Magyar Nagyfejedelemség

Strona	Autorzy	Nota
[5]	[6]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Magyar Nagyfejedelemség (pol. Księstwo Węgier (principatum) lub Księstwo Węgier (ducatus) (: „Wielkie Księstwo Węgier”) było najwcześniej udokumentowanym państwem węgierskim w Kotlinie Karpackiej, założone 895 lub 896, po podboju Kotliny Karpackiej przez Madziarów w IX wieku. Węgrzy, lud pół-koczowniczy tworzący sojusz plemienny kierowany przez Arpada, przybyli z Etelköz, które było ich wcześniejszym księstwem na wschód od Karpat. W tym okresie potęga węgierskiego Wielkiego Księcia wydawała się maleć niezależnie od powodzenia węgierskich najazdów wojskowych w całej Europie. Terytoria plemienne, rządzone przez węgierskich watażków (wodzów), stały się pół-niezależnymi państewkami (np. domena Gyula Młodszego w Siedmiogrodzie). Terytoria te zostały ponownie zjednoczone dopiero pod rządami św. Stefana. Pół-koczownicza ludność węgierska przyjęła osiadłe życie. Społeczeństwo plemienne zmieniło się w społeczeństwo państwowym. Od drugiej połowy X wieku zaczęło się szerzyć chrześcijaństwo. Księstwo zostało zastąpione przez chrześcijańskie Królestwo Węgier w wyniku koronacji św. Stefana I w Esztergom w Boże Narodzenie 1000 r. (Alternatywną datą jest 1 stycznia 1001 r.). Węgierska historiografia nazywa cały okres od 896 do 1000 roku „wiekiem księstwa”. Nazwa Etnonim węgierskiego sojuszu plemiennego jest niepewny. Według jednego poglądu, zgodnie z opisem Anonymusa, federację nazwano „Hetumoger/Siedmiu Madziarów” („VII principales persone qui Hetumoger dicuntur”, „siedem książęcych osób zwanych Siedmioma Madziarami”), chociaż słowo „Madziarowie” prawdopodobnie pochodzi od imienia najsłynniejszego węgierskiego plemienia, zwanego Megyer. Plemienna nazwa „Megyer” stała się „Magyar”, odnosząc się do całego narodu węgierskiego. Źródła pisane nazywają Madziarów „Węgrami” przed podbiciem Kotliny Karpackiej, kiedy jeszcze mieszkali na stepach Europy Wschodniej (w 837 „Ungri” wspomniany przez Georgiusa Monachusa, w 862 „Ungri” w Annales Bertiniani, w 881 „Ungari” przez Annales ex Annalibus Iuvavensibus). We współczesnych źródłach bizantyjskich, pisanych w języku greckim, kraj ten był nazywany „zachodnimi Turkami”, w przeciwieństwie do Turków Wschodnich lub Chazarskich. Żydowski Chasdaj ibn Szaprut około 960 r. w liście do władcy Chazarów Józefa nazwał państwo „krajem Hungrinów”. Historia Tło A detail of the Arrival of the Hungarians, Árpád Feszty's and his assistants' vast (1800 m2) cyclorama, painted to celebrate the 1000th anniversary of the Magyar conquest of Hungary, now displayed at the Ópusztaszer National Heritage Park in Hungary Europe around 900 W przededniu przybycia Węgrów (Madziarów), około 895 r., terytorium Kotliny Karpackiej rządziły: Państwo wschodniofrankijskie, Pierwsze Carstwo Bułgarskie i Wielkie Morawy (państwo wasalne wschodnichFranków). Węgrzy posiadali dużą wiedzę o tym regionie, ponieważ byli często zatrudniani jako najemnicy przez okoliczne władze i prowadzili własne kampanie na tym obszarze przez dziesięciolecia. Obszar ten był słabo zaludniony od czasu zniszczenia przez Karola Wielkiego państwa Awarów w 803 r., a Madziarowie (Węgrzy) mogli poruszać się spokojnie i praktycznie bez sprzeciwu. Nowo zjednoczeni Węgrzy, na czele z Arpadem, osiedlili się w Kotlinie Karpackiej od 895 r. Księstwo Balatonu, wschodnio-frankijskie państwo wasalne na Zadunaju, zostało podbite podczas kampanii węgierskiej w kierunku Włoch około 899–900. Wielkie Morawy zostały unicestwione w latach 902-907, a ich część, dawne Księstwo Nitry, weszło w skład państwa węgierskiego. Południowo-wschodnie części Kotliny Karpackiej znajdowały się pod panowaniem Pierwszego Carstwa Bułgarskiego, ale Bułgarzy stracili dominację w wyniku podboju Węgier. Kontrola przed osadnictwem węgierskim terytorium Solitudo Avarorum (głównie północna część Wielkiej Niziny Węgierskiej), gdzie żyły resztki Awarów, nie została jeszcze w pełni wyjaśniona. Osiągnięcia wojskowe Węgierska inwazja na Europę Księstwo jako państwo wojownicze z nowo odkrytą potęgą militarną przeprowadzało energiczne najazdy, sięgające od Konstantynopola po środkową Hiszpanię. Trzy główne armie cesarskie Franków zostały ostatecznie pokonane przez Węgrów w latach 907–910. Węgrom udało się przedłużyć granicę de iure bawarsko-węgierską do rzeki Enns (do 955 r.), a księstwo nie było atakowane z tego kierunku przez 100 lat po bitwie pod Pressburgiem. Przerywane kampanie węgierskie trwały do ​​970 r., zle dwie klęski militarne w 955 (Lechowe Pole) i 970 (Arcadiopolis) oznaczały zmianę w ewolucji węgierskiego księstwa. Przejście Księstwo Węgier w 998 r Przejście od społeczeństwa hierarchicznego do społeczeństwa państwowego było jednym z najważniejszych wydarzeń w tym czasie. Początkowo Madziarowie prowadzili pół-koczowniczy tryb życia, uprawiając transhumancję: wędrowali wzdłuż rzeki między pastwiskami zimowymi i letnimi, znajdując wodę dla swojego inwentarza. Zgodnie z teorią Györffyego wywodzącą się z nazw miejsc, zimowe kwatery Arpada – wyraźnie po jego okupacji w Panonii w 900 roku – prawdopodobnie znajdowały się w „Árpádváros” (miasto Arpada), obecnie dzielnicy Pécs i jego letnich kwaterach – co potwierdził Anonymus byli na wyspie Csepel. Później, zgodnie z tą teorią, jego nowa letnia kwatera znajdowała się w Csallóköz, jednak dyskusyjna jest dokładna lokalizacja wczesnego centrum państwa. Według Gyuli Kristó ośrodek znajdował się między Dunajem a Cisą, ale znaleziska archeologiczne wskazują na lokalizację w regionie Górnej Cisy. De Administrando Imperio ("O zarządzaniu państwem") Konstantyna VII, napisane około 950 r., Próbuje precyzyjnie zdefiniować cały kraj Węgrów, czyli Tourkia. Konstantyn opisał dawnych mieszkańców Węgier (np. Morawian), opisał wczesne węgierskie osady i sąsiadów oraz zlokalizował węgierskie rzeki (Temes, Maros, Körös, Tisza, Tutisz). Konstantyn miał dużo większą wiedzę o wschodnich częściach Węgier; dlatego też według jednej teorii Tourkia nie oznaczała ziemi całej federacji, ale osadę plemienną, a źródłem opisu Węgier mógł być Gyula, którego plemię zaludniło pięć rzek około 950 roku. Według innej hipotezy, opartej głównie na opisie Konstantyna, Węgrzy zaczęli osiedlać zachodnie Węgry (Zadunaje) tak naprawdę dopiero po 950 roku, ponieważ wschodnia część kraju była bardziej przystosowana do koczowniczego trybu życia. Ze względu na zmienioną sytuację gospodarczą, niewystarczające pastwiska na utrzymanie koczowniczego społeczeństwa i niemożność poruszania się, pół-koczowniczy styl życia Węgier zaczął się zmieniać, a Madziarowie przyjęli osiadłe życie i zwrócili się ku rolnictwu. tej zmiany datuje się na VIII wiek. Społeczeństwo stało się bardziej jednorodne: miejscowa ludność słowiańska i inne połączyły się z Węgrami. Węgierscy przywódcy plemienni i ich klany założyli ufortyfikowane ośrodki w kraju, a później ich zamki stały się ośrodkami komitatów. Cały system wsi węgierskich rozwinął się w X wieku. Fajsz i Taksony, wielcy książęta Węgrów, rozpoczęli reformę struktury władzy. [41] [42] Po raz pierwszy zaprosili chrześcijańskich misjonarzy i zbudowali forty [41]. Taksony zlikwidował stare centrum księstwa węgierskiego (prawdopodobnie w Górnej Cisy) i szukał nowych w Székesfehérvár [42] i Esztergom. [43] Taksony przywrócił również dawną służbę wojskową, zmienił uzbrojenie armii i przeprowadził zorganizowane przesiedlenia ludności węgierskiej na dużą skalę. [42] Fajsz and Taksony, the Grand Princes of the Hungarians, began to reform the power structure. They invited Christian missionaries for the first time and built forts. Taksony abolished the old center of the Hungarian principality (possibly at Upper Tisza) and sought new ones at Székesfehérvár and Esztergom. Taksony also reintroduced the old style military service, changed the weaponry of the army, and implemented large-scale organized resettlements of the Hungarian population. Konsolidacja państwa węgierskiego rozpoczęła się za panowania Gézy [44]. Po bitwie pod Arcadiopolis Cesarstwo Bizantyjskie było głównym wrogiem Węgrów. [45] Ekspansja bizantyjska zagroziła Węgrom, ponieważ ujarzmione pierwsze imperium bułgarskie było w tym czasie sprzymierzone z Madziarami. [45] Sytuacja stała się trudniejsza dla księstwa, kiedy Cesarstwo Bizantyjskie i Święte Cesarstwo Rzymskie zawarły sojusz w 972 roku. [45] W 973 r. Dwunastu znamienitych posłów madziarskich, których prawdopodobnie mianował Géza, uczestniczyło w sejmie prowadzonym przez Ottona I, Świętego Cesarza Rzymskiego. Géza nawiązał bliskie stosunki z bawarskim dworem, zapraszając misjonarzy i poślubiając swojego syna Gisela, córkę księcia Henryka II. [40] Géza z dynastii Arpadów, wielki książę Węgrów, który rządził tylko częścią zjednoczonego terytorium, nominalny władca wszystkich siedmiu plemion Madziarów, zamierzał zintegrować Węgry z chrześcijańską Europą Zachodnią, odbudowując państwo zgodnie z zachodnim modelem politycznym i społecznym . Najstarszy syn Gézy, St Stephen (István, Stephen I Węgier) został pierwszym królem Węgier po pokonaniu swojego wuja Koppány, który również zasiadł na tronie. Zjednoczenia Węgier, fundamentu państwa chrześcijańskiego [46] i jego przekształcenia w europejską monarchię feudalną dokonał Stefan. The consolidation of the Hungarian state began during the reign of Géza. After the battle of Arcadiopolis, the Byzantine Empire was the main enemy of the Hungarians. The Byzantine expansion threatened the Hungarians, since the subjugated First Bulgarian Empire was allied with the Magyars at that time. The situation became more difficult for the principality when the Byzantine Empire and the Holy Roman Empire made an alliance in 972. In 973, twelve illustrious Magyar envoys, whom Géza had probably appointed, participated in the Diet held by Otto I, Holy Roman Emperor. Géza established close ties with the Bavarian court, inviting missionaries and marrying his son to Gisela, daughter of Duke Henry II. Géza of the Árpád dynasty, Grand Prince of the Hungarians, who ruled only part of the united territory, the nominal overlord of all seven Magyar tribes, intended to integrate Hungary into Christian Western Europe, rebuilding the state according to the Western political and social model. Géza's eldest son St Stephen (István, Stephen I of Hungary) became the first King of Hungary after defeating his uncle Koppány, who also claimed the throne. The unification of Hungary, the foundation of the Christian state and its transformation into a European feudal monarchy was accomplished by Stephen. Christianization Nowe państwo węgierskie znalazło się na granicy chrześcijaństwa. [40] Od drugiej połowy X wieku chrześcijaństwo rozkwitło, gdy przybyli z Niemiec misjonarze katoliccy. Pomiędzy 945 a 963 głównymi urzędnikami Księstwa (Gyula i Horka) zgodzili się przejść na chrześcijaństwo. [47] [48] The new Hungarian state was on the frontier of Christendom. From the second half of the 10th century, Christianity flourished as Catholic missionaries arrived from Germany. Between 945 and 963, the main office-holders of the Principality (the Gyula, and the Horka) agreed to convert to Christianity. W 973 r. Géza I i wszyscy jego domownicy zostali ochrzczeni, a cesarz Otton I zawarł formalny pokój; jednak pozostawał zasadniczo poganinem nawet po swoim chrzcie: [19] Géza był kształcony przez swojego ojca Taksony'ego jako pogański książę. [49] Pierwszy klasztor benedyktynów na Węgrzech został założony w 996 roku przez księcia Géza. Za panowania Gézy naród ostatecznie wyrzekł się koczowniczego trybu życia i w ciągu kilku dekad bitwy pod Lechfeld stał się królestwem chrześcijańskim. [19] In 973 Géza I and all his household were baptised, and a formal peace concluded with Emperor Otto I; however he remained essentially pagan even after his baptism: Géza had been educated by his father Taksony as a pagan prince. The first Hungarian Benedictine monastery was founded in 996 by Prince Géza. During Géza's reign, the nation conclusively renounced its nomadic way of life and within a few decades of the battle of Lechfeld became a Christian kingdom. Organization of the state Aż do 907 (lub 904) państwo węgierskie znajdowało się pod wspólnym rządem (być może przejętym od Chazarów). Królestwo zostało podzielone między króla sakralnego (niektóre źródła podają tytuły „książę” [50] lub „khan” [51]) lub Kende i przywódcę wojskowego, czyli gyula. Nie wiadomo, która z dwóch ról została przypisana Árpádowi, a którą Kurszánowi.Szablonowi: Potrzebne źródło Możliwe, że po śmierci Kende Kurszána podział ten ustał i Árpád został jedynym władcą księstwa. Bizantyjski Konstantyn Porfirogenetos zwany Árpád „ho megas Tourkias archon” (wielki książę Tourkias) [52] i wszyscy książęta z X wieku, którzy rządzili krajem, posiadali ten tytuł. [5] Według starszeństwa Agnatic najstarsze członki klanu rządzącego odziedziczyli księstwo. Wielcy książęta węgierscy prawdopodobnie nie mieli nadrzędnej władzy, ponieważ podczas wypraw wojennych na zachód i południe początkowo silna [53] władza książęca zmalała. [52] Ponadto zapisy nie odnoszą się do Wielkich Książąt w pierwszej połowie X wieku, z wyjątkiem jednego przypadku, w którym wspominają o Taksony jako „księciu Węgier” (Taxis-dux, dux Tocsun) w 947 roku. [52] Rola dowódców wojskowych (Bulcsú, Lél) stała się bardziej znacząca. [52] Książęta z dynastii Arpadów nosili imiona tureckie, podobnie jak większość plemion węgierskich. [14] Until 907 (or 904), the Hungarian state was under joint rule (perhaps adopted from the Khazars). The kingship had been divided between the sacral king (some sources report the titles "prince" or "khan"), or Kende, and the military leader, or gyula. It is not known which of the two roles were assigned to Árpád and which to Kurszán.Szablon:Citation needed Possibly, after the Kende Kurszán's death, this division ceased and Árpád became the sole ruler of the principality. The Byzantine Constantine Porphyrogennetos called Árpád "ho megas Tourkias archon" (the great prince of Tourkia), and all of the 10th-century princes who ruled the country held this title. According to the Agnatic seniority the oldest members of the ruling clan inherited the principality. The Grand Princes of Hungary probably did not hold superior power, because during the military campaigns to the west and to the south the initially strong princely power had decreased. Moreover, the records do not refer to Grand Princes in the first half of the 10th century, except in one case, where they mention Taksony as 'duke of Hungary' (Taxis-dux, dux Tocsun) in 947. The role of military leaders (Bulcsú, Lél) grew more significant. The princes of the Árpád dynasty bore Turkic names as did the majority of the Hungarian tribes. Titles Kende (w źródłach arabskich) lub megas archon (w źródłach bizantyjskich), rex (w źródłach łacińskich), Wielki Książę Węgrów (po 907 n.e.) Gyla lub djila ( gyula) lub magnus princeps (w źródłach zachodnich), dowódca wojskowy ( druga ranga), Wielki Książę Węgrów Horca , Kharkhas , sędzia (trzecia pozycja) Kende (in Arabic sources) or megas archon (in Byzantine sources), rex (in Latin sources), the Grand Prince of Hungarians (after 907 CE) Gyla or djila (gyula) or magnus princeps (in western sources), the military leader (second rank), the Grand Prince of Hungarians Horca, Kharkhas, the judge (third rank) Population There are various estimates of the size of the country's population in the 10th century, ranging from 250,000 to 1,500,000 in 900 AD. There is no archaeological evidence that the Hungarian nobles lived in castles in the 10th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Archaeology revealed only one fortified building dated to the late 9th century (the castle of Mosapurc).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Only excavations of 11th century buildings give certain evidence of castle building.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, the result of the excavations in Borsod may imply that the prelates and nobles lived in stone houses as early as the 10th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Muslim geographers mentioned that Hungarians lived in tents.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Beside tents, the common people lived in pit-dwellings, though there is archaeological proof of the appearance of more-roomed{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and wood-and-stone house types.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Dalsze teorie Niektórzy historycy uważają, że ludzie księcia Árpáda mówili po turecku, a Madziarowie byli w Zagłębiu od 680 roku. Ich głównym argumentem jest to, że cmentarze nowo przybyłych są zbyt małe, co wskazuje, że populacja nie była wystarczająco duża, aby uczynić Madziarskim językiem dominującym w Basen. Wydaje się jednak, że Árpád przewodził plemieniu Megyer i byłoby trudne, gdyby plemię Megyer mówiło po bułgarskim tureckim. Sablon: wyjaśnij Oczywiście w zasadzie wszystko może się zdarzyć w symbiozie. [55] Some historians believe that Prince Árpád's people spoke Turkic and the Magyars had been in the Basin since 680. Their main argument is that the newcomers' cemeteries are too small, indicating that the population wasn't big enough to make Magyar the dominant language in the Basin. However, it seems that Árpád led the Megyer tribe, and it would be tricky if the Megyer tribe would have spoken Bulgar Turkic.Szablon:Clarify Of course, in principle anything may happen in a symbiosis. Przypisy See also Álmos, Grand Prince of the Magyars Hungarian mythology Hunor and Magor List of Hungarian rulers Magyar tribes Old Hungarian alphabet Turul Drugorzędne źródła Balassa, Iván, wyd. (1997). Magyar Néprajz IV [Etnografia węgierska IV.]. Budapest: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-7325-3. Berend, Nora; Urbańczyk, Przemysław; Wiszewski, Przemysław (2013). Central Europe in the High Middle Ages: Bohemia, Hungary and Poland, c. 900-c. 1300 [Europa Środkowa w średniowieczu: Czechy, Węgry i Polska, ok.900-ok.1300]. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78156-5. Wolf, Mária; Takács, Miklós (2011). Sáncok, földvárak [Wały, roboty ziemne] aut. Wolf, A középkori falusias települések feltárása [Wykopaliska średniowiecznych osad wiejskich] aut. Takács". W: Müller, Róbert (wyd.). Régészeti Kézikönyv [Podręcznik archeologii]. Magyar Régész Szövetség. str. 209–248. ISBN 978-963-08-0860-6. Wolf, Mária (2008). A borsodi földvár (PDF). Művelődési Központ, Könyvtár és Múzeum, Edelény. ISBN 978-963-87047-3-3. Dalsze czytanie * Kozma, Gábor (Editor); et al. (grudzień 2011). "New Results of Cross-Border Co-operation" (PDF). The Department of Social Geography and Regional Development Planning of the University of Debrecen; et al. [dostęp:2012-06-02]. ISBN 9789638916730.