|
|
| (Nie pokazano 27 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:50procent]] Adorián | + | #PATRZ [[Pok Miklós]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Pok
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nicholas_Pok&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = brak informacji
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1273)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Kemény, syn Lőrinca]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Kemény, syn Lőrinca]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1274)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Ják II. Csépán]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Osl Herbord]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Podczaszy królewski]]<br>(1274-1275)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Básztély II. Rénold]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Csák II. Máté]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>(1277-1278)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Aba Finta]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Meggyesi Miklós]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>(1315-1318)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Debreceni Dózsa]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Pók Miklós''' (pol. "Mikołaj Pók''} (*ok. 1245, † po 19 sierpnia 1319), węgierski szlachcic, jeden z tak zwanych oligarchów, którzy ''de facto'' rządzili niezależnie od panujących w epoce feudalnej anarchii. Przodek rodziny szlacheckiej [[Meggyesi]], dlatego później '''czartery''' nazywali go również Miklósem [[Meggyesi]]m.
| |
| − | | |
| − | <small>'''Nicholas from the kindred Pok''' ({{lang-hu|Pok nembeli Miklós}}; ''c''. 1245 – after 19 August 1319; [[fl.]] 1270–1319) was a Hungarian influential lord in the [[Kingdom of Hungary]] at the turn of the 13th and 14th centuries. He was among the so-called [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchs]], who ruled ''de facto'' independently their dominion during the era of feudal anarchy. He was also ancestor of the Meggyesi noble family, thus later charters also referred to him as '''Nicholas Meggyesi'''. </small>
| |
| − | | |
| − | ==Rodzina==
| |
| − | | |
| − | Urodził się w bogatym rodzie [[Pók]], który pochodzi z komitatu [[Győr]]. Należały do gałęzi [[Mórichida]], który wzniósł klasztor premonstratensów w 1251 r. w Mórichidzie. [1] Gałąź została założona przez [[Pók I. Móric|Maurycego I]], dziadka Mikołaja, który służył królowi [[II. András|Andrzejowi II]] jako jego [[Master of the stewards]] w latach 1233–1235. [2] Jego jedynym znanym synem był [[Pók II. Móric|Maurice II]], ojciec Mikołaja, który zajmował kilka stanowisk (przede wszystkim [[skarbnik|skarbnika królewskiego]]) na dworze króla [[IV. Béla|Beli IV]] przynajmniej do 1269 r. [3] Ożenił się z córką [[Rátót I. Domokos|Dominika I Rátóta]] (zmarła przed 1267 r.), Miklós, który był ich synem około 1245 r. Miał trzech młodszych braci, Maurycego III, Stefana I i Dominika, o których wspomniano tylko raz w 1280 r., Kiedy zostali ekskomunikowani z powodu „zachowanie tyraniczne”[4].
| |
| − | | |
| − | <small>He was born into the wealthy [[Pok (genus)|Pok kindred]], which originated from [[Győr County]]. He belonged to the Mórichida branch, which erected a [[Premonstratensian]] monastery in 1251 at [[Mórichida]].<ref name='Karácsonyi_897'>Karácsonyi 1901, p. 897.</ref> The branch was founded by [[Maurice I Pok|Maurice I]], Nicholas' grandfather, who served King [[Andrew II of Hungary|Andrew II]] as his [[Master of the stewards]] from 1233 to 1235.<ref name='Zsoldos_54'>Zsoldos 2011, p. 54.</ref> His only known son was [[Maurice II Pok|Maurice II]], Nicholas' father, who held several positions (most notably [[Master of the treasury]]) in the court of King [[Béla IV of Hungary|Béla IV]] at least until 1269.<ref name='Zsoldos_339'>Zsoldos 2011, p. 339.</ref> He married a daughter of [[Dominic I Rátót]] (she died before 1267) whom Nicholas was born around 1245. He had three younger brothers, Maurice III, Stephen I and Dominic, who were mentioned only once in 1280 when they were [[Excommunication|excommunicated]] due to "tyrannical behaviour".<ref name='Kádár_137'>Kádár 2013, p. 137.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Miklós pojawił się pierwszy w aktach mu współczesnych w 1270 roku. Według źródeł dwukrotnie ożenił się; jego pierwszą żoną była Elżbieta, córka [[Dárói II. Mojs|Mojsa II Dárói]], [[palatyn]]a w latach 1270–1272. Zmarła przed 1280 r. Z Elżbietą miał synów: Maurycego IV, [[ispán]] komitatu [[Győr]] od 1337 do 1338 r., Stefan II , [[ispán]] komitatu [[Máramaros]] w latach 1326–1327 oraz ''magister'' Mikołaj II. Synem Maurycego był [[Meggyesi Simon|Szymon Meggyesi]], [[Ban Dalmacji i Chorwacji|ban Dalmacji i Chorwacji]], dlatego Miklós stał się także przodkiem wpływowej rodziny [[Meggyesi]]. Po śmierci Elżbiety po raz drugi wziął ślub z Katarzyną, córką Andrzeja z '''rodu/rodziny''' [[Kaplon]]. Przeżyła męża i zmarła około 1331 r. [5]
| |
| − | | |
| − | <small>Nicholas appeared first in contemporary records in 1270. According to the sources he married twice; his first wife was Elizabeth, a daughter of [[Mojs II|Mojs (II) Dárói]], [[Palatine of Hungary]] between 1270 and 1272. She died before 1280. They had at least three sons: Maurice IV, the ''[[ispán]]'' of Győr County from 1337 to 1338, Stephen II, the ''ispán'' of [[Máramaros County]] between 1326 and 1327, and ''magister'' Nicholas II. Maurice's son was [[Simon Meggyesi]], [[Ban of Croatia]], thus Nicholas was also an ancestor of the influential Meggyesi family. After Elizabeth's death, he married for the second time to Catherine, daughter of Andrew from the [[Kaplon (genus)|Kaplon kindred]]. She survived her husband and died sometime after 1331.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Pok 1., Meggyesi, Mórichida branch)</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Powszechnie akceptowane jest stanowisko akademickie, że żona palatyna Mojsa II (teściowa Mikołaja) utrzymywała stosunki rodzinne z dynastią [[Árpád]], królewskim domem Węgier za pośrednictwem królowej [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumanki]], w związku z czym Miklós był także częścią domu Árpádów jako daleki powinowatm. [6] Ponadto druga córka palatyn Mojsa była zaręczona z [[Kőszegi II. Henrik|Henrykiem II Kőszegi]] [7].
| |
| − | | |
| − | <small>It is a widely accepted academic standpoint that the wife of Palatine Mojs II (Nicholas' mother-in-law) had family relationship with the [[Árpád dynasty]], the royal house of Hungary through Queen [[Elizabeth the Cuman]] thus Nicholas Pok was also part of the Árpáds' distant kinship.<ref name='Kádár_139'>Kádár 2013, p. 139.</ref> Furthermore, Palatine Mojs' other daughter was engaged to [[Henry II Kőszegi]].<ref>Engel: ''Genealógia'' (Mojs kinship 1.)</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | ==Życiorys==
| |
| − | | |
| − | === Kariera polityczna pod panowaniem Arpadów ===
| |
| − | | |
| − | Gdy [[V. István|Stefan V]] wstąpił na tron w 1270 roku po długim oczekiwaniu, rozpoczęła sie kariera Miklósa. Na początku dekady trwały intensywne walki o tron między [[IV. Béla|Belą IV]] a jego synem księciem Stefanem, który później przybrał tytuł ''Młodszego Króla'' . Chociaż Maurycy II Pok został wcześniej otrzymał zamek [[Fülek]] (dziś: Fiľakovo, Słowacja) od Beli IV w 1246 r. za odwagę w [[Mohi|bitwie pod Mohi]] podczas inwazji Mongołów, to później jednak król przekazał zamek księciu Stefanowi w 1262 r., który otwarcie zbuntował się przeciwko swojemu ojcu. [8] Spowodowało to, że ród Pók nie był w stanie odzyskać pozycji podczas późnego panowania Beli IV. Maurycy II został [[ispán]]em komitatu [[Baranya]] dopiero w 1266 roku, gdy zwaśnieni dynaści potwierdzili pokój w klasztorze Najświętszej Maryi Panny na [[Wyspa Małgorzaty|wyspie „Królików”]] [3] [9]
| |
| − | | |
| − | <small>When [[Stephen V of Hungary|Stephen V]] ascended the throne in 1270 after a lengthy wait, Nicholas' career arose. At the preceding decades there were intense throne fights between Béla IV and his son [[Duke of Transylvania|Duke]] Stephen who later granted the title of [[Junior king]]. Although Maurice II Pok had formerly received the [[Fiľakovo|Fülek Castle]] (today: [[Fiľakovo]], [[Slovakia]]) from Béla IV in 1246 for his bravery in the [[Battle of Mohi]] during the [[Mongol invasion of Europe|Mongol invasion]], however he later handed over the castle to Duke Stephen in 1262, who had openly rebelled against his father.<ref name='Zsoldos_260'>Zsoldos 2011, p. 260.</ref> This resulted that Pok genus was unable to get positions during the late reign of Béla IV. Maurice II became ''ispán'' of [[Baranya County (former)|Baranya County]] only in 1266, when father and son confirmed the peace in the Convent of the Blessed Virgin on [[Margaret Island|'Rabbits' Island]].<ref name='Zsoldos_339'>Zsoldos 2011, p. 339.</ref><ref name='Fügedi_150'>Fügedi 1986, p. 150.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Miklós został obdarowany przez Stefana V w 1270 r. pięcioma wioskami za '''możliwe''' wcześniejsze osiągnięcia wojskowe podczas wojny domowej. Dzięki małżeństwu stał się '''rezydentem''' komitatu [[Szatmár]], a jego życie i kariera związało się z Siedmiogrodem [10]. Jednak jego pan nagle zachorował i zmarł w sierpniu 1272 r., po tym, jak ban [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]] porwał dziesięcioletniego syna i spadkobiercę Stefana, [[IV. László|Władysława]] i uwięził go w zamku [[Koprivnica]]]. [11] W tym czasie pojawiły się dwie rywalizujące ze sobą '''grupy baronialne''' (zwolennicy nieletniego Władysława i byli stronnicy pod koniec Beli IV, którzy powrócili na Węgry po śmierci Stefana), podczas gdy władza królewska została śmiertelnie osłabiona.
| |
| − | | |
| − | <small>Nicholas was donated five villages by Stephen V in 1270 for possible former military achievements during the civil war. Through marriage he became resident of [[Szatmár County]] by then, after that his life and career tied to [[Transylvania]].<ref name='Markó_416'>Markó 2006, p. 416.</ref> However his lord suddenly fell ill and died in August 1272, following Ban [[Joachim Gutkeled]] kidnapped Stephen's ten-year-old son and heir, [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus]] and imprisoned him in the castle of [[Koprivnica]].<ref name='Engel_2001_107'>Engel 2001, p. 107.</ref> During that time two rival baronial groups emerged (supporters of the minor Ladislaus and former partisans of the late Béla IV, who returned to Hungary after Stephen's death), while the royal power was fatally weakened. </small>
| |
| − | | |
| − | Rywalizacja między obiema stronami '''scharakteryzowała''' kolejne lata [12]. Według historyka [[Hóman Bálint|Bálinta Hómana]] w ciągu pierwszych pięciu lat panowania Władysława IV miało miejsce dwanaście „zmian rządu” [13]. Miklós został mianowany [[stolnik|stolnikiem królewskim]] w 1273 roku (XIX-wieczny historyk [[Wertner Mór|Mór Wertner]] błędnie zidentyfikował go jako Miklósa Kőszegiego), jednak [14]. Następnie, gdy król Czech [[Ottokar II]] najechał Węgry i przejął wiele fortec, Miklós uczestniczył w oblężeniu Trnawy (dziś w Trnawa na Słowacji). W 1274 r. Został ponownie zainstalowany jako stolnik królewski, poza tym był także [[ispán]]em [[Bereg]], [[Keve]], [[Krassó]] i być może komitatu [[Ugocsa]] [14]. Władysław IV podarował mu [[Hegymag]] w komitacie [[Zala]] [15] Po [[Föveny|bitwie pod Föveny]], w której zginął [[Kőszegi I. Henrik|Henryk I Kőszegi]], przywódca grupy baronialnej Kőszegi-Gutkeled, wyniesieni zostali członkowie konkurencyjnej grupy baronialnej [[Csák]]ów. W latach 1274–1275 Miklós pełnił funkcję stolnika królewskiego i [[ispán]]a komitatu [[Moson]]. Zgodnie z nieautentyczną '''kartą''' posiadał on również tę godność w 1278 r. [16] W 1275 r. Joachim Gutkeled i synowie Kőszegiego ([[Kőszegi Iván|Iwan]], [[Kőszegi II. Henrik|Henryk II]], [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj]] I i [[Kőszegi Péter|Piotr]]) przeprowadzili udany kontratak, w wyniku którego m.in. Miklós stracił '''pozycje'''.
| |
| − | | |
| − | <small>The rivalry between the two parties characterized the following years.<ref name='Engel_2001_108'>Engel 2001, p. 108.</ref> According to historian [[Bálint Hóman]], twelve "changes of government" took place in the first five regnal years of Ladislaus IV.<ref name='Fügedi_153'>Fügedi 1986, p. 153.</ref> Nicholas Pok was appointed [[Master of the cupbearers]] in 1273 (19th-century historian Mór Wertner mistakenly identified him as Nicholas Kőszegi), however soon he had to give the position to [[Lawrence of Severin|Lawrence]], son of Voivode [[Lawrence of Transylvania|Lawrence]], who belonged to the [[Kőszegi family|Kőszegi]]–[[Gutkeled (genus)|Gutkeled]] baronial group.<ref name='Zsoldos_60'>Zsoldos 2011, p. 60.</ref> Following that, when [[Ottokar II of Bohemia]] invaded Hungary and seized many fortresses, Nicholas participated in the Siege of [[Trnava|Nagyszombat]] (today [[Trnava]], [[Slovakia]]). In 1274, he was reinstalled as Master of the cupbearers, beside that he also served as ''ispán'' of [[Bereg County|Bereg]], [[Keve County|Keve]], [[Krassó County|Krassó]] and possibly [[Ugocsa County|Ugocsa]] Counties.<ref name='Zsoldos_60'/> For the participation in the campaign, Ladislaus IV donated him [[Hegymagas]] in [[Zala County (former)|Zala County]].<ref name='Kádár_140'>Kádár 2013, p. 140.</ref> Following the Battle of Föveny, where [[Henry I Kőszegi]], leader of the Kőszegi–Gutkeled baronial group was killed, members of the [[Csák (genus)|Csák]] baronial group elevated. From 1274 to 1275, Nicholas functioned as [[Master of the stewards]] and ''ispán'' of [[Moson County]]. According to a non-authentic charter, he also held the dignity in 1278.<ref name='Zsoldos_55'>Zsoldos 2011, p. 55.</ref> In 1275, Joachim Gutkeled and the Kőszegi sons ([[Ivan Kőszegi|Ivan]], Henry II, [[Nicholas I Kőszegi|Nicholas I]] and [[Peter Kőszegi|Peter]]) carried out a successful counter-attack, and Nicholas, among others, lost his positions. </small>
| |
| − | | |
| − | == 1 ==
| |
| − | | |
| − | Miklós i jego bracia brali udział w wyprawie [[Csáka I. Péter|Piotra I Csáka]] przeciwko diecezji Veszprém (gdzie funkcję biskupa pełnił [[Kőszegi Péter|Piotr Kőszegi]]) w marcu 1276 r., podczas której ich wojska zniszczyły, spalili i splądrowali Veszprém, skarbiec katedralny i uniwersytet kaplicy, który nigdy nie został odbudowany. [17] Kilka '''doniesień prasowych''' i dyplomów mówi, że Miklós kontynuował plądrowanie diecezji zadunajskiej w następnych latach, najechał w tym okresie również [[Tapolca]] w komitacie [[Zala]] około 1278 roku. Biskup Peter Kőszegi ekskomunikował braci Pók w 1280 roku, ale nie pociągnęło to za sobą żadnych konsekwencji. [18]
| |
| − | | |
| − | <small>Nicholas and his brothers participated in [[Peter I Csák]]'s raiding expedition against the [[Roman Catholic Archdiocese of Veszprém|Diocese of Veszprém]] (where Peter Kőszegi served as bishop) in March 1276, where their forces destroyed, burned and looted [[Veszprém]], the cathedral treasury and its chapel university which was never rebuilt.<ref name='Kádár_141'>Kádár 2013, p. 141.</ref> Several news reports and diplomas say that Nicholas Pok continued to plunder the [[Transdanubia]]n dioceses in the following years, while he also invaded [[Tapolca]] in Zala County around 1278. Bishop Peter Kőszegi excommunicated the Pok brothers in 1280, but there were no any consequences for that.<ref name='Kádár_143'>Kádár 2013, p. 143.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | W 1277 r. Miklós przez krótki czas zajmował stanowiska [[wojewoda|wojewody siedmiogrodzkiego]] i [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]]] [19] [20] Zgodnie z '''fałszywym dyplomem''' zajmował te stanowiska już w 1276 r. [21] Zachowała się także jego pieczęć wojewody. [22] Według [[Kádár Tamás|Tomasza Kádára]] Miklós pełnił funkcję wojewody do 1278 r., gdy to zastąpił go [[Aba Finta|Finta Aba]]. [23] W ciągu następnych dwóch dekad Miklós nie pełnił żadnych funkcji politycznych. Był to okres, w którym '''niezależne domeny zostały wzmocnione''' i stopniowo oddalały się od władzy królewskiej.
| |
| − | | |
| − | <small>In 1277, for a short time, Nicholas Pok held the positions of [[Voivode of Transylvania]] and ''ispán'' of [[Szolnok County]].<ref name='Treptow_Popa_lvi'>Treptow, Popa 1996, p. ''lvi''.</ref><ref name='Engel_2001_382'>Engel 2001, p. 382.</ref> In accordance with a false diploma, he held these positions already in 1276.<ref name='Zsoldos_39'>Zsoldos 2011, p. 39.</ref> His voivode seal also preserved.<ref name='Zsoldos_336'>Zsoldos 2011, p. 336.</ref> According to Tamás Kádár, Nicholas served as voivode until 1278, when he was replaced by [[Finta Aba]].<ref name='Kádár_145'>Kádár 2013, p. 145.</ref> In the next two decades, Nicholas did not hold any political offices. This was the period when the independent domains were strengthened and gradually distanced themselves from the royal power. </small>
| |
| − | | |
| − | === Założenie domeny Pók ===
| |
| − | | |
| − | W tych chaotycznych '''warunkach''' Miklós mógł między innymi ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki (np. [[Szamosújvár]]). Prawdopodobnie zbudował także zamek [[Somlyó]]. [10] Miklós stał się niezaprzeczalnym '''panem''' w północno-zachodnim Siedmiogrodzie przez dziesięciolecia, który później był częścią tak zwanego ''[[Partium]]'' z XVI wieku. Chociaż Miklós był jednym z „oligarchów” w Królestwie Węgier nękanych anarchią, wojnami domowymi i fragmentacją, nie jest tak znany jak [[Csák III. Máte|Mateusz III Csák]], [[Aba Amadé|Amadeusz Ab]] czy [[Kán III. László|Władysław III Kán]]. '''W przeciwnym razie klan Pók miał''' także posiadłości ziemskie w komitatach [[Győr]], [[Nógrád]], [[Gömör]], [[Kraszna]] i [[Kolozs]]. Posiadali także zamek [[Szigliget]], który był jedynym kamiennym zamkiem przed 1290 r. Prawdopodobnie Miklós przejął fortyfikacje '''samowolnie''' bez pozwolenia króla [4].
| |
| − | | |
| − | <small>Under these chaotic conditions, Nicholas Pok, among others, also could establish a dominion independently of the king. Nicholas had started to expand his influence over the territories that surrounded his possessions and castles (e.g., [[Gherla|Szamosújvár]]). Presumably he also built the Somlyó Castle.<ref name='Markó_416'/> Nicholas became the incontestable lord in Northwest Transylvania for decades, which later mostly was part of the so-called ''[[Partium]]'' from the 16th century. Albeit Nicholas was one of the "oligarchs" in the Kingdom of Hungary plagued by anarchy, civil wars and fragmentation, he has not so much notorious like [[Matthew III Csák|Matthew Csák]], [[Amadeus Aba]] or [[Ladislaus III Kán|Ladislaus Kán]]. Otherwise the Pok clan also had land possessions in Győr, [[Nógrád County (former)|Nógrád]], [[Gömör]], [[Kraszna County|Kraszna]] and [[Kolozs County|Kolozs]] Counties. They also owned [[Szigliget|Szigliget Castle]] which was the kindred's only stone castle before 1290. Probably Nicholas seized the fortification arbitrarily without the permission of the king.<ref name='Kádár_137'/> </small>
| |
| − | | |
| − | 26 września 1280 r. Mojs II napisał swoją ostatnią wolę i testament, przekazując swoje transylwańskie posiadłości ''Zolun'' i [[Medgyes]] (dziś w Mediaș, Rumunia) swojej córce, żonie Miklós. Po tym cała rodzina przeniosła się z Zadunaja do Medgyes, która stała się dworem Miklós i stolicą dominium. W międzyczasie Miklós został wdowcem, a później poślubił Katarzynę Kaplon, członkinię miejscowej szlachty, która była znacznie młodsza od niego, ponieważ żyła jeszcze w 1331 r. [24]
| |
| − | | |
| − | <small>On 26 September 1280, Mojs II wrote his [[last will and testament]], bequeathed his Transylvanian properties of ''Zolun'' and [[Mediaș|Medgyes]] (today [[Mediaș]], [[Romania]]) to his daughter, the wife of Nicholas. Following this the entire family moved from Transdanubia to Medgyes which became Nicholas' court and the dominion's capital. Meanwhile, Nicholas was widowed and later married Catherine Kaplon, a member of the local nobility, who was much younger than him as she was still alive in 1331.<ref name='Kádár_148'>Kádár 2013, p. 148.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Jego imię zostało wymienione '''następnym''' razem, 7 sierpnia 1299 r., za panowania [[III. András|Andrzeja III]], gdy został powołany przez króla jako [[ispán]] komitatu [[Ugocsa]]. Pełnił ten urząd do 1303 r. [25], poza tym był również [[ispán]]em komitatu [[Máramaros]] przez co najmniej dwadzieścia lat, między 1299 a 1319 r. [26] [27]
| |
| − | | |
| − | <small>His name was mentioned next time on 7 August 1299, during the reign of [[Andrew III of Hungary|Andrew III]], when he was ordered as ''ispán'' of Ugocsa County by the king. He held that office until 1303,<ref name='Zsoldos_216'>Zsoldos 2011, p. 216.</ref> beside that he was also ''ispán'' of Máramaros County for at least twenty years, between 1299 and 1319.<ref name='Zsoldos_168'>Zsoldos 2011, p. 168.</ref><ref name='Engel_1996_152'>Engel 1996, p. 152.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | ===Podczas Interregnum===
| |
| − | | |
| − | [[File:Oligarchs in the Kingdom of Hungary.png|thumbnail|left|Oligarchowie na Węgrzech podczas [[Interregnum]]]]
| |
| − | | |
| − | Gdy Andrzej III zmarł nagle w styczniu 1301 r., wybuchła wojna o sukcesję między [[I Károly|Karolem]] z Anjou i [[Wacław]]em Przemyślidą, wspieranym przez jego ojca, króla Czech [[Wacław II|Wacława II]]. W tym czasie pretendenci próbowali pozyskać wsparcie oligarchów dla swoich pretensji do tronu. Stanowisko Miklósa w początkowym okresie jest nieznane, nie przyjęł on żadnej godności królestwa. Popadrł Karola dopiero w październiku 1307 r., gdy zwolennicy Andegawena zajęli Budę już w czerwcu 1307 r. [28] Miklós uczestniczył w Diet w [[Rákos]], gdzie szlachta oficjalnie uznanła Karola za swego króla [29].
| |
| − | | |
| − | <small>When Andrew III died suddenly in January 1301, a war of succession broke out between [[Charles I of Hungary|Charles Anjou]] and [[Wenceslaus III of Bohemia|Wenceslaus Přemysl]], whom supported by his father, [[Wenceslaus II of Bohemia]]. During that time the pretenders tried to convince the oligarchs to support them. Nicholas' position is unknown in the initial period, he did not take any realm dignity. He devoted himself to Charles only in October 1307, when the [[Capetian House of Anjou|Anjou]] supporters had already occupied [[Buda]] in June 1307.<ref name='Engel_2001_130'>Engel 2001, p. 130.</ref> Nicholas Pok took part in the Diet of Rákos, where the nobles officially recognized Charles as their king.<ref name='Kádár_149'>Kádár 2013, p. 149.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Według historyków [[Kristó Gyula|Gyula Kristó]] i [[Karácsonyi János|Jánosa Karácsonyiego]] Miklós walczył w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]] 15 czerwca 1312 r., gdy to dominacja klanu [[Aba|Abów]] została złamana [10]. 8 lipca 1312 r. Był członkiem '''Wewnętrznej Rady Króla''' zwołanej w [[Sárospatak]], dawnym ośrodku Abaów. Zgodnie z królewską kartą Miklós przeniósł się do Budy 1 sierpnia 1313 r.,
| |
| − | | |
| − | gdzie obok palatyna Jamesa Borsy i skarbnika Dominika II Rátta, sędziował w imieniu króla nad sędzią królewskim Johnem Csákiem, który zdradził Karola i stał się stronnikiem jego dalekiego krewnego Mateusza III Csáka.
| |
| − | | |
| − | gdzie obok [[palatyn]]a [[Borsa Jakab|Jakuba Borsy]] i [[skarbnik|skarbnika królewskiego]] [[Rátót II. Domokos|Dominikiem II Rátótem]], sądził sędiego królewskiego [[Csák János|Jana Csáka]], który zdradził króla Karola i stał się stronnikiem swego dalekiego krewnego Mateusza III Csáka. [30] Dwa lata później Miklós został powołany na wojewodę siedmiogrodzkiego w lipcu 1315 r. przez Karola, które to stanowisko zajmował niegdyś prawie czterdzieści lat temu. [19] [31] Został także [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]. [32]
| |
| − | | |
| − | <small>According to historians [[Gyula Kristó]] and János Karácsonyi, Nicholas fought in the [[Battle of Rozgony]] on 15 June 1312, where the [[Aba (genus)|Aba]] dominion was annihilated.<ref name='Markó_416'/> On 8 July 1312, he was a member of the king's inner council which convened in [[Sárospatak]], an Abas former centrum. According to a royal charter, Nicholas moved to Buda by 1 August 1313, where, alongside Palatine [[James Borsa]] and Treasurer [[Dominic II Rátót]], judged in the name of king over [[Judge royal]] [[John Csák]], who betrayed Charles and became a partisan of his distant relative Matthew III Csák.<ref name='Kádár_150'>Kádár 2013, p. 150.</ref> Two years later Nicholas was appointed Voivode of Transylvania in July 1315 by Charles, a position which was once already held by himself almost forty years ago.<ref name='Treptow_Popa_lvi'/><ref name='Engel_1996_11'>Engel 1996, p. 11.</ref> He also became the ''ispán'' of Szolnok County.<ref name='Engel_1996_200'>Engel 1996, p. 200.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Siedmiogórd wówczas był ''de facto'' zarządzany niezależnie przez [[Kán III. Lászło|Władysława III Kána]] od 1295 roku. Zmarł w 1314 lub 1315 roku, ale krewni Kána mieli kilku zwolenników w regionie, a syn zmarłego oligarchy, [[Kán IV. Lászło|Władysław IV Kán]] również ogłosił się wojewodą, więc Miklós nie był w stanie przejąć swego urzędu. [33] Przekroczył północną granicę komitatu [[Zilah]] (dziś w Zalău, Rumunia), ponieważ [[Ákos II. Mojs|Mojs II Ákos]], sojusznik '''klanu''' [[Borsa]], zbuntował się przeciwko Karolowi. Synowie Kána również przyłączyli się do ruchu '''powstańczego''' [34]. Nicholas Miklós do [[Kolozsvár]] (dziś Kluż-Napoka, Rumunia) w połowie listopada 1315 r., jednak kolejne kampanie w komitacie [[Kolozs]] przeciwko Mojsowi Ákosowi zakończyły się niepowodzeniem. [35]
| |
| − | | |
| − | <small>Transylvania was administered ''de facto'' independently by [[Ladislaus III Kán]] since 1295. He died either in 1314 or 1315, however the [[Kán]] kindred had several supporters in the region and the late oligarch's son [[Ladislaus IV Kán]] also declared himself voivode thus Nicholas Pok was unable to take up his office.<ref name='Engel_2001_133'>Engel 2001, p. 133.</ref> He crossed the north border of the province at [[Zalău|Zilah]] (today [[Zalău]], [[Romania]]), because [[Mojs II Ákos]], an ally of the Borsa clan, had rebelled against Charles. The Kán sons also joined the insurgent movement.<ref name='Kádár_152'>Kádár 2013, p. 152.</ref> Nicholas reached [[Cluj-Napoca|Kolozsvár]] (today [[Cluj-Napoca]], [[Romania]]) in the middle of November 1315, however the following campaigns have failed against Mojs Ákos in Kolozs County.<ref name='Kádár_153'>Kádár 2013, p. 153.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | Po klęsce Miklós musiał opuścić Siedmiogród i został odwołany przez Karola I. Po co najmniej rocznym wakacie zastąpił go wykwalifikowany dowódca wojskowy, [[Debreceni Dózsa|Dózsa Debreceni]], który z powodzeniem walczył z klanem [[Ká]]n i Mojsem Ákosem, a później stał się także [[palatyn]]em Węgier. Miklós wycofał się z polityki krajowej i przeprowadził się do swojej posiadłości w północnej części Zadunaja. Ostatni raz wymieniono go jako żyjącego w dyplomie wydanym przez [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Hermán Lampert|Lamperta Hermána]] w dniu 19 sierpnia 1319 r. [36]
| |
| − | | |
| − | <small>After the defeat Nicholas had to leave Transylvania and deposed by Charles I. Following at least one-year vacancy he was replaced by the skilled military leader [[Dózsa Debreceni]] who successfully fought against the Kán clan and Mojs Ákos and later also became Palatine of Hungary. Nicholas retired from the national politics and moved to his estate in [[Tiszántúl|North-Transtisza]]. He was last mentioned alive in a diploma issued by Judge royal [[Lampert Hermán]] on 19 August 1319.<ref name='Kádár_155'>Kádár 2013, p. 155.</ref> </small>
| |
| − | | |
| − | ==Przypisy==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | ==Źródła==
| |
| − | * {{hu icon}} Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I.'' ("Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 963-8312-44-0.
| |
| − | * Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
| |
| − | * {{hu icon}} Fügedi, Erik (1986). ''Ispánok, bárók, kiskirályok '' ("Ispáns, Barons, Oligarchs"). Nemzet és emlékezet, Magvető Könyvkiadó. Budapest. ISBN 963-14-0582-6.
| |
| − | * {{hu icon}} Kádár, Tamás (2013). "Egy érdekes bárói életpálya a 13–14. század fordulójáról: Pok nembeli Móric fia „Meggyesi” Miklós erdélyi vajda". In Bárány, Attila; Papp, Klára. ''[https://www.academia.edu/7233133/Egy_%C3%A9rdekes_b%C3%A1r%C3%B3i_%C3%A9letp%C3%A1lya_a_13-14._sz%C3%A1zad_fordul%C3%B3j%C3%A1n_Pok_nembeli_M%C3%B3ric_fia_Meggyesi_Mikl%C3%B3s_erd%C3%A9lyi_vajda ACTA UNIVERSITATIS DEBRECENIENSIS SERIES HISTORICA LXV]''. Debreceni Egyetem. Történelmi Intézet. str. 133–155.
| |
| − | * {{hu icon}} Karácsonyi, János (1901). ''A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig'' ("The Hungarian genera until the middle of the 14th century"). Vol. 3., [[Hungarian Academy of Sciences]]. Budapest.
| |
| − | * {{hu icon}} Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days – A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
| |
| − | * Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). ''Historical Dictionary of Romania''. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1.
| |
| − | * {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Urzędnik infobox
| |
| − | |urzędnik = Pók Miklós
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = Stolnik królewski<br>Podczaszy królewski<br>Wojewoda Siedmiogrodu
| |
| − | |grafika = Oligarch domains 1301 1310.png
| |
| − | |opis grafiki = Dominacja Pok wśród innych oligarchów
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | | |
| − | |1. tytuł = [[Stolnik królewski]]
| |
| − | |1. od = <small>(1) </small>1273, <small>(2) </small>1274
| |
| − | |1. do = <small>(1) </small>1273, <small>(2) </small>1274
| |
| − | |1. powołanie =
| |
| − | |1. poprzednik = <small>1. </small>brak informacji<br><small>2. </small>[[Kemény, syn Lőrinca]]
| |
| − | |1. następca = <small>1. </small>[[Kemény, syn Lőrinca]]<br><small>2. </small>[[Ják II. Csépán]]
| |
| − | | |
| − | |2. tytuł = [[Podczaszy królewski]]
| |
| − | |2. od = 1274
| |
| − | |2. do = 1275
| |
| − | |2. powołanie =
| |
| − | |2. poprzednik = [[Osl Herbord]]
| |
| − | |2. następca = [[Básztély II. Rénold]]
| |
| − | | |
| − | |3. tytuł = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
| |
| − | |3. od = <small>(1) </small>1277, <small>(2) </small>1315
| |
| − | |3. do = <small>(1) </small>1278, <small>(2) </small>1318
| |
| − | |3. powołanie =
| |
| − | |3. poprzednik = <small>1. </small>[[Csák II. Máté]]<br><small>2. </small>[[Meggyesi Miklós]]
| |
| − | |3. następca = <small>1. </small>[[Aba Finta]]<br><small>2. </small>[[Debreceni Dózsa]]
| |
| − | | |
| − | |klan = [[Pók]]
| |
| − | |ród =
| |
| − | |rodzina =
| |
| − | |pochodzenie = węgierskie
| |
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier]], [[Królestwo Chorwacji]] w unii<br>personalnej z [[Królestwem Węgier]]
| |
| − | |data urodzenia = ok. 1245
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = po 19 sierpnia 1319
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Pók II. Móric|II. Móric]]
| |
| − | |matka = Rátót Nn
| |
| − | |rodzeństwo = żona
| |
| − | |1. związek = [[Dárói Erzsébet]]
| |
| − | |1. związek z =
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | | |
| − | |2. związek = żona
| |
| − | |2. związek z = [[Kaplon Katarin]]
| |
| − | |2. związek od =
| |
| − | |2. związek do =
| |
| − | |2. dzieci =
| |
| − | | |
| − | |dokonania =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Pók, Miklós}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Klan Pók]]
| |
| − | [[Kategoria:Klany]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
| |
| − | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy oligarchowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]]
| |
| − | [[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | |
