Błogosławiona Salomea: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 33 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/ | + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C5%82ogos%C5%82awiona_Salomea |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title= | + | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C5%82ogos%C5%82awiona_Salomea&action=history |
|nota = polski | |nota = polski | ||
}} | }} | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Błogosławiona Salomea''', również '''''Salomea Piastówna''''' (* [[1211]]÷[[1212]] w [[Kraków|Krakowie]], † [[17 listopada]] [[1268]] w [[Skała (województwo małopolskie)|Skale]]) – [[Polacy|polska]] księżniczka, księżna [[Księstwo halicko-wołyńskie|halicka]], [[zakonnica]] w [[Zakon Świętej Klary|Zakonie Świętej Klary (klarysek)]], [[dziewictwo|dziewica]], pierwsza klaryska polskiej gałęzi tego zakonu oraz [[błogosławiony|błogosławiona]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]. | + | '''Błogosławiona Salomea''', również '''''Salomea Piastówna''''' (* [[1211]]÷[[1212]] w [[Kraków|Krakowie]], † [[17 listopada]] [[1268]] w [[Skała (województwo małopolskie)|Skale]]) – [[Polacy|polska]] księżniczka, księżna [[Księstwo halicko-wołyńskie|halicka]], [[zakonnica]] w [[Zakon Świętej Klary|Zakonie Świętej Klary (klarysek)]], [[dziewictwo|dziewica]], pierwsza klaryska polskiej gałęzi tego zakonu oraz [[błogosławiony|błogosławiona]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]. |
== Źródła historyczne == | == Źródła historyczne == | ||
| − | Głównym źródłem historycznym jest jej ''Żywot'' (łac. ''Vita sanctae Salomeae Reginae Haliciensis auctore Stanislao Franciscano'') autorstwa franciszkańskiego teologa br. Stanisława z XIII wieku, spisany około 1401 będący podstawą jej przyszłego procesu [[Beatyfikacja|beatyfikacyjnego]] | + | Głównym źródłem historycznym jest jej ''Żywot'' (łac. ''Vita sanctae Salomeae Reginae Haliciensis auctore Stanislao Franciscano'') autorstwa franciszkańskiego teologa br. Stanisława z XIII wieku, spisany około 1401 będący podstawą jej przyszłego procesu [[Beatyfikacja|beatyfikacyjnego]]<ref name=Kanior>Marian Kanior: Błogosławiona Salomea. W: ''Polscy święci''. red. Joachim Roman Bar. T. 11. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1987, str. 35–74.</ref>. Mówią o niej również inne przekazy średniowieczne: [[Kronika Dzierzwy|Kronika Mierzwy]], [[Kronika wielkopolska]] czy Roczniki Małopolskie<ref name=Kanior/>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
=== Okres dzieciństwa i młodości === | === Okres dzieciństwa i młodości === | ||
| − | Według jej łańcucha [[Genealogia|genealogicznego]] pochodziła z prostej linii [[Piastowie|piastowskiej]], której protoplastą rodu był [[Piast]], a następnie: [[Siemowit (książę Polan)|Siemowit]] | + | Według jej łańcucha [[Genealogia|genealogicznego]] pochodziła z prostej linii [[Piastowie|piastowskiej]], której protoplastą rodu był [[Piast]], a następnie: [[Siemowit (książę Polan)|Siemowit]] › [[Lestek]] › [[Siemomysł (książę Polan)|Siemomysł]] › [[Mieszko I]] › [[Bolesław I Chrobry]] › [[Mieszko II Lambert]] › [[Kazimierz I Odnowiciel]]. Salomea urodziła się w 1211 lub 1212 na [[Wawel]]u w Krakowie<ref>Kajetan Rajski: [http://www.pch24.pl/bl--salomea---ksiezna-i-klaryska,19258,i.html Bł. Salomea – księżna i klaryska]. W: ''Polonia Christiana'' [on-line]. pch24.pl, 2013-11-19. [dostęp 2017-05-04].</ref>, jako córka księcia małopolskiego [[Leszek Biały|Leszka Białego]] (syna [[Kazimierz II Sprawiedliwy|Kazimierza II Sprawiedliwego]]) z dynastii Piastów<ref>[http://genealogia.okiem.pl/genealogia.php?n=piast Furtki piastowskie]. W: ''Dynastia Piastów – strona rodzinna'' [on-line]. genealogia.okiem.pl. [dostęp 2017-05-06].</ref> i księżniczki [[Grzymisława (zm. 1258)|Grzymisławy Rurykowicz]], córki księcia łuckiego [[Ingwar Jarosławicz|Ingwara Jarosławicza]]<ref name=Kanior/><ref>[http://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/11-19a.php3 19 listopada. Błogosławiona Salomea, dziewica]. W: ''Internetowa Liturgia Godzin'' [on-line]. brewiarz.pl. [dostęp 2017-05-04].</ref>. Została [[Chrzest|ochrzczona]] przez biskupa krakowskiego [[Wincenty Kadłubek|Wincentego Kadłubka]], słynnego kronikarza dziejów Polski, późniejszego błogosławionego<ref>[http://www.regnumchristi.com.pl/index.php?mod=news&pa=1&nID=2081&ses=d4cc86e908a46b7ac22c07d98ea1251f Żywot błogosławionej Salomei, wdowy i klaryski, księżnej halickiej]. W: Regnum Christi [on-line]. regnumchristi.com.pl, 2017-01-07. [dostęp 2017-05-04].</ref>. |
| − | |||
| − | |||
| − | + | Dalsze jej losy stały się zależne od sytuacji politycznej, wymuszającej podjęcie odpowiedniej decyzji przez jej ojca Leszka. Sądzono wówczas, że koligacje rodzinne i zawierane w ten sposób małżeństwa pomiędzy rodzinami panujących są gwarantem pokoju pomiędzy sąsiadami i oddalają ewentualność konfliktu zbrojnego. Groźba najazdu węgierskiego stała się powodem zawarcia jesienią 1214 [[Traktat spiski|traktatu]] pomiędzy Leszkiem a królem węgierskim [[Andrzej II węgierski|Andrzejem II]] w [[Spisz]]u, na mocy którego miało być utworzone [[Księstwo halicko-wołyńskie|królestwo halickie]], na czele którego miał zasiadać syn króla [[Koloman Halicki]] zaślubiony przez córkę Leszka, Salomeę<ref name=Kanior/>. Początkowo rodzice jej zamierzali przeznaczyć ją do [[Życie konsekrowane|życia konsekrowanego]] (na zakonnicę), ale pod wpływem sytuacji politycznej i być może wpływu – jak przypuszczają historycy – możnowładców zmienili zdanie<ref name=Kanior/>. Po zawarciu układu spiskiego Andrzej II zwrócił się do papieża [[Innocenty III|Innocentego III]] z prośbą o upoważnienie [[Archidiecezja ostrzyhomsko-budapeszteńska|biskupa ostrzyhomskiego]] Johanesa von Merana do koronowania Kolomana na króla halickiego, który wyraził zgodę i w połowie 1215 nastąpiła jego koronacja<ref name=Kanior/>. Na skutek braku współdziałania militarnego Leszka i Andrzeja II w 1215 doszło jednak do zerwania tego układu<ref name=Kanior/>. Prowadzone później zatargi militarne przez jej ojca Leszka i sytuacja polityczna była powodem powrotu do koncepcji jego układu z Andrzejem II<ref name=Kanior/>. Kolejne takie porozumienie zawarto najprawdopodobniej w latach 1218–1219, którego potwierdzeniem miało być przybycie małoletniej Salomei na [[Węgry]] oraz jej zaręczyny, a następnie zawarcie małżeństwa z Kolomanem<ref name=Kanior/>. | |
| − | + | Prowadzona wówczas koalicja wojsk polskich i węgierskich doprowadziła wkrótce do wyparcia nieprzyjacielskich wojsk ruskich i zdobycia [[Halicz (miasto)|Halicza]] oraz przybycia tam pod koniec października 1219, 11-letniego Kolomana i zaręczonej z nim kilkuletniej Salomei<ref name=Kanior/>. Dwa lata później (1221) młoda para zmuszona była do opuszczenia Halicza wskutek najazdu i zwycięskiego kontrataku koalicji wojsk ruskich<ref name=Kanior/> Schronili się oni wówczas do halickiej, warownej cerkwi Maryi Panny, poddając się po kilku dniach księciu nowogrodzkiemu [[Mścisław II Udały|Mścisławowi Mścisławiczowi]], który wziął ich do niewoli na zamek najprawdopodobniej do Torczeska<ref name=Kanior/>. W wyniku prowadzonych rozmów pomiędzy Andrzejem II i Mścisławem doszło do porozumienia z końcem października 1221, w wyniku którego młoda para została uwolniona, rezygnując tym samym z tronu halickiego<ref name=Kanior/>. Po opuszczeniu Halicza młoda para udała się na dwór węgierski<ref name=Kanior/>. Około roku 1225 młoda para osiągnęła stosowny wiek do uroczystego potwierdzenia ich związku małżeńskiego<ref name=Kanior/>. Przy potwierdzeniu małżeństwa zawarto jednocześnie porozumienie odnośnie jej ślubu czystości, który był gwarantem jej dziewictwa<ref name=Kanior/>. | |
| − | + | Z przekazów źródłowych wynika, że prowadziła ona wówczas życie pełne umartwień, poświęcone rozmyślaniu, modlitwie, nocnym czuwaniom i praktykom postnym<ref name=Kanior/>. Zaczęła ona wówczas nosić na sobie [[Włosiennica|włosiennicę]], w celu praktyk pokutnych<ref name=Kanior/>. W 1226 starzejący się król Węgier Andrzej II sporządził testament, w którym mianował Kolomana jako rządcę [[Slawonia|Slawonii]], [[Dalmacja|Dalmacji]] i Kroacji (dzisiejsza [[Słowenia]], Dalmacja i [[Chorwacja]])<ref name=Kanior/><ref name=Siostry>[http://www.klaryski.pl/bl-salomea.php Błogosławiona Salomea (1211 lub 1212 – 1268)]. W: ''Siostry klaryski. Klasztor w Krakowie'' [on-line]. klaryski.pl. [dostęp 2017-05-04].</ref>. Młoda para wkrótce na przydzielonych ziemiach prowadziła skuteczną działalność [[Misja (religia)|misyjną]], sprowadzając tam zgromadzenia zakonne czy budując liczne kościoły<ref name=Kanior/>. | |
| − | W wyniku [[I najazd mongolski na Polskę|najazdu wojsk tatarskich na Europę w 1241]] i [[Bitwa na równinie Mohi|bitwy wojsk węgierskich z nimi na równinie Mohi nad rzeką Sajó]] został ranny od kilku strzał jej mąż Koloman, który w drugiej połowie czerwca 1241 zmarł na skutek odniesionych ran | + | W 1234, gdy urodziła się jej krewna [[Święta Kinga|Kinga]], późniejsza święta, zajęła się ona jej wychowaniem i formacją duchową<ref name=Kanior/>. Historycy przypuszczają, że miała ona jakiś wpływ na zawarcie małżeństwa Kingi i [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława V Wstydliwego]], kiedy przybyła z misją do [[Ostrzyhom]]ia, aby odebrać małoletnią Kingę, by przewieźć ją na dwór krakowski<ref name=Kanior/><ref>[http://www.klaryski.sacz.pl/www.klaryski.stary.sacz.pl/pl/25069/0/Tajne_poselstwo_bl._Salomei.html Tajne poselstwo Salomei. Czy błogosławiona Salomea wysłała potajemnie Kingę do Polski?]. W: ''Klasztor klarysek w Starym Sączu'' [on-line]. klaryski.sacz.pl. [dostęp 2017-05-04].</ref>. |
| + | |||
| + | W wyniku [[I najazd mongolski na Polskę|najazdu wojsk tatarskich na Europę w 1241]] i [[Bitwa na równinie Mohi|bitwy wojsk węgierskich z nimi na równinie Mohi nad rzeką Sajó]] został ranny od kilku strzał jej mąż Koloman, który w drugiej połowie czerwca 1241 zmarł na skutek odniesionych ran<ref name=Kanior/>. | ||
=== W zakonie sióstr klarysek === | === W zakonie sióstr klarysek === | ||
| − | [[Plik:PiotrowskiBlSalomea1837.JPG|thumb|240px|Bł. Salomea<br /> (mal. [[Maksymilian Piotrowski]] | + | [[Plik:PiotrowskiBlSalomea1837.JPG|thumb|240px|Bł. Salomea<br /> (mal. [[Maksymilian Piotrowski]] – 1837)]] |
| − | W maju 1243, będąc trzydziestoletnią wdową, Salomea przybyła do Krakowa, aby poświęcić się tam życiu duchowemu | + | W maju 1243, będąc trzydziestoletnią wdową, Salomea przybyła do Krakowa, aby poświęcić się tam życiu duchowemu<ref name=Kanior/>. W 1245 w [[Sandomierz]]u podczas I kapituły [[Zakon Braci Mniejszych|franciszkanów]] dokonano uroczystego aktu [[Obłóczyny|obłóczyn]], na którym otrzymała ona z rąk prowincjała czesko-polskiego o. Rajmunda OFMConv. [[habit]] klaryski oraz przyjęła [[Welon (ubiór)|welon]], który nałożył jej biskup krakowski [[Jan Prandota]], obierając w ten sposób dalszą drogę życia konsekrowanego<ref name=Kanior/>. Przypuszcza się, że będąc wcześniej w Slawonii przyjęła ona habit i regułę franciszkańską zostając [[III Zakon franciszkański|tercjarką]]<ref name=Kanior/>. Początkowo po obłóczynach przebywała ona najprawdopodobniej na dworze jej brata Bolesława Wstydliwego w Sandomierzu (drugim jego dworze po Krakowie), będąc w pobliżu klasztoru franciszkanów<ref name=Kanior/>. Wkrótce książę Bolesław ufundował w 1245 klasztor żeński w [[Zawichost|Zawichoście]] koło Sandomierza, sprowadzając klaryski z [[Praga|Pragi]] oraz osadzając tam Salomeę<ref name=Kanior/>. Ponadto ufundował on 18 kwietnia tegoż roku szpital św. Franciszka w Sandomierzu wraz z przynależnymi włościami i uposażeniami, których nadanie potwierdził papież [[Aleksander IV (papież)|Aleksander IV]] bullą z 2 sierpnia 1245<ref name=Kanior/>. Przywilej fundacyjny został potwierdzony przez Bolesława Wstydliwego 2 marca 1257 w [[Stary Korczyn|Korczynie]]<ref name=Kanior/>. |
| − | Z uwagi na potencjalne zagrożenie nieprzyjacielskimi najazdami [[Tatarzy|Tatarów]] klasztor został wkrótce przeniesiony (najprawdopodobniej w 1259) przez Bolesława w bezpieczniejsze miejsce | + | Z uwagi na potencjalne zagrożenie nieprzyjacielskimi najazdami [[Tatarzy|Tatarów]] klasztor został wkrótce przeniesiony (najprawdopodobniej w 1259) przez Bolesława w bezpieczniejsze miejsce – do [[Skała (województwo małopolskie)|Skały]] pod Krakowem, zwanej również Kamieniem Panny Maryi, przez wydanie stosownego dokumentu fundacyjnego 3 maja 1259, który potwierdził bullą z 6 sierpnia 1260 papież Aleksander IV<ref name=Kanior/>. 10 listopada 1267 Salomea dokonała lokacji Skały na [[Prawo średzkie|prawie średzkim]], której sołtysem został Dytmar Wolk<ref name=Kanior/>. |
| − | Latem, 30 sierpnia 1268 w obecności m.in. Bolesława Wstydliwego, biskupa krakowskiego [[Paweł z Przemankowa|Pawła z Przemankowa]] spisała w Skale swój testament przekazując na jego mocy wszystkie indywidualne dobra (majątki i ruchomości) na rzecz [[Opat|ksieni]] i całego konwentu sióstr klarysek, natomiast kosztowności (m.in. [[krzyż]]e, kielichy, szaty i obrazy) przekazała na rzecz imienniczki, swojej krewnej Salomei OSC, córki księcia mazowieckiego [[Konrad I mazowiecki|Konrada]], która była skalską klaryską | + | Latem, 30 sierpnia 1268 w obecności m.in. Bolesława Wstydliwego, biskupa krakowskiego [[Paweł z Przemankowa|Pawła z Przemankowa]] spisała w Skale swój testament przekazując na jego mocy wszystkie indywidualne dobra (majątki i ruchomości) na rzecz [[Opat|ksieni]] i całego konwentu sióstr klarysek, natomiast kosztowności (m.in. [[krzyż]]e, kielichy, szaty i obrazy) przekazała na rzecz imienniczki, swojej krewnej Salomei OSC, córki księcia mazowieckiego [[Konrad I mazowiecki|Konrada]], która była skalską klaryską<ref name=Kanior/>. Księgozbiór (m.in. księgi, [[graduał]]y) ofiarowała pod opiekę swemu lektorowi Borzysławowi<ref name=Kanior/>. Zmarła wkrótce w klasztorze w Skale 17 listopada tegoż roku (podawana jest też data 3 lub 10 listopada)<ref name=Kanior/>. Ciało zmarłej umieszczono na [[Katafalk|marach]], które przez osiem dni wystawiono w chórze klasztornym, a następnie pochowano je początkowo w klasztornym grobie ziemnym. 22 maja lub 21 czerwca 1269 zwłoki jej zostały uroczyście przeniesione ze Skały do Krakowa (z udziałem m.in. Kingi) i umieszczone w środku [[Bazylika św. Franciszka z Asyżu w Krakowie|kościoła franciszkanów]], pod posadzką w specjalnej krypcie<ref name=Kanior/>. |
== Tablica przodków == | == Tablica przodków == | ||
| − | {| class=wikitable cellspacing="1" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size: | + | {| class=wikitable cellspacing="1" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:70%; line-height:1.2em" |
|- | |- | ||
| − | |colspan=17 bgcolor=#DCDCDC align=center|[[Plik:POL Przemysł II 1295 COA.svg|25px]] '''Tablica rodowodowa''' | + | |colspan=17 bgcolor=#DCDCDC align=center|[[Plik:POL Przemysł II 1295 COA.svg|25px]] '''Tablica rodowodowa'''<ref>[https://www.geni.com/people/Salomea-Piast%C3%B3wna/6000000001501029760 Salomea Piastówna]. geni.com. [dostęp 2018-01-03].</ref> |
|- | |- | ||
| − | |width= | + | |width=8% align=center|'''Prapradziadkowie'''||width=8% align=center| [[Władysław I Herman]]<br>książę Polski<br />(1043–4.06.1102)<br />[[Judyta Przemyślidka (zm. 1086)|Judyta Przemyślidka]], księżna Polski<br />(1057–25.12.1086) ||width=8% align=center| Henryk, hrabia Bergu<br />(1073–24.09.1122)<br />Adelajda von Vohburg<br />(1075–1.12.1125) ||width=8% align=center| [[Luitpold Znojemski]]<br>książę znojemski<br />(1072–15.03.1112)<br />Ida Babenberg<br />(1076–1115) ||width=8% align=center| [[Urosz I Wukanowicz]], władca Raszki<br />(1072–1162)<br />Anna Diogenissa<br />(1074–1145) ||width=8% align=center| [[Izjasław II Pantelejmon]], wielki książę kijowski<br />(1097–13.11.1154)<br />Agnieszka Liubava, księżniczka niemiecka<br />(1107–1151) ||width=8% align=center| [[Władysław II Przemyślida]], książę i król Czech<br />(1110–18.01.1174)<br />[[Gertruda Babenberg (zm. 1150)|Gertruda Babenberg]], księżniczka austriacka<br />(23.02.1119–4.08.1150) ||width=8% align=center| ? ||width=8% align=center| ? |
|- bgcolor=#F5F5F5 | |- bgcolor=#F5F5F5 | ||
|align=center|'''Pradziadkowie'''||colspan=2 align=center| [[Bolesław III Krzywousty]], książę Polski<br />(20.08.1085–28.10.1138)<br />[[Salomea z Bergu]], księżna Polski<br />(1093–27.07.1144) ||colspan=2 align=center| [[Konrad II Znojemski]], książę znojemski<br />(1097–1161)<br />[[Maria serbska]], księżniczka serbska<br />(1104–1189) ||colspan=2 align=center| [[Jarosław Izjasławicz]], książę kijowski<br />(1132–1180)<br />Gertruda, księżniczka czeska<br />(1149–?) || colspan="2" align="center" | ? | |align=center|'''Pradziadkowie'''||colspan=2 align=center| [[Bolesław III Krzywousty]], książę Polski<br />(20.08.1085–28.10.1138)<br />[[Salomea z Bergu]], księżna Polski<br />(1093–27.07.1144) ||colspan=2 align=center| [[Konrad II Znojemski]], książę znojemski<br />(1097–1161)<br />[[Maria serbska]], księżniczka serbska<br />(1104–1189) ||colspan=2 align=center| [[Jarosław Izjasławicz]], książę kijowski<br />(1132–1180)<br />Gertruda, księżniczka czeska<br />(1149–?) || colspan="2" align="center" | ? | ||
| Linia 61: | Linia 61: | ||
== Proces beatyfikacyjny == | == Proces beatyfikacyjny == | ||
[[Plik:Salomea.jpeg|thumb|240px|Bł. Salomea według [[Jan Matejko|Jana Matejki]] (1886).]] | [[Plik:Salomea.jpeg|thumb|240px|Bł. Salomea według [[Jan Matejko|Jana Matejki]] (1886).]] | ||
| − | Początkowo jej [[Kult świętych|kult]] pielęgnowano u grobu w kościele franciszkanów, do którego pielgrzymowano, a następnie cześć odbierała również w pobliskim [[Kościół św. Andrzeja w Krakowie|kościele św. Andrzeja,]] do którego około 1318 przeniosły się siostry klaryski | + | Początkowo jej [[Kult świętych|kult]] pielęgnowano u grobu w kościele franciszkanów, do którego pielgrzymowano, a następnie cześć odbierała również w pobliskim [[Kościół św. Andrzeja w Krakowie|kościele św. Andrzeja,]] do którego około 1318 przeniosły się siostry klaryski<ref name=Kanior/>. W podzięce za otrzymane łaski przez pątników za jej przyczyną składano u jej grobu liczne [[Dar wotywny|wota]], a następnie zaczęto te łaski spisywać, z myślą o wyniesieniu jej w przyszłości na ołtarze<ref name=Kanior/>. W 1340 dokonano otwarcia jej [[Grobowiec|grobowca]], rozdzielając jej szczątki do dwóch trumien<ref name=Kanior/>. W jednej, drewnianej złożono czaszkę i kości do pasa włącznie, natomiast kości miednicy oraz nóg przełożono do drugiej ołowianej trumny, po czym złożono je obie w jednym grobowcu<ref name=Kanior/>. W drugiej połowie XVI wieku nad grobowcem wybudowano [[ołtarz]] z jej wizerunkiem oraz [[baldachim]]em<ref name=Kanior/>. |
| − | Z inicjatywy ojców franciszkanów oraz sióstr klarysek podjęto starania w celu rozpoczęcia procesu jej beatyfikacji, będącego następstwem cudów i łask dokonanych za jej wstawiennictwem | + | Z inicjatywy ojców franciszkanów oraz sióstr klarysek podjęto starania w celu rozpoczęcia procesu jej beatyfikacji, będącego następstwem cudów i łask dokonanych za jej wstawiennictwem<ref name=Kanior/>. 6 marca 1630 dokonano ponownego otwarcia jej grobowca przy udziale specjalnie powołanej komisji, z myślą o przeniesieniu jej szczątków na inne miejsce w kościele<ref name=Kanior/>. Szczątki z obu trumien połączono, składając je w nowej ołowianej trumience, wyodrębniając jednocześnie dwie cząstki (małe fragmenty ręki i nogi) dla klasztoru klarysek krakowskich<ref name=Kanior/>. Trumienkę następnie złożono w przeznaczonej specjalnej kaplicy kościelnej Cechu Cieśli, usytuowanej w kącie północnego ramienia [[transept]]u od ul. Brackiej, zwaną odtąd Kaplicą Salomei<ref name=Kanior/>. Kaplice tę następnie odrestaurowano, w ołtarzu marmurowym fundacji Zborowskich umieszczono jej wizerunek ofiarowany przez [[Henryk Firlej (arcybiskup gnieźnieński)|abp. Henryka Firleja]]<ref name=Kanior/>. W kaplicy tej złożono również szczątki jej brata Bolesława Wstydliwego<ref name=Kanior/>. |
| − | W oparciu o upoważnienie [[Kongregacja ds. Obrzędów|Kongregacji ds. Obrzędów]] z [[Rzym]]u, biskup krakowski [[Piotr Gembicki]] dekretem z 6 września 1650 powołał trybunał dla przeprowadzenia procesu informacyjnego w następującym składzie | + | W oparciu o upoważnienie [[Kongregacja ds. Obrzędów|Kongregacji ds. Obrzędów]] z [[Rzym]]u, biskup krakowski [[Piotr Gembicki]] dekretem z 6 września 1650 powołał trybunał dla przeprowadzenia procesu informacyjnego w następującym składzie<ref name=Kanior/>: |
* bp dr [[Mikołaj Oborski]] – przewodniczący trybunału, sufragan krakowski | * bp dr [[Mikołaj Oborski]] – przewodniczący trybunału, sufragan krakowski | ||
* ks. dr M. A. Rudzki – [[protonotariusz apostolski]], [[prepozyt]] kolegiaty wieluńskiej, profesor seminarium katedralnego | * ks. dr M. A. Rudzki – [[protonotariusz apostolski]], [[prepozyt]] kolegiaty wieluńskiej, profesor seminarium katedralnego | ||
| Linia 77: | Linia 77: | ||
* S. Stankiewicz – [[woźny]] | * S. Stankiewicz – [[woźny]] | ||
* K. Kozanecki – woźny | * K. Kozanecki – woźny | ||
| − | W okresie od 9 grudnia 1650 do 8 lutego 1651 trybunał przesłuchał w Krakowie i Skale 43 świadków, zeznających w sprawie jej kultu i doznanych łask za jej przyczyną | + | W okresie od 9 grudnia 1650 do 8 lutego 1651 trybunał przesłuchał w Krakowie i Skale 43 świadków, zeznających w sprawie jej kultu i doznanych łask za jej przyczyną<ref name=Kanior/>. 12 kwietnia 1651 proces informacyjny został zamknięty przez bp. Piotra Gembickiego, a akta zostały przekazane Stolicy Apostolskiej, celem dalszego postępowania<ref name=Kanior/>. W wyniku stwierdzonych niejasności w dokumentacji i niedokładności proces nie został zakończony pomyślnie, a wniosek oddalono<ref name=Kanior/>. W 1660 król [[Jan II Kazimierz Waza|Jan Kazimierz]] i jego żona [[Ludwika Maria Gonzaga]] wraz z biskupami zwrócili, się z prośbą do papieża [[Aleksander VII|Aleksandra VII]] o wznowienie procesu jej beatyfikacji, który następnie zlecił 2 lipca tegoż roku Kongregacji ds. Obrzędów wznowienie postępowania<ref name=Kanior/>. Kongregacja ta 13 grudnia 1660 zleciła bp. [[Andrzej Trzebicki|Andrzejowi Trzebickiemu]] powołanie trybunału, celem przeprowadzenia nowego procesu informacyjnego<ref name=Kanior/>. Trybunał procesowy został utworzony przez bp. Trzebickiego 9 lipca 1663 w następującym składzie<ref name=Kanior/>: |
* bp dr Mikołaj Oborski – przewodniczący trybunału, sufragan krakowski | * bp dr Mikołaj Oborski – przewodniczący trybunału, sufragan krakowski | ||
* ks. dr Jan Chryzostom Bodzenta – protonotariusz apostolski | * ks. dr Jan Chryzostom Bodzenta – protonotariusz apostolski | ||
| Linia 88: | Linia 88: | ||
* o. Albert Wielecki OFMConv. – woźny | * o. Albert Wielecki OFMConv. – woźny | ||
* o. Jan Stawicki OFMConv. – woźny | * o. Jan Stawicki OFMConv. – woźny | ||
| − | W okresie od 26 listopada 1663 do 26 listopada 1664 trybunał przesłuchał 42 świadków w Krakowie i Skale, w tym m.in. abp. lwowskiego [[Jan Tarnowski (arcybiskup lwowski)|Jana Tarnowskiego]] | + | W okresie od 26 listopada 1663 do 26 listopada 1664 trybunał przesłuchał 42 świadków w Krakowie i Skale, w tym m.in. abp. lwowskiego [[Jan Tarnowski (arcybiskup lwowski)|Jana Tarnowskiego]]<ref name=Kanior/>. 7 marca 1665 drugi proces informacyjny został zamknięty w kaplicy [[Kościół Wszystkich Świętych w Krakowie (nieistniejący)|kolegiaty Wszystkich Świętych w Krakowie]] podczas uroczystości 11 marca tegoż roku, po czym akta zostały 15 grudnia 1665 przekazane do Stolicy Apostolskiej<ref name=Kanior/>. 6 maja 1673 Kongregacja po wnikliwej analizie dokumentacji przekazała sprawę papieżowi [[Klemens X|Klemensowi X]] do rozstrzygnięcia, który 17 maja tegoż roku zatwierdził kult [[Sługa Boży|Służebnicy Bożej]] s. Salomei, ogłaszając ją w ten sposób błogosławioną<ref name=Kanior/>. Fakt ten potwierdziła dekretem Kongregacja ds. Obrzędów 16 września 1673<ref name=Kanior/>. Brewe papieża (łac. ''Apostolicae servitutis officium'') ogłaszającą ją błogosławioną nosi datę 18 grudnia 1673<ref name=Kanior/>. Ponadto papież zezwolił na odprawienie ku jej czci 17 listopada [[Msza|mszy świętej]] i [[oficjum]] o świętych dziewicach według [[brewiarz]]a i [[Mszał Rzymski|Mszału Rzymskiego]]<ref name=Kanior/>. Uroczystości pobeatyfikacyjne odbyły się w Krakowie 16 listopada 1673 procesją z jej [[Relikwie|relikwiami]] z kościoła klarysek pw. św. Andrzeja do kościoła franciszkanów z udziałem bp. Mikołaja Oborskiego przy licznym udziale duchowieństwa i wiernych<ref name=Kanior/>. |
[[Plik:Kraków-Franciszkanie-Kaplica Salomei.jpg|mały|240px|Kaplica bł. Salomei w kościele franciszkanów w Krakowie]] | [[Plik:Kraków-Franciszkanie-Kaplica Salomei.jpg|mały|240px|Kaplica bł. Salomei w kościele franciszkanów w Krakowie]] | ||
[[Plik:Kraków-Franciszkanie-Salomea.jpg|mały|240px|Rzeźba nagrobna bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie, dłuta [[Stanisław Wójcik (rzeźbiarz)|Stanisława Wójcika]]]] | [[Plik:Kraków-Franciszkanie-Salomea.jpg|mały|240px|Rzeźba nagrobna bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie, dłuta [[Stanisław Wójcik (rzeźbiarz)|Stanisława Wójcika]]]] | ||
| − | Po jej beatyfikacji Kaplicę ponownie odrestaurowano | + | Po jej beatyfikacji Kaplicę ponownie odrestaurowano<ref name=Kanior/>. Pokryto ją miedzią, a na szczycie dachu umieszczono złocistą koronę z gałką i krzyżem<ref name=Kanior/>. Wcześniej, bo w 1671 o. Franciszek Marcinkowski OFMConv. ufundował nową trumienkę miedzianą (relikwiarz skrzynkowy) ze srebrnymi ornamentami, trybowanym orłem oraz symbolicznymi figurkami<ref name=Kanior/>. Po pożarze kościoła franciszkanów w 1850 Kaplicę tą ponownie odnowiono<ref name=Kanior/>. Pod [[Mensa ołtarzowa|mensą]] umieszczono leżącą marmurową postać bł. Salomei dłuta [[Stanisław Wójcik (rzeźbiarz)|Stanisława Wójcika]]<ref name=Kanior/>. |
| − | Warto dodać, że w 2011 odpowiadając na prośbę s. Barbary Dragon OSC, ksieni klasztoru Sióstr Klarysek w Krakowie, po uprzednim otrzymaniu Instrukcji [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych]], kard. [[Stanisław Dziwisz]] powołał Komisję w celu kanonicznych oględzin i pobrania jej relikwii, czczonych w [[relikwiarz]]ach w tymże klasztorze | + | Warto dodać, że w 2011 odpowiadając na prośbę s. Barbary Dragon OSC, ksieni klasztoru Sióstr Klarysek w Krakowie, po uprzednim otrzymaniu Instrukcji [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych]], kard. [[Stanisław Dziwisz]] powołał Komisję w celu kanonicznych oględzin i pobrania jej relikwii, czczonych w [[relikwiarz]]ach w tymże klasztorze<ref name=Życie>[http://www.zyciezakonne.pl/wiadomosci/kraj/krakow-kanoniczne-ogledziny-i-pobranie-relikwii-bl-salomei-10690/ Kraków: Kanoniczne oględziny i pobranie relikwii bł. Salomei]. W: ''Serwis informacyjny konferencji wyższych przełożonych zakonów męskich w Polsce „Życie Zakonne”'' [on-line]. zyciezakonne.pl, 2011-11-01. [dostęp 2017-05-04].</ref>. Dokonano ich oczyszczenia, pobrano cząstki kości do nowych relikwiarzy i nałożono nowe lakowe pieczęcie Krakowskiej Kurii Metropolitalnej<ref name=Życie/>. |
== Upamiętnienie == | == Upamiętnienie == | ||
[[Plik:Bl Salomea.jpg|mały|240px|Witraż bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie,<br /> (proj. [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]])]] | [[Plik:Bl Salomea.jpg|mały|240px|Witraż bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie,<br /> (proj. [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]])]] | ||
| − | W kościele franciszkanów w Krakowie, poza jej kaplicą gdzie spoczywają jej doczesne szczątki, znajduje się duża, mosiężna płyta na posadzce | + | W kościele franciszkanów w Krakowie, poza jej kaplicą gdzie spoczywają jej doczesne szczątki, znajduje się duża, mosiężna płyta na posadzce prezbiterium, na wprost ołtarza głównego. Znajduje się ona nad kryptą, gdzie w latach 1269–1630 pierwotnie spoczywała. Ponadto w kościele znajduje się poświęcony jej witraż, wykonany wg projektu Stanisława Wyspiańskiego[42]. |
| − | W kościele św. Andrzeja w Krakowie jeden z bocznych ołtarzy | + | W kościele św. Andrzeja w Krakowie jeden z bocznych ołtarzy jest jej poświęcony<ref name=Kanior/>. Ponadto znajduje się tu wiele malowideł i obrazów związanych z jej życiem<ref name=Kanior/>. W chórze zakonnym jest ołtarzyk, na którym umieszczono jej część relikwii<ref name=Kanior/>. Ponadto klasztor jest w posiadaniu m.in. jej włosiennicy, różańca, odręcznego testamentu, graduału późnoromańskiego z XIII wieku, pisanego na pergaminie<ref name=Kanior/>[17]. Cenną pamiątką po niej jest mozaika z XII wieku, ułożona z kolorowych kamyczków na wosku z wizerunkiem Matki Bożej<ref name=Kanior/>. Na szafach zakrystyjnych w kapitularzu znajduje się kolekcja 24 obrazów z jej życia, które ufundowała ksieni s. Ludwika Zamoyska OSC w 1690<ref name=Kanior/>. |
| − | Powstało wiele modlitw ku jej czci oraz około 35 pieśni | + | Powstało wiele modlitw ku jej czci oraz około 35 pieśni<ref name=Kanior/>. Ułożono specjalne godzinki i litanię<ref name=Kanior/>. Specjalną cześć oddają jej w konwencie siostry klaryski 6 marca (odnalezienie relikwii) oraz – po reformie kalendarza liturgicznego – 19 listopada (wspomnienie liturgiczne)<ref name=Kanior/>. |
| − | W | + | W Grodzisku znajduje się tzw. Pustelnia błogosławionej Salomei, budynek w rzucie zbliżonym do kwadratu, m.in. z kamiennym łóżkiem oraz ołtarzykiem bł. Salomei, przy którym – według tradycji – się modliła[45]. W 1689 ks. Sebastian Piskorski nazwał skałę wydobywaną w niewielkim łomie na wschodnim zboczu Doliny Prądnika, w południowej części wzgórza Grodzisko, na którym wzniesiono Pustelnię bł. Salomei „Marmurem bł. Salomei”, unikatowym kamieniarskim materiałem zdobniczym[46]. |
| − | W | + | W Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy znajduje się obraz malowany w 1837 przez Maksymiliana Piotrowskiego z wizerunkiem błogosławionej[47]. |
| − | W 1889 we | + | W 1889 we Lwowie utworzono Towarzystwo bł. Salomei, którego celem były uczynki miłosierdzia, opieka i pomoc wdowom<ref name=Kanior/>. W kościele Polskiej Parafii Personalnej w Budapeszcie przy ulicy Óhegy utca 11 (węg. Lengyel nemzetiségi templom) znajduje się witraż jej poświęcony[49][50]. |
| − | 18 listopada 2012 dekretem biskupa kieleckiego | + | 18 listopada 2012 dekretem biskupa kieleckiego Kazimierza Ryczana utworzono kościół Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Robotnika w Ojcowie-Grodzisku diecezjalnym Sanktuarium Salomei Piastówny[51]. W Sanktuarium tym znajduje się ozdobiony koralami relikwiarz z cząstką jej kości. Od 2012 z inicjatywy Rady Parafialnej kościoła św. Jana Chrzciciela, akceptacji władz miasta oraz zgodzie Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z Rzymu stała się ona patronką Zawichostu[52]. Ponadto od 5 czerwca 2017 dekretem tej Kongregacji została ogłoszona patronką miasta Skały[53]. Od 2012 na wniosek społeczności gimnazjum, uchwałą Rady Miasta w Skale została ona patronką tamtejszego gimnazjum (od 2017 szkoły podstawowej nr 2)[54]. |
| − | 24 września 2013 w | + | 24 września 2013 w Żukowie z siedzibą w Kartuzach utworzono z inicjatywy Teresy Dyl-Sosnowskiej fundację „Ocalić Źródło” im. bł. Salomei, której celem jest działalność na rzecz szeroko rozumianej ekologii i ochrony środowiska[55]. |
| − | Warto dodać, że w sześciu miejscowościach w Polsce, a mianowicie w: [ | + | Warto dodać, że w sześciu miejscowościach w Polsce, a mianowicie w: Częstochowie[56], Głogowie[57], Leszczach[58], Skale[59], Szczecinie[60] i Zielonej Górze[61] jedną z ulic nazwano jej imieniem. |
| − | Decyzją konwentu klarysek z ksieni s. Joanną Długą OSC, okres od 19 listopada 2017 do 19 listopada 2018 ustanowiono czasem szczególnego roku jubileuszowego przed uroczystościami 750. rocznicy jej śmierci | + | Decyzją konwentu klarysek z ksieni s. Joanną Długą OSC, okres od 19 listopada 2017 do 19 listopada 2018 ustanowiono czasem szczególnego roku jubileuszowego przed uroczystościami 750. rocznicy jej śmierci[62]. Z tej okazji każdego 19. dnia miesiąca w klasztorze krakowskim trwała specjalna nowenna przed tymi uroczystościami[62][63]. W roku jubileuszowym konwent sióstr klarysek odwiedził 11 marca 2018 prezydent Polski Andrzej Duda[64]. 29 lipca 2018 (w roku jubileuszowym) cząstka relikwii bł. Salomei została przekazana przez siostry klaryski do kościoła NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II w Toruniu, które jest związane z Radiem Maryja[65]. |
== Zobacz też == | == Zobacz też == | ||
| Linia 132: | Linia 132: | ||
* Marian Kanior: Błogosławiona Salomea. W: ''Polscy święci''. red. Joachim Roman Bar. T. 11. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1987, str. 35–74. OCLC 69582110. | * Marian Kanior: Błogosławiona Salomea. W: ''Polscy święci''. red. Joachim Roman Bar. T. 11. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1987, str. 35–74. OCLC 69582110. | ||
| − | * Alojzy Karwacki: ''[https://sbc.org.pl/publication/50689 Błog. Salomea za życia i po śmierci. W siedemsetną rocznicę jej urodzin]''. Kraków: Nakładem OO. Franciszkanów | + | * Alojzy Karwacki: ''[https://sbc.org.pl/publication/50689 Błog. Salomea za życia i po śmierci. W siedemsetną rocznicę jej urodzin]''. Kraków: Nakładem OO. Franciszkanów – drukarnia „Prawdy”, 1911. OCLC 809483478. |
* ''[Błogosławiona Salomea]''. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 1935, seria: Kłosy z bożej roli nr 27. OCLC 52639579. | * ''[Błogosławiona Salomea]''. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 1935, seria: Kłosy z bożej roli nr 27. OCLC 52639579. | ||
| Linia 139: | Linia 139: | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
| − | * Archidiecezja krakowska: [https://www.youtube.com/watch?v=2MKDRV0xnwg Ponad wszystko miłość | + | * Archidiecezja krakowska: [https://www.youtube.com/watch?v=2MKDRV0xnwg Ponad wszystko miłość – bł. Salomea pierwsza polska Klaryska. (film)]. W: ''Wiara i Życie'' [on-line]. youtube.com, 2018-02-26. [dostęp 2018-03-12]. |
* Ks. Piotr Pękalski: [http://www.ultramontes.pl/zywoty_salomea.htm Żywoty świętych patronów Polski. Na dzień 17 listopada. Żywot błogosławionej Salomei, królowej halickiej, córki Leszka Białego]. ultramontes.pl. [dostęp 2020-05-14]. | * Ks. Piotr Pękalski: [http://www.ultramontes.pl/zywoty_salomea.htm Żywoty świętych patronów Polski. Na dzień 17 listopada. Żywot błogosławionej Salomei, królowej halickiej, córki Leszka Białego]. ultramontes.pl. [dostęp 2020-05-14]. | ||
| Linia 147: | Linia 147: | ||
* [http://s.v3.tvp.pl/repository/attachment/e/6/d/e6df62e7a84dbdc8b9ab22c10230f9541341829342956.pdf Błogosławiona Salomea patronka Zawichostu. Modlitewnik. (PDF)]. s.v3.tvp.pl. [dostęp 2017-05-04]. | * [http://s.v3.tvp.pl/repository/attachment/e/6/d/e6df62e7a84dbdc8b9ab22c10230f9541341829342956.pdf Błogosławiona Salomea patronka Zawichostu. Modlitewnik. (PDF)]. s.v3.tvp.pl. [dostęp 2017-05-04]. | ||
| − | * [http://adonai.pl/ludzie/?id=79 Bł. Salomea (ok. 1211 | + | * [http://adonai.pl/ludzie/?id=79 Bł. Salomea (ok. 1211 – 1268)]. W: ''SS. klaryski'' [on-line]. adonai.pl. [dostęp 2020-05-14]. |
* [https://www.franciszkanie.pl/artykuly/bl-salomea-1212-1268 Bł. Salomea (1212-1268)]. W: ''Serwis Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemię'' [on-line]. franciszkanie.pl, 2015-11-19. [dostęp 2020-05-14]. | * [https://www.franciszkanie.pl/artykuly/bl-salomea-1212-1268 Bł. Salomea (1212-1268)]. W: ''Serwis Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemię'' [on-line]. franciszkanie.pl, 2015-11-19. [dostęp 2020-05-14]. | ||
| Linia 233: | Linia 233: | ||
|wikicytaty = | |wikicytaty = | ||
}} | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
{{Biogram infobox | {{Biogram infobox | ||
| − | |imię i nazwisko = <span></span> | + | |imię i nazwisko = <span>Salomea</span> |
|imię i nazwisko org = | |imię i nazwisko org = | ||
| − | |grafika = | + | |grafika = |
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
|podpis = | |podpis = | ||
| Linia 248: | Linia 251: | ||
|edukacja = | |edukacja = | ||
|rodzice = [[Leszek Biały]],<br />[[Grzymisława (zm. 1258)|Grzymisława Rurykowiczówna]] | |rodzice = [[Leszek Biały]],<br />[[Grzymisława (zm. 1258)|Grzymisława Rurykowiczówna]] | ||
| − | |małżeństwo | + | |małżeństwo = [[Koloman Halicki]]<br /> (1225–1241) |
| − | |krewni i powinowaci = [[Bolesław III Krzywousty]] <small>(pradziadek)</small>,<br /> [[Ingwar Jarosławicz]] <small>(dziadek)</small>,<br /> [[Kazimierz II Sprawiedliwy]] <small>(dziadek)</small>,<br /> [[Helena znojemska]] <small>(babcia)</small>,<br /> [[Bolesław V Wstydliwy]] <small>(brat)</small>,<br /> [[Święta Kinga | + | |krewni i powinowaci = [[Bolesław III Krzywousty]] <small>(pradziadek)</small>,<br /> [[Ingwar Jarosławicz]] <small>(dziadek)</small>,<br /> [[Kazimierz II Sprawiedliwy]] <small>(dziadek)</small>,<br /> [[Helena znojemska]] <small>(babcia)</small>,<br /> [[Bolesław V Wstydliwy]] <small>(brat)</small>,<br /> [[Święta Kinga]] <small>(bratowa)</small>,<br /> [[Elżbieta z Turyngii|św. Elżbieta Węgierska]] <small>(szwagierka)</small>,<br /> [[Adelajda Kazimierzówna]] <small>(ciocia)</small>,<br /> [[Konrad I mazowiecki]] <small>(wujek)</small> |
|faksymile = | |faksymile = | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
| Linia 270: | Linia 273: | ||
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1268]] | [[Kategoria:Zmarli w 1268]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Żony ruskich książąt]] | [[Kategoria:Żony ruskich książąt]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:35, 22 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Błogosławiona Salomea, również Salomea Piastówna (* 1211÷1212 w Krakowie, † 17 listopada 1268 w Skale) – polska księżniczka, księżna halicka, zakonnica w Zakonie Świętej Klary (klarysek), dziewica, pierwsza klaryska polskiej gałęzi tego zakonu oraz błogosławiona Kościoła katolickiego. Spis treściŹródła historyczneGłównym źródłem historycznym jest jej Żywot (łac. Vita sanctae Salomeae Reginae Haliciensis auctore Stanislao Franciscano) autorstwa franciszkańskiego teologa br. Stanisława z XIII wieku, spisany około 1401 będący podstawą jej przyszłego procesu beatyfikacyjnego[1]. Mówią o niej również inne przekazy średniowieczne: Kronika Mierzwy, Kronika wielkopolska czy Roczniki Małopolskie[1]. ŻyciorysOkres dzieciństwa i młodościWedług jej łańcucha genealogicznego pochodziła z prostej linii piastowskiej, której protoplastą rodu był Piast, a następnie: Siemowit › Lestek › Siemomysł › Mieszko I › Bolesław I Chrobry › Mieszko II Lambert › Kazimierz I Odnowiciel. Salomea urodziła się w 1211 lub 1212 na Wawelu w Krakowie[2], jako córka księcia małopolskiego Leszka Białego (syna Kazimierza II Sprawiedliwego) z dynastii Piastów[3] i księżniczki Grzymisławy Rurykowicz, córki księcia łuckiego Ingwara Jarosławicza[1][4]. Została ochrzczona przez biskupa krakowskiego Wincentego Kadłubka, słynnego kronikarza dziejów Polski, późniejszego błogosławionego[5]. Dalsze jej losy stały się zależne od sytuacji politycznej, wymuszającej podjęcie odpowiedniej decyzji przez jej ojca Leszka. Sądzono wówczas, że koligacje rodzinne i zawierane w ten sposób małżeństwa pomiędzy rodzinami panujących są gwarantem pokoju pomiędzy sąsiadami i oddalają ewentualność konfliktu zbrojnego. Groźba najazdu węgierskiego stała się powodem zawarcia jesienią 1214 traktatu pomiędzy Leszkiem a królem węgierskim Andrzejem II w Spiszu, na mocy którego miało być utworzone królestwo halickie, na czele którego miał zasiadać syn króla Koloman Halicki zaślubiony przez córkę Leszka, Salomeę[1]. Początkowo rodzice jej zamierzali przeznaczyć ją do życia konsekrowanego (na zakonnicę), ale pod wpływem sytuacji politycznej i być może wpływu – jak przypuszczają historycy – możnowładców zmienili zdanie[1]. Po zawarciu układu spiskiego Andrzej II zwrócił się do papieża Innocentego III z prośbą o upoważnienie biskupa ostrzyhomskiego Johanesa von Merana do koronowania Kolomana na króla halickiego, który wyraził zgodę i w połowie 1215 nastąpiła jego koronacja[1]. Na skutek braku współdziałania militarnego Leszka i Andrzeja II w 1215 doszło jednak do zerwania tego układu[1]. Prowadzone później zatargi militarne przez jej ojca Leszka i sytuacja polityczna była powodem powrotu do koncepcji jego układu z Andrzejem II[1]. Kolejne takie porozumienie zawarto najprawdopodobniej w latach 1218–1219, którego potwierdzeniem miało być przybycie małoletniej Salomei na Węgry oraz jej zaręczyny, a następnie zawarcie małżeństwa z Kolomanem[1]. Prowadzona wówczas koalicja wojsk polskich i węgierskich doprowadziła wkrótce do wyparcia nieprzyjacielskich wojsk ruskich i zdobycia Halicza oraz przybycia tam pod koniec października 1219, 11-letniego Kolomana i zaręczonej z nim kilkuletniej Salomei[1]. Dwa lata później (1221) młoda para zmuszona była do opuszczenia Halicza wskutek najazdu i zwycięskiego kontrataku koalicji wojsk ruskich[1] Schronili się oni wówczas do halickiej, warownej cerkwi Maryi Panny, poddając się po kilku dniach księciu nowogrodzkiemu Mścisławowi Mścisławiczowi, który wziął ich do niewoli na zamek najprawdopodobniej do Torczeska[1]. W wyniku prowadzonych rozmów pomiędzy Andrzejem II i Mścisławem doszło do porozumienia z końcem października 1221, w wyniku którego młoda para została uwolniona, rezygnując tym samym z tronu halickiego[1]. Po opuszczeniu Halicza młoda para udała się na dwór węgierski[1]. Około roku 1225 młoda para osiągnęła stosowny wiek do uroczystego potwierdzenia ich związku małżeńskiego[1]. Przy potwierdzeniu małżeństwa zawarto jednocześnie porozumienie odnośnie jej ślubu czystości, który był gwarantem jej dziewictwa[1]. Z przekazów źródłowych wynika, że prowadziła ona wówczas życie pełne umartwień, poświęcone rozmyślaniu, modlitwie, nocnym czuwaniom i praktykom postnym[1]. Zaczęła ona wówczas nosić na sobie włosiennicę, w celu praktyk pokutnych[1]. W 1226 starzejący się król Węgier Andrzej II sporządził testament, w którym mianował Kolomana jako rządcę Slawonii, Dalmacji i Kroacji (dzisiejsza Słowenia, Dalmacja i Chorwacja)[1][6]. Młoda para wkrótce na przydzielonych ziemiach prowadziła skuteczną działalność misyjną, sprowadzając tam zgromadzenia zakonne czy budując liczne kościoły[1]. W 1234, gdy urodziła się jej krewna Kinga, późniejsza święta, zajęła się ona jej wychowaniem i formacją duchową[1]. Historycy przypuszczają, że miała ona jakiś wpływ na zawarcie małżeństwa Kingi i Bolesława V Wstydliwego, kiedy przybyła z misją do Ostrzyhomia, aby odebrać małoletnią Kingę, by przewieźć ją na dwór krakowski[1][7]. W wyniku najazdu wojsk tatarskich na Europę w 1241 i bitwy wojsk węgierskich z nimi na równinie Mohi nad rzeką Sajó został ranny od kilku strzał jej mąż Koloman, który w drugiej połowie czerwca 1241 zmarł na skutek odniesionych ran[1]. W zakonie sióstr klarysekPlik:PiotrowskiBlSalomea1837.JPG Bł. Salomea (mal. Maksymilian Piotrowski – 1837) W maju 1243, będąc trzydziestoletnią wdową, Salomea przybyła do Krakowa, aby poświęcić się tam życiu duchowemu[1]. W 1245 w Sandomierzu podczas I kapituły franciszkanów dokonano uroczystego aktu obłóczyn, na którym otrzymała ona z rąk prowincjała czesko-polskiego o. Rajmunda OFMConv. habit klaryski oraz przyjęła welon, który nałożył jej biskup krakowski Jan Prandota, obierając w ten sposób dalszą drogę życia konsekrowanego[1]. Przypuszcza się, że będąc wcześniej w Slawonii przyjęła ona habit i regułę franciszkańską zostając tercjarką[1]. Początkowo po obłóczynach przebywała ona najprawdopodobniej na dworze jej brata Bolesława Wstydliwego w Sandomierzu (drugim jego dworze po Krakowie), będąc w pobliżu klasztoru franciszkanów[1]. Wkrótce książę Bolesław ufundował w 1245 klasztor żeński w Zawichoście koło Sandomierza, sprowadzając klaryski z Pragi oraz osadzając tam Salomeę[1]. Ponadto ufundował on 18 kwietnia tegoż roku szpital św. Franciszka w Sandomierzu wraz z przynależnymi włościami i uposażeniami, których nadanie potwierdził papież Aleksander IV bullą z 2 sierpnia 1245[1]. Przywilej fundacyjny został potwierdzony przez Bolesława Wstydliwego 2 marca 1257 w Korczynie[1]. Z uwagi na potencjalne zagrożenie nieprzyjacielskimi najazdami Tatarów klasztor został wkrótce przeniesiony (najprawdopodobniej w 1259) przez Bolesława w bezpieczniejsze miejsce – do Skały pod Krakowem, zwanej również Kamieniem Panny Maryi, przez wydanie stosownego dokumentu fundacyjnego 3 maja 1259, który potwierdził bullą z 6 sierpnia 1260 papież Aleksander IV[1]. 10 listopada 1267 Salomea dokonała lokacji Skały na prawie średzkim, której sołtysem został Dytmar Wolk[1]. Latem, 30 sierpnia 1268 w obecności m.in. Bolesława Wstydliwego, biskupa krakowskiego Pawła z Przemankowa spisała w Skale swój testament przekazując na jego mocy wszystkie indywidualne dobra (majątki i ruchomości) na rzecz ksieni i całego konwentu sióstr klarysek, natomiast kosztowności (m.in. krzyże, kielichy, szaty i obrazy) przekazała na rzecz imienniczki, swojej krewnej Salomei OSC, córki księcia mazowieckiego Konrada, która była skalską klaryską[1]. Księgozbiór (m.in. księgi, graduały) ofiarowała pod opiekę swemu lektorowi Borzysławowi[1]. Zmarła wkrótce w klasztorze w Skale 17 listopada tegoż roku (podawana jest też data 3 lub 10 listopada)[1]. Ciało zmarłej umieszczono na marach, które przez osiem dni wystawiono w chórze klasztornym, a następnie pochowano je początkowo w klasztornym grobie ziemnym. 22 maja lub 21 czerwca 1269 zwłoki jej zostały uroczyście przeniesione ze Skały do Krakowa (z udziałem m.in. Kingi) i umieszczone w środku kościoła franciszkanów, pod posadzką w specjalnej krypcie[1]. Tablica przodków
Proces beatyfikacyjnyPlik:Salomea.jpeg Bł. Salomea według Jana Matejki (1886). Początkowo jej kult pielęgnowano u grobu w kościele franciszkanów, do którego pielgrzymowano, a następnie cześć odbierała również w pobliskim kościele św. Andrzeja, do którego około 1318 przeniosły się siostry klaryski[1]. W podzięce za otrzymane łaski przez pątników za jej przyczyną składano u jej grobu liczne wota, a następnie zaczęto te łaski spisywać, z myślą o wyniesieniu jej w przyszłości na ołtarze[1]. W 1340 dokonano otwarcia jej grobowca, rozdzielając jej szczątki do dwóch trumien[1]. W jednej, drewnianej złożono czaszkę i kości do pasa włącznie, natomiast kości miednicy oraz nóg przełożono do drugiej ołowianej trumny, po czym złożono je obie w jednym grobowcu[1]. W drugiej połowie XVI wieku nad grobowcem wybudowano ołtarz z jej wizerunkiem oraz baldachimem[1]. Z inicjatywy ojców franciszkanów oraz sióstr klarysek podjęto starania w celu rozpoczęcia procesu jej beatyfikacji, będącego następstwem cudów i łask dokonanych za jej wstawiennictwem[1]. 6 marca 1630 dokonano ponownego otwarcia jej grobowca przy udziale specjalnie powołanej komisji, z myślą o przeniesieniu jej szczątków na inne miejsce w kościele[1]. Szczątki z obu trumien połączono, składając je w nowej ołowianej trumience, wyodrębniając jednocześnie dwie cząstki (małe fragmenty ręki i nogi) dla klasztoru klarysek krakowskich[1]. Trumienkę następnie złożono w przeznaczonej specjalnej kaplicy kościelnej Cechu Cieśli, usytuowanej w kącie północnego ramienia transeptu od ul. Brackiej, zwaną odtąd Kaplicą Salomei[1]. Kaplice tę następnie odrestaurowano, w ołtarzu marmurowym fundacji Zborowskich umieszczono jej wizerunek ofiarowany przez abp. Henryka Firleja[1]. W kaplicy tej złożono również szczątki jej brata Bolesława Wstydliwego[1]. W oparciu o upoważnienie Kongregacji ds. Obrzędów z Rzymu, biskup krakowski Piotr Gembicki dekretem z 6 września 1650 powołał trybunał dla przeprowadzenia procesu informacyjnego w następującym składzie[1]:
W okresie od 9 grudnia 1650 do 8 lutego 1651 trybunał przesłuchał w Krakowie i Skale 43 świadków, zeznających w sprawie jej kultu i doznanych łask za jej przyczyną[1]. 12 kwietnia 1651 proces informacyjny został zamknięty przez bp. Piotra Gembickiego, a akta zostały przekazane Stolicy Apostolskiej, celem dalszego postępowania[1]. W wyniku stwierdzonych niejasności w dokumentacji i niedokładności proces nie został zakończony pomyślnie, a wniosek oddalono[1]. W 1660 król Jan Kazimierz i jego żona Ludwika Maria Gonzaga wraz z biskupami zwrócili, się z prośbą do papieża Aleksandra VII o wznowienie procesu jej beatyfikacji, który następnie zlecił 2 lipca tegoż roku Kongregacji ds. Obrzędów wznowienie postępowania[1]. Kongregacja ta 13 grudnia 1660 zleciła bp. Andrzejowi Trzebickiemu powołanie trybunału, celem przeprowadzenia nowego procesu informacyjnego[1]. Trybunał procesowy został utworzony przez bp. Trzebickiego 9 lipca 1663 w następującym składzie[1]:
W okresie od 26 listopada 1663 do 26 listopada 1664 trybunał przesłuchał 42 świadków w Krakowie i Skale, w tym m.in. abp. lwowskiego Jana Tarnowskiego[1]. 7 marca 1665 drugi proces informacyjny został zamknięty w kaplicy kolegiaty Wszystkich Świętych w Krakowie podczas uroczystości 11 marca tegoż roku, po czym akta zostały 15 grudnia 1665 przekazane do Stolicy Apostolskiej[1]. 6 maja 1673 Kongregacja po wnikliwej analizie dokumentacji przekazała sprawę papieżowi Klemensowi X do rozstrzygnięcia, który 17 maja tegoż roku zatwierdził kult Służebnicy Bożej s. Salomei, ogłaszając ją w ten sposób błogosławioną[1]. Fakt ten potwierdziła dekretem Kongregacja ds. Obrzędów 16 września 1673[1]. Brewe papieża (łac. Apostolicae servitutis officium) ogłaszającą ją błogosławioną nosi datę 18 grudnia 1673[1]. Ponadto papież zezwolił na odprawienie ku jej czci 17 listopada mszy świętej i oficjum o świętych dziewicach według brewiarza i Mszału Rzymskiego[1]. Uroczystości pobeatyfikacyjne odbyły się w Krakowie 16 listopada 1673 procesją z jej relikwiami z kościoła klarysek pw. św. Andrzeja do kościoła franciszkanów z udziałem bp. Mikołaja Oborskiego przy licznym udziale duchowieństwa i wiernych[1]. Plik:Kraków-Franciszkanie-Kaplica Salomei.jpg Kaplica bł. Salomei w kościele franciszkanów w Krakowie Plik:Kraków-Franciszkanie-Salomea.jpg Rzeźba nagrobna bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie, dłuta Stanisława Wójcika Po jej beatyfikacji Kaplicę ponownie odrestaurowano[1]. Pokryto ją miedzią, a na szczycie dachu umieszczono złocistą koronę z gałką i krzyżem[1]. Wcześniej, bo w 1671 o. Franciszek Marcinkowski OFMConv. ufundował nową trumienkę miedzianą (relikwiarz skrzynkowy) ze srebrnymi ornamentami, trybowanym orłem oraz symbolicznymi figurkami[1]. Po pożarze kościoła franciszkanów w 1850 Kaplicę tą ponownie odnowiono[1]. Pod mensą umieszczono leżącą marmurową postać bł. Salomei dłuta Stanisława Wójcika[1]. Warto dodać, że w 2011 odpowiadając na prośbę s. Barbary Dragon OSC, ksieni klasztoru Sióstr Klarysek w Krakowie, po uprzednim otrzymaniu Instrukcji Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, kard. Stanisław Dziwisz powołał Komisję w celu kanonicznych oględzin i pobrania jej relikwii, czczonych w relikwiarzach w tymże klasztorze[9]. Dokonano ich oczyszczenia, pobrano cząstki kości do nowych relikwiarzy i nałożono nowe lakowe pieczęcie Krakowskiej Kurii Metropolitalnej[9]. UpamiętnieniePlik:Bl Salomea.jpg Witraż bł. Salomei z kościoła franciszkanów w Krakowie, (proj. Stanisława Wyspiańskiego) W kościele franciszkanów w Krakowie, poza jej kaplicą gdzie spoczywają jej doczesne szczątki, znajduje się duża, mosiężna płyta na posadzce prezbiterium, na wprost ołtarza głównego. Znajduje się ona nad kryptą, gdzie w latach 1269–1630 pierwotnie spoczywała. Ponadto w kościele znajduje się poświęcony jej witraż, wykonany wg projektu Stanisława Wyspiańskiego[42]. W kościele św. Andrzeja w Krakowie jeden z bocznych ołtarzy jest jej poświęcony[1]. Ponadto znajduje się tu wiele malowideł i obrazów związanych z jej życiem[1]. W chórze zakonnym jest ołtarzyk, na którym umieszczono jej część relikwii[1]. Ponadto klasztor jest w posiadaniu m.in. jej włosiennicy, różańca, odręcznego testamentu, graduału późnoromańskiego z XIII wieku, pisanego na pergaminie[1][17]. Cenną pamiątką po niej jest mozaika z XII wieku, ułożona z kolorowych kamyczków na wosku z wizerunkiem Matki Bożej[1]. Na szafach zakrystyjnych w kapitularzu znajduje się kolekcja 24 obrazów z jej życia, które ufundowała ksieni s. Ludwika Zamoyska OSC w 1690[1]. Powstało wiele modlitw ku jej czci oraz około 35 pieśni[1]. Ułożono specjalne godzinki i litanię[1]. Specjalną cześć oddają jej w konwencie siostry klaryski 6 marca (odnalezienie relikwii) oraz – po reformie kalendarza liturgicznego – 19 listopada (wspomnienie liturgiczne)[1]. W Grodzisku znajduje się tzw. Pustelnia błogosławionej Salomei, budynek w rzucie zbliżonym do kwadratu, m.in. z kamiennym łóżkiem oraz ołtarzykiem bł. Salomei, przy którym – według tradycji – się modliła[45]. W 1689 ks. Sebastian Piskorski nazwał skałę wydobywaną w niewielkim łomie na wschodnim zboczu Doliny Prądnika, w południowej części wzgórza Grodzisko, na którym wzniesiono Pustelnię bł. Salomei „Marmurem bł. Salomei”, unikatowym kamieniarskim materiałem zdobniczym[46]. W Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy znajduje się obraz malowany w 1837 przez Maksymiliana Piotrowskiego z wizerunkiem błogosławionej[47]. W 1889 we Lwowie utworzono Towarzystwo bł. Salomei, którego celem były uczynki miłosierdzia, opieka i pomoc wdowom[1]. W kościele Polskiej Parafii Personalnej w Budapeszcie przy ulicy Óhegy utca 11 (węg. Lengyel nemzetiségi templom) znajduje się witraż jej poświęcony[49][50]. 18 listopada 2012 dekretem biskupa kieleckiego Kazimierza Ryczana utworzono kościół Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Robotnika w Ojcowie-Grodzisku diecezjalnym Sanktuarium Salomei Piastówny[51]. W Sanktuarium tym znajduje się ozdobiony koralami relikwiarz z cząstką jej kości. Od 2012 z inicjatywy Rady Parafialnej kościoła św. Jana Chrzciciela, akceptacji władz miasta oraz zgodzie Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z Rzymu stała się ona patronką Zawichostu[52]. Ponadto od 5 czerwca 2017 dekretem tej Kongregacji została ogłoszona patronką miasta Skały[53]. Od 2012 na wniosek społeczności gimnazjum, uchwałą Rady Miasta w Skale została ona patronką tamtejszego gimnazjum (od 2017 szkoły podstawowej nr 2)[54]. 24 września 2013 w Żukowie z siedzibą w Kartuzach utworzono z inicjatywy Teresy Dyl-Sosnowskiej fundację „Ocalić Źródło” im. bł. Salomei, której celem jest działalność na rzecz szeroko rozumianej ekologii i ochrony środowiska[55]. Warto dodać, że w sześciu miejscowościach w Polsce, a mianowicie w: Częstochowie[56], Głogowie[57], Leszczach[58], Skale[59], Szczecinie[60] i Zielonej Górze[61] jedną z ulic nazwano jej imieniem. Decyzją konwentu klarysek z ksieni s. Joanną Długą OSC, okres od 19 listopada 2017 do 19 listopada 2018 ustanowiono czasem szczególnego roku jubileuszowego przed uroczystościami 750. rocznicy jej śmierci[62]. Z tej okazji każdego 19. dnia miesiąca w klasztorze krakowskim trwała specjalna nowenna przed tymi uroczystościami[62][63]. W roku jubileuszowym konwent sióstr klarysek odwiedził 11 marca 2018 prezydent Polski Andrzej Duda[64]. 29 lipca 2018 (w roku jubileuszowym) cząstka relikwii bł. Salomei została przekazana przez siostry klaryski do kościoła NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II w Toruniu, które jest związane z Radiem Maryja[65]. Zobacz też
|
=problemy-w-cytuj | url=uri! | tytuł=txt! | autor= | nazwisko= | imię= | autor link= | autor2= | autor3= | autor4= | autor5= | imię2= | imię3= | imię4= | imię5= | nazwisko2= | nazwisko3= | nazwisko4= | nazwisko5= | autor link2= | autor link3= | autor link4= | autor link5= | data= | rok= | miesiąc= | data dostępu= | praca= | opublikowany= | oznaczenie= | strony= | język= | archiwum=uri? | zarchiwizowano= | id= | cytat= | odn=
}}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony importowane z polskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Szablon cytuj do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – kursywa w tytule
- Szablon cytuj stronę – autorzy do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – goły link w tytule
- Piastowie małopolscy
- Pochowani w Bazylice św. Franciszka z Asyżu w Krakowie
- Polki – żony władców obcych
- Polskie klaryski
- Polscy błogosławieni katoliccy
- Beatyfikowani przez Klemensa X
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w 1268
- Zmarli w XIII wieku
- Żony ruskich książąt