Comes Siculorum: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 50: Linia 50:
 
Hrabiowie reprezentowali królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji<ref name="Kordé 2016, p. 173"/><ref>Dörner 2005, p. 306.</ref> i były niezależne od [[Wojewoda|wojewodów Siedmiogrodu]]<ref name="Engel 1996, p. 192"/> Rozdzielenie dwóch urzedów pomogło zachować specjalny status prawny Sekelrów<ref>Makkai 1994, p. 222.</ref>. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Seklera na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody<ref name="Kordé 2016, p. 173"/><ref name="Makkai 1994, p. 224">Makkai 1994, p. 224.</ref> Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wysokich urzednikach w królewskich dokumentach<ref name="Engel 1996, p. 192"/>.
 
Hrabiowie reprezentowali królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji<ref name="Kordé 2016, p. 173"/><ref>Dörner 2005, p. 306.</ref> i były niezależne od [[Wojewoda|wojewodów Siedmiogrodu]]<ref name="Engel 1996, p. 192"/> Rozdzielenie dwóch urzedów pomogło zachować specjalny status prawny Sekelrów<ref>Makkai 1994, p. 222.</ref>. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Seklera na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody<ref name="Kordé 2016, p. 173"/><ref name="Makkai 1994, p. 224">Makkai 1994, p. 224.</ref> Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wysokich urzednikach w królewskich dokumentach<ref name="Engel 1996, p. 192"/>.
  
−
[[Kán III. László|Władysław III Kán]] przejął kontrolę nad całym Siedmiogrodem po śmierci [[III. András|Andrzeja III]] na Węgrzech w 1301 r.<ref name="Kordé 2016, p. 175"/> W trakcie ''[[interregnum]]'' Kán uzurpował sobie również administrację Ziemi Seklerów<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Władze królewskie przywrócono dopiero po jego śmierci około 1315 r.<ref name="Kordé 2016, p. 175"/> W tym roku król [[Karol I]] sprawił, że liczą siejedynie bracia Losonci: [[Losonci Támas|Tomasz]] i [[Losonci István|Stefan]]<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Ich następca, [[Kacsics Simon|Szymon Kacsics]], został odwołany w 1327 lub 1328 r., ponieważ popełnił „poważne przestępstwa”, zgodnie z jednoczesnym przywilejem królewskim<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Następnie ród [[Lackfi]]ch prawie nieprzerwanie sprawował urząd przez około 50 lat<ref>Makkai 1994, p. 202.</ref><ref>Kordé 2016, pp. 175–176.</ref>
+
[[Kán III. László|Władysław III Kán]] przejął kontrolę nad całym Siedmiogrodem po śmierci [[III. András|Andrzeja III]] na Węgrzech w 1301 r.<ref name="Kordé 2016, p. 175"/> W trakcie ''[[interregnum]]'' Kán uzurpował sobie również administrację Ziemi Seklerów<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Władze królewskie przywrócono dopiero po jego śmierci około 1315 r.<ref name="Kordé 2016, p. 175"/> W tym roku król [[Karol I]] sprawił, że liczą siejedynie bracia Losonci: [[Losonci Tamás|Tomasz]] i [[Losonci István|Stefan]]<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Ich następca, [[Kacsics Simon|Szymon Kacsics]], został odwołany w 1327 lub 1328 r., ponieważ popełnił „poważne przestępstwa”, zgodnie z jednoczesnym przywilejem królewskim<ref name="Kordé 2016, p. 175"/>. Następnie ród [[Lackfi]]ch prawie nieprzerwanie sprawował urząd przez około 50 lat<ref>Makkai 1994, p. 202.</ref><ref>Kordé 2016, pp. 175–176.</ref>
  
 
Lackfi i ich bezpośredni następcy byli lojalnymi zwolennikami królów<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>, ale [[Zygmunt Luksemburski]] mianował do urzędu bliskich sojuszników [[Kanizsai János|Jana Kanizsaia]], [[arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]], za pomoc w przejęciu tronu w 1387 r.<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Zygmunt umocnił swoją pozycję po tym, jak ukarał bunt Kanizsaia i jego sojuszników w 1403 r.<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Następnie regularnie mianował dwóch szlachciców, którzy wspólnie sprawowali urząd<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>. Piętnastowiecznie hrabiowie rzadko odwiedzali Siedmiogród, a ich zastępcy, wicehrabiowie, przejmowali większość ich obowiązków<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>. Istnienie nowych urzędników (zwanych „gubernatorami”, „kapitanami” lub „najwyższymi kapitanami Seklerów”) wśród Seklerów w tym okresie jest również udokumentowane, ale ich obowiązków nie można ustalić<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>.
 
Lackfi i ich bezpośredni następcy byli lojalnymi zwolennikami królów<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>, ale [[Zygmunt Luksemburski]] mianował do urzędu bliskich sojuszników [[Kanizsai János|Jana Kanizsaia]], [[arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]], za pomoc w przejęciu tronu w 1387 r.<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Zygmunt umocnił swoją pozycję po tym, jak ukarał bunt Kanizsaia i jego sojuszników w 1403 r.<ref name="Kordé 2016, p. 176"/> Następnie regularnie mianował dwóch szlachciców, którzy wspólnie sprawowali urząd<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>. Piętnastowiecznie hrabiowie rzadko odwiedzali Siedmiogród, a ich zastępcy, wicehrabiowie, przejmowali większość ich obowiązków<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>. Istnienie nowych urzędników (zwanych „gubernatorami”, „kapitanami” lub „najwyższymi kapitanami Seklerów”) wśród Seklerów w tym okresie jest również udokumentowane, ale ich obowiązków nie można ustalić<ref name="Kordé 2016, p. 176"/>.

Wersja z 14:04, 19 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Lista Comes Siculorum

Comes Siculorum (pol. Hrabia Seklerów) – przywódca węgierskojęzycznych Seklerów w Siedmiogrodzie, w średniowiecznym Królestwie Węgier. Po raz pierwszy wspomniani w królewskich dokumentacj z XIII wieku, byli najwyższymi rangą urzędnikami królewskimi w Ziemi Seklerów. Od około 1320 r. Do drugiej połowy XV wieku w jurysdykcji hrabstwa były cztery dystrykty saksońskie w Siedmiogrodzie, oprócz siedmiu siedzib Seklerów (lub jednostek administracyjnych).

Hrabiowie posiadali także ważne zamki poza terytoriami pod ich zarządem, w tym ich siedzibę w Görgény (obecnie Gurghiu w Rumunii). Byli najwyższymi dowódcami wojsk seklerskich; ich kampanie wojskowe przeciwko Bułgarii i Złotej Hordzie zostały wspomniane w królewskich dokumentach i średniowiecznych kronikach. Hrabiowie przewodniczyli zgromadzeniom ogólnym zarówno poszczególnych miejsc Seklerów, jak i całej społeczności Seklerów. Rozpatrywali także apelacje od orzeczeń Sądu Najwyższego Ziemi Seklerów.

Od końca XIV wieku węgierscy monarchowie wyznaczyli dwóch lub trzech szlachciców, którzy wspólnie sprawowali urząd. Od 1440 r. co najmniej jeden z tych wspólników był również regularnie wojewodą Siedmiogrodu, ponieważ częste najazdy osmańskie na Siedmiogród wymagały centralizacji dowództwa wojskowego prowincji. Biura hrabiego i wojewody zostały w praktyce zjednoczone po 1467 r. Od końca XVI wieku książęta Siedmiogrodu (jako następcy wojewodów) również nazwali się hrabiami Seklerów. Po integracji księstwa z imperium Habsburgów na początku XVIII wieku tytuł był zawieszony, dopóki Maria Teresa nie przywróciła go na prośbę Seklerów. Ona i jej następcy na tronie węgierskim używali tego tytułu do 1918 roku.

Pochodzenie

Pochodzenie urzedu jest niejasne.[1] Mówiący po węgiersku Seklerzy byli „dobrze zorganizowaną społecznością wojowników” w średniowiecznym Królestwie Węgier.[2] Początkowo żyli w rozproszonych grupach wzdłuż granic królestwa[3]. W Siedmiogrodzie osiedlili się najpierw nad rzekami Kézd (Saschiz), Orbó (Gârbova) i Sebes (Sebeș)[3], ale wkrótce zaczęli migrować do najbardziej wysuniętego na wschód regionu prowincji, gdy zaczęli przybywać przodkowie Sasów Siedmiogrodzkich w roku 1150.[4]

Biskup Otto z Freising wspomniał, że „dwóch hrabiów” dowodziło łuczników w awangardzie armii węgierskiej w bitwie pod Fischa w 1146 r.[5][6] Węgierskie kroniki odnotowały, że Seklerzy i Pieczyngowie utworzyli w tej bitwie awangardę armii węgierskiej, dlatego raport biskupa może zawierać pierwsze odniesienie do hrabiego Seklerów, według Attili Zsoldos, Gyuli Kristó i innych historyków[5]. Z drugiej strony, jak podkreśla historyk Zoltán Kordé, XIII-wieczni książęta królewscy wspomnieli o innych urzędnikach królewskich, którzy rządzili grupami Seklerów, sugerując, że urząd nie został utworzony w poprzednim wieku.[6] Na przykład dokument królewski mówi o armii wojsk saskich, Wołochów, Seklerów i Pieczyngów walczących w Bułgarii pod dowództwem Joachima Türje, hrabiego Hermannstadt (obecnie Sybin w Rumunii), na początku 1210 r.[6]

Najwcześniejszy dokument królewski, w którym wzmiankowano „hrabiego i dowódcę Szeklera”, została wydany w 1235 r.[7][8] Odnosi się to do kampanii wojskowej rozpoczętej przeciwko Bułgarii w 1228 r. Urząd musiał więc istnieć najpóźniej w tym roku[7], ale hrabia nie był jedynym władcą wszystkich Seklerów przez kolejne dziesięciolecia[9]. Na przykład dokument Beli IV na Węgrzech odnosi się do hrabstwa Seklerów z Nagyváty w komiatcie Baranya[10]. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, został nazwany „hrabiem trzech klanów Seklerów”; ale dokładne znaczenie tytułu nie jest znane.[11]

Funkcje

Seklerowie zostali zorganizowani w specjalne jednostki administracyjne (pierwotnie znane jako „ziemie”, „dystrykty”, „społeczności” lub „uniwersytety”) w Siedmiogrodzie[12][13] Jednostki te znane były jako „siedziby” począwszy od drugiej połowy XIV wieku.[12][14] Ziemia Seklerów została podzielona na siedem miejsc.[2] Udvarhelyszék, Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék i Sepsiszék tworzyły ciągłe terytorium w południowo-wschodnim Siedmiogrodzie; Aranyosszék był położony poza nimi w regionie centralnym.[2][12]

Plik:Székely Land.PNG
Ziemia Seklerów (na niebiesko) w Siedmiogrodzie w Królestwi Węgier

Kompetencje hrabiów nie ograniczała się do Ziemi Seklerów[15]. Także saksoński okręg Mediasch (obecnie Mediaș w Rumunii) podlegał im, dopóki Zygmunt Luksemburski, król Węgier, uwolnił mieszkańców spod władzy hrabiów w 1402 r.[16][17] Hrabiowie byli niemal nieprzerwanie także władcami Sasów z Bistritz (dzisiejsza Bistrița w Rumunii) od 1320 r.[16] Dzielnica ta została przyznana [Jan Hunyady|Janowi Hunyadi]] przez króla Wegier Władysława V w 1453 r.[18] Sasi z Kronstadt i Burzenland (obecnie Brașov i Țara Bârsei w Rumunii) również podlegali jurysdykcji hrabiów od 1344 do połowy XV wieku[16].

Hrabiowie byli jednym z najważniejszych zaszczytów w Królestwie Węgier[16]. System honorów pozwalał wysokiemu urzędnikowi królestwa cieszyć się wszystkimi królewskimi dochodami związanymi z jego urzędem[19][20] Grzywny nałożone na obszarze Seklerów miały być zapłacone hrabiom[16]. Każda siedziba było również zobowiązana, aby dać konia nowemu hrabiemu podczas jego instalacji.[16] Hrabiowie otrzymali także królewskie dochody z terytoriów Saksonii podlegających ich jurysdykcji[16]. Jednak większość ich dochodów pochodziła z majątków związanych z zamkami królewskimi, które posiadali poza ziemią Seklerów[16][15] Hrabiowie zachowali prawo do posiadania tych królewskich zamków po tym, jak większość wysokich urzędników królestwa straciła takie prawa około 1402 r.[21] Hrabiowie odbywali często sądy w zamku Görgény w komitacie Torda (obecnie Gurghiu w Rumunii)[16][22] Zamek został po raz pierwszy wymieniony jako będący w posiadaniu hrabiów w 1358 r.[23] Został przyznany Hunyadiemu w 1453 r.[23] Zamek Höltövény w komitacie Alsó-Fehér (obecnie Hălchiu w Rumunii) został po raz pierwszy wymieniony jako honor hrabiowski w 1335 r.[24] Hrabiowie zajęli również zamki: Bran i Királykő (obecnie odpowiedni: zamek Bran i twierdza Oratea w Rumunii), które zostały wymienione wśród zamków posiadanych przez synów Hunyadiego w 1457 r.[25]

Hrabiowie byli najwyższymi dowódcami oddziałów Seklerów.[22][26] Odpowiadali oni za regularny nadzór nad sprzętem wojskowym wojowników seklerskich[26]. Bogomer, pierwszy znany hrabia, został schwytany podczas kampanii wojskowej w Bułgarii w 1228 r.[26]. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, również mianował się dowódcą armii królewskiej stacjonującej między rzekami Rába i Rábca podczas kampanii przeciwko Austrii w 1336 r.[27]] Lackfi András|András Lackfi]] i jego oddziały Seklerów zadali miażdżącą porażkę Tatarom Złotej Hordy na początku lutego 1345 r.[28] Hrabiowie Michał Jakcs i Henryk Tamási pomagali węgierskim szlachcicom przeciwko zbuntowanym chłopom z Siedmiogrodu w 1437 i 1438 r.[29] Dowodzili armią Seklerów w pierwszej bitwie przeciwko chłopom pod Bábolną (obecnie Bobâlna w Rumunii) latem 1437 r.[29] Podpisali porozumienie między przywódcami szlachty, Sasów i Szeklerów, którzy 16 września ogłosili swój „Braterski Związek” przeciw wrogom[30].

Hrabiowie pełnili ważne funkcje sądownicze w ziemi Seklerów i podlegających im okręgach saksońskich[26][31] Kierowali zgromadzeniami ogólnymi każdej siedziby Szeklera i całej społeczności Seklerów[16]. Taki zespół po raz pierwszy zarejestrowano w 1344 r.[14] Następnie zgromadzenia przekształciły się w ważne fora dla wymiaru sprawiedliwości[14][16] Lack Hermán był wymieniany jako „sędzia Székelys” w pierwszej połowie XIV wieku, co świadczy o tym, że hrabiowie uzyskali wówczas znaczną władzę sądowniczą[11] Średniowieczny system sądowniczy kraju Seklerów jest słabo udokumentowany[31] Dostępne dane sugerują, że sąd Udvarhelyszék był sądem apelacyjnym, rozpatrującym apelacje od orzeczeń sądów innych miejsc[31]. Hrabia rozpoznał apelacje od orzeczeń sądu w Udvarhelyszék[31]. Sądom w siedzibach początkowo przewodniczyli wybrani urzędnicy, sędzia miejscowy i kapitan[14][32] Nowi urzędnicy, znani jako sędziowie królewscy, pojawiają się w źródłach w 1420 r.[14] Mianowani przez hrabiego sędziowie królewscy nadzorowali działalność wybranych urzędników[14][33]

Monarchowie i hrabiowie

Plik:BV-II-m-A-11610.01 – 07.jpg
Törcsvár (obecnie Zamek Bran w Rumunii), twierdza utrzymywana poza Ziemią Seklerów przez hrabiów

Hrabiowie reprezentowali królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji[26][34] i były niezależne od wojewodów Siedmiogrodu[15] Rozdzielenie dwóch urzedów pomogło zachować specjalny status prawny Sekelrów[35]. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Seklera na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody[26][36] Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wysokich urzednikach w królewskich dokumentach[15].

Władysław III Kán przejął kontrolę nad całym Siedmiogrodem po śmierci Andrzeja III na Węgrzech w 1301 r.[8] W trakcie interregnum Kán uzurpował sobie również administrację Ziemi Seklerów[8]. Władze królewskie przywrócono dopiero po jego śmierci około 1315 r.[8] W tym roku król Karol I sprawił, że liczą siejedynie bracia Losonci: Tomasz i Stefan[8]. Ich następca, Szymon Kacsics, został odwołany w 1327 lub 1328 r., ponieważ popełnił „poważne przestępstwa”, zgodnie z jednoczesnym przywilejem królewskim[8]. Następnie ród Lackfich prawie nieprzerwanie sprawował urząd przez około 50 lat[37][38]

Lackfi i ich bezpośredni następcy byli lojalnymi zwolennikami królów[11], ale Zygmunt Luksemburski mianował do urzędu bliskich sojuszników Jana Kanizsaia, arcybiskupa Ostrzyhomia, za pomoc w przejęciu tronu w 1387 r.[11] Zygmunt umocnił swoją pozycję po tym, jak ukarał bunt Kanizsaia i jego sojuszników w 1403 r.[11] Następnie regularnie mianował dwóch szlachciców, którzy wspólnie sprawowali urząd[11]. Piętnastowiecznie hrabiowie rzadko odwiedzali Siedmiogród, a ich zastępcy, wicehrabiowie, przejmowali większość ich obowiązków[11]. Istnienie nowych urzędników (zwanych „gubernatorami”, „kapitanami” lub „najwyższymi kapitanami Seklerów”) wśród Seklerów w tym okresie jest również udokumentowane, ale ich obowiązków nie można ustalić[11].

Koniec urzędu

Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg
Maria Teresa, która na prośbę Seklerów zaczęła nazywać siebie również hrabią Seklerów

Turcy dokonali serii plądrujących nalotów na Siedmiogród w latach 1420 i 1430, które doprowadziły do ​​lepszej koordynacji obrony prowincji[36]. Władysław I, wybrany w 1440 r. Na króla Węgier nad nieletnim Władysławem Pośmiertnym, postanowił scentralizować dowodzenie południową granicą Węgier[39]. Po tym, jak jego dwaj główni dowódcy wojskowi, John Hunyadi i Mikołaj Újlaki, unicestwili armię zwolenników Władysława na początku 1441 r., Władysław uczynił ich wspólnymi wojewodami Siedmiogrodu i hrabiów Szeklerów[39][40]. To był pierwszy raz, gdy urząd wojewody i hrabiego dotyczył tych samych osób[41].

Połączenie dwóch biur trwało dekady[41]. Początkowo, w latach 1446–1467, dwóch lub trzech szlachciców było wspólnie wojewodami i hrabiami, a niektórzy z nich niekiedy sprawowali oba urzędy[41]. Oba urzędy zostały w praktyce zjednoczone po śmierci Jana Daróci w 1467 r.[41][42] Następnie ta sama osoba została wojewodą i hrabią do 1504 r.; ponadto urzędy wicewojewody i wicehrabia również zostały zunifikowane[14][43] Dekret z 1498 r. nadal osobno zobowiązywał wojewodę i hrabię ​​do bycie wzorem dla zołnierzy; ale po 1507 r. nie wyznaczono osobnych obowiązków.[43]

Tytuł hrabiego był używany przez wojewodów, a później przez książąt Siedmiogrodu, przez prawie dwa stulecia[43]. Po integracji Księstwa Siedmiogrodu z imperium Habsburgów pod koniec XVII wieku monarchowie habsburscy nie nazwali się hrabiami Seklerów[43]. Tytuł został przywrócony na prośbę Seklerów przez Marię Teresę[43]. Następnie wszyscy królowie Węgier używali tego tytułu[43].

List of counts

Zobacz także

Źródła

  • C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). Magyarország világi archontológiája, 1458–1526, I. Főpapok és bárók [Świecka archontologia Węgier, 1458–1526, Volume I: Prałaci i baronowie]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-416-035-9.
  • Dörner, Anton E. (2005). "Transylvania between stability and crisis (1457–1541)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 299–348. ISBN 973-7784-04-9.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9.
  • Kordé, Zoltán (2013). A székely ispáni méltóság kezdeteiről [O powstaniu urzędu hrabiego Szeklerów]. W: Tüdős S., Kinga (red.). Kastélyok, udvarházak és lakóik a régi Székelyföldön. Székely Nemzeti Múzeum. str. 64–72. ISBN 978-973-0-15187-9.
  • Kordé, Zoltán (2016). "Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Żołnierze Seklerzy w źródłach pisanych]". W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum. pp. 168–180, 305–320. ISBN 978-606-739-040-7.
  • Kordé, Zoltán (2019). A székely ispáni méltóság története a kezdetektől 1467-ig [Historia godności hrabiego Szeklerów od początku do 1467 roku]. Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. ISBN 978-615-80398-7-1.
  • Kristó, Gyula (2003). Early Transylvania (895-1324). Lucidus Kiadó. ISBN 963-9465-12-7.
  • Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". W: Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (red.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 178–243. ISBN 963-05-6703-2.
  • Pop, Ioan-Aurel (2005). "Transylvania in the 14th century and the first half of the 15th century (1300–1456)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (red.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 246–298. ISBN 973-7784-04-9.
  • Stipta, István (1997). A magyar bírósági rendszer története [Historia systemu sądownictwa na Węgrzech]. Multiplex Media – Debrecen University Press. ISBN 963-04-9197-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Przypisy

  1. ↑ Kordé 2013, p. 64.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Engel 2001, p. 115.
  3. ↑ 3,0 3,1 Engel 2001, p. 116.
  4. ↑ Engel 2001, pp. 114, 117.
  5. ↑ 5,0 5,1 Zsoldos 2011, p. 239.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Kordé 2013, p. 66.
  7. ↑ 7,0 7,1 Kristó 2003, p. 133.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Kordé 2016, p. 175.
  9. ↑ ordé 2013, p. 69.
  10. ↑ Kordé 2013, p. 67.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 Kordé 2016, p. 176.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 Kordé 2016, p. 171.
  13. ↑ Pop 2005, p. 254.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 Pop 2005, p. 255.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Engel 1996, p. 192.
  16. ↑ 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 Kordé 2016, p. 174.
  17. ↑ Engel 2001, p. 114.
  18. ↑ Engel 2001, p. 293.
  19. ↑ Engel 2001, p. 151.
  20. ↑ Kontler 1999, p. 89.
  21. ↑ Engel 2001, p. 216.
  22. ↑ 22,0 22,1 Dörner 2005, p. 307.
  23. ↑ 23,0 23,1 Engel 1996, p. 321.
  24. ↑ Engel 1996, p. 329.
  25. ↑ Engel 1996, p. 446.
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 26,5 Kordé 2016, p. 173.
  27. ↑ Kordé 2016, p. 311.
  28. ↑ Kordé 2016, p. 312.
  29. ↑ 29,0 29,1 Kordé 2016, p. 315.
  30. ↑ Kordé 2016, pp. 315–316.
  31. ↑ 31,0 31,1 31,2 31,3 Stipta 1997, p. 52.
  32. ↑ Kordé 2016, pp. 171–172.
  33. ↑ Makkai 1994, p. 236.
  34. ↑ Dörner 2005, p. 306.
  35. ↑ Makkai 1994, p. 222.
  36. ↑ 36,0 36,1 Makkai 1994, p. 224.
  37. ↑ Makkai 1994, p. 202.
  38. ↑ Kordé 2016, pp. 175–176.
  39. ↑ 39,0 39,1 Makkai 1994, p. 227.
  40. ↑ Engel 2001, pp. 282–283.
  41. ↑ 41,0 41,1 41,2 41,3 Kordé 2016, p. 177.
  42. ↑ Engel 2001, p. 309.
  43. ↑ 43,0 43,1 43,2 43,3 43,4 43,5 Kordé 2016, p. 178.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Comes_Siculorum&oldid=41902”