Magyar Nagyfejedelemség: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 137: Linia 137:
 
W 973 r. Gejza I i wszyscy jego domownicy zostali ochrzczeni, a cesarz Otton I zawarł formalny pokój; jednak Gejza pozostawał zasadniczo poganinem nawet po swoim chrzcie:<ref name='Lendvai'/> Géza był kształcony przez swojego ojca Taksonyego jako pogański książę.<ref>Ferenc Glatz, [https://books.google.com/books?ei=WqlnTrPyG8KEOvfR5MIL&ct=result&hl=en&id=FnXwAAAAMAAJ&dq=Magyarok+a+k%C3%A1rp%C3%A1t+medenc%C3%A9ben&q=pog%C3%A1ny+fejedelemnek#search_anchor Magyarok a Kárpát-medencében], Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat, 1988, str. 21</ref> Pierwszy klasztor benedyktynów na Węgrzech został założony w 996 roku przez księcia Gejzę. Za jego panowania naród ostatecznie wyrzekł się koczowniczego trybu życia i w ciągu kilku dekad [[Augsburgi csata|bitwy na Lechowy Polu]] stał się królestwem chrześcijańskim.<ref name='Lendvai'/>
 
W 973 r. Gejza I i wszyscy jego domownicy zostali ochrzczeni, a cesarz Otton I zawarł formalny pokój; jednak Gejza pozostawał zasadniczo poganinem nawet po swoim chrzcie:<ref name='Lendvai'/> Géza był kształcony przez swojego ojca Taksonyego jako pogański książę.<ref>Ferenc Glatz, [https://books.google.com/books?ei=WqlnTrPyG8KEOvfR5MIL&ct=result&hl=en&id=FnXwAAAAMAAJ&dq=Magyarok+a+k%C3%A1rp%C3%A1t+medenc%C3%A9ben&q=pog%C3%A1ny+fejedelemnek#search_anchor Magyarok a Kárpát-medencében], Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat, 1988, str. 21</ref> Pierwszy klasztor benedyktynów na Węgrzech został założony w 996 roku przez księcia Gejzę. Za jego panowania naród ostatecznie wyrzekł się koczowniczego trybu życia i w ciągu kilku dekad [[Augsburgi csata|bitwy na Lechowy Polu]] stał się królestwem chrześcijańskim.<ref name='Lendvai'/>
  
−
==Organization of the state==
+
== Organizacja państwa ==
  
−
Aż do 907 (lub 904) państwo węgierskie znajdowało się pod wspólnym rządem (być może przejętym od Chazarów). Królestwo zostało podzielone między króla sakralnego (niektóre źródła podają tytuły „książę” [50] lub „khan” [51]) lub Kende i przywódcę wojskowego, czyli gyula. Nie wiadomo, która z dwóch ról została przypisana Árpádowi, a którą Kurszánowi.Szablonowi: Potrzebne źródło Możliwe, że po śmierci Kende Kurszána podział ten ustał i Árpád został jedynym władcą księstwa. Bizantyjski Konstantyn Porfirogenetos zwany Árpád „ho megas Tourkias archon” (wielki książę Tourkias) [52] i wszyscy książęta z X wieku, którzy rządzili krajem, posiadali ten tytuł. [5] Według starszeństwa Agnatic najstarsze członki klanu rządzącego odziedziczyli księstwo. Wielcy książęta węgierscy prawdopodobnie nie mieli nadrzędnej władzy, ponieważ podczas wypraw wojennych na zachód i południe początkowo silna [53] władza książęca zmalała. [52] Ponadto zapisy nie odnoszą się do Wielkich Książąt w pierwszej połowie X wieku, z wyjątkiem jednego przypadku, w którym wspominają o Taksony jako „księciu Węgier” (Taxis-dux, dux Tocsun) w 947 roku. [52] Rola dowódców wojskowych (Bulcsú, Lél) stała się bardziej znacząca. [52] Książęta z dynastii Arpadów nosili imiona tureckie, podobnie jak większość plemion węgierskich. [14]
+
Aż do 907 (lub 904) państwo węgierskie znajdowało się pod wspólnym rządem (być może przejętym od Chazarów). Królestwo zostało podzielone między króla sakralnego (niektóre źródła podają tytuły „książę”<ref>Kevin Alan Brook, [https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC&pg=PA253&dq=Kende+sacral+prince&hl=en&ei=dEuVTu_xEsPS8gOa94m4Cw&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=6&ved=0CEMQ6wEwBQ#v=onepage&q=Kende%20sacral%20prince&f=false The Jews of Khazaria], Rowman & Littlefield, 2009, str. 253</ref> lub „chan”<ref name='Spinei'>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=R24jAQAAIAAJ&q=Kende+sacral+prince&dq=Kende+sacral+prince&hl=en&ei=dEuVTu_xEsPS8gOa94m4Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA The Great Migrations in the East and South East of Europe from the Ninth to the Thirteenth Century: Hungarians, Pechenegs and Uzes], Hakkert, 2006, str. 42</ref>) lub [[kende]] i przywódcę wojskowego, czyli [[gyula|gyulę]]. Nie wiadomo, która z dwóch ról została przypisana Arpadowi, a którą [[Kurszán]]owi.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Możliwe, że po śmierci kende Kurszána podział ten ustał i Arpad został jedynym władcą księstwa. Bizantyjski [[Konstantyn VII Porfirogeneta]] nazywa Arpada „''ho megas Tourkias archon''” (''wielki książę Tourkias'')<ref name='Reutel'/> i wszyscy książęta z X wieku, którzy rządzili krajem, posiadali ten tytuł.<ref name='University of József Attila'/> Zgodnie z zasadą [[Seniorat]]u księstwo odziedziczyli najstarsi członkowie klanu rządzącego. Najprawdopodobniej wielcy książęta węgierscy nie mieli pełni władzy, gdyż podczas wypraw wojennych na zachód i południe początkowo silni<ref> Według zasad ''[[seniorat]]u'' najstarsi członkowie klanu rządzącego dziedziczyli księstwo. Wielcy książęta węgierscy prawdopodobnie nie mieli nadrzędnej władzy, ponieważ podczas wypraw wojennych na zachód i południe początkowo silna [53] władza książęca zmalała.<ref name='Reutel'/> Ponadto zapisy nie odnoszą się do [[Książę|Wielkich Książąt]] w pierwszej połowie X wieku, z wyjątkiem jednego przypadku, w którym wspominają o Taksonym jako „księciu Węgier” (''Taxis-dux'', ''dux Tocsun'') w 947 roku. [52] Rola dowódców wojskowych ([[Bulcsú]], [[Lél]]) stała się bardziej znacząca.<ref name='Reutel'/> Książęta z dynastii Arpadów nosili imiona tureckie, podobnie jak większość plemion węgierskich.<ref name='Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae'>[https://books.google.com/books?id=kNkTAQAAMAAJ&q=%22age+of+principality%22+Arpad&dq=%22age+of+principality%22+Arpad&hl=en&ei=69eOTrrGB4qb0QWhh8EU&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 36] Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences), 1982, str. 419</ref>
  
−
<small><small><small><small>Until 907 (or 904), the Hungarian state was under joint rule (perhaps adopted from the [[Khazars]]). The kingship had been divided between the [[Sacred|sacral]] king (some sources report the titles "prince"<ref>Kevin Alan Brook, [https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC&pg=PA253&dq=Kende+sacral+prince&hl=en&ei=dEuVTu_xEsPS8gOa94m4Cw&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=6&ved=0CEMQ6wEwBQ#v=onepage&q=Kende%20sacral%20prince&f=false The Jews of Khazaria], Rowman & Littlefield, 2009, str. 253</ref> or "[[khan (title)|khan]]"<ref name='Spinei'>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=R24jAQAAIAAJ&q=Kende+sacral+prince&dq=Kende+sacral+prince&hl=en&ei=dEuVTu_xEsPS8gOa94m4Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA The Great Migrations in the East and South East of Europe from the Ninth to the Thirteenth Century: Hungarians, Pechenegs and Uzes], Hakkert, 2006, str. 42</ref>), or [[Kende]], and the military leader, or [[gyula (title)|gyula]]. It is not known which of the two roles were assigned to Árpád and which to [[Kurszán]].{{citation needed|date=September 2014}} Possibly, after the Kende Kurszán's death, this division ceased and [[Árpád]] became the sole ruler of the principality. The Byzantine [[Constantine Porphyrogennetos]] called Árpád "''ho megas Tourkias [[archon]]''" (the great prince of Tourkia),<ref name='Reutel'/> and all of the 10th-century princes who ruled the country held this title.<ref name='University of József Attila'/> According to the [[Agnatic seniority]] the oldest members of the ruling clan inherited the principality. The Grand Princes of Hungary probably did not hold superior power, because during the military campaigns to the west and to the south the initially strong<ref>Michael David Harkavy, [https://books.google.com/books?ei=OrSRTvDzF4iq8QPelIkh&ct=result&id=0uNZU_Wr6LwC&dq=The+new+Webster%27s+international+encyclopedia%3A+the+new+illustrated+reference+guide&q=strong%2C+centralized+state#search_anchor The new Webster's international encyclopedia: the new illustrated reference guide], Trident Press International, 1998, str. 70</ref> princely power had decreased.<ref name='Reutel'>Timothy Reuter, [https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=PA545&dq=taksony+947&hl=en&ei=0B5hTuWbGoOx8gPQ6-DfDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDEQ6AEwAjgK#v=onepage&q=taksony%20947&f=false The New Cambridge Medieval History: c. 900-c. 1024], Cambridge University Press, 1995, str. 543-545, {{ISBN|978-0-521-36447-8}}</ref> Moreover, the records do not refer to Grand Princes in the first half of the 10th century, except in one case, where they mention [[Taksony of Hungary|Taksony]] as 'duke of Hungary' (''Taxis-dux, dux Tocsun'') in 947.<ref name='Reutel'/> The role of military leaders (''[[Bulcsú]], [[Lél]]'') grew more significant.<ref name='Reutel'/> The princes of the [[Árpád dynasty]] bore [[Turkic languages|Turkic]] names as did the majority of the Hungarian tribes.<ref name='Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae'>[https://books.google.com/books?id=kNkTAQAAMAAJ&q=%22age+of+principality%22+Arpad&dq=%22age+of+principality%22+Arpad&hl=en&ei=69eOTrrGB4qb0QWhh8EU&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 36] Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences), 1982, str. 419</ref> </small></small></small></small>
+
Michael David Harkavy, [https://books.google.com/books?ei=OrSRTvDzF4iq8QPelIkh&ct=result&id=0uNZU_Wr6LwC&dq=The+new+Webster%27s+international+encyclopedia%3A+the+new+illustrated+reference+guide&q=strong%2C+centralized+state#search_anchor The new Webster's international encyclopedia: the new illustrated reference guide], Trident Press International, 1998, str. 70</ref> princely power had decreased.<ref name='Reutel'>Timothy Reuter, [https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=PA545&dq=taksony+947&hl=en&ei=0B5hTuWbGoOx8gPQ6-DfDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDEQ6AEwAjgK#v=onepage&q=taksony%20947&f=false The New Cambridge Medieval History: c. 900-c. 1024], Cambridge University Press, 1995, str. 543-545, {{ISBN|978-0-521-36447-8}}</ref> Moreover, the records do not refer to Grand Princes in the first half of the 10th century, except in one case, where they mention [[Taksony of Hungary|Taksony]] as 'duke of Hungary' (''Taxis-dux, dux Tocsun'') in 947.
  
 
===Titles===
 
===Titles===

Wersja z 12:05, 20 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Szablon:Infobox former country

Magyar Nagyfejedelemség (pol. Księstwo Węgier (principatum)[1][2][3][4][5][6][7] lub Księstwo Węgier (ducatus)[8][9] (: „Wielkie Księstwo Węgier”)[10] było najwcześniej udokumentowanym państwem węgierskim w Kotlinie Karpackiej, założone 895 lub 896[11][12][13][14][15], po podboju Kotliny Karpackiej przez Madziarów w IX wieku.

Węgrzy, lud pół-koczowniczy tworzący sojusz plemienny[13][16][17][18] kierowany przez Arpada, przybyli z Etelköz, które było ich wcześniejszym księstwem na wschód od Karpat.[19]

W tym okresie potęga węgierskiego Wielkiego Księcia wydawała się maleć niezależnie od powodzenia węgierskich najazdów wojskowych w całej Europie. Terytoria plemienne, rządzone przez węgierskich watażków (wodzów), stały się pół-niezależnymi państewkami (np. domena Gyula Młodszego w Siedmiogrodzie). Terytoria te zostały ponownie zjednoczone dopiero pod rządami św. Stefana. Pół-koczownicza ludność węgierska przyjęła osiadłe życie. Społeczeństwo plemienne zmieniło się w społeczeństwo państwowym. Od drugiej połowy X wieku zaczęło się szerzyć chrześcijaństwo. Księstwo zostało zastąpione przez chrześcijańskie Królestwo Węgier w wyniku koronacji św. Stefana I w Esztergom w Boże Narodzenie 1000 r. (Alternatywną datą jest 1 stycznia 1001 r.).[20][21][22]

Węgierska historiografia nazywa cały okres od 896 do 1000 roku „wiekiem księstwa”[14].

Nazwa

Etnonim węgierskiego sojuszu plemiennego jest niepewny. Według jednego poglądu, zgodnie z opisem Anonymusa, federację nazwano „Hetumoger/Siedmiu Madziarów” („VII principales persone qui Hetumoger dicuntur”, „siedem książęcych osób zwanych Siedmioma Madziarami”[23]), chociaż słowo „Madziarowie” prawdopodobnie pochodzi od imienia najsłynniejszego węgierskiego plemienia, zwanego Megyer. Plemienna nazwa „Megyer” stała się „Magyar”, odnosząc się do całego narodu węgierskiego.[24][25] Źródła pisane nazywają Madziarów „Węgrami” przed podbiciem Kotliny Karpackiej, kiedy jeszcze mieszkali na stepach Europy Wschodniej (w 837 „Ungri” wspomniany przez Georgiusa Monachusa, w 862 „Ungri” w Annales Bertiniani, w 881 „Ungari” przez Annales ex Annalibus Iuvavensibus).

We współczesnych źródłach bizantyjskich, pisanych w języku greckim, kraj ten był nazywany „zachodnimi Turkami”[26][27], w przeciwieństwie do Turków Wschodnich lub Chazarskich. Żydowski Chasdaj ibn Szaprut około 960 r. w liście do władcy Chazarów Józefa nazwał państwo „krajem Hungrinów”[28].

Historia

Tło

Plik:Arpadfeszty.jpg
A detail of the Arrival of the Hungarians, Árpád Feszty's and his assistants' vast (1800 m2) cyclorama, painted to celebrate the 1000th anniversary of the Magyar conquest of Hungary, now displayed at the Ópusztaszer National Heritage Park in Hungary
Plik:Europe around 900.jpg
Europe around 900

W przededniu przybycia Węgrów (Madziarów), około 895 r., terytorium Kotliny Karpackiej rządziły: Państwo wschodniofrankijskie, Pierwsze Carstwo Bułgarskie i Wielkie Morawy (państwo wasalne wschodnichFranków)[29]. Węgrzy posiadali dużą wiedzę o tym regionie, ponieważ byli często zatrudniani jako najemnicy przez okoliczne władze i prowadzili własne kampanie na tym obszarze przez dziesięciolecia.[30] Obszar ten był słabo zaludniony[3][31] od czasu zniszczenia przez Karola Wielkiego państwa Awarów w 803 r., a Madziarowie (Węgrzy) mogli poruszać się spokojnie i praktycznie bez sprzeciwu.[32]

Nowo zjednoczeni Węgrzy, na czele z Arpadem, osiedlili się w Kotlinie Karpackiej od 895 r. Księstwo Balatonu, wschodnio-frankijskie państwo wasalne na Zadunaju, zostało podbite podczas kampanii węgierskiej w kierunku Włoch około 899–900. Wielkie Morawy zostały unicestwione w latach 902-907, a ich część, dawne Księstwo Nitry, weszło w skład państwa węgierskiego. Południowo-wschodnie części Kotliny Karpackiej znajdowały się pod panowaniem Pierwszego Carstwa Bułgarskiego, ale Bułgarzy stracili dominację w wyniku podboju Węgier. Kontrola przed osadnictwem węgierskim terytorium Solitudo Avarorum (głównie północna część Wielkiej Niziny Węgierskiej), gdzie żyły resztki Awarów, nie została jeszcze w pełni wyjaśniona.

Osiągnięcia wojskowe

Węgierska inwazja na Europę

Księstwo jako państwo wojownicze[1] z nowo odkrytą potęgą militarną przeprowadzało energiczne najazdy, sięgające od Konstantynopola po środkową Hiszpanię. Trzy główne armie cesarskie Franków zostały ostatecznie pokonane przez Węgrów w latach 907–910[33].

Węgrom udało się przedłużyć granicę de iure bawarsko-węgierską do rzeki Enns (do 955 r.)[34], a księstwo nie było atakowane z tego kierunku przez 100 lat po bitwie pod Pressburgiem[21]. Przerywane kampanie węgierskie trwały do ​​970 r., zle dwie klęski militarne w 955 (Lechowe Pole) i 970 (Arcadiopolis) oznaczały zmianę w ewolucji węgierskiego księstwa[35].

Przejście

Plik:Europe map 998.PNG
Księstwo Węgier w 998 r

Przejście od społeczeństwa hierarchicznego do społeczeństwa państwowego było jednym z najważniejszych wydarzeń w tym czasie.[36] Początkowo Madziarowie prowadzili pół-koczowniczy tryb życia, uprawiając transhumancję: wędrowali wzdłuż rzeki między pastwiskami zimowymi i letnimi, znajdując wodę dla swojego inwentarza[37]. Zgodnie z teorią Györffyego[38] wywodzącą się z nazw miejsc, zimowe kwatery Arpada – wyraźnie po jego okupacji w Panonii w 900 roku – prawdopodobnie znajdowały się w „Árpádváros” (miasto Arpada), obecnie dzielnicy Pécs i jego letnich kwaterach – co potwierdził Anonymus byli na wyspie Csepel.[37] Później, zgodnie z tą teorią, jego nowa letnia kwatera znajdowała się w Csallóköz[37], jednak dyskusyjna jest dokładna lokalizacja wczesnego centrum państwa. Według Gyuli Kristó ośrodek znajdował się między Dunajem a Cisą[38], ale znaleziska archeologiczne wskazują na lokalizację w regionie Górnej Cisy[38].

De Administrando Imperio ("O zarządzaniu państwem") Konstantyna VII, napisane około 950 r., Próbuje precyzyjnie zdefiniować cały kraj Węgrów, czyli Tourkia.[39] Konstantyn opisał dawnych mieszkańców Węgier (np. Morawian), opisał wczesne węgierskie osady i sąsiadów oraz zlokalizował węgierskie rzeki (Temes, Maros, Körös, Tisza, Tutisz).[39] Konstantyn miał dużo większą wiedzę o wschodnich częściach Węgier; dlatego też według jednej teorii Tourkia nie oznaczała ziemi całej federacji, ale osadę plemienną, a źródłem opisu Węgier mógł być Gyula, którego plemię zaludniło pięć rzek około 950 roku.[39] Według innej hipotezy, opartej głównie na opisie Konstantyna, Węgrzy zaczęli osiedlać zachodnie Węgry (Zadunaje) tak naprawdę dopiero po 950 roku, ponieważ wschodnia część kraju była bardziej przystosowana do koczowniczego trybu życia[39].

Ze względu na zmienioną sytuację gospodarczą, niewystarczające pastwiska na utrzymanie koczowniczego społeczeństwa i niemożność poruszania się[40], pół-koczowniczy styl życia Węgier zaczął się zmieniać, a Madziarowie przyjęli osiadłe życie i zwrócili się ku rolnictwu[29]. tej zmiany datuje się na VIII wiek.[6] Społeczeństwo stało się bardziej jednorodne: miejscowa ludność słowiańska i inne połączyły się z Węgrami.[40] Węgierscy przywódcy plemienni i ich klany założyli ufortyfikowane ośrodki w kraju, a później ich zamki stały się ośrodkami komitatów.[32] Cały system wsi węgierskich rozwinął się w X wieku.[37]

Fajsz i Taksony, wielcy książęta Węgrów, rozpoczęli reformę struktury władzy.[41][42] Po raz pierwszy zaprosili chrześcijańskich misjonarzy i zbudowali forty[41]. Taksony zlikwidował stare centrum księstwa węgierskiego (prawdopodobnie nad Górną Cisą) i szukał nowych w Székesfehérvár[42] i Esztergom.[43] Taksony przywrócił również dawną służbę wojskową, zmienił uzbrojenie armii i przeprowadził zorganizowane przesiedlenia ludności węgierskiej na dużą skalę.[42]

Konsolidacja państwa węgierskiego rozpoczęła się za panowania Gejzy[44]. Po bitwie pod Arcadiopolis Cesarstwo Bizantyjskie było głównym wrogiem Węgrów.[45] Ekspansja bizantyjska zagroziła Węgrom, ponieważ ujarzmione pierwsze imperium bułgarskie było w tym czasie sprzymierzone z Madziarami.[45] Sytuacja stała się trudniejsza dla księstwa, gdy Cesarstwo Bizantyjskie i Święte Cesarstwo Rzymskie zawarły sojusz w 972 roku.[45] W 973 r. Dwunastu znamienitych posłów madziarskich, których prawdopodobnie mianował Gejza, uczestniczyło w sejmie prowadzonym przez Ottona I, Świętego Cesarza Rzymskiego. Gejza nawiązał bliskie stosunki z bawarskim dworem, zapraszając misjonarzy i żeniąc swojego syna z Gizelą, córką księcia Henryka II. Kłótnika[40] Gejza z dynastii Arpadów, wielki książę Węgrów, który rządził tylko częścią zjednoczonego terytorium, nominalny władca wszystkich siedmiu plemion Madziarów, zamierzał zintegrować Węgry z chrześcijańską Europą Zachodnią, odbudowując państwo zgodnie z zachodnim modelem politycznym i społecznym . Najstarszy syn Gejzy, Stefan został pierwszym królem Węgier po pokonaniu swojego wuja Koppányego, który również zasiadł na tronie. Zjednoczenia Węgier, fundamentu państwa chrześcijańskiego[46] i jego przekształcenia w europejską monarchię feudalną dokonał Stefan.

Christianization

Nowe państwo węgierskie znalazło się na granicy chrześcijaństwa.[40] Od drugiej połowy X wieku chrześcijaństwo rozkwitło, gdy przybyli z Niemiec misjonarze katoliccy. Pomiędzy 945 a 963 głównymi urzędnicy Księstwa (gyula i horka) zgodzili się przejść na chrześcijaństwo.[47][48]

W 973 r. Gejza I i wszyscy jego domownicy zostali ochrzczeni, a cesarz Otton I zawarł formalny pokój; jednak Gejza pozostawał zasadniczo poganinem nawet po swoim chrzcie:[19] Géza był kształcony przez swojego ojca Taksonyego jako pogański książę.[49] Pierwszy klasztor benedyktynów na Węgrzech został założony w 996 roku przez księcia Gejzę. Za jego panowania naród ostatecznie wyrzekł się koczowniczego trybu życia i w ciągu kilku dekad bitwy na Lechowy Polu stał się królestwem chrześcijańskim.[19]

Organizacja państwa

Aż do 907 (lub 904) państwo węgierskie znajdowało się pod wspólnym rządem (być może przejętym od Chazarów). Królestwo zostało podzielone między króla sakralnego (niektóre źródła podają tytuły „książę”[50] lub „chan”[51]) lub kende i przywódcę wojskowego, czyli gyulę. Nie wiadomo, która z dwóch ról została przypisana Arpadowi, a którą Kurszánowi.potrzebne źródło Możliwe, że po śmierci kende Kurszána podział ten ustał i Arpad został jedynym władcą księstwa. Bizantyjski Konstantyn VII Porfirogeneta nazywa Arpada „ho megas Tourkias archon” (wielki książę Tourkias)[52] i wszyscy książęta z X wieku, którzy rządzili krajem, posiadali ten tytuł.[5] Zgodnie z zasadą Senioratu księstwo odziedziczyli najstarsi członkowie klanu rządzącego. Najprawdopodobniej wielcy książęta węgierscy nie mieli pełni władzy, gdyż podczas wypraw wojennych na zachód i południe początkowo silniBłąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref>

Michael David Harkavy, The new Webster's international encyclopedia: the new illustrated reference guide, Trident Press International, 1998, str. 70</ref> princely power had decreased.[52] Moreover, the records do not refer to Grand Princes in the first half of the 10th century, except in one case, where they mention Taksony as 'duke of Hungary' (Taxis-dux, dux Tocsun) in 947.

Titles

  • Kende (w źródłach arabskich) lub megas archon (w źródłach bizantyjskich), rex (w źródłach łacińskich), Wielki Książę Węgrów (po 907 n.e.)
  • Gyla lub djila ( gyula) lub magnus princeps (w źródłach zachodnich), dowódca wojskowy [52] ( druga ranga), [52] Wielki Książę Węgrów [52]
  • Horca , Kharkhas , sędzia [53] (trzecia pozycja) [52]


  • Kende (in Arabic sources) or megas archon (in Byzantine sources), rex (in Latin sources), the Grand Prince of Hungarians (after 907 CE)
  • Gyla or djila (gyula) or magnus princeps (in western sources), the military leader[52] (second rank),[52] the Grand Prince of Hungarians[52]
  • Horca, Kharkhas, the judge[53] (third rank)[52]

Population

Szablon:See also 

There are various estimates of the size of the country's population in the 10th century, ranging from 250,000 to 1,500,000 in 900 AD. There is no archaeological evidence that the Hungarian nobles lived in castles in the 10th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Archaeology revealed only one fortified building dated to the late 9th century (the castle of Mosapurc).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Only excavations of 11th century buildings give certain evidence of castle building.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, the result of the excavations in Borsod may imply that the prelates and nobles lived in stone houses as early as the 10th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Muslim geographers mentioned that Hungarians lived in tents.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Beside tents, the common people lived in pit-dwellings, though there is archaeological proof of the appearance of more-roomed{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and wood-and-stone house types.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Dalsze teorie

Niektórzy historycy uważają, że ludzie księcia Árpáda mówili po turecku, a Madziarowie byli w Zagłębiu od 680 roku. Ich głównym argumentem jest to, że cmentarze nowo przybyłych są zbyt małe, co wskazuje, że populacja nie była wystarczająco duża, aby uczynić Madziarskim językiem dominującym w Basen. Wydaje się jednak, że Árpád przewodził plemieniu Megyer i byłoby trudne, gdyby plemię Megyer mówiło po bułgarskim tureckim. Sablon: wyjaśnij Oczywiście w zasadzie wszystko może się zdarzyć w symbiozie. [55] 

Some historians believe that Prince Árpád's people spoke Turkic and the Magyars had been in the Basin since 680. Their main argument is that the newcomers' cemeteries are too small, indicating that the population wasn't big enough to make Magyar the dominant language in the Basin. However, it seems that Árpád led the Megyer tribe, and it would be tricky if the Megyer tribe would have spoken Bulgar Turkic.Szablon:Clarify Of course, in principle anything may happen in a symbiosis.[54]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 S. Wise Bauer, The history of the medieval world: from the conversion of Constantine to the First Crusade, W. W. Norton & Company, 2010, str. 586
  2. ↑ George H. Hodos, The East-Central European region: an historical outline, Greenwood Publishing Group, 1999, str. 19
  3. ↑ 3,0 3,1 Alfried Wieczorek, Hans-Martin Hinz, Council of Europe. Art Exhibition, Europe's centre around AD 1000, Volume 1, Volume 1, Theiss, 2000, str. 363-372.
  4. ↑ Ferenc Glatz, Magyar Történelmi Társulat, Etudes historiques hongroises 1990: Environment and society in Hungary, Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, 1990, str. 10
  5. ↑ 5,0 5,1 Acta historica, Volumes 105-110, József Attila Tudom. Bölcs. Kar, 1998, str. 28
  6. ↑ 6,0 6,1 Antal Bartha, Hungarian society in the 9th and 10th centuries, Akadémiai Kiadó, 1975, str- 53-84, ISBN 978-963-05-0308-2.
  7. ↑ Oksana Buranbaeva, Vanja Mladineo, Culture and Customs of Hungary, ABC-CLIO, 2011, str. 19
  8. ↑ Colin Davies, The emergence of Western society: European history A.D. 300-1200, Macmillan, 1969, str. 181
  9. ↑ Jennifer Lawler, Encyclopedia of the Byzantine Empire, McFarland & Co., 2004, str.13
  10. ↑ Hadtörténelmi közlemények, Volume 114, Hadtörténeti Intézet és Múzeum, 2001, str. 131
  11. ↑ The encyclopedia Americana, Volume 14, Grolier Incorporated, 2002, str. 581
  12. ↑ Encyclopedia Americana, Volume 1, Scholastic Library Pub., 2006, str. 581
  13. ↑ 13,0 13,1 Louis Komzsik, Cycles of Time: From Infinity to Eternity, Trafford Publishing, 2011 str. 54
  14. ↑ 14,0 14,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae
  15. ↑ Zahava Szász Stessel, Wine and thorns in Tokay Valley: Jewish life in Hungary : the history of Abaújszántó, Fairleigh Dickinson Univ Press, 1995, str. 47
  16. ↑ Peter Linehan, Janet Laughland Nelson. 2001. str. 79
  17. ↑ Anatoly Michailovich Khazanov, André Wink. 2001. str. 103
  18. ↑ Lendvai. 2003. str. 15
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 Paul Lendvai, The Hungarians: a thousand years of victory in defeat, C. Hurst & Co. Publishers, 2003, str. 15-29, str. 533
  20. ↑ University of British Columbia. Committee for Medieval Studies, Studies in medieval and renaissance history, Committee for Medieval Studies, University of British Columbia, 1980, str. 159
  21. ↑ 21,0 21,1 Peter F. Sugar, Péter Hanák [1] A History of Hungary, Indiana University Press, 1994, pp 12-17
  22. ↑ Pál Engel, Tamás Pálosfalvi, Andrew Ayton, The Realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526, .B.Tauris, 2005, str. 27
  23. ↑ Gyula Decsy, A. J. Bodrogligeti, Ural-Altaische Jahrbücher, Volume 63, Otto Harrassowitz, 1991, p. 99
  24. ↑ György Balázs, Károly Szelényi, The Magyars: the birth of a European nation, Corvina, 1989, p. 8
  25. ↑ Alan W. Ertl, Toward an Understanding of Europe: A Political Economic Précis of Continental Integration, Universal-Publishers, 2008, p. 358
  26. ↑ Peter B. Golden, Nomads and their neighbours in the Russian steppe: Turks, Khazars and Qipchaqs, Ashgate/Variorum, 2003. "Tenth-century Byzantine sources, speaking in cultural more than ethnic terms, acknowledged a wide zone of diffusion by referring to the Khazar lands as 'Eastern Tourkia' and Hungary as 'Western Tourkia.'" Carter Vaughn Findley, The Turks in the World History Szablon:Webarchive, Oxford University Press, 2005, p. 51, citing Peter B. Golden, 'Imperial Ideology and the Sources of Political Unity Amongst the Pre-Činggisid Nomads of Western Eurasia,' Archivum Eurasiae Medii Aevi 2 (1982), 37–76.
  27. ↑ Carter V. Findley, The Turks in world history, Oxford University Press, 2005, p. 51
  28. ↑ Raphael Patai, The Jews of Hungary: History, Culture, Psychology, Wayne State University Press, 1996, p. 29,
  29. ↑ 29,0 29,1 Kirschbaum, Stanislav J. (1995). A History of Slovakia: The Struggle for Survival. New York: Palgrave Macmillan; St. Martin's Press. str. 26. ISBN 978-0-312-10403-0. [dostęp:2009-10-09]]. Cytowane: „Wielkie Morawy były wasalem germańskiego królestwa Franków i składały mu coroczny hołd."
  30. ↑ QUESTIONS OF THE AGE OF THE CONQUEST AND THE FOUNDATION OF THE HUNGARIAN STATE, In: NEW RESULTS OF CROSS-BORDER CO-OPERATION, The Department of Social Geography and Regional Development Planning of the University of Debrecen & Institute for Euroregional Studies „Jean Monnet” European Centre of Excellence], 2011, str. 12, ISBN 978-963-89167-3-0.
  31. ↑ Bryan Cartledge, Bryan Cartledge (Sir.), The will to survive: a history of Hungary, Timewell Press, 2006, str.6.
  32. ↑ 32,0 32,1 Dora Wiebenson, József Sisa, Pál Lövei, The architecture of historic Hungary, MIT Press, 1998, str. 11, ISBN 978-0-262-23192-3.
  33. ↑ Peter Heather, Empires and Barbarians: The Fall of Rome and the Birth of Europe, Pan Macmillan, 2012, str. 369, ISBN 9780199892266.
  34. ↑ Clifford Rogers, The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology, Volume 1, Oxford University Press, 2010, str. 292
  35. ↑ Oksana Buranbaeva [2] Culture and Customs of Hungary
  36. ↑ The New Hungarian quarterly, Volumes 31-32, Corvina Press, 1990, str. 140
  37. ↑ 37,0 37,1 37,2 37,3 Lajos Gubcsi, Hungary in the Carpathian Basin, MoD Zrínyi Media Ltd, 2011
  38. ↑ 38,0 38,1 38,2 Révész, László (marzec 1996). A honfoglaló magyarok Északkelet- Magyarországon. Új Holnap 41. Zarchiwizowano z oryginału 25 kwietnia 2012.
  39. ↑ 39,0 39,1 39,2 39,3 Günter Prinzing, Maciej Salamon, Byzanz und Ostmitteleuropa 950 - 1453: Beiträge einer table-ronde während des XIX. International Congress of Byzantine Studies, Copenhagen 1996, Otto Harrassowitz Verlag, 1999, str. 27-33.
  40. ↑ 40,0 40,1 40,2 40,3 Nóra Berend, At the gate of Christendom: Jews, Muslims, and "pagans" in medieval Hungary, c. 1000-c. 1300, Cambridge University Press, 2001, str. 19
  41. ↑ 41,0 41,1 László Kósa, István Soós, A companion to Hungarian studies, Akadémiai Kiadó, 1999, str. 113
  42. ↑ 42,0 42,1 42,2 Révész, László (20 December 2010). Hunok, Avarok, Magyarok (Huns, Avars, Magyars) (PDF). Hitel folyóirat (Magazine of Hitel). Zarchiwizowane z oryginału (PDF) 19 marca 2012.
  43. ↑ Révész, László (February 2008). A Felső-Tisza-vidék honfoglalás kori temetői. História (Magazyn historyczny).
  44. ↑ Stanislav J. Kirschbaum [3] A History of Slovakia: The Struggle for Survival
  45. ↑ 45,0 45,1 45,2 József Attila Tudományegyetem., Bölcsészettudományi Kar (University of József Attila), Acta historica, Volumes 92-98, 1991, str. 3
  46. ↑ Miklós Molnár [4] A Concise History of Hungary
  47. ↑ András Gerő, A magyar történelem vitatott személyiségei, Volume 3, Kossuth, 2004, str. 13, ISBN 978-963-09-4597-4.
  48. ↑ Mark Whittow, The making of Byzantium, 600-1025, University of California Press, 1996, str. 294
  49. ↑ Ferenc Glatz, Magyarok a Kárpát-medencében, Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat, 1988, str. 21
  50. ↑ Kevin Alan Brook, The Jews of Khazaria, Rowman & Littlefield, 2009, str. 253
  51. ↑ Victor Spinei, The Great Migrations in the East and South East of Europe from the Ninth to the Thirteenth Century: Hungarians, Pechenegs and Uzes, Hakkert, 2006, str. 42
  52. ↑ 52,0 52,1 52,2 52,3 52,4 52,5 52,6 52,7 52,8 52,9 Timothy Reuter, The New Cambridge Medieval History: c. 900-c. 1024, Cambridge University Press, 1995, str. 543-545,
  53. ↑ 53,0 53,1 András Róna-Tas, A honfoglaló magyar nép, Balassi Kiadó Budapest, 1997, Błąd rozszerzenia cite: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „Róna-Tas” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
  54. ↑ Proto-Magyar Texts from the middle of 1st Middle of 1st Millenium? or Are they published or not? B. Lukács, President of Matter Evolution Subcommittee of the HAS. H-1525 Bp. 114. Pf. 49., Budapest, Hungary.

See also

Szablon:Portal Szablon:Div col

Szablon:Div col end

Drugorzędne źródła

  • Balassa, Iván, wyd. (1997). Magyar Néprajz IV [Etnografia węgierska IV.]. Budapest: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-7325-3.
  • Berend, Nora; Urbańczyk, Przemysław; Wiszewski, Przemysław (2013). Central Europe in the High Middle Ages: Bohemia, Hungary and Poland, c. 900-c. 1300 [Europa Środkowa w średniowieczu: Czechy, Węgry i Polska, ok.900-ok.1300]. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78156-5.
  • Wolf, Mária; Takács, Miklós (2011). Sáncok, földvárak [Wały, roboty ziemne] aut. Wolf, A középkori falusias települések feltárása [Wykopaliska średniowiecznych osad wiejskich] aut. Takács". W: Müller, Róbert (wyd.). Régészeti Kézikönyv [Podręcznik archeologii]. Magyar Régész Szövetség. str. 209–248. ISBN 978-963-08-0860-6.
  • Wolf, Mária (2008). A borsodi földvár (PDF). Művelődési Központ, Könyvtár és Múzeum, Edelény. ISBN 978-963-87047-3-3.

Dalsze czytanie

  • * Kozma, Gábor (Editor); et al. (grudzień 2011). "New Results of Cross-Border Co-operation" (PDF). The Department of Social Geography and Regional Development Planning of the University of Debrecen; et al. [dostęp:2012-06-02]. ISBN 9789638916730.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Magyar_Nagyfejedelemség&oldid=41975”