Második rigómezei csata: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - ", fl" na ", (fl")
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1b]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Kosovo_(1448)
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Kosovo_(1448)
Linia 29: Linia 29:
  
 
We wrześniu 1448 r. Hunyadi przeprawił wojska węgierskie przez Dunaj i rozbił obóz w Serbii obok Kovina, tuż poza serbską stolicą Smederevo. Przez cały miesiąc Węgrzy obozowali tam  w oczekiwaniu na niemieckich krzyżowców, hospodara wołoskiego, a także armię czeską i albańską<ref name="Rogers2010">Rogers, Clifford (2010-06-21). ''[https://books.google.com/books?id=mzwpq6bLHhMC&pg=RA1-PA471 The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology]''. Oxford University Press. str. 471. ISBN 9780195334036. [dostęp:2012-09-11].</ref>. Armia albańska pod dowództwem Skanderbega nie uczestniczyła w tej bitwie, ponieważ Osmanowie zablokowali jej możliwość połączenia się z armią Hunyadiego<ref name="Rogers2010" /><ref name="Frashëri">Frashëri, Kristo (2002), ''[https://books.google.pl/books?id=vwR3PQAACAAJ&dq=kristo+frasheri+skenderbeu&redir_esc=y&hl=pl Gjergj Kastrioti Skënderbeu: jeta dhe vepra, 1405–1468]'', Botimet Toena. str. 160-161.</ref>. Uważano, że opóźnił go serbski despot [[Đurađ Branković]], a następnie sprzymierzył się z sułtanem Muradem II, chociaż dokładna rola Brankovića jest kwestionowana.<ref>Vaughan, Dorothy Margaret (1954-06-01). ''[https://books.google.com/books?id=whkOAQAAMAAJ Europe and the Turk: a pattern of alliances, 1350-1700]''. AMS Press. str. 62. ISBN 9780404563325. [dostęp:2012-09-12].</ref><ref>Sedlar, Jean W. (1994). ''[https://books.google.com/books?id=ANdbpi1WAIQC&pg=PA393 East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500]''. University of Washington Press. str. 393. ISBN 9780295972909. [dostęp:2012-09-12].</ref><ref name="Babinger">Babinger, Franz (1992), ''[https://books.google.pl/books?id=PPxC6rO7vvsC&redir_esc=y Mehmed the Conqueror and His Time]'', Princeton University Press. str. 40.</ref> W rezultacie Skanderbeg spustoszył domeny Brankovicia jako karę za porzucenie sprawy chrześcijańskiej.<ref name="Frashëri" /><ref>Kenneth, Setton (1997) [1978]. ''[https://books.google.com/?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA100&lpg=PA100&dq=ragusa+Kastriot+senate#v=onepage&q=ragusa%20Kastriot%20senate&f=false The papacy and the Levant, 1204–1571: The thirteenth and fourteenth centuries]''. '''II''. Philadelphia: American Philosophical Society. str. 100. ISBN 978-0-87169-127-9. [dostęp:2010-12-08]. "Scanderbeg zamierzał udać się „peronalmente” z armią, by pomóc Hunyadiemu, ale uniemożliwił mu to Branković, którego ziemie spustoszył w ramach kary za serbską dezercję sprawy chrześcijańskiej."</ref>
 
We wrześniu 1448 r. Hunyadi przeprawił wojska węgierskie przez Dunaj i rozbił obóz w Serbii obok Kovina, tuż poza serbską stolicą Smederevo. Przez cały miesiąc Węgrzy obozowali tam  w oczekiwaniu na niemieckich krzyżowców, hospodara wołoskiego, a także armię czeską i albańską<ref name="Rogers2010">Rogers, Clifford (2010-06-21). ''[https://books.google.com/books?id=mzwpq6bLHhMC&pg=RA1-PA471 The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology]''. Oxford University Press. str. 471. ISBN 9780195334036. [dostęp:2012-09-11].</ref>. Armia albańska pod dowództwem Skanderbega nie uczestniczyła w tej bitwie, ponieważ Osmanowie zablokowali jej możliwość połączenia się z armią Hunyadiego<ref name="Rogers2010" /><ref name="Frashëri">Frashëri, Kristo (2002), ''[https://books.google.pl/books?id=vwR3PQAACAAJ&dq=kristo+frasheri+skenderbeu&redir_esc=y&hl=pl Gjergj Kastrioti Skënderbeu: jeta dhe vepra, 1405–1468]'', Botimet Toena. str. 160-161.</ref>. Uważano, że opóźnił go serbski despot [[Đurađ Branković]], a następnie sprzymierzył się z sułtanem Muradem II, chociaż dokładna rola Brankovića jest kwestionowana.<ref>Vaughan, Dorothy Margaret (1954-06-01). ''[https://books.google.com/books?id=whkOAQAAMAAJ Europe and the Turk: a pattern of alliances, 1350-1700]''. AMS Press. str. 62. ISBN 9780404563325. [dostęp:2012-09-12].</ref><ref>Sedlar, Jean W. (1994). ''[https://books.google.com/books?id=ANdbpi1WAIQC&pg=PA393 East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500]''. University of Washington Press. str. 393. ISBN 9780295972909. [dostęp:2012-09-12].</ref><ref name="Babinger">Babinger, Franz (1992), ''[https://books.google.pl/books?id=PPxC6rO7vvsC&redir_esc=y Mehmed the Conqueror and His Time]'', Princeton University Press. str. 40.</ref> W rezultacie Skanderbeg spustoszył domeny Brankovicia jako karę za porzucenie sprawy chrześcijańskiej.<ref name="Frashëri" /><ref>Kenneth, Setton (1997) [1978]. ''[https://books.google.com/?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA100&lpg=PA100&dq=ragusa+Kastriot+senate#v=onepage&q=ragusa%20Kastriot%20senate&f=false The papacy and the Levant, 1204–1571: The thirteenth and fourteenth centuries]''. '''II''. Philadelphia: American Philosophical Society. str. 100. ISBN 978-0-87169-127-9. [dostęp:2010-12-08]. "Scanderbeg zamierzał udać się „peronalmente” z armią, by pomóc Hunyadiemu, ale uniemożliwił mu to Branković, którego ziemie spustoszył w ramach kary za serbską dezercję sprawy chrześcijańskiej."</ref>
 
<small><small><small><small>In September 1448 Hunyadi led the Hungarian forces across the Danube river and camped them in Serbia next to [[Kovin]], just outside the Serbian capital of [[Smederevo]]. For a full month the Hungarians were encamped there awaiting the German crusaders, the Wallachian Duke as well as the Bohemian and Albanian army.<ref name="Rogers2010" /> The Albanian army under Skanderbeg did not participate in this battle as he was prevented from linking with Hunyadi's army by the Ottomans and their allies.<ref name="Rogers2010"/> It is believed that he was delayed by Serbian despot [[Đurađ Branković]], then allied with Sultan [[Murad II]], although Branković's exact role is disputed.<ref name="Vaughan1954">{{cite book|last=Vaughan|first=Dorothy Margaret|title=Europe and the Turk: a pattern of alliances, 1350-1700|url=https://books.google.com/books?id=whkOAQAAMAAJ|page=62|accessdate=12 September 2012|date=1954-06-01|publisher=AMS Press|isbn=9780404563325}}</ref><ref name="Sedlar1994">{{cite book|last=Sedlar|first=Jean W.|title=East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500|url=https://books.google.com/books?id=ANdbpi1WAIQC&pg=PA393|accessdate=12 September 2012|year=1994|publisher=University of Washington Press|isbn=9780295972909|page=393}}</ref><ref name=Babinger1992p40>{{harvnb|Babinger|1992|p=40}}</ref> As a result, Skanderbeg ravaged Branković's domains as punishment for deserting the Christian cause.<ref name="Frashëri2002pp160-161"/><ref>{{cite book
 
| last      = Kenneth
 
| first      = Setton
 
| title        = The papacy and the Levant, 1204–1571: The thirteenth and fourteenth centuries
 
| url          = https://books.google.com/?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA100&lpg=PA100&dq=ragusa+Kastriot+senate#v=onepage&q=ragusa%20Kastriot%20senate&f=false
 
| accessdate    = December 8, 2010
 
| volume    = II
 
| origyear  = 1978
 
| year      = 1997
 
| publisher = American Philosophical Society
 
| location  = Philadelphia
 
| isbn      = 978-0-87169-127-9
 
| page      = 100
 
| quote        = Scanderbeg intended to go “peronalmente” with an army to assist Hunyadi, but was prevented from doing so by Branković, whose lands he ravaged as punishment for the Serbian desertion of the Christian cause.
 
}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
Branković dwuznacznie zareagował na wkroczenie wojsk węgierskich i wynegocjował warunki przyłączenia się do krucjaty przeciwko Turkom. Hunyadi powiedział Brankovićowi, że przyprowadził 20 000 własnych ludzi, oczekując dodatkowych posiłków, i że on [Branković] ze swoją lekką kawalerią będzie sprzymierzeńcem niezbędnym do decydującego zwycięstwa. Branković był zmęczony, ponieważ jego królestwo zostało przywrócone po pełnej okupacji osmańskiej dopiero w 1444 r. oraz był w pełni świadomy siły osmańskiej siły wojskowej, a chciał utrzymać tron. Despot Branković nie chciał też pod żadnym pozorem poddać się dowództwu Hunyadiego, ponieważ osobiście go nie lubił z powodu niższego pochodzenia.
 
Branković dwuznacznie zareagował na wkroczenie wojsk węgierskich i wynegocjował warunki przyłączenia się do krucjaty przeciwko Turkom. Hunyadi powiedział Brankovićowi, że przyprowadził 20 000 własnych ludzi, oczekując dodatkowych posiłków, i że on [Branković] ze swoją lekką kawalerią będzie sprzymierzeńcem niezbędnym do decydującego zwycięstwa. Branković był zmęczony, ponieważ jego królestwo zostało przywrócone po pełnej okupacji osmańskiej dopiero w 1444 r. oraz był w pełni świadomy siły osmańskiej siły wojskowej, a chciał utrzymać tron. Despot Branković nie chciał też pod żadnym pozorem poddać się dowództwu Hunyadiego, ponieważ osobiście go nie lubił z powodu niższego pochodzenia.
  
Głównym powodem sporu między Hunyadim a Brankovićiem była ich osobista kłótnia. Po [https://en.wikipedia.org/wiki/Peace_of_Szeged pokoju w Szeged] w 1444 roku Serbia została wasalem Osmanów, zgadzając się zapłacić 50 000 florenów i na wezwanie do broni wystawiać 4000 kawalerii  Dla Hunyadiego i króla [[I. Ulászló|Władysława]] despot zaoferował wszystkie swoje węgierskie posiadłości w imię porozumienia w sprawie pokoju. Hunyadi nie przyznał się zbytnio do żadnych umów z Turkami, a Branković widział w tym szansę na pokój i dobrobyt dla Serbii, więc pokój został zawarty, Branković opuścił Węgry i udał się do Smederewa. Później tego samego roku (1444) armia krzyżowców chciała dotrzeć do Adrianopola przez Serbię i Bułgarię, ale Branković odmówił jej przejścia. Jak wiedzieli krzyżowcy, flota wenecka może blokować cieśninę Marmara tylko przez krótki czas, wybrali więc trasę wzdłuż Dunaju, gdyż Hunyadi uznał despotę za szalonego, z powodu tego, że ten pomyślał iż Murad odda mu na stałe jego kraj i obiecał Brankovićowi, że podpali Serbię, gdy będzie wrócał z wyprawy. Po bitwie pod Warną Hunyadi spędził rok 1445 na rozwiązywaniu spraw wewnętrznych Wegier, w 1446 r. musiał prowadzić kampanię w Styrii przeciwko [[Ulrich von Cillei|Ulrichowi z Celje]], a w 1447 r. stłumił przyjazny dla Osmanów bunt wołoski i dopiero w 1448 r. nadarzyła się okoliczność kolejnej krucjaty i kolejna szansa aby despota sam się odkupił, lecz ten znowu odmówił przepuszczenia krzyżowców i poprosił Turków o pomoc.
+
Głównym powodem sporu między Hunyadim a Brankovićiem była ich osobista kłótnia. Po [https://en.wikipedia.org/wiki/Peace_of_Szeged pokoju w Szeged] w 1444 roku Serbia została wasalem Osmanów, zgadzając się zapłacić 50 000 florenów i na wezwanie do broni wystawiać 4000 kawalerii  Dla Hunyadiego i króla [[I. Ulászló|Władysława]] despot zaoferował wszystkie swoje węgierskie posiadłości w imię porozumienia w sprawie pokoju. Hunyadi nie przyznał się zbytnio do żadnych umów z Turkami, a Branković widział w tym szansę na pokój i dobrobyt dla Serbii, więc pokój został zawarty, Branković opuścił Węgry i udał się do Smederewa. Później tego samego roku (1444) armia krzyżowców chciała dotrzeć do Adrianopola przez Serbię i Bułgarię, ale Branković odmówił jej przejścia. Jak wiedzieli krzyżowcy, (flota wenecka może blokować cieśninę Marmara tylko przez krótki czas, wybrali więc trasę wzdłuż Dunaju, gdyż Hunyadi uznał despotę za szalonego, z powodu tego, że ten pomyślał iż Murad odda mu na stałe jego kraj i obiecał Brankovićowi, że podpali Serbię, gdy będzie wrócał z wyprawy. Po bitwie pod Warną Hunyadi spędził rok 1445 na rozwiązywaniu spraw wewnętrznych Wegier, w 1446 r. musiał prowadzić kampanię w Styrii przeciwko [[Ulrich von Cillei|Ulrichowi z Celje]], a w 1447 r. stłumił przyjazny dla Osmanów bunt wołoski i dopiero w 1448 r. nadarzyła się okoliczność kolejnej krucjaty i kolejna szansa aby despota sam się odkupił, lecz ten znowu odmówił przepuszczenia krzyżowców i poprosił Turków o pomoc.
  
 
== Bitwa ==
 
== Bitwa ==
  
Krzyżowcy, liczący od 22 000 do 30 000 zbrojnych, [10] [11] [12] [13] przybyli na pole pod Kosowem (na miejsce [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) pierwszej bitwy z 1389 r.]) i stanęli w obliczu armii osmańskiej liczącej do 60 000 [13] [11]. Sułtan Murad osobiście dowodził dużą częścią armat i dozorców, podczas gdy jego syn i przyszły następca, 16-letni [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mehmed_II_Zdobywca Mehmed], który po raz pierwszy stanął w obliczu bitwy, poprowadził wojska anatolijskie na prawym skrzydle. Hunyadi dowodził centrum swojej armii w bitwie, podczas gdy prawe skrzydło krzyżowców znajdowało w rękach Wołochów. Węgrzy mieli długie armaty zaporowe.
+
Krzyżowcy, liczący od 22 000 do 30 000 zbrojnych<ref name="Antoche">Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". W: Housley, Norman (red.). ''Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade''. Palgrave Macmillan. str. 253, 273, 283.</ref><ref name="Sedlar">Sedlar, ''[https://books.google.com/books?id=ANdbpi1WAIQC&pg=PA393 East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500]'', str. 248 "Hunyadi, który był obecnie najbogatszym właścicielem ziemskim na Węgrzech, zebrał armię złożoną z 24 000 ludzi ze swoich prywatnych zasobów, w tym niemieckich i czeskich piechurów uzbrojonych w pistolety, aby uzupełnić swoją węgierską kawalerię. [...] Tym razem sułtan wyprowadził na pole siły około 40 000-60 000 ludzi, w tym janczarów z muszkietami i kontyngent artylerii."</ref><ref>Turnbull, ''The Ottoman Empire 1326-1699'', str. 36 "Hunyadi dowodził armią składającą się z 24 000 ludzi, w tym 8 000 Wołochów, ale poniósł kolejną klęskę militarną, nie widząc nawet swoich albańskich sojuszników."</ref><ref name="Bennett">Bennett, ''The Hutchinson Dictionary of Ancient & Medieval Warfare'', str. 182 "Hunyadi poprowadził 72 000 ludzi, w tym 10 000 Wołochów, ale powinien był poczekać, aż dołączy do oddziałów Scanderbega, zanim zmierzy się z 40-tysięczną siłą Murada."</ref>, przybyli na pole pod Kosowem (na miejsce [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) pierwszej bitwy z 1389 r.]) i stanęli w obliczu armii osmańskiej liczącej do 60 000<ref name="Bennett" /><ref name="Sedlar" />. Sułtan Murad osobiście dowodził dużą częścią armat i dozorców, podczas gdy jego syn i przyszły następca, 16-letni [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mehmed_II_Zdobywca Mehmed], który po raz pierwszy stanął w obliczu bitwy, poprowadził wojska anatolijskie na prawym skrzydle. Hunyadi dowodził centrum swojej armii w bitwie, podczas gdy prawe skrzydło krzyżowców znajdowało w rękach Wołochów. Węgrzy mieli długie armaty zaporowe.
 
 
<small><small>The Crusaders, numbering 22,000–30,000,{{sfn|Antoche|2017|p=253}}<ref name=Sedlar/><ref name="Turnbull">Turnbull, ''The Ottoman Empire 1326-1699'', p. 36 "Hunyadi led an army of 24,000 men, including 8,000 Wallachians, but suffered another military defeat without even seeing his Albanian allies."</ref><ref name="Bennett"/> arrived at [[Kosovo Field]] – the site of the first [[Battle of Kosovo]] in 1389, between Serbs and Ottomans – and faced an Ottoman army of up to 60,000.<ref name=Bennett>Bennett, ''The Hutchinson Dictionary of Ancient & Medieval Warfare'', p. 182 "Hunyadi led 24,000 - 30,000 men including 10,000 Wallachians, but should have waited to join Scanderbeg's troops before confronting Murad's force of 40,000."</ref><ref name="Sedlar">Sedlar, ''East Central Europe in the Middle Ages'', p. 248 "Hunyadi,who was now the richest landowner in Hungary, had raised an army of 24,000 men from his private resources, including German and Bohemian infantrymen armed with handguns to supplement his Hungarian cavalry. [...]This time the sultan brought on to the field a force of at least 60,000 men including Janissaries with muskets and a contingent of artillery."</ref> Sultan Murad personally commanded a large section of cannons and janissaries, while his son and would-be successor, 16-year-old [[Mehmed the Conqueror|Mehmed]], who faced battle for the first time, led the Anatolian troops at the right wing. Hunyadi commanded the center of his army in the battle, while the Crusaders right wing was under the Wallachians. The Hungarians had long barrage cannons. </small></small>
 
  
 
Następnego dnia bitwa rozpoczęła się, gdy Hunyadi zaatakował flanki osmańskie za pomocą kawalerii mieszanej (lekkiej i ciężkiej). Flanki tureckie, składające się z żołnierzy z Rumelii i Anatolii, przegrywały, dopóki turecka lekka kawaleria nie przybyła, by je wzmocnić. Chrześcijańskie flanki zostały rozgromione, a ci, którzy przeżyli, wycofali się z powrotem do głównych wojsk Hunyadiego. Kiedy Hunyadi zobaczył klęskę swoich skrzydeł, zaatakował swoją główną siłą złożoną z rycerzy i lekkiej piechoty. Korpus janczarów nie odniósł sukcesu; kawaleria posuwała się naprzód przez centrum tureckie, ale została zatrzymana w tureckim obozie. Gdy główny atak został zatrzymany, turecka piechota przegrupowała się i skutecznie odepchnęła węgierskich rycerzy z powrotem. Lekka kawaleria, która była teraz pozbawiona wsparcia rycerzy, również została pokonana. Siły węgierskie wycofały się do swojego obozu. Podczas odwrotu janczarzy zabili większość szlachty węgierskiej; Hunyadi uciekł, ale później został schwytany przez Serbów. W nocy turecka piechota wystrzeliła pociski do Węgrów, którzy odpowiedzieli działami. Następnego dnia ostatni atak zniszczył pozostałą armię węgierską.
 
Następnego dnia bitwa rozpoczęła się, gdy Hunyadi zaatakował flanki osmańskie za pomocą kawalerii mieszanej (lekkiej i ciężkiej). Flanki tureckie, składające się z żołnierzy z Rumelii i Anatolii, przegrywały, dopóki turecka lekka kawaleria nie przybyła, by je wzmocnić. Chrześcijańskie flanki zostały rozgromione, a ci, którzy przeżyli, wycofali się z powrotem do głównych wojsk Hunyadiego. Kiedy Hunyadi zobaczył klęskę swoich skrzydeł, zaatakował swoją główną siłą złożoną z rycerzy i lekkiej piechoty. Korpus janczarów nie odniósł sukcesu; kawaleria posuwała się naprzód przez centrum tureckie, ale została zatrzymana w tureckim obozie. Gdy główny atak został zatrzymany, turecka piechota przegrupowała się i skutecznie odepchnęła węgierskich rycerzy z powrotem. Lekka kawaleria, która była teraz pozbawiona wsparcia rycerzy, również została pokonana. Siły węgierskie wycofały się do swojego obozu. Podczas odwrotu janczarzy zabili większość szlachty węgierskiej; Hunyadi uciekł, ale później został schwytany przez Serbów. W nocy turecka piechota wystrzeliła pociski do Węgrów, którzy odpowiedzieli działami. Następnego dnia ostatni atak zniszczył pozostałą armię węgierską.
Linia 77: Linia 59:
 
==Linki zewnętrzne==
 
==Linki zewnętrzne==
 
* [http://www.britannica.com/eb/article-9046113/Battle-of-Kosovo Second Battle of Kosovo] – ''The Encyclopædia Britannica''
 
* [http://www.britannica.com/eb/article-9046113/Battle-of-Kosovo Second Battle of Kosovo] – ''The Encyclopædia Britannica''
 
==Przypisy==
 
{{izvori}}
 
  
 
|
 
|
Linia 100: Linia 79:
 
  |jednostki1  =  
 
  |jednostki1  =  
 
  |jednostki2  =  
 
  |jednostki2  =  
  |siły1        =  
+
  |siły1        = 22 000 do 30 000 w tym:<br>
&nbsp;[[Plik:POL_Przemysł_II_1295_COA.svg|22px]]&nbsp;5,000<br>&nbsp;[[Plik:Coat of arms of Wallachia.svg|22px]]&nbsp;4,000<br>&nbsp;[[Plik:Flag_of_Moldavia.svg|22px]]&nbsp;3,000
+
&nbsp;[[Plik:POL_Przemysł_II_1295_COA.svg|22px]]&nbsp;5,000 Polaków<br>&nbsp;[[Plik:Coat of arms of Wallachia.svg|22px]]&nbsp;4,000 Wołochów<br>&nbsp;[[Plik:Flag_of_Moldavia.svg|22px]]&nbsp;3,000 Mołdawian
 
  |siły2        = 40 000
 
  |siły2        = 40 000
  |straty1      = 6,000–17,000 zabitych lub ściętych<ref>Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". In Housley, Norman (ed.). ''Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade''. Palgrave Macmillan. str. 273. ISBN 978-1-137-46280-0.</ref><ref>Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". In Housley, Norman (ed.). ''Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade''. Palgrave Macmillan. str. 283. ISBN 978-1-137-46280-0.</ref><ref>''[https://books.google.pl/books?id=PPxC6rO7vvsC&pg=RA1-PA425&dq=isbn:0691010781&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Mehmed the Conqueror and His Time]'' by Franz Babinger, str. 55. [[dostęp: 2019-12-27]]</ref>
+
  |straty1      = 6,000–17,000 zabitych<br>lub ściętych<ref name="Antoche" /><ref>''[https://books.google.pl/books?id=PPxC6rO7vvsC&pg=RA1-PA425&dq=isbn:0691010781&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Mehmed the Conqueror and His Time]'' by Franz Babinger, str. 55. [dostęp: 2019-12-27]</ref>
  
  |straty2      = 6 000 zabitych<ref>Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". In Housley, Norman (ed.). ''Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade''. Palgrave Macmillan. str. 273. ISBN 978-1-137-46280-0.</ref>
+
  |straty2      = 6 000 zabitych<ref name="Antoche" />
 
  |lokalizacja  =  
 
  |lokalizacja  =  
 
  |mapa        =  
 
  |mapa        =  
Linia 116: Linia 95:
 
{{Wojny węgiersko-tureckie}}
 
{{Wojny węgiersko-tureckie}}
 
|}
 
|}
 +
 +
==Przypisy==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Bitwa na Kosowym Polu}}
 
{{SORTUJ:Bitwa na Kosowym Polu}}

Aktualna wersja na dzień 08:38, 5 wrz 2020

Második rigómezei csata (pol. Druga bitwa o Kosowo, tur. İkinci Kosova Savaşı) – bitwa toczona w dniach 17–20 października 1448 r. między dowodzoną przez Węgry armią krzyżowców, a Imperium Osmańskim na Kosowym Polu. Była kulminacją węgierskiej ofensywy i miała stać się zemstą za porażkę pod Warną cztery lata wcześniej.

W trzydniowej bitwie armia osmańska pod dowództwem sułtana Murada II pokonała armię krzyżowców regenta Jana Hunyadiego. Obliczając, że potrzebowałby ponad 40 000 ludzi, by pokonać Turków, regent starał się pobić siły armii osmańskiej, przy współpracy wojsk pod dowództwem Skanderbega. Osmanie w swojej bazie w Sofii otrzymali wiadomość o szlaku marszu armii krzyżowców i zaczęli przygotowywać swoich ludzi.

Ponieważ wcześniej nie udało się Hunyadiemu zlokalizować głównej armii osmańskiej, która, jak się wydawało, wciąż znajduje się w ich stolicy w Edirne, Hunyadi został zaskoczony 17 października, gdy armia osmańska pojawiła się przed jego ludźmi na polu pod Kosowem. Zbudował fort taborowy na wzgórzu Plementina, z którego zamierzał walczyć z Turkami, a którzy w odpowiedzi zbudowali własną palisadę. Konne starcia kawalerii na flankach palisady w ciągu pierwszych dwóch dni oraz nocny atak krzyżowców z użyciem wozów i dział przeciwko środkowej pozycji sułtana w nocy z 18 na 19 października przyniósł rozlew krwi, ale bez rozstrzygających rezultatów.

19 października Murad II użył kawalerii – spahisów z Tesalii, aby otoczyć kawalerię na lewej flance krzyżowców, a także podjął ogólny atak na całej linii, aby odwrócić uwagę Hunyadiego od głównego ataku. Manewr się powiódł, Wołoszczyznę, Mołdawianie i Węgrzy zostali odcięci przez sipahich, którzy jednak nie wzieli jeńców. Znaczna część armii krzyżowców wycofała się. Gdy 20 października Murad II osobiście obserwował walkę, janczarzy zaatakowali i zabili wszystkich pozostawionych przy palisadzie.

Bitwa zakończyła wszelkie nadzieje na uratowanie Konstantynopola przed Imperium Osmańskim. Węgierskie królestwo nie posiadało już środków wojskowych i finansowych do przeprowadzenia ofensywy przeciwko Turkom. Po zakończeniu trwającego od pół wieku zagrożenia krzyżowców na ich europejskiej granicy, syn Murada Mehmed II mógł swobodnie oblegać Konstantynopol w 1453 roku.

Tło

W 1448 r. János Hunyadi uznał, że nadszedł właściwy moment na przeprowadzenie kampanii przeciwko Imperium Osmańskiemu. Po klęsce w bitwie pod Warną (1444) powołał kolejną armię, by zaatakować Turków. Jego strategia opierała się na oczekiwanym buncie narodów bałkańskich, niespodziewanym ataku i zniszczeniu głównych sił Turków w jednej bitwie.

We wrześniu 1448 r. Hunyadi przeprawił wojska węgierskie przez Dunaj i rozbił obóz w Serbii obok Kovina, tuż poza serbską stolicą Smederevo. Przez cały miesiąc Węgrzy obozowali tam w oczekiwaniu na niemieckich krzyżowców, hospodara wołoskiego, a także armię czeską i albańską[1]. Armia albańska pod dowództwem Skanderbega nie uczestniczyła w tej bitwie, ponieważ Osmanowie zablokowali jej możliwość połączenia się z armią Hunyadiego[1][2]. Uważano, że opóźnił go serbski despot Đurađ Branković, a następnie sprzymierzył się z sułtanem Muradem II, chociaż dokładna rola Brankovića jest kwestionowana.[3][4][5] W rezultacie Skanderbeg spustoszył domeny Brankovicia jako karę za porzucenie sprawy chrześcijańskiej.[2][6]

Branković dwuznacznie zareagował na wkroczenie wojsk węgierskich i wynegocjował warunki przyłączenia się do krucjaty przeciwko Turkom. Hunyadi powiedział Brankovićowi, że przyprowadził 20 000 własnych ludzi, oczekując dodatkowych posiłków, i że on [Branković] ze swoją lekką kawalerią będzie sprzymierzeńcem niezbędnym do decydującego zwycięstwa. Branković był zmęczony, ponieważ jego królestwo zostało przywrócone po pełnej okupacji osmańskiej dopiero w 1444 r. oraz był w pełni świadomy siły osmańskiej siły wojskowej, a chciał utrzymać tron. Despot Branković nie chciał też pod żadnym pozorem poddać się dowództwu Hunyadiego, ponieważ osobiście go nie lubił z powodu niższego pochodzenia.

Głównym powodem sporu między Hunyadim a Brankovićiem była ich osobista kłótnia. Po pokoju w Szeged w 1444 roku Serbia została wasalem Osmanów, zgadzając się zapłacić 50 000 florenów i na wezwanie do broni wystawiać 4000 kawalerii Dla Hunyadiego i króla Władysława despot zaoferował wszystkie swoje węgierskie posiadłości w imię porozumienia w sprawie pokoju. Hunyadi nie przyznał się zbytnio do żadnych umów z Turkami, a Branković widział w tym szansę na pokój i dobrobyt dla Serbii, więc pokój został zawarty, Branković opuścił Węgry i udał się do Smederewa. Później tego samego roku (1444) armia krzyżowców chciała dotrzeć do Adrianopola przez Serbię i Bułgarię, ale Branković odmówił jej przejścia. Jak wiedzieli krzyżowcy, (flota wenecka może blokować cieśninę Marmara tylko przez krótki czas, wybrali więc trasę wzdłuż Dunaju, gdyż Hunyadi uznał despotę za szalonego, z powodu tego, że ten pomyślał iż Murad odda mu na stałe jego kraj i obiecał Brankovićowi, że podpali Serbię, gdy będzie wrócał z wyprawy. Po bitwie pod Warną Hunyadi spędził rok 1445 na rozwiązywaniu spraw wewnętrznych Wegier, w 1446 r. musiał prowadzić kampanię w Styrii przeciwko Ulrichowi z Celje, a w 1447 r. stłumił przyjazny dla Osmanów bunt wołoski i dopiero w 1448 r. nadarzyła się okoliczność kolejnej krucjaty i kolejna szansa aby despota sam się odkupił, lecz ten znowu odmówił przepuszczenia krzyżowców i poprosił Turków o pomoc.

Bitwa

Krzyżowcy, liczący od 22 000 do 30 000 zbrojnych[7][8][9][10], przybyli na pole pod Kosowem (na miejsce pierwszej bitwy z 1389 r.) i stanęli w obliczu armii osmańskiej liczącej do 60 000[10][8]. Sułtan Murad osobiście dowodził dużą częścią armat i dozorców, podczas gdy jego syn i przyszły następca, 16-letni Mehmed, który po raz pierwszy stanął w obliczu bitwy, poprowadził wojska anatolijskie na prawym skrzydle. Hunyadi dowodził centrum swojej armii w bitwie, podczas gdy prawe skrzydło krzyżowców znajdowało w rękach Wołochów. Węgrzy mieli długie armaty zaporowe.

Następnego dnia bitwa rozpoczęła się, gdy Hunyadi zaatakował flanki osmańskie za pomocą kawalerii mieszanej (lekkiej i ciężkiej). Flanki tureckie, składające się z żołnierzy z Rumelii i Anatolii, przegrywały, dopóki turecka lekka kawaleria nie przybyła, by je wzmocnić. Chrześcijańskie flanki zostały rozgromione, a ci, którzy przeżyli, wycofali się z powrotem do głównych wojsk Hunyadiego. Kiedy Hunyadi zobaczył klęskę swoich skrzydeł, zaatakował swoją główną siłą złożoną z rycerzy i lekkiej piechoty. Korpus janczarów nie odniósł sukcesu; kawaleria posuwała się naprzód przez centrum tureckie, ale została zatrzymana w tureckim obozie. Gdy główny atak został zatrzymany, turecka piechota przegrupowała się i skutecznie odepchnęła węgierskich rycerzy z powrotem. Lekka kawaleria, która była teraz pozbawiona wsparcia rycerzy, również została pokonana. Siły węgierskie wycofały się do swojego obozu. Podczas odwrotu janczarzy zabili większość szlachty węgierskiej; Hunyadi uciekł, ale później został schwytany przez Serbów. W nocy turecka piechota wystrzeliła pociski do Węgrów, którzy odpowiedzieli działami. Następnego dnia ostatni atak zniszczył pozostałą armię węgierską.

Następstwa

Chrześcijańskie państwa bałkańskie nie były w stanie oprzeć się Turkom po tej porażce, ostatecznie pozostając pod kontrolą Imperium Osmańskiego. Po bitwie Hunyadi został schwytany przez Brankovića, który zwolnił go dopiero po okupie w wysokości 100 000 florenów, uzgodniono powrót domen, które Hunyadi odebrał Brankovićiowi, i uzgodniono zaręczenie spadkobiercy Hunyadiego z córką Brankovića [14]. Przez resztę swojego panowania Hunyadi skutecznie bronił Królestwa Węgier przed kampaniami osmańskimi. Skanderbeg z powodzeniem utrzymywał opór w Albanii aż do swojej śmierci w 1468 r., ale dziesięć lat później w 1478 r. kraj znalazł się pod pełną kontrolą osmańską. Islamizacja państw bałkańskich stanie się ważna przez następne 2 stulecia.

Bibliografia

  • Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". In Housley, Norman (ed.). Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade. Palgrave Macmillan. str. 245–285. ISBN 978-1-137-46280-0.
  • Matthew Bennett, The Hutchinson Dictionary of Ancient & Medieval Warfare, Taylor & Francis, 1998.
  • Jean W. Sedlar, East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, University of Washington Press, 1994.
  • Stephen R. Turnbull, The Ottoman Empire 1326-1699, Osprey Publishing, 2003.

Linki zewnętrzne

Második rigómezei csata (węg.)
Bitwa na Kosowym Polu (pol.)

Podboje Turcji Osmańskiej
Wojownik turecki w walce z węgierskim jeźdźcem
Wojownik turecki w walce z węgierskim jeźdźcem
Czas 18 października-19 października 1448
Miejsce Kosowe Pole
Terytorium Kosowo
Wynik zwycięstwo wojsk tureckich
Strony konfliktu
 22px Królestwo Wegier
 22px Królestwo Polskie
 22px Wołoszczyzna
 22px Mołdawia
Imperium osmańskie
Dowódcy
 Plik:Coa Hungary Family Hunyadi János (extended) big.svg Jan Hunyady Murad II
Siły
22 000 do 30 000 w tym:

 22px 5,000 Polaków
 22px 4,000 Wołochów
 22px 3,000 Mołdawian

40 000
Straty
6,000–17,000 zabitych
lub ściętych[7][11]
6 000 zabitych[7]

Podboje Turcji Osmańskiej

 ♦  Didymotyka  ♦  Bitwa pod Adrianopolem (1365)  ♦  Marica  ♦  Dubravnica  ♦  Bileća  ♦  Plocznik  ♦  Kosowe Pole (1389)  ♦  Rowina  ♦  Tyrnowo (1393)  ♦  Bitwa pod Nikopolis (1396)  ♦  Ankara  ♦  Powstanie w Bułgarii (1403)  ♦  Gallipoli  ♦  Siedmiogród (1438)  ♦  Jałomica (1442)  ♦  Zlatica (1443)  ♦  Warna (1444)  ♦  Kosowe Pole (1448)  ♦  Albulena (1457)  ♦  Serbia (1458)  ♦  Konstantynopol  ♦  Belgrad  ♦  Târgovişte (1462)  ♦  Kruja (1466)  ♦  Başkent  ♦  Vaslui (1475)  ♦  Valea Albă (1476)  ♦  Chlebowe Pole  ♦  Krbavsko Polje  ♦  Sapienza  ♦  Czałdyran  ♦  Mardż Dabik  ♦  Ar-Rajdanijja  ♦  Rodos ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Mohacz  ♦  Wiedeń (1529)

Plik:Hungary Arms.svg Wojny węgiersko-tureckie 20px

Nikopolis (1396)  ♦  Oblężenie Belgradu (1440)  ♦  Jałomica (1442)  ♦  Sybin (1442)  ♦  Bitwa pod Zlaticą (1443)  ♦  Nisz (1443)  ♦  Bitwa pod Kunowicą (1444)  ♦  Kosowe Pole (1448)  ♦  Bitwa pod Kruševac (1454)  ♦  Bitwa pod Belgradem (1456)  ♦  Vaslui (1475)  ♦  Šabac (1476)  ♦  Bitwa na Chlebowym Polu (1479)  ♦  Bitwa w wawozie Vrpilam (1491)  ♦  Krbavsko Polje (1493)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Oblężenie Zimony (1521)  ♦  Oblężenie Szabács (1521)  ♦  Upadek Belgradu (1521)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Upadek Petrovaradina (1526)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)  ♦  Bitwa pod Pusztamarót (1526)  ♦  Güns (1532)  ♦  Eger (1552)  ♦  Szigetvár (1566)  ♦  Calugareni (1595)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rogers, Clifford (2010-06-21). The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology. Oxford University Press. str. 471. ISBN 9780195334036. [dostęp:2012-09-11].
  2. 2,0 2,1 Frashëri, Kristo (2002), Gjergj Kastrioti Skënderbeu: jeta dhe vepra, 1405–1468, Botimet Toena. str. 160-161.
  3. Vaughan, Dorothy Margaret (1954-06-01). Europe and the Turk: a pattern of alliances, 1350-1700. AMS Press. str. 62. ISBN 9780404563325. [dostęp:2012-09-12].
  4. Sedlar, Jean W. (1994). East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500. University of Washington Press. str. 393. ISBN 9780295972909. [dostęp:2012-09-12].
  5. Babinger, Franz (1992), Mehmed the Conqueror and His Time, Princeton University Press. str. 40.
  6. Kenneth, Setton (1997) [1978]. The papacy and the Levant, 1204–1571: The thirteenth and fourteenth centuries. 'II. Philadelphia: American Philosophical Society. str. 100. ISBN 978-0-87169-127-9. [dostęp:2010-12-08]. "Scanderbeg zamierzał udać się „peronalmente” z armią, by pomóc Hunyadiemu, ale uniemożliwił mu to Branković, którego ziemie spustoszył w ramach kary za serbską dezercję sprawy chrześcijańskiej."
  7. 7,0 7,1 7,2 Antoche, E.C. (2017). "Hunyadi's Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)". W: Housley, Norman (red.). Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade. Palgrave Macmillan. str. 253, 273, 283.
  8. 8,0 8,1 Sedlar, East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, str. 248 "Hunyadi, który był obecnie najbogatszym właścicielem ziemskim na Węgrzech, zebrał armię złożoną z 24 000 ludzi ze swoich prywatnych zasobów, w tym niemieckich i czeskich piechurów uzbrojonych w pistolety, aby uzupełnić swoją węgierską kawalerię. [...] Tym razem sułtan wyprowadził na pole siły około 40 000-60 000 ludzi, w tym janczarów z muszkietami i kontyngent artylerii."
  9. Turnbull, The Ottoman Empire 1326-1699, str. 36 "Hunyadi dowodził armią składającą się z 24 000 ludzi, w tym 8 000 Wołochów, ale poniósł kolejną klęskę militarną, nie widząc nawet swoich albańskich sojuszników."
  10. 10,0 10,1 Bennett, The Hutchinson Dictionary of Ancient & Medieval Warfare, str. 182 "Hunyadi poprowadził 72 000 ludzi, w tym 10 000 Wołochów, ale powinien był poczekać, aż dołączy do oddziałów Scanderbega, zanim zmierzy się z 40-tysięczną siłą Murada."
  11. Mehmed the Conqueror and His Time by Franz Babinger, str. 55. [dostęp: 2019-12-27]