Boldog Jolán: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "dewiza – j. polski" na "dewiza - j. polski") |
|||
| (Nie pokazano 27 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane]] | + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Jolenta_Helena | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Jolenta_Helena | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Jolenta | + | '''Boldog Jolán''', także '''''Árpád-házi Jolán''''' (pol. ''Jolenta''<ref><sup><small>'''Uwaga:1'''</small></sup> Wcześniejsza forma imienia Jolanta.</ref>, również ''Jolanta'' lub '''Helena''') (* ok.[[1244]]<ref><sup><small>'''Uwaga:2'''</small></sup> Podawana jest również inna roczna data urodzin (najczęściej 1239). Również podawany jest przedział pomiędzy latami 1235 a 1239.</ref><ref>[https://turul.info/szentek/boldogjolan Turul-házi boldog Jolán özvegy és szerzetesnő] (węg.). turul.info. [dostęp 2020-04-23].</ref> w [[Ostrzyhom]]iu, zm. [[17 czerwca]] [[1304]]<ref><sup><small>'''Uwaga:3'''</small></sup> Podawana jest również inna data jej śmierci, zarówno dzienna (11 czerwca) jak i roczna 1298. Źródła węgierskie podają datę jej śmierci 6 marca 1298.</ref><ref>[http://genealogy.euweb.cz/arpad/arpad2.html#B4 Genealogia Arpadów (G7. Jolán, *1244, +6.3.1298) (ang.). genealogy.euweb.cz. [dostęp 2020-04-23].]</ref> w [[Gniezno|Gnieźnie]]) – [[Węgrzy|węgierska]] królewna z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], księżna [[Kalisz|kaliska]] i wielkopolska, potem [[zakonnica]] w [[Zakon Świętej Klary|Zakonie Świętej Klary (klarysek)]], prawdopodobnie [[Opat|ksieni]] klasztoru klarysek w Gnieźnie, córka króla [[Władcy Węgier|Węgier]] [[Bela IV|Beli IV]] i [[Maria Laskarina|Marii Laskariny]], siostra [[Święta Kinga|św. Kingi]] oraz [[błogosławiony|błogosławiona]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| Linia 61: | Linia 61: | ||
* Kasper Zendzian – sekretarz. | * Kasper Zendzian – sekretarz. | ||
| − | Pierwszy jej żywot ukazał się w 1723 | + | Pierwszy jej żywot ukazał się w 1723<ref name="15czerwca">15 czerwca. Błogosławiona Jolenta, księżna, zakonnica. brewiarz.katolik.pl ↓.</ref>. W 1775 generał franciszkanów konwentualnych o. Luigi Maria Marzoni OFMConv. wyznaczył prokuratora o. Franciszka Cybulskiego OFM dla sprawy jej [[Beatyfikacja|beatyfikacji]]<ref name="Popławski" />, który napisał i ogłosił drukiem dzieło zatytułowane „Życie i cuda wielkiej sługi Bożej Jolenty”<ref name="15czerwca" />. W 1776 Prymas Polski abp [[Gabriel Podoski]] powołał kolejną komisję beatyfikacyjną w następującym składzie<ref name="Popławski" />: |
* ks. Melchior Gurowski – proboszcz katedry gnieźnieńskiej; | * ks. Melchior Gurowski – proboszcz katedry gnieźnieńskiej; | ||
* ks. Jan Kalksztein – członek komisji; | * ks. Jan Kalksztein – członek komisji; | ||
| Linia 74: | Linia 74: | ||
{{cytat|''Iż b. Jolenta prawdziwie świątobliwe prowadziła życie na wykonywaniu wszystkich cnót chrześcijańskich w stopniu heroicznym, w panieńskim, małżeńskim, wdowim i zakonnym stanie, który zaraz po śmierci męża swojego, Bolesława Pobożnego, księcia kaliskiego, razem ze ś. Kunegundą, rodzoną siostrą swoją, wdową po Bolesławie Wstydliwym, księciu krakowskim, obydwie córki króla węgierskiego Beli IV i Maryi cesarzówny greckiej, z niezachwianem duszy męstwem obrały i jak najświątobliwiej żyły w klasztorze Panien Klarysek w Starym Sączu. (...)''}} | {{cytat|''Iż b. Jolenta prawdziwie świątobliwe prowadziła życie na wykonywaniu wszystkich cnót chrześcijańskich w stopniu heroicznym, w panieńskim, małżeńskim, wdowim i zakonnym stanie, który zaraz po śmierci męża swojego, Bolesława Pobożnego, księcia kaliskiego, razem ze ś. Kunegundą, rodzoną siostrą swoją, wdową po Bolesławie Wstydliwym, księciu krakowskim, obydwie córki króla węgierskiego Beli IV i Maryi cesarzówny greckiej, z niezachwianem duszy męstwem obrały i jak najświątobliwiej żyły w klasztorze Panien Klarysek w Starym Sączu. (...)''}} | ||
| − | Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego [[Antoni Kazimierz Ostrowski|Antoniego Kazimierza Ostrowskiego]], do nalegania w 1780 u króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] do poczynienia starań w [[Stolica Apostolska|Stolicy Apostolskiej]] celem jej beatyfikacji<ref name="Popławski" />. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe | + | Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego [[Antoni Kazimierz Ostrowski|Antoniego Kazimierza Ostrowskiego]], do nalegania w 1780 u króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] do poczynienia starań w [[Stolica Apostolska|Stolicy Apostolskiej]] celem jej beatyfikacji<ref name="Popławski" />. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe<ref name="Pękalski">Ks. Piotr Pękalski: [http://www.ultramontes.pl/zywoty_jolenta.htm ŻYWOTY ŚWIĘTYCH PATRONÓW POLSKICH. Na dzień 16 czerwca. ŻYWOT BŁOGOSŁAWIONEJ JOLENTY KSIĘŻNEJ KALISKIEJ a potem zakonnicy zgromadzenia św. Klary; zebrany z kroniki klasztoru gnieźnieńskiego]. ultramontes.pl, 1862. [dostęp 2018-06-11].</ref>. W aktach procesu beatyfikacyjnego znajduje się opis 38 cudów dokonanych za jej przyczyną<ref name="regnumchristi" />. Pierwszy cud jaki jest tam opisany, to nieudana próba wydobycia jej ciała przez siostry zakonne w XVI wieku<ref name="regnumchristi" />. |
| − | [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacja do Spraw Obrzędów]] Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji<ref name="Popławski" />. Papież [[Leon XII]] | + | [[Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych|Kongregacja do Spraw Obrzędów]] Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji<ref name="Popławski" />. Papież [[Leon XII]]<ref>Blessed Helen of Poland (ang.). catholicsaints.info. [dostęp 2012-10-28].</ref>, stosownym dekretem wpisał ją 26 września tegoż roku<ref><sup><small>'''Uwaga:5'''</small></sup> Podawana jest również inna dzienna data beatyfikacji 14 czerwca 1827 (› Polak 2017 ˇ).</ref> w poczet błogosławionych, ([[aprobata kultu]])<ref name="Pękalski" /><ref>Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: ''Księga imion i świętych''. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007. ISBN 978-83-7318-736-8. OCLC 838235340.</ref>. Z powodu problemów i trudności, jakie stawiał Polakom pod zaborem ówczesny rząd pruski, uroczystości beatyfikacyjne odbyły się dopiero 13 czerwca 1834 w Gnieźnie z polecenia Prymasa Polski abp. [[Marcin Dunin|Marcina Dunina]]<ref name="Popławski" />. |
== Genealogia == | == Genealogia == | ||
{| class=wikitable cellspacing="1" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:85%; line-height:1.2em" | {| class=wikitable cellspacing="1" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:85%; line-height:1.2em" | ||
|-bgcolor=#E4E4E4 | |-bgcolor=#E4E4E4 | ||
| − | |colspan=17 bgcolor=#DCDCDC style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" align=center|[[Plik:Arpad.png|25px]] '''Tablica rodowodowa''' | + | |colspan=17 bgcolor=#DCDCDC style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" align=center|[[Plik:Arpad.png|25px]] '''Tablica rodowodowa'''<ref>[https://www.geni.com/people/b%C5%82ogos%C5%82awiona-Jolenta/6000000006906799262 Błogosławiona Jolenta]. geni.com. [dostęp 2018-06-11].</ref> |
|- | |- | ||
|align=center|'''Prapradziadkowie'''||width= 130 align=center| [[Gejza II|Gejza II Arpad]], król Węgier i Chorwacji<br />(1130–1162)<br />[[Eufrozyna Mścisławówna]], królowa Węgier<br />(1130–1186) ||width= 130 align=center| [[Renald z Châtillon]], książę, regent Antiochii<br />(1125–4.07.1187)<br />[[Konstancja z Antiochii]], księżna Antiochii<br />(1127–1164) ||width= 130 align=center| Bertold III, książę Andechs<br />(1115–14.12.1188)<br />Jadwiga von Wittelsbach<br />(1125–16.07.1174) ||width= 130 align=center| [[Dedo III]], margrabia Łużyc<br />(1136–16.08.1190)<br />Matylda z Heinsbergu<br />(1130–20.11.1189) ||width= 130 align=center| Constantin Laskarys<br />(?–?)<br />Maria Komnena, księżna bizantyńska<br />(1106–?) ||width= 130 align=center| ? ||width= 130 align=center| [[Andronik Angelos]],<br />(1122–1211)<br />Eufrozyna Kastamonitissa<br />(1125–1195) ||width= 130 align=center|[[Andronik Kamater]], książę bizantyński<br />(1108–1176)<br />Qirwerne, księżniczka Etiopii<br />(1099–?) | |align=center|'''Prapradziadkowie'''||width= 130 align=center| [[Gejza II|Gejza II Arpad]], król Węgier i Chorwacji<br />(1130–1162)<br />[[Eufrozyna Mścisławówna]], królowa Węgier<br />(1130–1186) ||width= 130 align=center| [[Renald z Châtillon]], książę, regent Antiochii<br />(1125–4.07.1187)<br />[[Konstancja z Antiochii]], księżna Antiochii<br />(1127–1164) ||width= 130 align=center| Bertold III, książę Andechs<br />(1115–14.12.1188)<br />Jadwiga von Wittelsbach<br />(1125–16.07.1174) ||width= 130 align=center| [[Dedo III]], margrabia Łużyc<br />(1136–16.08.1190)<br />Matylda z Heinsbergu<br />(1130–20.11.1189) ||width= 130 align=center| Constantin Laskarys<br />(?–?)<br />Maria Komnena, księżna bizantyńska<br />(1106–?) ||width= 130 align=center| ? ||width= 130 align=center| [[Andronik Angelos]],<br />(1122–1211)<br />Eufrozyna Kastamonitissa<br />(1125–1195) ||width= 130 align=center|[[Andronik Kamater]], książę bizantyński<br />(1108–1176)<br />Qirwerne, księżniczka Etiopii<br />(1099–?) | ||
| Linia 97: | Linia 97: | ||
== Relikwie == | == Relikwie == | ||
[[Plik:Relikwiarz błogosławionej Jolenty w oratorium klarysek, kościół ojców Franciszkanów pw. Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego w Gnieźnie, maj 2013.jpg|mały|230px|[[Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie]], [[relikwiarz]] bł. Jolenty]] | [[Plik:Relikwiarz błogosławionej Jolenty w oratorium klarysek, kościół ojców Franciszkanów pw. Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego w Gnieźnie, maj 2013.jpg|mały|230px|[[Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie]], [[relikwiarz]] bł. Jolenty]] | ||
| − | Pierwszą komisję do zbadania [[Relikwie|relikwii]] Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski [[Jan Wężyk]], natomiast kolejną powołano w 1776 | + | Pierwszą komisję do zbadania [[Relikwie|relikwii]] Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski [[Jan Wężyk]], natomiast kolejną powołano w 1776<ref>[http://jolenta.pl/relikwie/ Relikwie Bł. Jolenty]. W: ''Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie'' [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-11].</ref>. |
Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej [[atłas]]em lub [[aksamit]]em trumny<ref name="regnumchristi" />. Komisja beatyfikacyjna z 1631 znalazła ponadto pozostałości trumny i stwierdziła<ref name="regnumchristi" />: | Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej [[atłas]]em lub [[aksamit]]em trumny<ref name="regnumchristi" />. Komisja beatyfikacyjna z 1631 znalazła ponadto pozostałości trumny i stwierdziła<ref name="regnumchristi" />: | ||
| Linia 106: | Linia 106: | ||
Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigę]] (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbietę Łokietkówną]] (1372), [[Król Polski|królów Polski]]: [[Zygmunt I Stary|Zygmunta Starego]] (1512) oraz [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazę]] (1623)<ref name="regnumchristi" />. | Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigę]] (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbietę Łokietkówną]] (1372), [[Król Polski|królów Polski]]: [[Zygmunt I Stary|Zygmunta Starego]] (1512) oraz [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazę]] (1623)<ref name="regnumchristi" />. | ||
| − | W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. [[Sławomir Odrzywolski|Sławomira Odrzywolskiego]] wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z [[Miedź|miedzi]], który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią | + | W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. [[Sławomir Odrzywolski|Sławomira Odrzywolskiego]] wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z [[Miedź|miedzi]], który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią<ref name="Relikwiarz">[http://piastowskiszlak.blogspot.com/2015/01/relikwiarz-b-jolenty.html Relikwiarz bł. Jolenty]. piastowskiszlak.blogspot.com, 2015-01-13. [dostęp 2018-06-13].</ref>. Ustawiony jest na czterech, romańsko stylizowanych [[marmur]]owych, białych, kwadratowych kolumnach<ref name="Relikwiarz" />. Relikwiarz-trumienka była wielokrotnie odkrywana, o czym informują pozostawione w środku tej trumienki stosowne dokumenty (m.in. 18 marca 1958, protokół podpisany przez ówczesnego Prymasa Polski [[Stefan Wyszyński|Stefana kard. Wyszyńskiego]] oraz kolejne pismo o ponownym otwarciu 10 czerwca 1986)<ref name="gniezno">[http://www.franciszkanie.gdansk.pl/2015/09/04/gniezno-otwarcie-relikwiarza-bl-jolenty/ Gniezno: Otwarcie relikwiarza bł. Jolenty]. franciszkanie.gdansk.pl, 2015-09-04. [dostęp 2018-06-13].</ref>. |
| − | 2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski [[Wojciech Polak|Wojciecha Polaka]], w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., [[proboszcz]] [[Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] (Sanktuarium [[Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Gniezna|Matki Pocieszenia – Pani Gniezna]]), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz [[Parafia archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych | + | 2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski [[Wojciech Polak|Wojciecha Polaka]], w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., [[proboszcz]] [[Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] (Sanktuarium [[Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Gniezna|Matki Pocieszenia – Pani Gniezna]]), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz [[Parafia archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie|parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie]] oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych<ref name="gniezno" />. Obecny był Minister Prowincjalny o. Jan Maciejowski OFMConv., a także chirurg, dr Wojciech Kozłowski<ref name="gniezno" />. |
| − | Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />. Spoczywają tam w relikwiarzu składającym się z części ozdobnej, w kształcie kościółka, i umieszczonej w niej trumienki cynowej, zawierającej jej kości<ref name="regnumchristi" />. Znajduje się w niej czaszka i 27 części kości, a także cząsteczki kostne w woreczku i pewna ilość przedmiotów, takich jak: część płaszcza zakonnego, [[szkaplerz]] oraz dębowe resztki pierwotnej trumny<ref name="regnumchristi" />. Ponadto w czerwcu 1958 ówczesny [[gwardian]] konwentu kaliskiego o. Adam Narloch OFMConv. sprowadził z Gniezna do Kalisza – za zgodą prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego – część jej relikwii (jedną część [[Kość miedniczna|kości miednicznej]] i jeden [[kręg]]) | + | Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />. Spoczywają tam w relikwiarzu składającym się z części ozdobnej, w kształcie kościółka, i umieszczonej w niej trumienki cynowej, zawierającej jej kości<ref name="regnumchristi" />. Znajduje się w niej czaszka i 27 części kości, a także cząsteczki kostne w woreczku i pewna ilość przedmiotów, takich jak: część płaszcza zakonnego, [[szkaplerz]] oraz dębowe resztki pierwotnej trumny<ref name="regnumchristi" />. Ponadto w czerwcu 1958 ówczesny [[gwardian]] konwentu kaliskiego o. Adam Narloch OFMConv. sprowadził z Gniezna do Kalisza – za zgodą prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego – część jej relikwii (jedną część [[Kość miedniczna|kości miednicznej]] i jeden [[kręg]])<ref name="Nieco">[http://www.info.kalisz.pl/klasztor/jolanta.htm Nieco o błogosławionej Jolancie]. W: Kościół i klasztor franciszkanów w Kaliszu [on-line]. info.kalisz.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>. Zostały one umieszczone w srebrnym relikwiarzu franciszkańskiego [[Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Kaliszu|kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika]], w nowym ołtarzu, usytuowanym pośrodku prawej, południowej nawy tego kościoła.<ref name="Nieco" /> |
== Upamiętnienie == | == Upamiętnienie == | ||
| − | Papież [[Leon XII]] wyznaczył jej [[wspomnienie liturgiczne]] na 17 czerwca ([[dies natalis|dzienna rocznica śmierci]]). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca<ref name="regnumchristi" /> (w [[Archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]] i w [[Diecezja kaliska|diecezji kaliskiej]] ma rangę wspomnienia obowiązkowego) | + | Papież [[Leon XII]] wyznaczył jej [[wspomnienie liturgiczne]] na 17 czerwca ([[dies natalis|dzienna rocznica śmierci]]). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca<ref name="regnumchristi" /> (w [[Archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]] i w [[Diecezja kaliska|diecezji kaliskiej]] ma rangę wspomnienia obowiązkowego)<ref>[https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TA/TAL/kkbids/Kalendarz_diecezji_polskich_2018.pdf Kalendarz diecezji polskich]. opoka.news. [dostęp 2018-02-23].</ref>. |
| − | W 1880 papież [[Leon XIII]] ustanowił ją [[patron (chrześcijaństwo)|patronką]] [[archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]] | + | W 1880 papież [[Leon XIII]] ustanowił ją [[patron (chrześcijaństwo)|patronką]] [[archidiecezja gnieźnieńska|archidiecezji gnieźnieńskiej]]<ref name="gniezno" />. Ponadto jest patronką [[Wielkopolska|Wielkopolski]], [[Kalisz]]a oraz chrześcijańskich matek i rodzin<ref name="regnumchristi" />. Przyczynie bł. Jolanty przypisuje się łaski przy trudnych [[Poród u człowieka|porodach]] i chorobach poporodowych<ref name="regnumchristi" />. |
W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie<ref name="regnumchristi" />. Jej atrybutami są: [[czaszka]] oraz [[krzyż]], które nawiązują do szczególnych umartwień i pokuty oraz surowości jej obyczajów; makieta świątyni, która przypomina o fundacjach dla franciszkanów i klarysek; korona książęca lub mitra książęca, leżąca na stoliku lub u stóp, która przypomina o zrzeczeniu się jej godności książęcej i wstąpieniu do klasztoru<ref name="regnumchristi" />. Znane są również wizerunki przedstawiające ją pogrążoną w ekstazie, w widzeniu Jezusa ubiczowanego<ref name="regnumchristi" />. | W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie<ref name="regnumchristi" />. Jej atrybutami są: [[czaszka]] oraz [[krzyż]], które nawiązują do szczególnych umartwień i pokuty oraz surowości jej obyczajów; makieta świątyni, która przypomina o fundacjach dla franciszkanów i klarysek; korona książęca lub mitra książęca, leżąca na stoliku lub u stóp, która przypomina o zrzeczeniu się jej godności książęcej i wstąpieniu do klasztoru<ref name="regnumchristi" />. Znane są również wizerunki przedstawiające ją pogrążoną w ekstazie, w widzeniu Jezusa ubiczowanego<ref name="regnumchristi" />. | ||
| − | Ułożono ku jej czci [[Litania|litanię]] oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy” | + | Ułożono ku jej czci [[Litania|litanię]] oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy”<ref>[http://jolenta.pl/litania-piesni/ Litania / Pieśni]. W: ''Parafia p.w. Błogosławionej Jolenty w Gnieźnie'' [on-line]. jolenta.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref> oraz „Cześć naszej św. Jolenty”, którą opracował Stanisław Suniewicz[http://www.klaryski.opw.pl/Kult.html Szczególnym kultem otaczamy:]. W: ''Klasztor sióstr klarysek w Skaryszewie'' [on-line]. klaryski.opw.pl. [dostęp 2018-06-13].. |
| − | W okresie 1919–1945 w Gnieźnie istniało Miejskie Liceum Żeńskie pod jej wezwaniem, po czym od 16 kwietnia 1983 zostało przekształcone na placówkę pod inną nazwą, jako [[II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki w Gnieźnie|II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki]]. Również w [[Jasło|Jaśle]] w okresie 1909–1939 istniało Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Bł. Jolanty | + | W okresie 1919–1945 w Gnieźnie istniało Miejskie Liceum Żeńskie pod jej wezwaniem, po czym od 16 kwietnia 1983 zostało przekształcone na placówkę pod inną nazwą, jako [[II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki w Gnieźnie|II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki]]. Również w [[Jasło|Jaśle]] w okresie 1909–1939 istniało Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Bł. Jolanty<ref name="Gimnazjum">[http://jaslo.fotopolska.eu/431024,foto.html 1939, Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Błogosławionej Jolanty w Jaśle]. jaslo.fotopolska.eu. [dostęp 2018-06-14].</ref>. W czasie wojny budynek tego gimnazjum został zburzony, co było przyczyną jego likwidacji |
| + | <ref name="Gimnazjum" />. | ||
| − | 27 kwietnia 2001 w Gnieźnie zarejestrowano [[klub sportowy]] pod nazwą ''Parafialny Uczniowski Klub Sportowy „Jolenta”'' | + | 27 kwietnia 2001 w Gnieźnie zarejestrowano [[klub sportowy]] pod nazwą ''Parafialny Uczniowski Klub Sportowy „Jolenta”''<ref>[http://wrk.org.pl/ngo/5099/ PARAFIALNY UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „JOLENTA” GNIEZNO]. wrk.org.pl. [dostęp 2019-06-09].</ref>. |
| − | W czterech miejscowościach w Polsce jedną z ulic nazwano jej imieniem, a mianowicie w: [[Częstochowa|Częstochowie]] (ul. Błogosławionej Jolanty) | + | W czterech miejscowościach w Polsce jedną z ulic nazwano jej imieniem, a mianowicie w: [[Częstochowa|Częstochowie]] (ul. Błogosławionej Jolanty)<ref>[https://mapy.cz/turisticka?x=19.0905697&y=50.8076440&z=16&source=osm&id=14823 Częstochowa (mapa 1:6000)] (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-06-11].</ref>, Gnieźnie (ul. Błogosławionej Jolenty)<ref>[https://mapy.cz/turisticka?x=17.6023614&y=52.5405713&z=16&source=osm&id=14850&q=Gniezno Gniezno (mapa 1:6000)] (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-06-11].</ref>, Kaliszu (ul. Księżnej Jolanty)<ref>[https://mapy.cz/turisticka?x=18.1032734&y=51.7280941&z=16&source=osm&id=13053&q=Kalisz Kalisz (mapa 1:6000)] (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-06-11].</ref> i [[Bezrzecze (powiat policki)|Bezrzeczu]] (ul. Błogosławionej Księżnej Jolanty)<ref>[https://mapy.cz/turisticka?x=14.4713637&y=53.4534304&z=17&source=osm&id=386551&q=Bezrzecze Bezrzecze (mapa 1:3000)] (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-06-11].</ref>. |
== Zobacz też == | == Zobacz też == | ||
| Linia 146: | Linia 147: | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| − | + | {{izvori}} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| Linia 191: | Linia 161: | ||
| | | | ||
| + | {{Władca infobox | ||
| + | |władca = Boldog Jolán<br>Błogosławiona Jolanta | ||
| + | |imiona = | ||
| + | |tytulatura = [[królewna węgierska]]<br>księżna kaliska i wielkopolska<br> | ||
| + | |grafika = Jolanta.jpg | ||
| + | |opis grafiki = Portret bł. Jolanty,<br />mal. Szczepan Andrzejewski (1923) | ||
| + | |herb = Arpad.png | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
| + | |dewiza = | ||
| + | |1. tytuł = | ||
| + | |1. od = | ||
| + | |1. do = | ||
| + | |1. koronacja = | ||
| + | |1. jako = | ||
| + | |1. kogo = | ||
| + | |1. poprzednik = | ||
| + | |1. następca = | ||
| + | |dynastia = [[Árpádowie]] (Arpadowie) | ||
| + | |data urodzenia = ok. [[1244]] | ||
| + | |miejsce urodzenia = [[Ostrzyhom]] | ||
| + | |data śmierci = 17 czerwca [[1304]] | ||
| + | |miejsce śmierci = [[Gniezno]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie | ||
| + | |ojciec = [[Bela IV]] | ||
| + | |matka = [[Maria Laskarina]] | ||
| + | |rodzeństwo = [[Święta Kinga|Kinga]] (święta)<br />[[Elżbieta węgierska (1236–1271)|Elżbieta]]<br />[[Małgorzata Węgierska|Małgorzata]] (święta)<br />[[Stefan V węgierski|Stefan V]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Konstancja węgierska (zm. po 1287)|Konstancja]]<br />[[Anna węgierska (księżna Halicza)|Anna]]<br />Katarzyna<br />Małgorzata (zm. 1242)<br />[[Bela (książę Slawonii)|Bela]] | ||
| + | |1. związek = mąż | ||
| + | |1. związek z = [[Bolesław Pobożny]] | ||
| + | |1. związek od = 1256 | ||
| + | |1. związek do = {{Dts|07|04|1279}} | ||
| + | |1. dzieci = [[Elżbieta Bolesławówna|Elżbieta]], [[Jadwiga Bolesławówna|Jadwiga]], [[Anna Bolesławówna|Anna]] | ||
| + | |odznaczenia = | ||
| + | |commons = Category:Yolanda of Hungary | ||
| + | |wikiźródła = | ||
| + | |wikicytaty = Jolenta Helena | ||
| + | }} | ||
| + | |||
{{Duchowny infobox | {{Duchowny infobox | ||
|imię i nazwisko = Jolanta<br /> ''węg. Jolán'' | |imię i nazwisko = Jolanta<br /> ''węg. Jolán'' | ||
|imię i nazwisko oryginalne = | |imię i nazwisko oryginalne = | ||
| − | |imię przybrane = | + | |imię przybrane = |
|imię przybrane oryginalne = | |imię przybrane oryginalne = | ||
| − | |tytuł = | + | |tytuł = zakonnica |
| − | |grafika = | + | |grafika = |
| − | |opis grafiki = | + | |opis grafiki = |
| − | |herb = | + | |herb = |
|opis herbu = | |opis herbu = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| Linia 206: | Linia 216: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|państwo = | |państwo = | ||
| − | |data urodzenia = | + | |data urodzenia = |
| − | |miejsce urodzenia = | + | |miejsce urodzenia = |
| − | |data śmierci = | + | |data śmierci = |
| − | |miejsce śmierci = | + | |miejsce śmierci = |
|przyczyna śmierci = | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
|1. funkcja = Ksieni klasztoru klarysek w Gnieźnie | |1. funkcja = Ksieni klasztoru klarysek w Gnieźnie | ||
|1. funkcja - okres = ? | |1. funkcja - okres = ? | ||
| Linia 241: | Linia 252: | ||
{{Święty infobox | {{Święty infobox | ||
|rodzaj = Błogosławiona | |rodzaj = Błogosławiona | ||
| − | |imię = | + | |imię = Jolenta Helena OSC |
| − | |imię oryginalne = | + | |imię oryginalne = Jolan |
|tytuły = | |tytuły = | ||
|grafika = | |grafika = | ||
| Linia 251: | Linia 262: | ||
|miejsce śmierci = | |miejsce śmierci = | ||
|kościół = [[Kościół katolicki]] | |kościół = [[Kościół katolicki]] | ||
| − | |data beatyfikacji = | + | |data beatyfikacji = 26 września 1827 |
|miejsce beatyfikacji = [[Rzym]] | |miejsce beatyfikacji = [[Rzym]] | ||
|beatyfikujący = [[Leon XII|Leona XII]] ([[aprobata kultu]]) | |beatyfikujący = [[Leon XII|Leona XII]] ([[aprobata kultu]]) | ||
| Linia 266: | Linia 277: | ||
|wikiźródła = | |wikiźródła = | ||
|wikicytaty = | |wikicytaty = | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
}} | }} | ||
|} | |} | ||
| Linia 311: | Linia 283: | ||
[[Kategoria:Arpadowie]] | [[Kategoria:Arpadowie]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Dynasta]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Węgierskie królewny]] |
| + | [[Kategoria:Węgierskie klaryski]] | ||
| + | [[Kategoria:Węgierscy błogosławieni katoliccy]] | ||
[[Kategoria:Polskie klaryski]] | [[Kategoria:Polskie klaryski]] | ||
[[Kategoria:Ksienie katolickie]] | [[Kategoria:Ksienie katolickie]] | ||
[[Kategoria:Polscy błogosławieni katoliccy]] | [[Kategoria:Polscy błogosławieni katoliccy]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Żony polskich książąt]] | [[Kategoria:Żony polskich książąt]] | ||
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| Linia 323: | Linia 295: | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1298]] | [[Kategoria:Zmarli w 1298]] | ||
[[Kategoria:Beatyfikowani przez Leona XII]] | [[Kategoria:Beatyfikowani przez Leona XII]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 09:36, 3 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Boldog Jolán, także Árpád-házi Jolán (pol. Jolenta[1], również Jolanta lub Helena) (* ok.1244[2][3] w Ostrzyhomiu, zm. 17 czerwca 1304[4][5] w Gnieźnie) – węgierska królewna z dynastii Arpadów, księżna kaliska i wielkopolska, potem zakonnica w Zakonie Świętej Klary (klarysek), prawdopodobnie ksieni klasztoru klarysek w Gnieźnie, córka króla Węgier Beli IV i Marii Laskariny, siostra św. Kingi oraz błogosławiona Kościoła katolickiego. Spis treściŻyciorysLata dzieciństwaPlik:Boldog Jolánta.jpg Fragment tryptyku z wizerunkiem królewny Jolanty z kościoła Ducha Świętego w Budapeszcie Jolenta Helena urodziła się – jak ustalili to historycy – około 1244, najprawdopodobniej w Ostrzyhomiu, jako dziecko wielodzietnej, węgierskiej rodziny królewskiej Beli IV i Marii Laskariny. [6]Tuż po urodzeniu została ochrzczona, przyjmując imię Jolenta[6]. W jednym z zachowanych dokumentów, wystawionym w 1272, występuje również pod imieniem Heleny[7]. Ponadto dokument Henryka II Pobożnego z 1266 wymienia ją również jako Helenę[7]. W latach następnych używała obu imion jednocześnie lub wymiennie. W jej najbliższej rodzinie oraz wśród dalszych krewnych wiele osób zostało konsekrowanych, z których wielu wyniesiono na ołtarze. Jej siostrą była m.in. św. Małgorzata Węgierska[7]. Dalszymi jej krewnymi były m.in. św. Jadwiga Śląska, stryjenki: św. Elżbieta Węgierska, bł. Salomea czy kuzynka bł. Gertruda z Altenbergu[7]. W wieku około pięciu lat rodzina wysłała ją do Polski na dwór jej siostry św. Kingi, w celu nauki (m.in. czytania i pisania) oraz kształtowania wymaganych wówczas cech wśród rodzin panujących (m.in. pobożności czy ascezy)[7]. Dzień na dworze rozpoczynał się zazwyczaj mszą świętą[7]. Dużą wagę przywiązywano do lektury Pisma Świętego[7]. Przypuszcza się, że duży wpływ na kształtowanie jej cech osobowości wywarli zakonnicy franciszkańscy oraz siostry klaryski[7]. Jest wielce prawdopodobne, że pod ich kuratelą przystąpiła w późniejszych czasach do III zakonu franciszkańskiego, zostając tercjarką[7]. Małżeństwo z Bolesławem PobożnymPodczas uroczystości pokanonizacyjnych 8 maja 1254, jakie odbyły się w Krakowie ku czci św. Stanisława Biskupa, książę wielkopolski Przemysł I poprosił jej opiekunów (m.in. św. Kingę), w imieniu swojego młodszego brata Bolesława Pobożnego o jej rękę, z myślą o zgodzie przebywających na Węgrzech jej rodziców[7]. Rodzina po zapoznaniu się z tą propozycją, zapewne również ze względów politycznych, wyraziła zgodę na jej ślub, który miał miejsce dwa lata później w 1256[7]. Uroczystości weselne odbyły się w Krakowie na Wawelu z błogosławieństwem, którego udzielił małżonkom w katedrze wawelskiej biskup krakowski Jan Prandota[7]. Różnica wieku małżonków wynosiła około 20 lat, a młoda para podczas tych uroczystości dopiero się bliżej poznała[7]. Po ślubie niepełnoletnia wówczas Jolenta przez dwa lata do osiągnięcia wymaganego wówczas wieku pełnoletności (14 lat) pozostała pod opieką swojej siostry św. Kingi, na dworze księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego[7]. Wtedy wraz z mężem opuściła Kraków udając się na jego wielkopolski dwór do Kalisza[8]. Jolenta Helena i Bolesław doczekali się trzech córek[7]:
Księżniczki wychowywały się wraz z licznym rodzeństwem stryjecznym, gdyż Przemysł I, brat Bolesława, już nie żył, a Bolesław Pobożny stał się opiekunem czterech bratanic i chłopca, Przemysła II, w imieniu którego zaczął rządzić drugą połową Wielkopolski[9]. Poza wychowaniem dzieci Jolenta zajmowała się również sprawami publicznymi i gospodarczymi Wielkopolski (pozostało kilka dokumentów na których jest wymieniana, bądź pieczętowana)[7]. Idąc śladem swojej siostry św. Kingi, była fundatorką wraz z mężem klasztorów, szpitali oraz kościołów[7]. Była inicjatorką sprowadzenia do Kalisza franciszkanów oraz ich kolejnych fundacji w: Śremie, Obornikach i Pyzdrach[7]. W Gnieźnie poza fundacją ich klasztoru, była inicjatorką również ufundowania kościoła klasztornego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego[7]. W zakonie sióstr klarysekPlik:Żywoty św. Pańskich na wszystkie dnie roku-picture p. 596.jpg Ilustracja przedstawiająca bł. Jolentę z książki pt. Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku W roku 1279, Bolesław wracając z wyprawy przeciw Ottonowi Brandeburskiemu, w drodze ciężko zachorował i przybywszy do Kalisza zmarł 7 kwietnia[7]. W roczniku Trzaski z 1279 widnieje taki zapis[7]:
Niedługo po śmierci męża wyjechała na dwór swojej siostry św. Kingi, gdzie przymierzała się do wstąpienia jako wdowa do zakonu klarysek[7]. Na pogrzebie zmarłego później męża św. Kingi, Bolesława Wstydliwego, obie siostry miały już na głowach welony mniszek franciszkańskich, występując w habitach klarysek, co oznacza, że zostały wówczas zakonnicami[7]. Obie następnie udały się do klasztoru fundowanego przez św. Kingę w Starym Sączu, pełniąc tam służbę zakonną[7]. Z zapisków jakie pozostały, można dowiedzieć się bliżej o jej życiu w klasztorze[7]:
W klasztorze w Starym Sączu przebywała dwanaście lat (1280–1292), czyli do śmierci swojej siostry św. Kingi, po czym przeniosła się na krótko do klasztoru klarysek w Śremie, który był jej fundacją[8]. Następnie podjęła decyzję wstąpienia do klasztoru klarysek w Gnieźnie[8]. Zapewne sprawowała w tym klasztorze godność ksieni, ale nie ma na to przekonujących dowodów, czy ten urząd przyjęła[11]. Z przekazu kapucyna o. Prokopa Jana Tomasza Leszczyńskiego OFMCap. można się dowiedzieć o jej życiu w tym klasztorze[7]:
Plik:Błogosławiona Jolanta, rycina z książki Neya.jpg Jezus ubiczowany. Wizja siostry Jolenty. Rycina z książki Karola Ferdynanda Neya W klasztorze tym, na krótko przed śmiercią miała wizję, w której rozważając Mękę Pańską, Jezus Chrystus z Maryją i bł. Salomeą objawił się jej w wielkiej światłości obnażony, wychłostany, zbroczony obficie krwią, pocieszając ją i obiecując w nagrodę życie wieczne, które otrzyma za Jego umiłowanie oraz jednoczesne wzgardzenie światem[7]. Przebywała w tym klasztorze prawdopodobnie około 12 lat[7]. Początkowo jako datę jej śmierci mylnie podawano rok 1298[7]. Uważano bowiem, że po raz ostatni występuje ona w dokumencie Władysława Łokietka z 25 kwietnia 1298 roku[7]. Ponadto nekrolog lądzki (opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą) podaje dzienną datę jej śmierci 17 czerwca 1298[7]. W odnalezionym później dokumencie, będącym w zasobach Wojewódzkiego Archiwum w Poznaniu, datowanym na dzień 26 grudnia 1303, pisanym przez nią do prepozyta gnieźnieńskiego Mikołaja, czytamy w podpisie[7]:
Na skutek tego zapisu historycy przesunęli datę jej śmierci i doszli do przekonania, że zmarła 17 czerwca 1304 w Gnieźnie[7]. Proces beatyfikacjiJej kult rozpoczął się w Gnieźnie zaraz po śmierci i związany był przede wszystkim z jej grobem, gdzie modlono się o wyproszenie łask za jej wstawiennictwem[7]. Zwłoki, jak się okazało podczas pierwszej rekognicji, były złożone w ziemi, pod posadzką kaplicy[7]. Obok grobu, w kaplicy, znajdował się ołtarz, przed którym odprawiano msze święte[7]. Kaplica ta w okresie rozbiorowym, z rozporządzenia władz pruskich, została wyburzona[7]. Wierni oraz duchowni od momentu jej śmierci tradycyjnie nadali jej tytuł błogosławionej, a nawet świętej[7]. Łaski i cuda dokonywane za jej wstawiennictwem przyciągały do jej grobu liczne rzesze pątników[7]. Skłoniło to władze duchowne z inicjatywy sióstr klarysek do rozpoczęcia starań o wyniesienie ją na ołtarze. Na początku XVII wieku założono księgę łask i cudów za jej przyczyną[12]. Kustosz i gwardian gnieźnieński o. Feliks Chojecki OFMConv. jest autorem książki zatytułowanej „Opisane cuda, które Pan Bóg czyni z Miłosierdzia Swego a za przyczyną bł. Jolenty przy jej grobie”[12]. W 1631 Prymas Polski abp Jan Wężyk wyznaczył specjalną komisję do zbadania jej życia oraz oględzin jej szczątków w grobie, w następującym składzie[8]:
Pierwszy jej żywot ukazał się w 1723[13]. W 1775 generał franciszkanów konwentualnych o. Luigi Maria Marzoni OFMConv. wyznaczył prokuratora o. Franciszka Cybulskiego OFM dla sprawy jej beatyfikacji[8], który napisał i ogłosił drukiem dzieło zatytułowane „Życie i cuda wielkiej sługi Bożej Jolenty”[13]. W 1776 Prymas Polski abp Gabriel Podoski powołał kolejną komisję beatyfikacyjną w następującym składzie[8]:
Komisja pracowała w okresie od 30 kwietnia 1776 do 29 kwietnia 1779 odbywając 69 posiedzeń, na których przebadano dostępne akta, pisma, kroniki, zapisy i pamiątki[8]. W protokóle końcowym komisja stwierdziła m.in.[8]:
Ustalenia komisji skłoniły arcybiskupa gnieźnieńskiego Antoniego Kazimierza Ostrowskiego, do nalegania w 1780 u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do poczynienia starań w Stolicy Apostolskiej celem jej beatyfikacji[8]. Król Stanisław August Poniatowski poparł ten wniosek, kierując do papieża formalne dokumenty procesowe[14]. W aktach procesu beatyfikacyjnego znajduje się opis 38 cudów dokonanych za jej przyczyną[7]. Pierwszy cud jaki jest tam opisany, to nieudana próba wydobycia jej ciała przez siostry zakonne w XVI wieku[7]. Kongregacja do Spraw Obrzędów Stolicy Apostolskiej po zbadaniu dokumentacji wydała 22 września 1827 pozytywną opinię o propozycji jej beatyfikacji[8]. Papież Leon XII[15], stosownym dekretem wpisał ją 26 września tegoż roku[16] w poczet błogosławionych, (aprobata kultu)[14][17]. Z powodu problemów i trudności, jakie stawiał Polakom pod zaborem ówczesny rząd pruski, uroczystości beatyfikacyjne odbyły się dopiero 13 czerwca 1834 w Gnieźnie z polecenia Prymasa Polski abp. Marcina Dunina[8]. Genealogia
RelikwiePierwszą komisję do zbadania relikwii Jolenty zwołał w 1631 Prymas Polski Jan Wężyk, natomiast kolejną powołano w 1776[19]. Jej ciało złożono najpierw do bogato zdobionej, obitej atłasem lub aksamitem trumny[7]. Komisja beatyfikacyjna z 1631 znalazła ponadto pozostałości trumny i stwierdziła[7]:
W XVIII wieku ciało Jolenty złożone było w grobie ozdobionym mauzoleum, w kaplicy jej zakonu w Gnieźnie[7]. Kaplica ta wzniesiona była na dwóch poziomach[7]. Niższy, objęty klauzurą, nazwany został Kaplicą Jolenty i tam właśnie znajdował się jej grób, a obok umieszczone były drzwiczki, umożliwiające pobieranie ziemi, uważanej za cudowną[7]. Dokoła grobowca zawieszono tabliczki wotywne z podziękowaniami za uzyskane łaski (tabliczki te później zaginęły w okresie rozbiorowym)[7]. Tuż przy grobie stał mały stolik, a na nim skrzynka z jej habitem, resztkami dawnej trumny oraz drewniany talerzyk, z którego ona jadała[7]. Spośród monarchów, którzy odwiedzili gnieźnieński kościół franciszkański i modlili się przy jej grobie, należy wymienić: Jadwigę (1322), jej córkę, królową Polski, małżonkę Władysława Łokietka, królową węgierską Elżbietę Łokietkówną (1372), królów Polski: Zygmunta Starego (1512) oraz Zygmunta III Wazę (1623)[7]. W 1890 Gabriel Hermeling według projektu arch. Sławomira Odrzywolskiego wykonał obecny relikwiarz w formie monumentalnej skrzyni, wykonanej z miedzi, który jest ozdobiony grawerowanymi scenami z jej życia i pokryty emalią[20]. Ustawiony jest na czterech, romańsko stylizowanych marmurowych, białych, kwadratowych kolumnach[20]. Relikwiarz-trumienka była wielokrotnie odkrywana, o czym informują pozostawione w środku tej trumienki stosowne dokumenty (m.in. 18 marca 1958, protokół podpisany przez ówczesnego Prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego oraz kolejne pismo o ponownym otwarciu 10 czerwca 1986)[21]. 2 września 2015 w gnieźnieńskim konwencie franciszkanów zebrała się komisja powołana przez Prymasa Polski Wojciecha Polaka, w składzie: o. Jacek Korsak OFMConv., proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie (Sanktuarium Matki Pocieszenia – Pani Gniezna), ks. kan. Jan Kasprowicz, proboszcz parafii Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie oraz ks. kan. Jarosław Bogacz, sekretarz, celem otwarcia jej trumienki-relikwiarza i wydzielenia relikwii do niektórych parafii i wspólnot zakonnych[21]. Obecny był Minister Prowincjalny o. Jan Maciejowski OFMConv., a także chirurg, dr Wojciech Kozłowski[21]. Obecnie większa część relikwii znajduje się w kościele ojców franciszkanów w Gnieźnie[7]. Spoczywają tam w relikwiarzu składającym się z części ozdobnej, w kształcie kościółka, i umieszczonej w niej trumienki cynowej, zawierającej jej kości[7]. Znajduje się w niej czaszka i 27 części kości, a także cząsteczki kostne w woreczku i pewna ilość przedmiotów, takich jak: część płaszcza zakonnego, szkaplerz oraz dębowe resztki pierwotnej trumny[7]. Ponadto w czerwcu 1958 ówczesny gwardian konwentu kaliskiego o. Adam Narloch OFMConv. sprowadził z Gniezna do Kalisza – za zgodą prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego – część jej relikwii (jedną część kości miednicznej i jeden kręg)[22]. Zostały one umieszczone w srebrnym relikwiarzu franciszkańskiego kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika, w nowym ołtarzu, usytuowanym pośrodku prawej, południowej nawy tego kościoła.[22] UpamiętnieniePapież Leon XII wyznaczył jej wspomnienie liturgiczne na 17 czerwca (dzienna rocznica śmierci). Obecnie, po zmianach jej wspomnienie obchodzimy 15 czerwca[7] (w archidiecezji gnieźnieńskiej i w diecezji kaliskiej ma rangę wspomnienia obowiązkowego)[23]. W 1880 papież Leon XIII ustanowił ją patronką archidiecezji gnieźnieńskiej[21]. Ponadto jest patronką Wielkopolski, Kalisza oraz chrześcijańskich matek i rodzin[7]. Przyczynie bł. Jolanty przypisuje się łaski przy trudnych porodach i chorobach poporodowych[7]. W sztuce przedstawiana jest w habicie klaryski, niekiedy w towarzystwie św. Kingi lub na tronie[7]. Jej atrybutami są: czaszka oraz krzyż, które nawiązują do szczególnych umartwień i pokuty oraz surowości jej obyczajów; makieta świątyni, która przypomina o fundacjach dla franciszkanów i klarysek; korona książęca lub mitra książęca, leżąca na stoliku lub u stóp, która przypomina o zrzeczeniu się jej godności książęcej i wstąpieniu do klasztoru[7]. Znane są również wizerunki przedstawiające ją pogrążoną w ekstazie, w widzeniu Jezusa ubiczowanego[7]. Ułożono ku jej czci litanię oraz napisano pieśni zatytułowane: „Jolento dziś cię chwalimy”[24] oraz „Cześć naszej św. Jolenty”, którą opracował Stanisław SuniewiczSzczególnym kultem otaczamy:. W: Klasztor sióstr klarysek w Skaryszewie [on-line]. klaryski.opw.pl. [dostęp 2018-06-13].. W okresie 1919–1945 w Gnieźnie istniało Miejskie Liceum Żeńskie pod jej wezwaniem, po czym od 16 kwietnia 1983 zostało przekształcone na placówkę pod inną nazwą, jako II Liceum Ogólnokształcące im. Dąbrówki. Również w Jaśle w okresie 1909–1939 istniało Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Bł. Jolanty[25]. W czasie wojny budynek tego gimnazjum został zburzony, co było przyczyną jego likwidacji [25]. 27 kwietnia 2001 w Gnieźnie zarejestrowano klub sportowy pod nazwą Parafialny Uczniowski Klub Sportowy „Jolenta”[26]. W czterech miejscowościach w Polsce jedną z ulic nazwano jej imieniem, a mianowicie w: Częstochowie (ul. Błogosławionej Jolanty)[27], Gnieźnie (ul. Błogosławionej Jolenty)[28], Kaliszu (ul. Księżnej Jolanty)[29] i Bezrzeczu (ul. Błogosławionej Księżnej Jolanty)[30]. Zobacz teżSzablon:Wikiźródła Szablon:Portal
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony importowane z polskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Infoboksy – błędne dane – Władca infobox – 1. tytuł
- Arpadowie
- Dynasta
- Węgierskie królewny
- Węgierskie klaryski
- Węgierscy błogosławieni katoliccy
- Polskie klaryski
- Ksienie katolickie
- Polscy błogosławieni katoliccy
- Żony polskich książąt
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w 1298
- Beatyfikowani przez Leona XII