|
|
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1ra]] | + | #PATRZ [[Frankapani (ród)]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Frankopan_family
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Frankopan_family&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://hr.wikipedia.org/wiki/Frankapani
| |
| − | |autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Frankapani&action=history
| |
| − | |nota = chorwacki
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Frankopan.jpg|250px|thumb|left|Grb "Frankopanovića" prema Fojničkom grbovniku datiranom u 17. st. za koji se drži da je kopija starijega grbovnika vjerojatno iz 16. st. Ovaj grb Frankapani su rabili od [[1430.]] godine.]]
| |
| − | | |
| − | Princes of Krk Frankopans (Frankopans) to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie Princes of Krk.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Krčki knezovi '''Frankapani (Frankopani)''' naziv je stare [[Hrvati|hrvatske]] [[plemstvo|plemićke]] obitelji, izvorno knezova [[Krk|Krčkih]]. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Frankapanie, wraz ze [[Zryński]]mi, należą do najważniejszych i najbardziej znanych chorwackich rodzin szlacheckich, które od XI do XVII wieku były ściśle związane z historią, przeszłością i '''przeznaczeniem''' narodu chorwackiego i Chorwacji. Przez wieki członkowie tych szlachetnych rodów byli propagatorami i obrońcami Chorwacji od potężniejszego zdobywcy osmańskiego, ale także zdeterminowanymi przeciwnikami coraz bardziej niebezpiecznego absolutyzmu imperialnego Habsburgów i niemieckiego hegemonizmu, który starał się umocnić w całej monarchii habsburskiej w duchu europejskiego merkantylizmu. Przeszłość tych dwóch rodów splata się także ze stosunkami małżeńskimi, przyjaźniami i udziałem w prawie wszystkich najważniejszych wydarzeniach w Chorwacji, zwłaszcza na polach bitew w obronie Chorwacji przed agresorem osmańskim.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Frankapani, uz [[knezovi Zrinski|Zrinske]], spadaju među najznačajnije i najpoznatije hrvatske velikaške rodove koji su od [[11. stoljeće|11.]] do [[17. stoljeće|17. stoljeća]], vrlo usko bili povezani s poviješću, prošlošću i sudbinom hrvatskoga naroda i Hrvatske. Stoljećima su članovi tih velikaških rodova bili nositelji i branitelji Hrvatske od nadmoćnijega [[Osmansko Carstvo|osmanlijskoga osvajača]], ali i odlučni protivnici sve opasnijega [[Habsburgovci|habsburškoga]] carskog [[apsolutizam|apsolutizma]] i njemačkoga hegemonizma, koji se je u duhu europskoga [[merkantilizam|merkantilizma]] nastojao učvrstiti u čitavoj [[Habsburška monarhija|Habsburškoj Monarhiji]]. I prošlost tih dvaju rodova međusobno je isprepletena bračnim vezama, prijateljstvima i sudjelovanjima u skoro svim značajnijim zbivanjima u Hrvatskoj, osobito na bojištima u obrani Hrvatske od osmanlijskoga osvajača. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Wybitni członkowie ==
| |
| − | | |
| − | * [[Dujam II.|Dujam II of Krk]] (ruled c. 1288–1317)
| |
| − | * Bartolomeo VIII. z Krk i Senjia (ruled 1327–1361), in 1336 helped free the future Czech King [[Charles IV, Holy Roman Emperor|Charles IV]] from capturing by pirates<ref>Fontes rerum Bohemicarum III:[http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&action=jdi&cat=11&bookid=142&page=353&action_button.x=15&action_button.y=7]</ref>
| |
| − | * [[Ivan V. Frankapan]] (Anž) of Krk (died 1393), [[Ban Chorwacji]]
| |
| − | ** [[Nikola IV. Frankapan|Nikola IV Frankapan]] (c.1360–1432), pierwszy "Frankapan", [[Ban Chorwacji]]
| |
| − | *** [[Ivan VI. Frankapan|Ivan VI Frankapan]] ({{lang-hu|János}}) († 1436), [[Ban of Croatia]]
| |
| − | *** [[Stjepan III. Frankapan]] (Hungarian: István) (ok.1416–1481/84), Co-ruled z Ban Ivan VI Frankopan.
| |
| − | **** [[Bernardin Frankapan]] (1453–1529), influential nobleman, diplomat, and warrior.
| |
| − | ***** [[Krsto Frankapan]] (1482–1527), [[Ban Chorwacji]]
| |
| − | *** [[Nikola V. Frankapan]] (died 1456–1458), [[Ban of Croatia and Slavonia]]
| |
| − | * [[Beatrice de Frangepan|Beatrice Frankapan]] (1480–ok.1510), heiress of [[Corvin Castle|Hunyad Castle]] and wife of [[John Corvinus]]
| |
| − | | |
| − | === Genealogia ===
| |
| − | | |
| − | *A1. Dujam I., knez Krčki (Doimus I, książe Krk), (floruit 1115 – †1163)
| |
| − | **B1. Bartol (Bartul) I Krčki († 1198)
| |
| − | ***C1. Vid II. Krčki (fl. 1198–1232)
| |
| − | ****D1. Ivan II. Krčki († po 1241)
| |
| − | ****D2. Bartol III. Krčki (fl. 1240–1260)
| |
| − | *****E1 '''ostatni w tej linii Marko III''' Krčki († 1384)
| |
| − | ****D3. Fridrik I. Krčki (fl. 1241–1260)
| |
| − | ****D4. Vid III. Krčki († po 1231)
| |
| − | *****E1. Fridrik II. Krčki († po 1288) (fl. 1241–1260)
| |
| − | ******F1. Duim '''[[Dujam II. Krčki]]''' (fl. 1279- † 1317), jeden najsilniejszych chorwackich feudałów swoich czasów, właściciel Modruš
| |
| − | *******G1. Fridrik III. Krčki (fl. 1306–1333) właściciel Slunja i Drežnika
| |
| − | ********H1. Bartol VIII. z Krk i Senji (* 1327, † 1361), w 1336 r. Pomógł uwolnić przyszłego króla czeskiego [[Karol IV, cesarz rzymski | Karol IV]] przed schwytaniem przez piratów <ref>Fontes rerum Bohemicarum III:[http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&action=jdi&cat=11&bookid=142&page=353&action_button.x=15&action_button.y=7]</ref>
| |
| − | *********I1. '''Stjepan II. Krčki''' (fl. 1359 – †ok.1390), właściciel Modruša
| |
| − | **********J1. '''Elizabeta''' (zamordowana w 1422), mąż: '''[[Cillei II. Frigyes|Fridrik II, hrabia Celje]]'''
| |
| − | *********I2. Margareta (fl. 1353 – † ok.1390)
| |
| − | *********I3. córka (fl. 1361–1390
| |
| − | *********I4. '''[[Ivan V. Krčki]]''' (Anž) (* przed 1343, † 1393), '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1391–1393); żona: Ana of Gorizia († 1402), córka Meinharda VI , książę hrabia Gorizia
| |
| − | **********J1. '''[[Nikola IV. Frankapan]]''' (* 1360, † 1432), pierwszy „Frankapan” '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji]]'''' (1426-1432)
| |
| − | ***********K1. '''[[Ivan VI. Frankapan]]''' Cetinski († 1436), '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1434-1436), właściciel Cetina
| |
| − | ************L1. '''ostatni w tej linii Ivan XI''' (Franjo) Frankapan Cetinski (fl. 1503–1527; († 1543)
| |
| − | ***********K2. '''[[Nikola V. Frankapan]]''' Ozaljski (†1456/8), '''[[Ban Chorwacji i Slawonii]] ??''', właściciel of Ozalja
| |
| − | ************L1. Bartol X. Frankapan Ozaljski († 1474)
| |
| − | ***********K3. Juraj I. Frankapan (fl. 1416–1434)
| |
| − | ***********K4. Martin II. Frankapan Trsatski († 1479), właściciel Trsatu, Vinodolu i Bakara
| |
| − | ***********K5. Bartol IX. Frankapan Tržački (* 1416(?), † 1458/61), właściciel Tržacu
| |
| − | ************L1. Nikola VI. Frankapan Tržački (1523)
| |
| − | ************L2. Ivan VIII. (Anž) Frankapan Tržački (Brinjski) (* ok.1458, † ok.1521), właściciel Brinje
| |
| − | *************M1. '''ostatni z rodu Nikola X''' Frankapan Tržački († 1659)
| |
| − | ************L3. Jelena (fl. 1513)
| |
| − | ************L4. Barbara (fl. 1475–1504); mąż: [[Franjo Berislavić]], '''[[Ban Jajce]]''' (†ok.1519)
| |
| − | ************L5. Doroteja (fl. 1475–1479); mąż: [[Karlo Kurjaković]] - ojciec: [[Ivan Karlović]], [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]
| |
| − | ***********K6. Katarina (fl. 1416)
| |
| − | ***********K7. Andrija I. Frankapan († 1439)
| |
| − | ***********K8. '''[[Stjepan III. Frankapan]]''' Modruški (* 1416, † 1481/84), '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1434-37 i 1463-64)
| |
| − | ************L1. '''[[Bernardin Frankapan]]''' (* 1453, † 1529), wpływowy szlachcic, dyplomata i żołnierz (ocalały z [[Bitwa na Krbavskim Polu|bitwy krbavskiej]])
| |
| − | *************M1. Ferdinand Frankapan Ozaljski († ok.1525/27)
| |
| − | **************N1.Stjepan IV. Frankapan Ozaljski († 1577)
| |
| − | **************N2. Katarina († 1561); mąż: Nikola IV Zrinski, '''Ban Chorwacji ??'''
| |
| − | *************M2. '''[[Beatrica Frankapan]]''' (* 1480, † ok.1510), dziedziczka [[Vajadhunyad]]; mąż: [[Ivaniš Korvin]]
| |
| − | *************M3. '''[[Krsto I. Frankapan]]''' Brinjski/Ozaljski ?? (* 1482-†1527), '''[[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]''' (1527)
| |
| − | *************M4. Matija (Mateusz) I Frankapan Ozaljski († 1518)
| |
| − | *************M5. Ivan X. Frankapan Ozaljski (* ok.1490, † 1543) - ''ostatni w tej linii'''
| |
| − | ***********K9. Sigismund (Žikmund) Frankapan Otočki († 1465), owner of Otočac
| |
| − | ************L1. Doroteja (fl. 1489), married Stjepan Babonić Blagajski - '''ostatnia w tej linii'''
| |
| − | ***********K10. Dujam IV. Frankapan Slunjski († 1487), właściciel Slunja
| |
| − | ************L1. Ana († 1498)
| |
| − | ************L2. Mihovil (Michael) I Frankapan Slunjski (fl. 1487–1514)
| |
| − | *************M1. '''[[Juraj III. Frankapan]]''' Slunjski († 1553), sygnatariusz [[Karta Cetingrada]] (1527); żona: Ana Babonić, księżniczka [[Blagaj]]a
| |
| − | **************N1. Franjo I Frankapan Slunjski (* 1536, † 1572), współban Chorwacji (?) (1567–1572) - '''ostatni w tej linii'''
| |
| − | ************L3. Doroteja
| |
| − | ***********K11. Ivan VII. Frankapan Krčki (* 1424(?), † 1486), jedyny właściciel Krk (1451–1480)
| |
| − | ************L1. Katarina († ok.1520) - '''ostatnia a w tej linii''
| |
| − | **********J2. córka
| |
| − | ********H2. Dujam III. Krčki (fl. 1323–1349), żupan (iupanus, hrabia) Požega; żona: Elizabeta Šubić, księżniczka Bribir, córka Mladena II
| |
| − | *********I1. Stjepan I. Krčki, żupan Požega, sygantariuz traktatu w [[Zadar]]ze (1358)
| |
| − | *********I2. Elizabeta (fl. 1346–1347), mąż: [[Pavao II. Šubić]] Bribir
| |
| − | *****E2. Bartol IV. Krčki († po 1261/70)
| |
| − | *****E3. Vid IV. K. (fl. 1241–1270), właściciel Senja od 1271
| |
| − | ******F1. '''ostatni (?) w tej linii Vid V''' Krčki († po 1331)
| |
| − | ***C2. Henrik I. Krčki (fl. 1198–1232)
| |
| − | **B2. Vid (Gvido) I Krčki († 1193)
| |
| − | ***C1. Ivan I. Krčki (fl. 1198–1232), właścicel [[Modruš]]a i [[Vinodol]]u (s. 1225)
| |
| − | ***C2. Martin I. Krčki (fl. 1198–1232), ksiądz
| |
| − | **B3. Bartol II. Krčki, (2.małżeństwa), właściciel [[Modruš]]a od 1193
| |
| − | | |
| − | | |
| − | * [[Wolf Krsto Frankapan | Wolf II Krsto Frankapan]] (ok.1578 - ok.1652), generał [[Front wojskowy | Generalate Karlovaca]]
| |
| − | * [[Franjo Frankapan | Franjo Frankapan Cetinski]], arcybiskup, biskup i dyplomata
| |
| − | * Nicholas IX Frankapan z [[Marketer (Cazin) | Marketer]] (zm. 1647), Ban of Croatia
| |
| − | * [[Katarina Zrinska]] (ok.1625–1673), córka Vuka Krsto Frankapana. Żonaty [[Petar Zrinski]], Ban of Croatia.
| |
| − | * [[Fran Krsto Frankapan]] (ścięty w 1671 r.), Ogłoszony przez [[spisek Zrinski-Frankapan]], znany jako [[spisek Wesselényi]] na Węgrzech.
| |
| − | * [[Jan VII Frankapan]], rządził [[Księstwem Krk]] między 1451 a 1480 rokiem.
| |
| − | * [[Wolf Cross of Frankapan | Wolf II. Krzyż Frankapana z Triestu]] (* ok. 1578 - † 1652), generał
| |
| − | Mikołaj IX. Frankapan | Nicholas IX. Frankapan Tržački]] († 1647), brat Vuka II. Krsta, chorwacki Ban 1617-1622
| |
| − | * [[Katarina Zrinski]] (* 1625 - † 1673), córka Vuka II. Baptysta, żonaty z [[Petar Zrinski | Petar Zrinski]], przyrodnia siostra [[Fran Krsto Frankapan | Fran Krsto Frankapan]].
| |
| − | * [[Fran Krsto Frankapan]], markiz, poeta, syn Wolfa II. Baptysta, 1671 stracony w [[Vienna Novo Mesto | Vienna Novo Mesto]].
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Stari grb Frankopana (do 1430).JPG|thumb|left|Stari grb knezova Krčkih (do 1430. godine), prije nego su postali Frankopani]]
| |
| − | [[Plik:Frankopanski kastel Krk 07.jpg|thumb|left|Frankapanski kaštel iz 14. stoljeća]]
| |
| − | | |
| − | Książęta Krk są jedyną rodziną na wyspach Adriatyku, która aspirowała do władzy w skali europejskiej. Uważa się, że wywodzą się z [[Gradec]] - obecnie opuszczonego zamku w pobliżu [[Vrbnik]]a, a pierwszym znanym członkiem tej rodzinnej rodziny była szlachecka rodzina Dujama I., która w 1118 r. zawarła umowę z Wenecjanami, by rządzić wyspą jako wasal.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Krčki knezovi Frankapani su jedina obitelj na jadranskim otocima koja se razvila do moći u europskim razmjerima. Smatra se da potječu iz Gradeca - danas napuštenog dvorca kraj [[Vrbnik]]a, a prvi je poznati član ove domaće obitelji plemenita roda bio Dujam I. koji je [[1118.]] godine sklopio s [[Mlečani]]ma ugovor da će kao mletački vazal upravljati otokom. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Pierwszego księcia księstwa Krka zastąpili w 1163 r. jego dwaj synowie, Bartol I. i Vid I. Trzeci syn, Bartol II. „prawdopodobnie był jeszcze zbyt młody, ale dwaj starsi bracia przejęli ziemię”. Bartol i Vid to najczęstsze imię potomków Frankopan - aż do Bartola IV. и Вида В.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Prvog krčkog kneza Dujma naslijedila su [[1163.]] godine dva njegova sina: Bartol I. i Vid I. Treći sin Bartol II. "bio je valjda još nedorasao, pak tako su otčevinu preuzela dva starija brata". Bartol i Vid bilo je najčešće ime frankapanskih potomaka – sve do Bartola IV. i Vida V. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc nasza rodzina przyjęła imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła '''herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane - łamanie chleba)'''.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Krčki knezovi ime Frankapani uzimaju tek nakon mnogo godina svoje prisutnosti na ovim prostorima. Neki povjesničari smatraju modom onog vremena uzimanje imena koje vuku porijeklo iz rimskih vremena. Tako je i ova naša obitelj uzela ime rimskih patricija “FRANGAPANIBUSA” te nakon toga i mijenjaju svoj grb u dva lava (simbol [[Mlečani|Venecije]]) koja lome kruh (''frangere pane'' – lomiti kruh). </small></small>
| |
| − | | |
| − | W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w powiecie Gacko wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciagały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Frankapanie przekazali także chorwackim rodom dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i wojowników. Do bardziej znanych należą książę [[Bernardin Ozaljski]], uczestnik bitwy pod [[Krbavsko Polje]] w 1493 r., i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antytomańskiej mowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi '''zapasami''' w Norymberdze w 1522 r. Drugim był jego syn Krsto I. Brinjski (1482-1527) , znany bojownik przeciwko Turkom, Wenecjanom i Habsburgom, chorwacki ban, „strażnik i obrońca królestwa”, przedstawiany jako chorwaccy zasłużeni pisarze Milutin Cihlar Nehajev w powieści „Smoki”, przybrzeżny i generał Karlovac oraz kapitan Ogulin Vuk Krsto Tržacki (około 1589 r. -1652.), Jego dzieci pisarz Katarina ud. Zrinski (1625–1673) oraz poeta, tłumacz i kapitan Senj Fran Krsto Frankapan (1643–1671), który w pełni przyłączył się do swojego szwagra w walce z absolutyzmem wiedeńskim.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Do sredine [[15. stoljeće|15. stoljeća]], osim otoka [[Krk]]a, stekli su posjede u županiji [[Gacka (pokrajina)|Gackoj]] s [[Otočac|Otočcem]], do [[Slunj]]a i [[Cetingrad]]a, [[Pounje|Pounja]], [[Vrlika|Vrlike]], Ostrovice i [[Skradin]]a. Većinu tih posjeda Frankapani su izgubili u borbama s [[Osmanlijsko carstvo|Osmanlijama]]. U 17. stoljeću njihovi posjedi protezali su se od [[Bosiljevo|Bosiljeva]] i [[Severin na Kupi|Severina na Kupi]] do [[Novi Vinodolski|Novoga]] u [[Vinodol]]u. I Frankapani su hrvatskom rodu dali na desetke uglednika: [[ban]]ova, književnika i ratnika. Među poznatijima su knez [[Bernardin Ozaljski]], sudionik [[Krbavska bitka|bitke na Krbavskom polju]] [[1493]]., poznati branitelj Hrvatske i osobito poznat po protuosmanlijskom govoru koji je kao starac održao pred njemačkim staležima [[1522]]. u [[Nürnberg]]u te njegov sin [[Krsto I. Frankapan Brinjski|Krsto I. Brinjski]] (1482.-1527.), poznati ratnik protiv Osmanlija, Mlečana i [[Habsburg|Habsburgovaca]], hrvatski ban, "skrbnik i zaštitnik kraljevstva" kojeg je kao hrvatske zaslužnike poznati književnik [[Milutin Cihlar Nehajev]] prikazao u romanu "Vuci", primorski i karlovački general i ogulinski kapetan [[Vuk Krsto Frankopan|Vuk Krsto Tržački]] (oko 1589.-1652.), njegova djeca književnica [[Katarina Zrinski|Katarina ud. Zrinski]] (1625.-1673.) i pjesnik, prevoditelj i senjski kapetan [[Fran Krsto Frankapan]] (1643.-1671.) koji se je svom puninom pridružio svomu šurjaku u borbi protiv bečkog apsolutizma. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Książę frankijski umożliwił franciszkanom przybycie na wyspę Kosljun na Krk. Jan VII. i Martin Frankopan otrzymali zgodę papieża Mikołaja V. (byka - który dziś jest klasztorem) na przejęcie przez Franciszkanów „MOSTIRU” - Kosljun w 1447 r. Z pomocą 1000 dukatów Iwana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Knezovi Frankapani omogućili su franjevcima dolazak na otočić [[Košljun]] na [[Krk]]u. Ivan VII. i [[Martin Frankopan]] dobili su od pape [[Nikola V.|Nikole V.]] dozvolu (bulu – koja se danas nalazi u samostanu) da franjevci preuzmu “MOSTIR” – Košljun [[1447.]] Godine. Uz pomoć 1000 dukata Ivana Frankapana obnovio se samostan na Košljunu. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Ivan Frankapan - poeta, zaszczepił miłość do wyspy i jego córki Katariny Frankapan. Chociaż wyszła za mąż w Wenecji i na wygnaniu, dobrowolnie zostawia pozostałe 1000 dukatów (wówczas duża suma) do klasztoru w Kosljun - pod warunkiem, że zostanie pochowana „na ziemi ojca”. Przy wejściu do kościoła zachował się jego grób z oryginalnym nagrobkiem. Catherine została przeniesiona do Kosljun dziewięć lat po jej śmierci w 1529 roku.
| |
| − | | |
| − | <small><small>[[Ivan Frankapan]] – pjesnik, usadio je ljubav za otok i svojoj kćerci [[Katarina Frankapan|Katarini Frankapan]]. Iako udana u Veneciji i u izgnanstvu, ona oporučno ostavlja drugih 1000 dukata (u ono vrijeme veliku svotu) samostanu na Košljunu – uz uvjet da bude pokopana “u zemlji svojih otaca”. Kod ulaza u crkvu i danas se nalazi njen grob s originalnom nadgrobnom pločom. Katarina je prenesena na Košljun devet godina iza svoje smrti [[1529.]] Godine. </small></small>
| |
| − | | |
| − | W 1671 r. „Judicium delegatum” - specjalnie powołany sąd, skazał Franco Crossa Frankapan na śmierć za to, że nie zgłosił Piotra Zryńskiego i wzywał do powstania. Ban Petar Zrinski został skazany za chęć zostania władcą.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Godine [[1671.]] “Judicium delegatum” – posebno određen sud osuđuje Frana Krstu Frankapana na smrt zato što nije prijavio [[Petar Zrinski|Petra Zrinskog]] i što je pozivao na ustanak. Ban Petar Zrinski osuđen je zato što je htio postati vladar. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan - siostry Fran Krsto Frankapan:
| |
| − | | |
| − | <small><small>Knez Fran Krsto Frankapan u zatvoru u Bečkom Novom Mjestu piše zbirku pjesama ''Gartlic za čas kratiti'', a Zrinski piše svojoj supruzi Katarini Frankapan – sestri Frana Krste Frankapana: </small></small>
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Zrinski_petar_pismo.jpg|thumb|lewo|Pismo Petra Zrinskog supruzi Katarini]]
| |
| − | | |
| − | „Moje drogie serce! Nie smuć się celem tego listu ani nie narzekaj na mnie. Koniec jutrzejszego zakończenia Boga, o dziesiątej, podetnie mi głowę i przeszyje serce twego brata. Dzisiaj od siebie nawzajem serdecznie prosiliśmy. jedną wieczystą walutę od ciebie, uśrednię cię, jeśli cokolwiek ci zawiodłem, ale uraziłeś coś (co dobrze znam) i wybacz mi! do Boga Wszechmogącego, który ukorzył mnie na tym świecie, aby zlitował się nade mną, a ja modliłem się do Niego i prosiłem (do którego mam przyjść jutro), abyśmy mogli spotkać się przed Jego świętym tronem na pustyni wieczności. Wiem, jak do was napisać, ani dla mojego syna, ani dla zakończenia naszego ubóstwa, wszystko pozostawiłem woli Bożej. (...) ”
| |
| − | | |
| − | <small><small>{{citat2|Moje drago srce! Nemoj se žalostiti svrhu ovoga moga pisma, ni burkati. Polag Božjega dokončanja sutra o deseti uri budu mene glavu sekli i tulikajše naukupe tvojemu bratcu. Danas smo jedan od drugoga srčeno prošćenje uzeli. Zato jemljem ja sada po ovom listu i od tebe jedan vekovečni valete, tebe proseći, ako sam te u čem zbantuval, ali ti se u čemu zameril (koje ja dobro znam) i oprosti mi! Budi Bog hvaljen, ja sam k smrti dobro pripravan, niti se plašim, ja se ufam u Boga vsemogućega, koji me je na ovom svitu ponizil, da se tulikajše mene hoće smilovati, i ja ga budem molil i prosil (komu sutra dojti ufam se), da se mi naukupe pred njegovim svetim tronušem u diki vekivečne sastanemo. Već ništa ne znam ti pisati, niti za sina, niti za druga dokončanja našega siromaštva, ja sam vse na volju Božju ostavil. (...)''}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | A Fran Krsto Frankapan pisze list pożegnalny do swojej żony:
| |
| − | | |
| − | <small><small>I [[Fran Krsto Frankopan|Fran Krsto Frankapan]] piše oproštajno pismo svojoj supruzi: </small></small>
| |
| − | | |
| − | „Umiłowany i ukochany Juliuszu! Moja droga! Ponieważ wolą niebios i Bożym nakazem jest przemieszczenie się z tego świata do innego, aby zadośćuczynić za przestępstwa popełnione przeciwko Cesarskiej Mości Miłosiernego Pana, chciałem cię przytulić z serca i powiedzieć ci ostatni Boże, proszę cię, moja umiłowana Julio, wybacz mi miłosierdzie Boże dla chrześcijańskiej dobroci, czy musiałbyś cierpieć zniewagę i udrękę z powodu mojej niedbalstwa. odkąd się pobraliśmy. (...) ”
| |
| − | | |
| − | <small><small>{{citat2|Predraga i preljubljena Julijo! Moja draga! Pošto mi je voljom neba i Božjom odredbom prijeći iz ovoga svijeta u drugi, da tako dadem zadovoljštinu za počinjene uvrede proti carskom Veličanstvu premilostivoga gospodara, htjedoh te iz srca da zagrlim ovim redcima i reći ti posljednji s Bogom, moleći te, moja ljubezna Julijo, da mi za Božje milosrđe oprostiš kršćanskom blagohotnosti, budeš li radi moje neobzirnosti morala trpjeti uvredu i muka. Isto te tako molim, draga Julijo, da mi oprostiš svaku i najmanju uvredu, koju sam ti nanio, otkad smo se uzeli. (...)}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Suplement do genealogii ==
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Crkva Gospe Trsatske 1.jpg|thumb|220px|left|Grob Nikole VI. Frankapana Tržačkog (*o.1458 - †1523), unuka [[Nikola IV. Frankapan|Nikole IV.]], u [[Crkva Gospe Trsatske|crkvi Gospe Trsatske]] u Rijeci. Latinski natpis kaže: ''Ovdje počiva gospodin Nikola Frankapan krčko-senjsko-modruški knez.'']] </small></small>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | Dokładnie sto lat po Vjekoslava Klaiću udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaica, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Ravno stotinu godine poslije [[Vjekoslav Klaić|Vjekoslava Klaića]] uspjelo se pronaći još jednoga Frankopana. Istraživački Klaićev trud, kao i drugih znanstvenika i stručnjaka bio je toliko ozbiljan da se nije više nailazilo niti na jednoga poznatoga Frankopana te, u proteklom [[20. stoljeće|20. stoljeću]] pronađen je samo jedan jedini Frankopan. Uspjeh je tim značajniji kad se uzme u obzir da je taj Frankopan pronađen u [[Skandinavija|Skandinaviji]], [[Švedska|Švedskoj]]. Tako je došlo do sljedećega prinosa frankopanskoj [[Genealogija|genealogiji]]. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Jan VI., Najstarszy syn chorwacko-dalmatyńskiego Ban Nikola IV., Pierwszy z przymiotnikiem Frankapan, zaprzyjaźnił się z Erikiem VI. Pomorzanka, król Danii i władca Skandynawskiej Unii Kalmarskiej, aw latach 20. i 30. XX wieku mieszkał w Szwecji jako gubernator Erika. Po śmierci ojca Jan podporządkował się swojemu bratu Szczepanowi II. a po sukcesach szwedzkich powstań przeciwko Duńczykom wrócił do ojczyzny. W Szwecji przeżył syn Matthew; na razie nie wiadomo, kim była jego matka. Mianowicie, do tej pory znana jest żona Iwana Katarina, córka magnata Ivanisa Nelipica z południowej Chorwacji, z którą Ivan miał syna Jerzego I, założyciela linii Cetina Frankopan. Na razie nie wiadomo, kim byli pozostali Frankopanie; chodzi o Labin na Istrii. Interesujące jest to, że są napisane w studni w obu znanych chorwackich formach: Francopano i Francapagna. Na razie obaj są znani. Pierwszy jest w 1505 roku przez Ioanesa Francopano. Ale drugie zjawisko jest szczególnie interesujące ze względu na imię, ponieważ ta osoba nazywa się Don Cathiz Francapagna. Pod względem nazwisk i żeńskiego imienia są oczywiście pochodzenia chorwackiego. Jednak niekoniecznie muszą to być Frankopanie - być może te istryjskie Frankopany pochodziły pierwotnie z Frankopanu lub z niektórych posiadłości Frankopan i dlatego zostały nazwane. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>Ivan VI., najstariji sin hrvatsko-dalmatinskoga bana Nikole IV., prvoga s pridjevkom Frankapan, sprijateljio se s Erikom VI. Pomeranskim, kraljem Danske i vladarom skandinavske Kalmarske unije, te je 20-ih i u početku 30-ih godina [[15. stoljeće|15. stoljeća]] kao Erikov namjesnik živio u Švedskoj. Poslije [[smrt]]i svoga oca Ivan je postao suban uz brata Stjepana II. i nakon uspjeha švedskih ustanika protiv Danaca, vratio se u domovinu. U Švedskoj mu je ostao sin Matija; ne zna se, za sada, tko mu je bila majka. Naime, do sada je poznata Ivanova žena Katarina, kćerka magnata Ivaniša Nelipića iz Južne Hrvatske, s kojom je Ivan imao sina Jurja I, začetnika cetinske frankopanske loze.
| |
| − | Za sad se ne zna tko su bili još jedni Frankopani; radi se o [[labin]]skima, u [[Istra|Istri]]. Zanimljivost u vezi s njima leži i u tome da su u vrelima zapisani u oba poznata hrvatska oblika: ''Francopano'' i ''Francapagna''. Zna se za sada za njih dvoje. Prvi je [[1505.]] godine Ioanes Francopano. No, osobito je zanimljiva druga pojava, i zbog imena, jer se ta osoba zove Dona Cathiza Francapagna. Po oblicima prezimena te po obliku ženskog imena, očito su oboje hrvatskoga podrijetla. No, to dvoje ipak ne moraju biti i Frankopani — možda su ti istarski Frankopani podrijetlom bili samo frankopanski službenici ili s nekoga frankopanskog posjeda, pa su zbog toga tako imenovani.<ref>[[Petar Strčić]], [http://www.matica.hr/kolo/289/voncinin-genealoski-onomasioloski-i-kronoloski-pristup-franji-krsti-frankopanu-19990/ ''Vončinin genealoški, onomasiološki i kronološki pristup Franji Krsti Frankopanu''], ''Kolo'', br. 2, 2002.</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Zobacz także ==
| |
| − | | |
| − | * [[House of Frankopan]]
| |
| − | * [[List of rulers of Croatia]]
| |
| − | * [[Šubić family tree]]
| |
| − | * [[Zrinski family tree]]
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * {{cite web |last=Marek |first=Miroslav |url=http://genealogy.euweb.cz/balkan/frangep1.html |title= Frankopan family list – Czech-Hungarian version of the names |publisher=Genealogy.EU}}
| |
| − | * [https://www.scribd.com/doc/36297271/Daniele-Farlati-Episcopi-Veglienses-Kr%C4%8Dki-biskupi The members of the family in the book „Episcopi Veglienses“ („Bishops of Krk“) written by Daniele Farlati /in Latin/]
| |
| − | * [http://www.grad-krk.hr/docs/GradKrkHR/documents/56/Original.doc ''Frankopans, princes of Krk 1115-1480'' (Author: Damir Tulić, Ph.D., Faculty of Philosophy, University of Rijeka /in Croatian/)]
| |
| − | * [http://bib.irb.hr/prikazi-rad?&lang=EN&rad=275692 Stjepan III Frankopan, Ban (Viceroy) of Croatia and a confidant of king Sigismund of Luxemburg – text from the ''Institute „Ruđer Bošković“'' in Zagreb (Author: Petar Strčić, academician)]
| |
| − | * [http://enciklopedija.lzmk.hr/clanak.aspx?id=11655 Nikola IX Frankopan Tržački, Ban (Viceroy) of Croatia 1617-1622 – text from the Croatian ''Lexicographic institute „Miroslav Krleža“'' in Zagreb]
| |
| − | * [http://www.istrapedia.hr/ita/1074/colmo/istra-a-z/ Brothers Vuk and Nikola Frankopan took part in the 1615-1617 Uskok War /in Italian/]
| |
| − | * [http://www.historiografija.hr/hz/1963/HZ_16_5_KOSCAK.pdf Vinodol as well as Novi Vinodolski were property of the Princes of Krk (later renamed Frankopan) since 1225 - text from the Historical Miscellany of the Croatian Historical Society, Zagreb, 1964 Edition (Author: Prof. Vladimir Košćak) /in Croatian/]
| |
| − | * [http://frankopani.eu/Putovima-Frankopana.pdf ''Putovima Frankopana: frankopanska baština u Primorsko-goranskoj županiji''], ur.: Ines Srdoč-Konestra i Saša Potočnjak, Rijeka, 2018., ISBN 978-953-7975-76-0
| |
| − | * [[Rudolfo Franjin Magjer]], [http://knjiga.gskos.hr/~descape/files/R_F_MAGJER%20ZRINSKO-FRANKOPANI%20spojeno.pdf ''Zrinski i Frankopani'']
| |
| − | * [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1HXpHGJ6wF2VuGzNJ6FZMxixLi1w&ll=45.1979964437217%2C14.851019700000052&z=10 Karta frankapanskih kaštela i posjeda]
| |
| − | * [http://www.slovenska-biografija.si/rodbina/sbi192020/ Frankopan], Slovenska-biografija.si (po slawońsku)
| |
| − | | |
| − | == Galeria ==
| |
| − | {| class="wikitable" align=center valign=top cellspacing=2
| |
| − | |- bgcolor=#BACC99 align=center valign=top
| |
| − | ||[[Plik:Dujam II. Krčki (Croatia).JPG|150px|center]]<p style="font-size: 85%">[[Dujam II. Krčki (Frankopan)|Dujam II. Krčki]]<br>(*? - †1317)
| |
| − | ||[[Plik:Žikmund Frankopan (Croatia).JPG|150px|center]]<p style="font-size: 85%">Žikmund Frankopan, sin [[Nikola IV. Frankapan|Nikole IV.]],<br>(*? - †1486?)
| |
| − | ||[[Plik:Frankopan Zagreb.JPG|150px|center]]<p style="font-size: 85%">[[Krsto I. Frankapan Brinjski|Krsto Frankopan]]<br>(*1482 - †1527)
| |
| − | ||[[Plik:Statua Frana Krsta Frankopana u Čakovcu.jpg|150px|center]]<p style="font-size: 85%">[[Fran Krsto Frankapan|Fran Krsto Frankopan]]<br>(*1643 - †1671)
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | == Linki ==
| |
| − | * [[Nikola Šubić Zrinski]]
| |
| − | * [[Nikola Zrinski]] i brat [[Petar Zrinski]]
| |
| − | * [[Katarina Zrinski]]
| |
| − | * [[Obiteljsko stablo knezova Frankopana]]
| |
| − | | |
| − | ==Przypisy==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Rodzina Infobox
| |
| − | |rodzina_1 = Frankopan<br>Frangepán
| |
| − | |herb = Frangepan-2Wappen_Sm.PNG
| |
| − | |kraj = [[Królestwo Chorwacji]] [[Republika Wenecka]]
| |
| − | |tytulatura = Hrabia Krk, Modruš, Senj i Tržac, Ban Chorwacji
| |
| − | |pierwszy = [[Dujam I.]] Krčki
| |
| − | |ostatni = Fran Krsto<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=6288 FRANKAPAN, Fran II. Krsto Tržački]</ref>
| |
| − | |obecny władca =
| |
| − | |początek = 1118<ref>[http://arhinet.arhiv.hr/details.aspx?ItemId=3_11051 ''Obitelj Frankopani'']</ref>
| |
| − | |koniec =
| |
| − | |rok złożenia z funkcji = 1671
| |
| − | |pochodzenie = chorwackie
| |
| − | |klan =
| |
| − | |ród =
| |
| − | |rodzina =
| |
| − | |gniazda = KrK, Modruš, Cetin, Ozalja, Trsat
| |
| − | |gałęzie =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Frankapan}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Frankapan]]
| |
| − | [[Kategoria:Rodziny]]
| |
| − | [[Kategoria:Ród Frankapan]]
| |
| − | [[Kategoria:Chorwackie historyczne rody]]
| |
| − | [[Kategoria:Chorwaccy magnaci]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy możnowładcy]]
| |
| − | [[Kategoria:Skompilowane]] | |
