od pozostałych 3 synów Arpada: [[Tarkacsu]]/Liüntika, [[Jelek]], [[Jutocsa]], którzy lub ich potomkowie prawdopodobnie rządzili w tym okresie Węgrami, zgodnie z koczowniczym zwyczajem starszeństwa agnatycznego, stosowanym przez władców węgierskich przed 1000 r.<ref name="Szabados György 2011">Szabados György: Magyar államalapítások a IX-XI. században; Szegedi Középkori Könyvtár, Szeged, 2011, | + | Nie wiemy dokładnie, ilu wielkich książąt węgierskich panowało między rzekomą datą śmierci [[Arpad]]a (ok. 907) a [[Fajsz]]em (ok. 948), ponieważ wydaje się, że kronikarze węgierskich królów, którzy przybyli z gałąź [[Zoltán]]a po roku 1000 chciała sprawić, by ludzie królestwa zapomnieli o panowaniu między 907 a 950 rokiem innych gałęzi dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], pochodzących od pozostałych 3 synów Arpada: [[Tarkacsu]]/Liüntika, [[Jelek]], [[Jutocsa]], którzy lub ich potomkowie prawdopodobnie rządzili w tym okresie Węgrami, zgodnie z koczowniczym zwyczajem starszeństwa agnatycznego, stosowanym przez władców węgierskich przed 1000 r.<ref name="Szabados György 2011">Szabados György: Magyar államalapítások a IX-XI. században; Szegedi Középkori Könyvtár, Szeged, 2011, str. 244</ref> Spokój kronik jest powodem, dla którego dzisiejsi historycy nie mogą dokładnie ustalić całej listy wielkich książąt węgierskich w latach 907-955, o Zoltánie (z kronik węgierskich) i Fajszu wiemy tylko z księgi cesarza bizantyjskiego [[Konstantyn VII Porfirogeneta|Konstantyna VII]] ''[https://pl.wikipedia.org/wiki/O_zarz%C4%85dzaniu_pa%C5%84stwem De Administrando Imperio]'' (''O zarządzaniu państwem''), który zachował dłuższą listę nazwisk z rodziny Arpada, niż kroniki węgierskie, zajmował się jedynie rządzącą gałęzią Zoltána.<ref name="Szabados György 2011"/> Przyczyną zapomnienia o Fajszu w kronikach węgierskich był fakt, że nie był on synem Zoltán, lecz [[Jutocsa|Jutocsy]], a bez posiłkowania się ''De Administrando Imperio'' nic byśmy nie wiedzieli o jego istnieniu. ''De Administrando Imperio'' zachowało imię Fajsza jako [[Książę|Wielkiego Księcia]] Węgrów, ponieważ zostało napisane za jego panowania. Ale o nazwiskach innych wielkich książąt, którzy nie pochodzili z gałęzi Zoltána, którzy prawdopodobnie rządzili przed nim i po nim, nic nie wiemy. |
== Zobacz także == | == Zobacz także == | ||
* [[Książęta Węgier]] | * [[Książęta Węgier]] | ||
* [[Królowie Węgier]] | * [[Królowie Węgier]] | ||
| − | * [ | + | * [https://en.wikipedia.org/wiki/King_of_Hungary Król Węgier] |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 50: | Linia 49: | ||
{{SORTUJ:Księstwo, Węgry}} | {{SORTUJ:Księstwo, Węgry}} | ||
| − | [[ | + | [[Kategoria:Historia]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Historia Węgier]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Władcy Węgier]] |
Aktualna wersja na dzień 15:58, 17 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Nagyfejedelem (pol. Wielki Książę) – tytuł używany przez współczesne źródła na określenie przywódcy federacji plemion węgierskich w X wieku.[1] Wielki Książę został prawdopodobnie wybrany przez przywódców federacji siedmiu plemion węgierskich i trzech plemion Kabarów (dysydenckie plemiona Chazarów), które dołączyły do Węgrów przed 830 r. Jednak pierwszy Wielki Książę, Álmos, ojciec Arpada, był najprawdopodobniej mianowany przez kagana z Chazarówpotrzebne źródło. Nadal dyskutowane jestprzez kogo?, czy Wielki Książę był duchowym przywódcą federacji (kende), dowódcą wojskowym plemion węgierskich (gyula), czy też tytuł był stworzony. Gdy Węgrzy zostali wyparci z Etelköz i przeniesieni do Kotliny Karpackiej (Honfoglalás), potęga Wielkiego Księcia wydawała się słabnąć. Do czasu Gejzy Siedmiogród był rządzony przez (pół) niezależnego przywódcę ([[Gyula Młodszy|Gyulę). Stefan (Vajk) musiał podbić nie tylko terytoria Gyuli, ale także ziemie Ahtum (Ajtony) i Czarnych Madziarów. Tytuł zaginął podczas koronacji Stefana I (Vajka) 25 grudnia 1000 lub 1 stycznia 1001 roku. Spis treściWielcy Książęta Węgrów
Nie wiemy dokładnie, ilu wielkich książąt węgierskich panowało między rzekomą datą śmierci Arpada (ok. 907) a Fajszem (ok. 948), ponieważ wydaje się, że kronikarze węgierskich królów, którzy przybyli z gałąź Zoltána po roku 1000 chciała sprawić, by ludzie królestwa zapomnieli o panowaniu między 907 a 950 rokiem innych gałęzi dynastii Arpadów, pochodzących od pozostałych 3 synów Arpada: Tarkacsu/Liüntika, Jelek, Jutocsa, którzy lub ich potomkowie prawdopodobnie rządzili w tym okresie Węgrami, zgodnie z koczowniczym zwyczajem starszeństwa agnatycznego, stosowanym przez władców węgierskich przed 1000 r.[2] Spokój kronik jest powodem, dla którego dzisiejsi historycy nie mogą dokładnie ustalić całej listy wielkich książąt węgierskich w latach 907-955, o Zoltánie (z kronik węgierskich) i Fajszu wiemy tylko z księgi cesarza bizantyjskiego Konstantyna VII De Administrando Imperio (O zarządzaniu państwem), który zachował dłuższą listę nazwisk z rodziny Arpada, niż kroniki węgierskie, zajmował się jedynie rządzącą gałęzią Zoltána.[2] Przyczyną zapomnienia o Fajszu w kronikach węgierskich był fakt, że nie był on synem Zoltán, lecz Jutocsy, a bez posiłkowania się De Administrando Imperio nic byśmy nie wiedzieli o jego istnieniu. De Administrando Imperio zachowało imię Fajsza jako Wielkiego Księcia Węgrów, ponieważ zostało napisane za jego panowania. Ale o nazwiskach innych wielkich książąt, którzy nie pochodzili z gałęzi Zoltána, którzy prawdopodobnie rządzili przed nim i po nim, nic nie wiemy. Zobacz takżePrzypisy
Źródła
|
