Comes Siculorum: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 34: Linia 34:
 
Seklerowie zostali zorganizowani w specjalne jednostki administracyjne (pierwotnie znane jako „ziemie”, „dystrykty”, „społeczności” lub „uniwersytety”) w Siedmiogrodzie<ref name="Kordé 2016, p. 171">Kordé 2016, p. 171.</ref><ref>Pop 2005, p. 254.</ref> Jednostki te znane były jako „siedziby” począwszy od drugiej połowy XIV wieku.<ref name="Kordé 2016, p. 171"/><ref name="Pop 2005, p. 255">Pop 2005, p. 255.</ref> [[Ziemia Seklerów]] została podzielona na siedem miejsc.<ref name="Engel 2001, p. 115"/> [[Udvarhelyszék]], [[Marosszék]], [[Csíkszék]], [[Kézdiszék]], [[Orbaiszék]] i [[Sepsiszék]] tworzyły ciągłe terytorium w południowo-wschodnim Siedmiogrodzie; [[Aranyosszék]] był położony poza nimi w regionie centralnym.<ref name="Engel 2001, p. 115"/><ref name="Kordé 2016, p. 171"/>
 
Seklerowie zostali zorganizowani w specjalne jednostki administracyjne (pierwotnie znane jako „ziemie”, „dystrykty”, „społeczności” lub „uniwersytety”) w Siedmiogrodzie<ref name="Kordé 2016, p. 171">Kordé 2016, p. 171.</ref><ref>Pop 2005, p. 254.</ref> Jednostki te znane były jako „siedziby” począwszy od drugiej połowy XIV wieku.<ref name="Kordé 2016, p. 171"/><ref name="Pop 2005, p. 255">Pop 2005, p. 255.</ref> [[Ziemia Seklerów]] została podzielona na siedem miejsc.<ref name="Engel 2001, p. 115"/> [[Udvarhelyszék]], [[Marosszék]], [[Csíkszék]], [[Kézdiszék]], [[Orbaiszék]] i [[Sepsiszék]] tworzyły ciągłe terytorium w południowo-wschodnim Siedmiogrodzie; [[Aranyosszék]] był położony poza nimi w regionie centralnym.<ref name="Engel 2001, p. 115"/><ref name="Kordé 2016, p. 171"/>
  
−
<small><small><small><small>The Székelys were organized into special administrative units (originally known as "lands", "districts", "communities" or "universities") in Transylvania.{{sfn|Kordé|2016|p=171}}{{sfn|Pop|2005|p=254}} These units were known as "[[Seat (territorial-administrative unit)|seats]]" beginning in the second half of the 14th century.{{sfn|Kordé|2016|p=171}}{{sfn|Pop|2005|p=255}} [[Székely Land]] was divided into seven seats.{{sfn|Engel|2001|p=115}} [[Udvarhelyszék]], [[Marosszék]], [[Csíkszék]], [[Kézdiszék]], [[Orbaiszék]], and [[Sepsiszék]] formed a contiguous territory in south-eastern Transylvania; [[Aranyosszék]] was located apart from them in the central region.{{sfn|Engel|2001|p=115}}{{sfn|Kordé|2016|p=171}} </small></small></small></small>
+
[[File:Székely Land.PNG|thumb|upright=1.5|left|alt=Székely Land in medieval Transylvania|Ziemia Seklerów (na niebiesko) w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] w [[Królestwo|Królestwi Węgier]]]]
  
−
[[File:Székely Land.PNG|thumb|upright=1.5|left|alt=Székely Land in medieval Transylvania|Székely Land (in blue) in [[Transylvania]] within the medieval [[Kingdom of Hungary]]]]
+
Kompetencje hrabiów nie ograniczała się do Ziemi Seklerów<ref name="Engel 1996, p. 192">Engel 1996, p. 192.</ref>. Także saksoński okręg [[Mediasch]] (obecnie Mediaș w Rumunii) podlegał im, dopóki [[Zygmunt Luksemburski]], król Węgier, uwolnił mieszkańców spod władzy hrabiów w 1402 r.<ref name="Kordé 2016, p. 174">Kordé 2016, p. 174.</ref><ref>Engel 2001, p. 114.</ref> Hrabiowie byli niemal nieprzerwanie także władcami Sasów z [[Bistritz]] (dzisiejsza Bistrița w Rumunii) od 1320 r.<ref name="Kordé 2016, p. 174"/> Dzielnica ta została przyznana [Jan Hunyady|Janowi Hunyadi]] przez króla Wegier [[V. László|Władysława V]] w 1453 r.<ref>Engel 2001, p. 293.</ref> Sasi z Kronstadt i [[Burzenland]] (obecnie Brașov i Țara Bârsei w Rumunii) również podlegali jurysdykcji hrabiów od 1344 do połowy XV wieku<ref name="Kordé 2016, p. 174"/>.
  
−
Właściwość hrabiów nie ograniczała się do Ziemi Székely [15] Saksoński okręg Mediasch (obecnie Mediaș w Rumunii) podlegał im, dopóki Zygmunt Luksemburski, król Węgier, zwolnił mieszkańców z władzy hrabiów w 1402 r. [16] [17] Hrabiowie byli niemal nieprzerwanie także władcami Sasów Bistritz (dzisiejsza Bistrița w Rumunii) od 1320 r. [16] Dzielnica ta została przyznana Janowi Hunyadi przez Władysława V z Węgier w 1453 r. [18] Sasi z Kronstadt i Burzenland (obecnie Brașov i Țara Bârsei w Rumunii) również podlegali jurysdykcji hrabiów od 1344 do połowy XV wieku [16].
+
Hrabiowie byli jednym z najważniejszych zaszczytów w Królestwie Węgier<ref name="Kordé 2016, p. 174"/>. System honorów pozwalał wysokiemu urzędnikowi królestwa cieszyć się wszystkimi królewskimi dochodami związanymi z jego urzędem<ref>Engel 2001, p. 151.</ref><ref>Kontler 1999, p. 89.</ref> Grzywny nałożone na obszarze Seklerów miały być zapłacone hrabiom<ref name="Kordé 2016, p. 174"/>. Każda siedziba było również zobowiązana, aby dać konia nowemu hrabiemu podczas jego instalacji.<ref name="Kordé 2016, p. 174"/> Hrabiowie otrzymali także królewskie dochody z terytoriów Saksonii podlegających ich jurysdykcji<ref name="Kordé 2016, p. 174"/>. Jednak większość ich dochodów pochodziła z majątków związanych z zamkami królewskimi, które posiadali poza ziemią Seklerów<ref name="Kordé 2016, p. 174"/><ref name="Engel 1996, p. 192"/> Hrabiowie zachowali prawo do posiadania tych królewskich zamków po tym, jak większość wysokich urzędników królestwa straciła takie prawa około 1402 r.<ref>Engel 2001, p. 216.</ref> Hrabiowie odbywali często sądy w zamku Görgény w komitacie [[Torda]] (obecnie [[Gurghiu, Mureș|Gurghiu]] w Rumunii)<ref name="Kordé 2016, p. 174"/><ref name="Dörner 2005, p. 307">Dörner 2005, p. 307.</ref> Zamek został po raz pierwszy wymieniony jako będący w posiadaniu hrabiów w 1358 r.<ref name="Engel 1996, p. 321">Engel 1996, p. 321.</ref> Został przyznany Hunyadiemu w 1453 r.<ref name="Engel 1996, p. 321"/> Zamek Höltövény w komitacie [[Alsó-Fehér]] (obecnie Hălchiu w Rumunii) został po raz pierwszy wymieniony jako honor hrabiowski w 1335 r.<ref>Engel 1996, p. 329.</ref> Hrabiowie zajęli również zamki: Bran i Királykő (obecnie odpowiedni: zamek Bran i twierdza Oratea w Rumunii), które zostały wymienione wśród zamków posiadanych przez synów Hunyadiego w 1457 r.<ref>Engel 1996, p. 446.</ref>
  
−
<small><small><small><small>The jurisdiction of the counts was not limited to Székely Land.{{sfn|Engel|1996|p=192}} The Saxon district of Mediasch (now [[Mediaș]] in Romania) was subject to them until [[Sigismund of Luxemburg]], [[King of Hungary]], exempted the inhabitants from the counts' authority in 1402.{{sfn|Kordé|2016|p=174}}{{sfn|Engel|2001|p=114}} The counts were almost continuously also the rulers of the Saxons of Bistritz (present-day [[Bistrița]] in Romania) from 1320.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} This district was granted to [[John Hunyadi]] by [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V of Hungary]] in 1453.{{sfn|Engel|2001|p=293}} The Saxons of Kronstadt and [[Burzenland]] (now [[Brașov]] and Țara Bârsei in Romania) were also under the jurisdiction of the counts from 1344 until the mid-15th century.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} </small></small></small></small>
+
Hrabiowie byli najwyższymi dowódcami oddziałów Seklerów.<ref name="Dörner 2005, p. 307"><ref name="Kordé 2016, p. 173">Kordé 2016, p. 173.</ref> Odpowiadali oni za regularny nadzór nad sprzętem wojskowym wojowników seklerskich<ref name="Kordé 2016, p. 173"/>. [[Bogomer]], pierwszy znany hrabia, został schwytany podczas kampanii wojskowej w Bułgarii w 1228 r.<ref name="Kordé 2016, p. 173"/>. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, również mianował się dowódcą armii królewskiej stacjonującej między rzekami Rába i Rábca podczas kampanii przeciwko Austrii w 1336 r.<ref>Kordé 2016, p. 311.</ref>] Lackfi András|András Lackfi]] i jego oddziały Seklerów zadali miażdżącą porażkę Tatarom Złotej Hordy na początku lutego 1345 r.<ref>Kordé 2016, p. 312.</ref> Hrabiowie [[Jakcs Mihály|Michał Jakcs]] i [[Tamási Henrik|Henryk Tamási]] pomagali węgierskim szlachcicom przeciwko zbuntowanym chłopom z Siedmiogrodu w 1437 i 1438 r.<ref name="Kordé 2016, p. 315">Kordé 2016, p. 315.</ref> Dowodzili armią Seklerów w pierwszej bitwie przeciwko chłopom pod Bábolną (obecnie Bobâlna w Rumunii) latem 1437 r.<ref name="Kordé 2016, p. 315"/> Podpisali porozumienie między przywódcami szlachty, Sasów i Szeklerów, którzy 16 września ogłosili swój „[[Braterski Związek]]” przeciw wrogom<ref>Kordé 2016, pp. 315–316.</ref>.
  
−
Hrabiowie byli jednym z najważniejszych zaszczytów w Królestwie Węgier [16]. System honorów pozwalał wielkiemu oficerowi królestwa cieszyć się wszystkimi królewskimi dochodami związanymi z jego urzędem [19] [20] Grzywny nałożone na miejsca Szeklera miały być zapłacone hrabiom [16]. Każde miejsce było również wymagane, aby dać konia nowemu hrabiowi w jego instalacji. [16] Hrabiowie otrzymali także królewskie dochody z terytoriów Saksonii podlegających ich jurysdykcji [16]. Jednak większość ich dochodów pochodziła z majątków związanych z zamkami królewskimi, które posiadali poza ziemią Székely [16] [15] Hrabiowie zachowali prawo do posiadania tych królewskich zamków po tym, jak większość wysokich oficerów królestwa straciła takie prawa około 1402 r. [21] Hrabiowie odbywają obecnie często sądy w zamku Görgény w hrabstwie Torda (obecnie Gurghiu w Rumunii) [16] [22] Zamek został po raz pierwszy wymieniony jako będący w posiadaniu hrabiów w 1358 r. [23] Został przyznany Hunyadi w 1453 r. [23] Zamek Höltövény w powiecie Alsó-Fehér (obecnie Hălchiu w Rumunii) został po raz pierwszy wymieniony jako honor hrabiowski w 1335 r. [24] Hrabiowie zajęli również zamki Bran Bran i Királykő w Upper White County (obecnie Castle Bran i Oratea Fortress w Rumunii), które zostały wymienione wśród zamków posiadanych przez synów Hunyadi w 1457 r. [25]
+
Hrabiowie pełnili ważne funkcje sądownicze w landzie Székely i podlegających im okręgach saksońskich<ref name="Kordé 2016, p. 173"/> [31] Kierowali zgromadzeniami ogólnymi każdej siedziby Szeklera i całej społeczności Szeklerów<ref name="Kordé 2016, p. 174"/>. Taki zespół po raz pierwszy zarejestrowano w 1344 r.<ref name="Pop 2005, p. 255"/> Następnie zgromadzenia przekształciły się w ważne fora dla wymiaru sprawiedliwości<ref name="Pop 2005, p. 255"/><ref name="Kordé 2016, p. 174"/> Lack Hermán był wymieniany jako „sędzia Székelys” w pierwszej połowie XIV wieku, co świadczy o tym, że hrabiowie uzyskali wówczas znaczną władzę sądowniczą<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Średniowieczny system sądowniczy kraju Szeklera jest słabo udokumentowany [31] Dostępne dane sugerują, że sąd Udvarhelyszék był sądem apelacyjnym, rozpatrującym apelacje od orzeczeń sądów innych miejsc [31]. Hrabia rozpoznał apelacje od orzeczeń sądu w Udvarhelyszék [31]. Sądom w siedzibach początkowo przewodniczyli wybrani urzędnicy, sędzia miejscowy i kapitan<ref name="Pop 2005, p. 255"/> [32] Nowi urzędnicy, znani jako sędziowie królewscy, pojawiają się w źródłach w 1420 r.<ref name="Pop 2005, p. 255"/> Mianowani przez hrabiego sędziowie królewscy nadzorowali działalność wybranych urzędników<ref name="Pop 2005, p. 255"/> [33]
−
 
 
−
<small><small><small><small>The counts held one of the most important [[Honour (feudal land tenure)|honors]] in the [[Kingdom of Hungary]].{{sfn|Kordé|2016|p=174}} The system of honors allowed a great officer of the realm to enjoy all royal revenues connected to his office.{{sfn|Engel|2001|p=151}}{{sfn|Kontler|1999|p=89}} The [[Fine (penalty)|fines]] imposed in the Székely seats were to be paid to the counts.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} Each seat was also required to give a horse to the new count at his installation.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} The counts also received the royal revenues from the Saxon territories under their jurisdiction.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} However, most of their revenues came from the estates attached to the royal castles that they held outside Székely Land.{{sfn|Kordé|2016|p=174}}{{sfn|Engel|1996|p=192}} The counts kept the right of possession of these royal castles after most high officers of the realm had lost such rights around 1402.{{sfn|Engel|2001|p=216}} The counts most frequently held court in the castle of Görgény, in [[Torda County]] (at present-day [[Gurghiu, Mureș|Gurghiu]] in Romania).{{sfn|Kordé|2016|p=174}}{{sfn|Dörner|2005|p=307}} The castle was first mentioned as being in the counts' possession in 1358.{{sfn|Engel|1996|p=321}} It was granted to Hunyadi in 1453.{{sfn|Engel|1996|p=321}} The castle of Höltövény in [[Alsó-Fehér County]] (now [[Hălchiu]] in Romania) was first mentioned as the counts' honor in 1335.{{sfn|Engel|1996|p=329}} The counts also seized the castles of Törcsvár and Királykő in [[Alsó-Fehér County|Felső-Fehér County]] (now [[Bran Castle]] and [[Oratea Fortress]] in Romania), the latter being listed among the castles held by Hunyadi's sons in 1457.{{sfn|Engel|1996|p=446}} </small></small></small></small>
 
−
 
 
−
Hrabiowie byli najwyższymi dowódcami oddziałów Szekler. [22] [26] Odpowiadali oni za regularny nadzór nad sprzętem wojskowym wojowników Szeklerów [26]. Bogomer, pierwszy znany hrabia, został schwytany podczas kampanii wojskowej w Bułgarii w 1228 r. [26] Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, również mianował się dowódcą armii królewskiej stacjonującej między rzekami Rába i Rábca podczas kampanii przeciwko Austrii w 1336 r. [27] Andrew Lackfi i jego oddziały Szekler zadali miażdżącą porażkę Tatarom Złotej Hordy na początku lutego 1345 r. [28] Hrabiowie Michael Jakcs i Henry Tamási pomagali węgierskim szlachcicom przeciwko zbuntowanym chłopom z Transylwanii w 1437 i 1438 r. [29] Dowodzili armią Szeklera w pierwszej bitwie przeciwko chłopom pod Bábolną (obecnie Bobâlna w Rumunii) latem 1437 r. [29] Podpisali porozumienie między przywódcami szlachty, Sasów i Szeklerów, którzy 16 września ogłosili swój „Braterski Związek” przeciw wrogom [30].
 
−
 
 
−
<small><small><small><small>The counts were the supreme commanders of the Székely troops.{{sfn|Dörner|2005|p=307}}{{sfn|Kordé|2016|p=173}} They were responsible for the regular supervision of the Székely warriors' military equipment.{{sfn|Kordé|2016|p=173}} [[Bogomer Ludány|Bogomer]], the first known count, was captured during a military campaign in Bulgaria in 1228.{{sfn|Kordé|2016|p=173}} Lack Hermán, who held the office from 1328 to 1343, also styled himself the commander of the royal army stationed between the rivers [[Rába]] and Rábca during a campaign against Austria in 1336.{{sfn|Kordé|2016|p=311}} [[Andrew Lackfi]] and his Székely troops inflicted a crushing defeat on the Tatars of the [[Golden Horde]] in early February 1345.{{sfn|Kordé|2016|p=312}} The counts Michael Jakcs and Henry Tamási helped the [[Hungarian nobility|Hungarian noblemen]] against [[Peasant Revolt of Babolna|rebellious Transylvanian peasants]] in 1437 and 1438.{{sfn|Kordé|2016|p=315}} They commanded the Székely army in the first battle against the peasants at Bábolna (now [[Bobâlna]] in Romania) in the summer of 1437.{{sfn|Kordé|2016|p=315}} They signed the agreement between the leaders of the noblemen, the Saxons, and the Székelys that declared their [[Unio Trium Nationum|"Brotherly Union"]] against their enemies on 16 September.{{sfn|Kordé|2016|pp=315–316}} </small></small></small></small>
 
−
 
 
−
Hrabiowie pełnili ważne funkcje sądownicze w landzie Székely i podlegających im okręgach saksońskich [26] [31] Kierowali zgromadzeniami ogólnymi każdej siedziby Szeklera i całej społeczności Szeklerów [16]. Taki zespół po raz pierwszy zarejestrowano w 1344 r.<ref name="Pop 2005, p. 255"/> Następnie zgromadzenia przekształciły się w ważne fora dla wymiaru sprawiedliwości<ref name="Pop 2005, p. 255"/> [16] Lack Hermán był wymieniany jako „sędzia Székelys” w pierwszej połowie XIV wieku, co świadczy o tym, że hrabiowie uzyskali wówczas znaczną władzę sądowniczą<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Średniowieczny system sądowniczy kraju Szeklera jest słabo udokumentowany [31] Dostępne dane sugerują, że sąd Udvarhelyszék był sądem apelacyjnym, rozpatrującym apelacje od orzeczeń sądów innych miejsc [31]. Hrabia rozpoznał apelacje od orzeczeń sądu w Udvarhelyszék [31]. Sądom w siedzibach początkowo przewodniczyli wybrani urzędnicy, sędzia miejscowy i kapitan<ref name="Pop 2005, p. 255"/> [32] Nowi urzędnicy, znani jako sędziowie królewscy, pojawiają się w źródłach w 1420 r.<ref name="Pop 2005, p. 255"/> Mianowani przez hrabiego sędziowie królewscy nadzorowali działalność wybranych urzędników<ref name="Pop 2005, p. 255"/> [33]
 
  
 
  <small><small><small><small>The counts had important judicial functions in Székely Land and the Saxon districts subject to them.{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Stipta|1997|p=52}} They headed the general assemblies of each Székely seat and the entire Székely community.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} Such an assembly was first recorded in 1344.{{sfn|Pop|2005|p=255}} Thereafter, the assemblies developed into important forums for the administration of justice.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Kordé|2016|p=174}} Lack Hermán was mentioned as the "judge of the Székelys" in the first half of the 14th century, evidencing that the counts had acquired significant judicial authority by that time.{{sfn|Kordé|2016|p=176}} The medieval judicial system of Székely Land is poorly documented.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} Available data suggests that the court of Udvarhelyszék was an [[appellate court]], hearing appeals of the decisions of the courts of other seats.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} Appeals of the decisions of the court of Udvarhelyszék were heard by the count.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} The courts of justice in the seats were initially presided over by elected officials, the seat judge, and the captain.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Kordé|2016|pp=171–172}} New officials, known as royal judges, appear in the sources in the 1420s.{{sfn|Pop|2005|p=255}} Appointed by the count, royal judges supervised the activities of the elected officials.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Makkai|1994|p=236}} </small></small></small></small>
 
  <small><small><small><small>The counts had important judicial functions in Székely Land and the Saxon districts subject to them.{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Stipta|1997|p=52}} They headed the general assemblies of each Székely seat and the entire Székely community.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} Such an assembly was first recorded in 1344.{{sfn|Pop|2005|p=255}} Thereafter, the assemblies developed into important forums for the administration of justice.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Kordé|2016|p=174}} Lack Hermán was mentioned as the "judge of the Székelys" in the first half of the 14th century, evidencing that the counts had acquired significant judicial authority by that time.{{sfn|Kordé|2016|p=176}} The medieval judicial system of Székely Land is poorly documented.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} Available data suggests that the court of Udvarhelyszék was an [[appellate court]], hearing appeals of the decisions of the courts of other seats.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} Appeals of the decisions of the court of Udvarhelyszék were heard by the count.{{sfn|Stipta|1997|p=52}} The courts of justice in the seats were initially presided over by elected officials, the seat judge, and the captain.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Kordé|2016|pp=171–172}} New officials, known as royal judges, appear in the sources in the 1420s.{{sfn|Pop|2005|p=255}} Appointed by the count, royal judges supervised the activities of the elected officials.{{sfn|Pop|2005|p=255}}{{sfn|Makkai|1994|p=236}} </small></small></small></small>
Linia 58: Linia 50:
 
[[File:BV-II-m-A-11610.01 – 07.jpg|thumb|right|alt=Detail of a fortress of stone built on a cliff|Törcsvár (now [[Bran Castle]] in Romania), a fortress held outside [[Székely Land]] by the counts]]
 
[[File:BV-II-m-A-11610.01 – 07.jpg|thumb|right|alt=Detail of a fortress of stone built on a cliff|Törcsvár (now [[Bran Castle]] in Romania), a fortress held outside [[Székely Land]] by the counts]]
  
−
Powiaty reprezentowały królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji [26] [34] i były niezależne od wojewodów Transylwanii [15] Rozdzielenie dwóch biur pomogło zachować specjalny status prawny Székelys [35]. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Székely'ego na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody [26] [36] Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wielkich oficerów w królewskich czarterach [15].
+
Powiaty reprezentowały królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji<ref name="Kordé 2016, p. 173"/> [34] i były niezależne od wojewodów Transylwanii]<ref name="Engel 1996, p. 192"/> Rozdzielenie dwóch biur pomogło zachować specjalny status prawny Székelys [35]. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Székely'ego na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody<ref name="Kordé 2016, p. 173"/> [36] Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wielkich oficerów w królewskich czarterach]<ref name="Engel 1996, p. 192"/>.
  
 
  <small><small><small><small>The counts represented the [[king of Hungary|kings of Hungary]] in the territories under their jurisdiction{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Dörner|2005|p=306}} and were independent of the [[Voivode of Transylvania|voivodes of Transylvania]].{{sfn|Engel|1996|p=192}} This separation of the two offices helped preserve the Székelys' special legal status.{{sfn|Makkai|1994|p=222}} However, the kings never appointed a Székely to the office, which they tended to give to a kinsman of the voivode.{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Makkai|1994|p=224}} The counts were regarded as barons of the realm, although they were not listed among the great officers in royal charters.{{sfn|Engel|1996|p=192}} </small></small></small></small>
 
  <small><small><small><small>The counts represented the [[king of Hungary|kings of Hungary]] in the territories under their jurisdiction{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Dörner|2005|p=306}} and were independent of the [[Voivode of Transylvania|voivodes of Transylvania]].{{sfn|Engel|1996|p=192}} This separation of the two offices helped preserve the Székelys' special legal status.{{sfn|Makkai|1994|p=222}} However, the kings never appointed a Székely to the office, which they tended to give to a kinsman of the voivode.{{sfn|Kordé|2016|p=173}}{{sfn|Makkai|1994|p=224}} The counts were regarded as barons of the realm, although they were not listed among the great officers in royal charters.{{sfn|Engel|1996|p=192}} </small></small></small></small>

Wersja z 12:30, 19 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Lista Comes Siculorum

Comes Siculorum (pol. Hrabia Seklerów) – przywódca węgierskojęzycznych Seklerów w Siedmiogrodzie, w średniowiecznym Królestwie Węgier. Po raz pierwszy wspomniani w królewskich dokumentacj z XIII wieku, byli najwyższymi rangą urzędnikami królewskimi w Ziemi Szeklerów. Od około 1320 r. Do drugiej połowy XV wieku w jurysdykcji hrabstwa były cztery dystrykty saksońskie w Siedmiogrodzie, oprócz siedmiu siedzib Seklerów (lub jednostek administracyjnych).

Hrabiowie posiadali także ważne zamki poza terytoriami pod ich zarządem, w tym ich siedzibę w Görgény (obecnie Gurghiu w Rumunii). Byli najwyższymi dowódcami wojsk seklerskich; ich kampanie wojskowe przeciwko Bułgarii i Złotej Hordzie zostały wspomniane w królewskich dokumentach i średniowiecznych kronikach. Hrabiowie przewodniczyli zgromadzeniom ogólnym zarówno poszczególnych miejsc Seklerów, jak i całej społeczności Seklerów. Rozpatrywali także apelacje od orzeczeń Sądu Najwyższego Ziemi Seklerów.

Od końca XIV wieku węgierscy monarchowie wyznaczyli dwóch lub trzech szlachciców, którzy wspólnie sprawowali urząd. Od 1440 r. co najmniej jeden z tych wspólników był również regularnie wojewodą Siedmiogrodu, ponieważ częste najazdy osmańskie na Siedmiogród wymagały centralizacji dowództwa wojskowego prowincji. Biura hrabiego i wojewody zostały w praktyce zjednoczone po 1467 r. Od końca XVI wieku książęta Siedmiogrodu (jako następcy wojewodów) również nazwali się hrabiami Seklerów. Po integracji księstwa z imperium Habsburgów na początku XVIII wieku tytuł był zawieszony, dopóki Maria Teresa nie przywróciła go na prośbę Seklerów. Ona i jej następcy na tronie węgierskim używali tego tytułu do 1918 roku.

Pochodzenie

Pochodzenie urzedu jest niejasne.[1] Mówiący po węgiersku Seklerzy byli „dobrze zorganizowaną społecznością wojowników” w średniowiecznym Królestwie Węgier.[2] Początkowo żyli w rozproszonych grupach wzdłuż granic królestwa[3]. W Siedmiogrodzie osiedlili się najpierw nad rzekami Kézd (Saschiz), Orbó (Gârbova) i Sebes (Sebeș)[3], ale wkrótce zaczęli migrować do najbardziej wysuniętego na wschód regionu prowincji, gdy zaczęli przybywać przodkowie Sasów Siedmiogrodzkich w roku 1150.[4]

Biskup Otto z Freising wspomniał, że „dwóch hrabiów” dowodziło łuczników w awangardzie armii węgierskiej w bitwie pod Fischa w 1146 r.[5][6] Węgierskie kroniki odnotowały, że Seklerzy i Pieczyngowie utworzyli w tej bitwie awangardę armii węgierskiej, dlatego raport biskupa może zawierać pierwsze odniesienie do hrabiego Seklerów, według Attili Zsoldos, Gyuli Kristó i innych historyków[5]. Z drugiej strony, jak podkreśla historyk Zoltán Kordé, XIII-wieczni książęta królewscy wspomnieli o innych urzędnikach królewskich, którzy rządzili grupami Seklerów, sugerując, że urząd nie został utworzony w poprzednim wieku.[6] Na przykład dokument królewski mówi o armii wojsk saskich, Wołochów, Seklerów i Pieczyngów walczących w Bułgarii pod dowództwem Joachima Türje, hrabiego Hermannstadt (obecnie Sybin w Rumunii), na początku 1210 r.[6]

Najwcześniejszy dokument królewski, w którym wzmiankowano „hrabiego i dowódcę Szeklera”, została wydany w 1235 r.[7][8] Odnosi się to do kampanii wojskowej rozpoczętej przeciwko Bułgarii w 1228 r. Urząd musiał więc istnieć najpóźniej w tym roku[7], ale hrabia nie był jedynym władcą wszystkich Seklerów przez kolejne dziesięciolecia[9]. Na przykład dokument Beli IV na Węgrzech odnosi się do hrabstwa Seklerów z Nagyváty w komiatcie Baranya[10]. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, został nazwany „hrabiem trzech klanów Seklerów”; ale dokładne znaczenie tytułu nie jest znane.[11]

Funkcje

Seklerowie zostali zorganizowani w specjalne jednostki administracyjne (pierwotnie znane jako „ziemie”, „dystrykty”, „społeczności” lub „uniwersytety”) w Siedmiogrodzie[12][13] Jednostki te znane były jako „siedziby” począwszy od drugiej połowy XIV wieku.[12][14] Ziemia Seklerów została podzielona na siedem miejsc.[2] Udvarhelyszék, Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék i Sepsiszék tworzyły ciągłe terytorium w południowo-wschodnim Siedmiogrodzie; Aranyosszék był położony poza nimi w regionie centralnym.[2][12]

Plik:Székely Land.PNG
Ziemia Seklerów (na niebiesko) w Siedmiogrodzie w Królestwi Węgier

Kompetencje hrabiów nie ograniczała się do Ziemi Seklerów[15]. Także saksoński okręg Mediasch (obecnie Mediaș w Rumunii) podlegał im, dopóki Zygmunt Luksemburski, król Węgier, uwolnił mieszkańców spod władzy hrabiów w 1402 r.[16][17] Hrabiowie byli niemal nieprzerwanie także władcami Sasów z Bistritz (dzisiejsza Bistrița w Rumunii) od 1320 r.[16] Dzielnica ta została przyznana [Jan Hunyady|Janowi Hunyadi]] przez króla Wegier Władysława V w 1453 r.[18] Sasi z Kronstadt i Burzenland (obecnie Brașov i Țara Bârsei w Rumunii) również podlegali jurysdykcji hrabiów od 1344 do połowy XV wieku[16].

Hrabiowie byli jednym z najważniejszych zaszczytów w Królestwie Węgier[16]. System honorów pozwalał wysokiemu urzędnikowi królestwa cieszyć się wszystkimi królewskimi dochodami związanymi z jego urzędem[19][20] Grzywny nałożone na obszarze Seklerów miały być zapłacone hrabiom[16]. Każda siedziba było również zobowiązana, aby dać konia nowemu hrabiemu podczas jego instalacji.[16] Hrabiowie otrzymali także królewskie dochody z terytoriów Saksonii podlegających ich jurysdykcji[16]. Jednak większość ich dochodów pochodziła z majątków związanych z zamkami królewskimi, które posiadali poza ziemią Seklerów[16][15] Hrabiowie zachowali prawo do posiadania tych królewskich zamków po tym, jak większość wysokich urzędników królestwa straciła takie prawa około 1402 r.[21] Hrabiowie odbywali często sądy w zamku Görgény w komitacie Torda (obecnie Gurghiu w Rumunii)[16][22] Zamek został po raz pierwszy wymieniony jako będący w posiadaniu hrabiów w 1358 r.[23] Został przyznany Hunyadiemu w 1453 r.[23] Zamek Höltövény w komitacie Alsó-Fehér (obecnie Hălchiu w Rumunii) został po raz pierwszy wymieniony jako honor hrabiowski w 1335 r.[24] Hrabiowie zajęli również zamki: Bran i Királykő (obecnie odpowiedni: zamek Bran i twierdza Oratea w Rumunii), które zostały wymienione wśród zamków posiadanych przez synów Hunyadiego w 1457 r.[25]

Hrabiowie byli najwyższymi dowódcami oddziałów Seklerów.Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref> Odpowiadali oni za regularny nadzór nad sprzętem wojskowym wojowników seklerskich[26]. Bogomer, pierwszy znany hrabia, został schwytany podczas kampanii wojskowej w Bułgarii w 1228 r.[26]. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, również mianował się dowódcą armii królewskiej stacjonującej między rzekami Rába i Rábca podczas kampanii przeciwko Austrii w 1336 r.[27]] Lackfi András|András Lackfi]] i jego oddziały Seklerów zadali miażdżącą porażkę Tatarom Złotej Hordy na początku lutego 1345 r.[28] Hrabiowie Michał Jakcs i Henryk Tamási pomagali węgierskim szlachcicom przeciwko zbuntowanym chłopom z Siedmiogrodu w 1437 i 1438 r.[29] Dowodzili armią Seklerów w pierwszej bitwie przeciwko chłopom pod Bábolną (obecnie Bobâlna w Rumunii) latem 1437 r.[29] Podpisali porozumienie między przywódcami szlachty, Sasów i Szeklerów, którzy 16 września ogłosili swój „Braterski Związek” przeciw wrogom[30].

Hrabiowie pełnili ważne funkcje sądownicze w landzie Székely i podlegających im okręgach saksońskich[26] [31] Kierowali zgromadzeniami ogólnymi każdej siedziby Szeklera i całej społeczności Szeklerów[16]. Taki zespół po raz pierwszy zarejestrowano w 1344 r.[14] Następnie zgromadzenia przekształciły się w ważne fora dla wymiaru sprawiedliwości[14][16] Lack Hermán był wymieniany jako „sędzia Székelys” w pierwszej połowie XIV wieku, co świadczy o tym, że hrabiowie uzyskali wówczas znaczną władzę sądowniczą[11] Średniowieczny system sądowniczy kraju Szeklera jest słabo udokumentowany [31] Dostępne dane sugerują, że sąd Udvarhelyszék był sądem apelacyjnym, rozpatrującym apelacje od orzeczeń sądów innych miejsc [31]. Hrabia rozpoznał apelacje od orzeczeń sądu w Udvarhelyszék [31]. Sądom w siedzibach początkowo przewodniczyli wybrani urzędnicy, sędzia miejscowy i kapitan[14] [32] Nowi urzędnicy, znani jako sędziowie królewscy, pojawiają się w źródłach w 1420 r.[14] Mianowani przez hrabiego sędziowie królewscy nadzorowali działalność wybranych urzędników[14] [33] 

The counts had important judicial functions in Székely Land and the Saxon districts subject to them.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They headed the general assemblies of each Székely seat and the entire Székely community.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Such an assembly was first recorded in 1344.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the assemblies developed into important forums for the administration of justice.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lack Hermán was mentioned as the "judge of the Székelys" in the first half of the 14th century, evidencing that the counts had acquired significant judicial authority by that time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The medieval judicial system of Székely Land is poorly documented.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Available data suggests that the court of Udvarhelyszék was an appellate court, hearing appeals of the decisions of the courts of other seats.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Appeals of the decisions of the court of Udvarhelyszék were heard by the count.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The courts of justice in the seats were initially presided over by elected officials, the seat judge, and the captain.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} New officials, known as royal judges, appear in the sources in the 1420s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Appointed by the count, royal judges supervised the activities of the elected officials.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Monarchs and counts

Plik:BV-II-m-A-11610.01 – 07.jpg
Törcsvár (now Bran Castle in Romania), a fortress held outside Székely Land by the counts

Powiaty reprezentowały królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji[26] [34] i były niezależne od wojewodów Transylwanii][15] Rozdzielenie dwóch biur pomogło zachować specjalny status prawny Székelys [35]. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Székely'ego na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody[26] [36] Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wielkich oficerów w królewskich czarterach][15]. 

The counts represented the kings of Hungary in the territories under their jurisdiction{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and were independent of the voivodes of Transylvania.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This separation of the two offices helped preserve the Székelys' special legal status.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, the kings never appointed a Székely to the office, which they tended to give to a kinsman of the voivode.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts were regarded as barons of the realm, although they were not listed among the great officers in royal charters.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Władysław Kán przejął kontrolę nad całą Transylwanią po śmierci Andrzeja III na Węgrzech w 1301 r.[8] W trakcie interregnum Khan uzurpował sobie również administrację Ziemi Szeklera[8]. Władze królewskie przywrócono dopiero po jego śmierci około 1315 r.[8] W tym roku węgierski Karol I sprawił, że bracia Thomas i Stephen Losonci się liczą[8]. Ich następca, Simon Kacsics, został zwolniony w 1327 lub 1328 r., Ponieważ popełnił „poważne przestępstwa”, zgodnie z jednoczesnym przywilejem królewskim[8]. Następnie Lackfis prawie nieprzerwanie sprawował urząd przez około 50 lat [37] [38] 

Ladislaus Kán took control of the whole of Transylvania after the death of Andrew III of Hungary in 1301.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the ensuing interregnum, Kán also usurped the administration of Székely Land.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Royal authority was restored only after his death in about 1315.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In that year, Charles I of Hungary made the brothers Thomas and Stephen Losonci counts.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Their successor, Simon Kacsics, was dismissed in 1327 or 1328, because he had committed "serious crimes", according to a contemporaneous royal charter.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the office was almost continuously held by the Lackfis for about 50 years.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Lackfis i ich bezpośredni następcy byli lojalnymi zwolennikami królów[11], ale Zygmunt Luksemburski mianował do urzędu bliskich sojuszników Jana Kanizsai, arcybiskupa Esztergoma, za pomoc w przejęciu tronu w 1387 r.[11] Zygmunt umocnił swoją pozycję po tym, jak ukarał bunt Kanizsai i jego sojuszników w 1403 r.[11] Następnie regularnie mianował dwóch szlachciców, którzy wspólnie sprawują urząd[11]. Piętnastowieczne hrabstwa rzadko odwiedzały Siedmiogród, a ich zastępcy, wicehrabiowie, przejmowali większość swoich obowiązków[11]. Istnienie nowych urzędników (zwanych „gubernatorami”, „kapitanami” lub „najwyższymi kapitanami Szeklerów”) wśród Szeklerów w tym okresie jest również udokumentowane, ale ich obowiązków nie można ustalić[11]. 

The Lackfis and their immediate successors were the kings' loyal supporters,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but Sigismund of Luxemburg appointed close allies of John Kanizsai, Archbishop of Esztergom, to the office, for helping him seize the throne in 1387.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sigismund strengthened his position after he punished a rebellion by Kanizsai and his allies in 1403.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, he regularly appointed two noblemen to jointly hold the office.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The 15th-century counts rarely visited Transylvania, and their deputies, the vice-counts, took over much of the performance of their duties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The existence of new officials (known as "governors", "captains", or "supreme captains of the Székelys") among the Székelys in this period is also documented, but their duties cannot be determined.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

End of the office

Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg
Maria Theresa, who started to style herself count of the Székelys at their request

Turcy dokonali serii plądrujących nalotów na Siedmiogród w latach 1420 i 1430, które doprowadziły do ​​lepszej koordynacji obrony prowincji [36]. Władysław I, wybrany w 1440 r. Na króla Węgier nad nieletnim Władysławem Pośmiertnym, postanowił scentralizować dowodzenie południową granicą Węgier [39]. Po tym, jak jego dwaj główni dowódcy wojskowi, John Hunyadi i Mikołaj Újlaki, unicestwili armię zwolenników Władysława na początku 1441 r., Władysław uczynił ich wspólnymi wojewodami Siedmiogrodu i hrabiów Szeklerów [39] [40]. To był pierwszy raz, gdy urząd wojewody i hrabiego dotyczył tych samych osób [41]. 

The Ottomans made a series of plundering raids against Transylvania in the 1420s and 1430s, which led to better coordination of the defense of the province.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Wladislas I, who was elected King of Hungary over the minor Ladislaus the Posthumous in 1440, decided to centralize the command of the southern border of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After his two principal military commanders, John Hunyadi and Nicholas Újlaki, annihilated the army of Ladislaus's supporters in early 1441, Wladislas made them joint voivodes of Transylvania and counts of the Székelys.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This was the first occasion that the offices of voivode and count were conferred upon the same persons.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Zjednoczenie dwóch biur trwało dekady [41]. Początkowo, w latach 1446–1467, dwóch lub trzech szlachciców było wspólnie wojewodami i hrabiami, a niektórzy z nich niekiedy sprawowali oba urzędy [41]. Oba urzędy zostały w praktyce zjednoczone po śmierci Jana Daróci w 1467 r. [41] [42] Następnie ta sama osoba została wojewodą i liczyła do 1504 r .; ponadto urzędy wicewojewody i wicehrabia również zostały zunifikowane[14] [43] Dekret z 1498 r. Nadal osobno zobowiązywał wojewodę i hrabię ​​do wzorowania wojsk; ale po 1507 r. nie wyznaczono osobnych zliczeń [43] 

The unification of the two offices lasted for decades.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Initially, between 1446 and 1467, two or three noblemen were jointly made voivodes and counts, and some of them occasionally held both offices.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The two offices were in practice united after the death of John Daróci in 1467.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the same person was made voivode and count until 1504; furthermore, the offices of vice-voivode and vice-count were also unified.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A decree of 1498 still separately obliged the voivode and the count to muster troops; but after 1507, no separate counts were appointed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Tytuł hrabiego był używany przez wojewodów, a później przez książąt Siedmiogrodu, przez prawie dwa stulecia [43]. Po integracji Księstwa Siedmiogrodu z imperium Habsburgów pod koniec XVII wieku monarchowie habsburscy nie nazwali się hrabstwem Szeklerów [43]. Tytuł został przywrócony na prośbę Székelysa przez Marię Teresę [43]. Następnie wszyscy królowie Węgier używali tego tytułu [43]. 

The title of count was continuously used by the voivodes, and later by the princes of Transylvania, for almost two centuries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After the integration of the Principality of Transylvania into the Habsburg Empire in the late 17th century, the Habsburg monarchs did not style themselves counts of the Székelys.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The title was revived at the Székelys' request by Maria Theresa.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, all kings of Hungary used the title.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

List of counts

See also

Źródła

  • C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). Magyarország világi archontológiája, 1458–1526, I. Főpapok és bárók [Świecka archontologia Węgier, 1458–1526, Volume I: Prałaci i baronowie]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-416-035-9.
  • Dörner, Anton E. (2005). "Transylvania between stability and crisis (1457–1541)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 299–348. ISBN 973-7784-04-9.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9.
  • Kordé, Zoltán (2013). A székely ispáni méltóság kezdeteiről [O powstaniu urzędu hrabiego Szeklerów]. W: Tüdős S., Kinga (red.). Kastélyok, udvarházak és lakóik a régi Székelyföldön. Székely Nemzeti Múzeum. str. 64–72. ISBN 978-973-0-15187-9.
  • Kordé, Zoltán (2016). "Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Żołnierze Seklerzy w źródłach pisanych]". W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum. pp. 168–180, 305–320. ISBN 978-606-739-040-7.
  • Kordé, Zoltán (2019). A székely ispáni méltóság története a kezdetektől 1467-ig [Historia godności hrabiego Szeklerów od początku do 1467 roku]. Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. ISBN 978-615-80398-7-1.
  • Kristó, Gyula (2003). Early Transylvania (895-1324). Lucidus Kiadó. ISBN 963-9465-12-7.
  • Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". W: Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (red.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 178–243. ISBN 963-05-6703-2.
  • Pop, Ioan-Aurel (2005). "Transylvania in the 14th century and the first half of the 15th century (1300–1456)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (red.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 246–298. ISBN 973-7784-04-9.
  • Stipta, István (1997). A magyar bírósági rendszer története [Historia systemu sądownictwa na Węgrzech]. Multiplex Media – Debrecen University Press. ISBN 963-04-9197-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Przypisy

  1. ↑ Kordé 2013, p. 64.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Engel 2001, p. 115.
  3. ↑ 3,0 3,1 Engel 2001, p. 116.
  4. ↑ Engel 2001, pp. 114, 117.
  5. ↑ 5,0 5,1 Zsoldos 2011, p. 239.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Kordé 2013, p. 66.
  7. ↑ 7,0 7,1 Kristó 2003, p. 133.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Kordé 2016, p. 175.
  9. ↑ ordé 2013, p. 69.
  10. ↑ Kordé 2013, p. 67.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 Kordé 2016, p. 176.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 Kordé 2016, p. 171.
  13. ↑ Pop 2005, p. 254.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 Pop 2005, p. 255.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Engel 1996, p. 192.
  16. ↑ 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 Kordé 2016, p. 174.
  17. ↑ Engel 2001, p. 114.
  18. ↑ Engel 2001, p. 293.
  19. ↑ Engel 2001, p. 151.
  20. ↑ Kontler 1999, p. 89.
  21. ↑ Engel 2001, p. 216.
  22. ↑ Dörner 2005, p. 307.
  23. ↑ 23,0 23,1 Engel 1996, p. 321.
  24. ↑ Engel 1996, p. 329.
  25. ↑ Engel 1996, p. 446.
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Kordé 2016, p. 173
  27. ↑ Kordé 2016, p. 311.
  28. ↑ Kordé 2016, p. 312.
  29. ↑ 29,0 29,1 Kordé 2016, p. 315.
  30. ↑ Kordé 2016, pp. 315–316.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Comes_Siculorum&oldid=41877”