Elisabeth von Habsburg: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
'''Elisabeth von Österreich''' (pol. ''Elżbieta Rakuszanka'', węg. ''Habsburg Erzsébet'' (* w [[Wiedeń|Wiedniu]] pod koniec [[1436]] lub początek [[1437]]{{odn|Wdowiszewski|2005|s=93}}, † 30 sierpnia [[1505]] w [[Kraków|Krakowie]]) – [[polskie królowe|królowa polska]] i [[Wielkie Księstwo Litewskie|wielka księżna litewska]], posiadaczka starostwa w [[Konin]]ie w latach [[1461]]-1505 i w [[Pyzdry|Pyzdrach]] w latach 1461-1505<ref>Antoni Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa-Poznań 1981, s. 72.</ref>.  
+
'''Elisabeth von Österreich''' (pol. ''Elżbieta Rakuszanka'', węg. ''Habsburg Erzsébet'' (* w [[Wiedeń|Wiedniu]] pod koniec [[1436]] lub początek [[1437]]<ref name=Wdowiszewski>Wdowiszewski 2005 ↓, str. 93.</ref>, † 30 sierpnia [[1505]] w [[Kraków|Krakowie]]) – [[polskie królowe|królowa polska]] i [[Wielkie Księstwo Litewskie|wielka księżna litewska]], posiadaczka starostwa w [[Konin]]ie w latach [[1461]]-1505 i w [[Pyzdry|Pyzdrach]] w latach 1461-1505<ref>Antoni Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa-Poznań 1981, s. 72.</ref>.  
  
 
Córka [[Władcy Niemiec|króla niemieckiego]] i [[Władcy Węgier|węgierskiego]] [[Albrecht II Habsburg|Albrechta II Habsburga]] i [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbiety Luksemburskiej]], córki cesarza [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]]. Jej babką była [[Elżbieta pomorska]], wnuczka [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]]. Jej bratem był [[Władysław Pogrobowiec]].
 
Córka [[Władcy Niemiec|króla niemieckiego]] i [[Władcy Węgier|węgierskiego]] [[Albrecht II Habsburg|Albrechta II Habsburga]] i [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbiety Luksemburskiej]], córki cesarza [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]]. Jej babką była [[Elżbieta pomorska]], wnuczka [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]]. Jej bratem był [[Władysław Pogrobowiec]].
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
25 lipca 1450 została zaręczona z Fryderykiem, synem [[władcy Saksonii|księcia saskiego]] i [[Elektorzy Rzeszy|elektora Rzeszy Niemieckiej]] [[Fryderyk II Łagodny|Fryderyka II Łagodnego]]. Ostatecznie małżeństwo nie doszło do skutku{{odn|Wdowiszewski|2005|s=93}}. 10 lutego 1454 Elżbieta poślubiła w [[Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|katedrze krakowskiej]] [[Władcy Polski|polskiego króla]] [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierza IV Jagiellończyka]] i została koronowana na królową. Małżeństwo pobłogosławił [[Jan Kapistran|święty Jan Kapistran]] - założyciel [[Bernardyni|klasztorów obserwanckich w Polsce, zwanych bernardynami]].  Wywierała znaczny wpływ na jego politykę. Jej pozycja wzrosła w 1457, po śmierci brata Władysława Pogrobowca, gdy stała się spadkobierczynią tronu Czech i Węgier{{odn|Spórna|Wierzbicki|2003|s=121}}. Jako dziedziczka tych królestw podjęła starania o osadzenie tam [[Jagiellonowie|Jagiellonów]] w osobie swego najstarszego syna [[Władysław II Jagiellończyk|Władysława]].
+
25 lipca 1450 została zaręczona z Fryderykiem, synem [[władcy Saksonii|księcia saskiego]] i [[Elektorzy Rzeszy|elektora Rzeszy Niemieckiej]] [[Fryderyk II Łagodny|Fryderyka II Łagodnego]]. Ostatecznie małżeństwo nie doszło do skutku<ref name=Wdowiszewski/>. 10 lutego 1454 Elżbieta poślubiła w [[Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|katedrze krakowskiej]] [[Władcy Polski|polskiego króla]] [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierza IV Jagiellończyka]] i została koronowana na królową. Małżeństwo pobłogosławił [[Jan Kapistran|święty Jan Kapistran]] - założyciel [[Bernardyni|klasztorów obserwanckich w Polsce, zwanych bernardynami]].  Wywierała znaczny wpływ na jego politykę. Jej pozycja wzrosła w 1457, po śmierci brata Władysława Pogrobowca, gdy stała się spadkobierczynią tronu Czech i Węgier<ref>Spórna i Wierzbicki 2003 ↓, str. 121.</ref>. Jako dziedziczka tych królestw podjęła starania o osadzenie tam [[Jagiellonowie|Jagiellonów]] w osobie swego najstarszego syna [[Władysław II Jagiellończyk|Władysława]].
  
Zwana jest ''matką królów'', gdyż czterech z jej synów zostało królami, a córki Elżbiety poprzez swoje małżeństwa zostały skoligacone z większością panujących wówczas dynastii [[Europa|europejskich]]. Została pochowana w katedrze krakowskiej w [[Kaplica Świętokrzyska na Wawelu|Kaplicy Świętego Krzyża]]. W 1973 z inicjatywy [[Biskupi krakowscy|arcybiskupa metropolity krakowskiego]], [[kardynał]]a [[Jan Paweł II|Karola Wojtyły]] otwarto grób Elżbiety i przeprowadzono badania, które pozwoliły badaczom odtworzyć w przybliżeniu wygląd królowej{{odn|Spórna|Wierzbicki|2003|s=123}}. Ponowny pogrzeb Elżbiety Rakuszanki odbył się 17 października 1973.
+
Zwana jest ''matką królów'', gdyż czterech z jej synów zostało królami, a córki Elżbiety poprzez swoje małżeństwa zostały skoligacone z większością panujących wówczas dynastii [[Europa|europejskich]]. Została pochowana w katedrze krakowskiej w [[Kaplica Świętokrzyska na Wawelu|Kaplicy Świętego Krzyża]]. W 1973 z inicjatywy [[Biskupi krakowscy|arcybiskupa metropolity krakowskiego]], [[kardynał]]a [[Jan Paweł II|Karola Wojtyły]] otwarto grób Elżbiety i przeprowadzono badania, które pozwoliły badaczom odtworzyć w przybliżeniu wygląd królowej<ref>Spórna i Wierzbicki 2003 ↓, str. 123.</ref>. Ponowny pogrzeb Elżbiety Rakuszanki odbył się 17 października 1973.
  
 
== Potomstwo ==
 
== Potomstwo ==
Linia 106: Linia 106:
 
  |ojciec            = [[Albrecht II Habsburg]]
 
  |ojciec            = [[Albrecht II Habsburg]]
 
  |matka            = [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbieta Luksemburska]]
 
  |matka            = [[Elżbieta Luksemburska (1409-1442)|Elżbieta Luksemburska]]
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = [[Anna von Österreich|Anna]], [[V. László|Władysław]]
 
  |1. związek z      =  
 
  |1. związek z      =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
Linia 120: Linia 120:
 
{{SORTUJ:Habsburg, Elżbieta}}
 
{{SORTUJ:Habsburg, Elżbieta}}
  
{{SORTUJ:Rakuszanka, Elżbieta}}
+
[[Kategoria:Dynastia]]
[[Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Habsburgowie]]
[[Kategoria:Habsburgowie|Elżbieta Rakuszanka]]
+
[[Kategoria:Polskie królowe]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Koninem (I Rzeczpospolita)]]
 
[[Kategoria:Ludzie związani z Pyzdrami (I Rzeczpospolita)]]
 
[[Kategoria:Polacy pochodzenia austriackiego]]
 
[[Kategoria:Polskie królowe|Elżbieta Rakuszanka]]
 
 
[[Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie]]
 
[[Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie]]
[[Kategoria:Starostowie miast I Rzeczypospolitej]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Władcy Polski koronowani w katedrze wawelskiej]]
 
[[Kategoria:Władcy Polski koronowani w katedrze wawelskiej]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1505]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1505]]
[[Kategoria:Żony władców Polski|Elżbieta Rakuszanka]]
+
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu]]
+
[[Kategoria:Żony władców Polski]]

Aktualna wersja na dzień 09:48, 19 sie 2020

Elisabeth von Österreich (pol. Elżbieta Rakuszanka, węg. Habsburg Erzsébet (* w Wiedniu pod koniec 1436 lub początek 1437[1], † 30 sierpnia 1505 w Krakowie) – królowa polska i wielka księżna litewska, posiadaczka starostwa w Koninie w latach 1461-1505 i w Pyzdrach w latach 1461-1505[2].

Córka króla niemieckiego i węgierskiego Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej, córki cesarza Zygmunta Luksemburskiego. Jej babką była Elżbieta pomorska, wnuczka Kazimierza III Wielkiego. Jej bratem był Władysław Pogrobowiec.

Życiorys

25 lipca 1450 została zaręczona z Fryderykiem, synem księcia saskiego i elektora Rzeszy Niemieckiej Fryderyka II Łagodnego. Ostatecznie małżeństwo nie doszło do skutku[1]. 10 lutego 1454 Elżbieta poślubiła w katedrze krakowskiej polskiego króla Kazimierza IV Jagiellończyka i została koronowana na królową. Małżeństwo pobłogosławił święty Jan Kapistran - założyciel klasztorów obserwanckich w Polsce, zwanych bernardynami. Wywierała znaczny wpływ na jego politykę. Jej pozycja wzrosła w 1457, po śmierci brata Władysława Pogrobowca, gdy stała się spadkobierczynią tronu Czech i Węgier[3]. Jako dziedziczka tych królestw podjęła starania o osadzenie tam Jagiellonów w osobie swego najstarszego syna Władysława.

Zwana jest matką królów, gdyż czterech z jej synów zostało królami, a córki Elżbiety poprzez swoje małżeństwa zostały skoligacone z większością panujących wówczas dynastii europejskich. Została pochowana w katedrze krakowskiej w Kaplicy Świętego Krzyża. W 1973 z inicjatywy arcybiskupa metropolity krakowskiego, kardynała Karola Wojtyły otwarto grób Elżbiety i przeprowadzono badania, które pozwoliły badaczom odtworzyć w przybliżeniu wygląd królowej[4]. Ponowny pogrzeb Elżbiety Rakuszanki odbył się 17 października 1973.

Potomstwo

Plik:Krakow 2016 22.jpg
Fryz heraldyczny na budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego, pierwszy z lewej w górnym rzędzie herb Habsburgów Elżbiety Rakuszanki

Z małżeństwa Elżbiety i Kazimierza pochodziło trzynaścioro dzieci:

Przodkowie

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht III Habsburg
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht IV Habsburg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beatrycze Hohenzollern
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht II Habsburg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht I Bawarski
 
 
 
 
 
 
 
Joanna Zofia Bawarska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Małgorzata brzeska
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Rakuszanka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol IV Luksemburski
 
 
 
 
 
 
 
Zygmunt Luksemburski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta pomorska
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Luksemburska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Herman II Cylejski
 
 
 
 
 
 
 
Barbara Cylejska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna von Schauenberg
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wdowiszewski 2005 ↓, str. 93.
  2. Antoni Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa-Poznań 1981, s. 72.
  3. Spórna i Wierzbicki 2003 ↓, str. 121.
  4. Spórna i Wierzbicki 2003 ↓, str. 123.

Bibliografia

  • M. Spórna, P. Wierzbicki: Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego. Kraków: Zielona Sowa, 2003. ISBN 83-7389-189-7.
  • Z. Wdowiszewski: Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce. Kraków: Avalon, 2005. ISBN 83-918497-2-4.

Zobacz też

Elisabeth von Österreich (niem.)
Elżbieta Rakuszanka (pol.)
Habsburg Erzsébet (węg.)

Plik:Elżbieta Rakuszanka.JPG
Plik:Achievement (coat of arms) of the House of Habsburg.svg
Królowa Polski
Okres od 10 lutego 1454
do 7 czerwca 1492
Jako żona Kazimierza IV Jagiellończyka
Koronacja 10 lutego 1454
Poprzednik Zofia Holszańska
Następca Helena Moskiewska
Dane biograficzne
Dynastia Habsburgowie
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny koniec 1436 lub początek 1437
Miejsce Wiedeń
Śmierć 30 sierpnia 1505
Miejsce Kraków
Miejsce spoczynku Kaplica Świętego Krzyża w katedrze krakowskiej
Ojciec Albrecht II Habsburg
Matka Elżbieta Luksemburska
Rodzeństwo Anna, Władysław
Dzieci Władysław II Jagiellończyk
Jadwiga
Kazimierz
Jan I Olbracht
Aleksander Jagiellończyk
Zofia Jagiellonka
Elżbieta
Zygmunt I Stary
Fryderyk
Elżbieta
Anna Jagiellonka
Barbara Jagiellonka
Elżbieta