|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1r]] | + | #PATRZ [[Ernuszt (ród)]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Ernuszt_family
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ernuszt_family&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Ernusth de Csáktornya''' (chor. ''Ernušt''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej [1] [2], która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, a także osiągnęła swój szczyt w Królestwie Chorwacji podczas panowanie króla Macieja Korwina i jego następców. Ważnymi członkami rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, [[ispán]]ami, '''burmistrzowie (hrabiowie)''' i innymi urzędnikami państwowymi.
| |
| − | | |
| − | <small><small>The '''House of Ernuszt''' (chor. ''Ernušt'') was a [[Hungary|Hungarian]] [[nobility|noble family]], descending from a rich [[Jew]]ish<ref>Vladimir Kalšan (2006, s. 7)</ref><ref>{(po chorwacku) Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: stranica 128: Koprivnica, lipanj 2003.
| |
| − | {{quote|text=Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.|sign=Borislav Grgin|source=Podravina}}</ref> family who came to medieval [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungary]] from [[Vienna]], converted to [[Catholicism]] and also reached its peak in the Kingdom of [[Croatia in personal union with Hungary|Croatia]] during the reign of King [[Matthias Corvinus]] and his successors. Notable members of the family were [[Ban of Croatia|bans of Croatia]] and [[Ban of Slavonia|Slavonia]], king's [[Chamberlain (office)|chamberlains]], [[bishop]]s, [[ispán]]s, [[Župa|župans (counts)]] and other state officials. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Genealogia ==
| |
| − | | |
| − | * A1. [[Ernuszt I. János]] († 1476), [[ban całej Slawonii]] (1473-1476); żona: Nn Katalin
| |
| − | ** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505)
| |
| − | ** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála
| |
| − | *** C1. [2ż.] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]];
| |
| − | *** C2. [[Ernuszt III. János]]
| |
| − | *** C3. Farkas
| |
| − | *** C4. [3ż.] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević
| |
| − | | |
| − | == Historia rodziny ==
| |
| − | | |
| − | Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw '''na pieniądze'''. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [[Čakovec|Čakovcu]], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt de Csáktornya (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'')
| |
| − | | |
| − | <small><small>At the beginning of the reign of King [[Matthias Corvinus]] (1458-1490), Ernuszts were [[wholesale]]rs and [[banker]]s in [[Buda]]. [[John I Ernuszt]], nicknamed „Hampó", became king's regular banker and increased his wealth by lucrative and profitable business with the sovereign. For his banking services he earned many titles and [[Estate (land)|estates]] as well, either buying the land from the king or receiving it as [[mortgage]] for money lent to him. On 20 November 1473 he was appointed [[Ban of Slavonia]], receiving at the same time [[Međimurje County]], the northernmost part of the territory, with its seat [[Čakovec]]. Therefore, he appeared in historical documents as John Ernuszt de Csáktornya ({{lang-hu|csáktornyai Ernuszt János}}; {{lang-hr|Ivan Ernušt Čakovečki}}). </small></small>
| |
| − | | |
| − | Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie Jan II i Zygmunt. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten drugi pozostał w głównej posiadłości Međimurje jego ojca i służył (1507–1510), wraz z Georgem Kanizsai, jako Ban Chorwacji. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.).
| |
| − | | |
| − | <small><small>After his death on 3 March 1476, he was succeeded by his sons [[John II Ernuszt|John II]] and [[Sigismund Ernuszt|Sigismund]]. While the latter became [[Roman Catholic Diocese of Pécs|Bishop of Pécs]], (1473–1505), the former stayed in his father's main Međimurje estate and served (1507–1510), together with George Kanizsai, as Ban of Croatia. In the meantime, brothers earned some additional estates, among which were [[Đurđevac]] and [[Molve]] (in 1477). </small></small>
| |
| − | | |
| − | Franciszek Ernuszt, syn Jana II, odziedziczył cały majątek rodzinny po śmierci ojca w 1519 r. Był znany z udziału w bitwie pod Mohaczami 29 sierpnia 1526 r., Gdzie był jednym z wielu węgierskich i chorwackich szlachciców, którzy je stracili żyje. Pozostawił dwóch synów, Jana III i Caspara. Ten pierwszy zmarł w 1537 r., Nie pozostawiając dzieci, a drugi ożenił się z Aną, córką Petara Keglevica, Ban Chorwacji.
| |
| − | | |
| − | <small><small>[[Francis Ernuszt]], the son of John II, inherited all of the family possessions after his father's death in 1519. He was known for his participation in the [[Battle of Mohács]] on 29 August 1526, where he was among many Hungarian and Croatian nobles who lost their lives. He left two sons, John III and Caspar. The former died in 1537 leaving no children, and the latter was married to Ana, a daughter of [[Petar Keglević]], Ban of Croatia. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Caspar brał udział w wielu bitwach przeciwko Turkom, prowadząc banderium, rodzaj jednostki wojskowej, a nawet kontratakując wroga w już okupowanych częściach Chorwacji i Slawonii. Niemniej decydująca była przewaga liczebna Osmanów, a Chorwaci byli zmuszeni wycofywać się coraz bardziej na zachód i północny zachód. Jednym ze sposobów ucieczki ludności przez okręg Caspara w Međimurje. On sam pomagał ludziom, ustawiając promy na rzece Drava i Mura, które umożliwiały uchodźcom przekroczenie ich i udanie się dalej na północ, aby dotrzeć do zachodnich Węgier, które wciąż nie były okupowane.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Caspar took part in many battles against the [[Ottoman Empire|Ottomans]], leading his ''[[banderium]]'', a kind of military unit, and even counter-attacked the enemy in already occupied parts of Croatia and Slavonia. Nevertheless, Ottoman numerical superiority was decisive and Croats were forced to retreat more and more to the west and northwest. One of the ways used for population to flee lead through the Caspar's Međimurje County. He himself helped people by setting [[Ferry|ferries]] on the [[Drava]] and [[Mur (river)|Mura]] river which enabled the refugees to cross them and go further north to reach western Hungary, which was still not occupied. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Ponieważ Caspar zmarł bez problemu w 1540 r., Jego rodzina wymarła. Wdowa Anna usiłowała zachować cały swój dobytek, angażując nawet załogę wojskową ojca, ale król Ferdynand I Habsburg na to nie pozwolił. W imię króla Nikola Šubić Zrinski, nowy Zakon Chorwacji, wyparł Keglevićs z Međimurje siłą.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Since Caspar died in 1540 without issue, his family died out. His widow Anna attempted to retain all his possessions, even engaging her father's military crew, but King [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand I Habsburg]] did not allow it. In the name of the king, [[Nikola Šubić Zrinski]], the new Ban of Croatia, pushed the Keglevićs out of Međimurje by force. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Zobacz także ==
| |
| − | | |
| − | * [[History of Croatia]]
| |
| − | * [[Croatia in personal union with Hungary]]
| |
| − | * [[Ban of Croatia]]
| |
| − | * [[Ban of Slavonia]]
| |
| − | * [[Čakovec Castle]]
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * Kalšan, Vladimir (2006). ''Židovi u Međimurju. Čakovec: Muzej Međimurja Čakovec''. ISBN 953-6896-12-5.
| |
| − | | |
| − | == Źródło ==
| |
| − | | |
| − | *Horvat, Rudolf, PhD: ''Poviest Međimurja'' (History of Medjimurje), edited by „Prosvjetno-poviestno družtvo ''Hrvatski rodoljub''", Zagreb, 1944, and reprinted by „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec" (Matrix Croatica – Čakovec Branch), Čakovec, 1993
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | ==External links==
| |
| − | * [https://web.archive.org/web/20110722172929/http://www.tzm.hr/article.php?g=42 Ivan Ernušt in the history of Medjimurje County]
| |
| − | * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=115944 King Matthias Corvinus gave Ivan Ernušt the estate of Koprivnica in 1477]
| |
| − | * [http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Djurdjevac Castle built by Bishop Sigismund Ernušt]
| |
| − | * [https://everything.explained.today/Ernuszt_family/ Ernuszt family explained]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Rodzina Infobox
| |
| − | |rodzina_1 = Ernusth de Csáktornya
| |
| − | |herb = Grb obitelji Ernušt.jpg
| |
| − | |kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
| |
| − | |tytulatura = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Pécsu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc.
| |
| − | |pierwszy = [[Ernuszt I. János|I. János]]
| |
| − | |ostatni = Caspar
| |
| − | |obecny władca =
| |
| − | |początek = ok.1460
| |
| − | |koniec = 1540
| |
| − | |rok złożenia z funkcji =
| |
| − | |pochodzenie = żydowskie
| |
| − | |klan =
| |
| − | |ród =
| |
| − | |rodzina =
| |
| − | |gniazda =
| |
| − | |gałęzie =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Ernuszt, rodzina}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Genealogie]]
| |
| − | [[Kategoria:Ernuszt]]
| |
| − | [[Kategoria:Rodziny]]
| |
| − | [[Kategoria:Rodzina Ernuszt]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | |
