Balc: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:0]]
+
[[Kategoria:1]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga polska|
 
{{Uwaga polska|
Linia 47: Linia 47:
 
|}
 
|}
  
−
'''Bélteki Balk''' (rum. ''Balc'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† ok. 1399)<ref name="Vásáry">Vásáry, István. ''Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365''.</ref> był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. [[Wojewoda Mołdawii|wojewodą Mołdawii]], rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.<ref name="Spinei">Spinei, Victor. ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''.</ref><ref name="Treptow">Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. ''Historical Dictionary of Romania''.</ref>Był synem [[Sas]]a, 2. wojewody Mołdawii.<ref name="Spinei" /> i wnukiem 1. wojewody [[Dragosz]]a.  
+
'''Bélteki Balk''' (rum. ''Balc'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† ok. 1399)<ref name="Vásáry">Vásáry, István. ''Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365''.</ref> był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. [[Wojewoda Mołdawii|wojewodą Mołdawii]], rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.<ref name="Spinei">Spinei, Victor. ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''.</ref><ref name="Treptow">Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. ''Historical Dictionary of Romania''.</ref> Zaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Był synem [[Sas]]a, 2. wojewody Mołdawii.<ref name="Spinei" />, a wnukiem 1. wojewody [[Dragosz]]a. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, jednak wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę [[Marmarosz (kraina historyczna)|Marmaroszu]] [[Bogdan I|Bogdana]], zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach [[Seret (miasto)|Seretu]]). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.
−
 
 
−
== Kariera ==
 
−
Urząd wojewody Mołdawii z ramienia króla Węgier po śmierci ojca, jednak wkrótce po objęciu władzy (zdaniem J. Demela objął stanowisko ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Marmarosz_(kraina_historyczna) Marmaroszu] [[Bogdan I|Bogdana]], zbuntowanego przeciw swemu suwerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, gdy ten próbował ustanowić swoje państwo w okolicach [[Seret (miasto)|Seretu]]). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier.
 
  
−
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, [[I. Bogdán|Bogdan]], który był ''wojewodą'' w [[Máramaros]], przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci [[Sas]]a, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.<ref name="Spinei" /><ref name="Treptow" /> W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił niechętnych monarchii węgierskiej.<ref name="Treptow" />
+
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, [[I. Bogdán|Bogdan]], który był ''wojewodą'' w [[Máramaros]], przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci [[Sas]]a, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.<ref name="Spinei" /><ref name="Treptow" /> W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.<ref name="Treptow" />
  
−
Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił w walkach kilku członków swojej rodziny oraz orszaku<ref name="Spinei" />. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.<ref name="Vásáry" />
+
Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił kilku członków swojej rodziny i orszaku<ref name="Spinei" />. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.<ref name="Vásáry" />
  
−
Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier [[I. Lajos|Ludwik I]] (1342–1382) przekazał Balkowi i jego braciom Cuhei i inne dobra w [[Máramaros]] za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii<ref name="Vásáry" />.] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, by zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę posiadłości położonych na wschód od Karpat.<ref name="Spinei" />
+
Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier [[I. Lajos|Ludwik I]] (1342–1382) przekazał Cuhei i inne dobra w [[Máramaros]] Balkowi i jego braciom za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii<ref name="Vásáry" />. ] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, aby zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę stanu na wschód od Karpat.<ref name="Spinei" />
  
 
Później Balc został [[ispán]]em komitatów: [[Szatmár]], [[Ugocsa]] i [[Máramaros]] w Królestwie Węgier, a także został [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]].<ref name="Engel">Engel, Pál. ''Magyarország világi archontológiája (1301-1457)''.</ref>.
 
Później Balc został [[ispán]]em komitatów: [[Szatmár]], [[Ugocsa]] i [[Máramaros]] w Królestwie Węgier, a także został [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]].<ref name="Engel">Engel, Pál. ''Magyarország világi archontológiája (1301-1457)''.</ref>.
Linia 131: Linia 128:
 
[[Kategoria:Rumuni na Węgrzech]]
 
[[Kategoria:Rumuni na Węgrzech]]
 
[[Kategoria:Rumuńscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Rumuńscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Wojewodowie Mołdawii]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]

Wersja z 12:14, 6 paź 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Mołdawii
(1358-1359) 		Następca:
Bélteki Szász I. Bogdán
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1385-1390)
Współrządzący:
Bélteki Drag 		Następca:
Losonci Miklós Bélteki János

Bélteki Balk (rum. Balc) (* nieznana, † ok. 1399)[1] był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. wojewodą Mołdawii, rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.[2][3] Zaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Był synem Sasa, 2. wojewody Mołdawii.[2], a wnukiem 1. wojewody Dragosza. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, jednak wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę Marmaroszu Bogdana, zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach Seretu). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.

Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, Bogdan, który był wojewodą w Máramaros, przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci Sasa, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.[2][3] W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.[3]

Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił kilku członków swojej rodziny i orszaku[2]. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.[1]

Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier Ludwik I (1342–1382) przekazał Cuhei i inne dobra w Máramaros Balkowi i jego braciom za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii[1]. ] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, aby zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę stanu na wschód od Karpat.[2]

Później Balc został ispánem komitatów: Szatmár, Ugocsa i Máramaros w Królestwie Węgier, a także został przywódcą Seklerów.[4].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Vásáry, István. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Spinei, Victor. Moldavia in the 11th-14th Centuries.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. Historical Dictionary of Romania.
  4. ↑ Engel, Pál. Magyarország világi archontológiája (1301-1457).

Źródła

  • Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
  • Dominik Musialik. Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
  • Engel, Pál: Magyarország világi archontológiája (1301-1457) [Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)]; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
  • Spinei, Victor: Moldavia in the 11th-14th Centuries; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
  • Treptow, Kurt W. – Popa, Marcel: Historical Dictionary of Romania (lista ‘Władcy Rumunii – Mołdawii’); The Scarecrow Press, Inc., 1996, Lanham (Maryland, US) & Folkestone (UK); ISBN 0-8108-3179-1.
  • Vásáry, István: Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365; Cambridge University Press, 2005, Cambridge; ISBN 0-521-83756-1.

Balc (rum.)
Balc (pol.)
Bélteki Balk (węg.)

— Wojewoda Mołdawii
Przywódca Seklerów		 —
Herb Balca
Herb Balca
Wojewoda Mołdawii
Okres 1358
Poprzednik Sas
Następca Bogdan I
Przywódca Seklerów
Okres od 1385
do 1390
Poprzednik Losonci Miklós
Następca Bélteki János
Dane biograficzne
Ród Drăgoșeștilor
Pochodzenie mołdawskie
Państwo Mołdawia
Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1399
Ojciec Sas
Matka nieznana
Rodzeństwo Dragomer, István, Drág, I. János "Oláh"
Żona nieznana
Dzieci Demeter, János, Balkfi Sándor
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Balc&oldid=44616”