Marcha pannonium: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 24: Linia 24:
 
== Historia ==
 
== Historia ==
  
Karol Wielki, tymczasowo sprzymierzony z Chanem Krumem z Bułgarii, od 791 r. Rozpoczął kilka kampanii wojskowych przeciwko Awarom i ustanowił Marsz Awarów (Avaria) na południowo-wschodniej granicy swojego królestwa, rządzony przez jego szwagra prefekta Gerolda Bawarii . Kiedy Awar Khaganate ostatecznie upadł w 804 roku, cesarz Karol Wielki przeorganizował Avarię na:
+
[https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Wielki Karol Wielki], tymczasowo sprzymierzony z chanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Krum Krumem] z Bułgarii, od 791 r. rozpoczął kilka kampanii wojskowych przeciwko Awarom i ustanowił [https://pl.wikipedia.org/wiki/Marchia_Awarska Marchię Awarską] (''Avaria'') na południowo-wschodniej granicy swojego imperium, rządzoną przez jego szwagra prefekta [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerold,_Prefect_of_Bavaria Gerolda] z Bawarii. Kiedy chanat awarski ostatecznie upadł w 804 roku, cesarz Karol Wielki przeorganizował ''Avarię'' na:
  
<small><small><small><small>[[Charlemagne]], temporarily allied with Khan [[Krum]] of [[First Bulgarian Empire|Bulgaria]], from 791 onwards had launched several military campaigns against the [[Pannonian Avars|Avars]] and had established the [[Avar March]] (''Avaria'') on the southeastern frontier of his realm, ruled by his brother-in-law Prefect [[Gerold, Prefect of Bavaria|Gerold of Bavaria]]. When the Avar Khaganate finally collapsed in 804, Emperor Charlemagne re-arranged ''Avaria'' into: </small></small></small></small>
+
*    [[Górna Panonia|Górną Panonię]], rozciągająca się od rzeki Enns i Lasu Wiedeńskiego na północy do rzeki Drawy na południu, która stała się [[Księstwo Błatneńskie|Księstwem Błatneńskim]], oraz
  
*    Górna Panonia, rozciągająca się od rzeki Enns i Lasu Wiedeńskiego na północy do rzeki Drawy na południu, która stała się Księstwem Balatonu, oraz
+
*    [https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Pannonia_(9th_century) Dolną Panonię], pomiędzy rzekami Drawą i Sawą (dzisiejsza Slawonia i zachodnia Wojwodina), początkowo rządzoną przez pół-autonomicznych [[Panonska Hrvatska|książąt Panonii]] z siedzibą w Sisaku, jako wasali [[https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adcy_Friuli frankońskich książąt friulskich].
  
<small><small><small><small>* [[Upper Pannonia (9th century)|Upper Pannonia]], stretching from the [[Enns (river)|Enns]] River and the [[Vienna Woods]] in the north down to the [[Drava]] River in the south which became the [[Balaton Principality]], and </small></small></small></small>
+
Wschodnia część dawnego kaganatu między Dunajem a Cisą była zajęta przez Bułgarów.
  
*    Dolna Panonia, pomiędzy rzekami Drawą i Sawą (dzisiejsza Slawonia i zachodnia Wojwodina), początkowo rządzona przez pół-autonomicznych książąt panonii z siedzibą w Sisaku, jako wasale frankońskich książąt friulskich.
+
W 817 cesarz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_I_Pobo%C5%BCny Ludwik Pobożny] podarował Awarię swojemu małoletniemu synowi Ludwikowi Niemcowi, jako władcy Bawarii. Gdy Awarowie zniknęli w latach dwudziestych IX wieku, zostali zastąpieni głównie przez Słowian Zachodnich, którzy zasiedlili Panonię z państwa [[Wielka Morawa|Wielkich Moraw]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Od 819 r. Dolna Panonia była miejscem buntu księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ljudevit Ljudevita Posavskiego] przeciwko rządom księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Cadolah Cadolaha] z Friuli i jego następca [https://pl.wikipedia.org/wiki/Baldryk Baldryka].
  
<small><small><small><small>* [[Lower Pannonia (9th century)|Lower Pannonia]], between the Drava and [[Sava]] rivers (present-day [[Slavonia]] and western [[Vojvodina]]), initially ruled by semi-autonomous [[Duchy of Pannonian Croatia|Dukes of Pannonia]] seated at [[Sisak]], as vassals of the Frankish [[Dukes and margraves of Friuli|Dukes of Friuli]]. </small></small></small></small>
+
Uchwałą [https://pl.wikipedia.org/wiki/Sejm_Rzeszy_(%C5%9Awi%C4%99te_Cesarstwo_Rzymskie) sejmu cesarskiego] z 828 r. Baldryk z Friuli został obalony, a Marchia Panonii została wyodrębniona jako marchia graniczna przeciwko Morawom w ramach frankońskiego ''regnum'' Bawarii. Machia ta, zwana już ''marcha orientalis'', miała granicę wzdłuż Dunaju, od Traungau i dawnego słowiańskiego księstwa [[Carantania]] do Szombathely i rzeki Ráby, w tym dorzecza Wiednia. Bawarscy prefektowie musieli stawić czoła rosnącemu zagrożeniu ze strony morawskiego władcy Mojmira I, który prowadził separatystyczną politykę w Marszu Wschodnim. Z kolei król Ludwik Niemiec powołał w 839 roku Słowiańskie Księstwo Dolnej Panonii, rządzone przez przeciwnika Mojmira, księcia Pribinę, z rezydencją w Zalavár nad Balatonem. Na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Marsz panoński wraz z Bawarią stał się częścią królestwa Ludwika we Wschodniej Francji. W międzyczasie zagrożenie ze strony Moraw trwało; w 854 roku prefekt Radbod został nawet oskarżony o zawarcie sojuszu z następcą Mojmira, księciem Rastislavem, i zdetronizowany.
 
 
Wschodnia część dawnego Chaganatu między Dunajem a Cisą była zajęta przez Bułgarów.
 
 
 
<small><small><small><small>The eastern part of the former Khaganate between the [[Danube]] and [[Tisza]] Rivers was occupied by the Bulgars. </small></small></small></small>
 
 
 
W 817 cesarz Ludwik Pobożny podarował Bawarii Awarię swojemu małoletniemu synowi Ludwikowi Niemcowi. Kiedy Awarowie zniknęli w latach dwudziestych XX wieku, zostali zastąpieni głównie przez Słowian Zachodnich, którzy osiedlili Panonię z państwa Wielkich Moraw. [Potrzebne źródło] Od 819 r. Dolna Panonia była miejscem buntu księcia Ljudevita Posavskiego przeciwko rządom księcia Cadolah z Friuli i jego następca Baldric.
 
 
 
<small><small><small><small>In 817 Emperor [[Louis the Pious]] granted Bavaria with ''Avaria'' to his minor son [[Louis the German]]. When the Avars disappeared in the 820s, they were replaced largely by [[West Slavs]], who settled Pannonia from the state of [[Great Moravia]].{{cn|date=December 2015}} From 819 Lower Pannonia was the site of a rebellion led by Duke [[Ljudevit Posavski]] against the rule of Duke [[Cadolah of Friuli]] and his successor [[Baldric of Friuli|Baldric]]. </small></small></small></small>
 
 
 
Uchwałą sejmu cesarskiego z 828 r. Baldric z Friuli został obalony, a Marsz Panonii został wyodrębniony jako marsz graniczny przeciwko Morawom w ramach frankońskiego regnum Bawarii. Marsz ten, zwany już marcha orientalis, odpowiadał granicy wzdłuż Dunaju, od Traungau i dawnego słowiańskiego księstwa Carantania do Szombathely i rzeki Ráby, w tym dorzecza Wiednia. Bawarscy prefektowie musieli stawić czoła rosnącemu zagrożeniu ze strony morawskiego władcy Mojmira I, który prowadził separatystyczną politykę w Marszu Wschodnim. Z kolei król Ludwik Niemiec powołał w 839 roku Słowiańskie Księstwo Dolnej Panonii, rządzone przez przeciwnika Mojmira, księcia Pribinę, z rezydencją w Zalavár nad Balatonem. Na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Marsz panoński wraz z Bawarią stał się częścią królestwa Ludwika we Wschodniej Francji. W międzyczasie zagrożenie ze strony Moraw trwało; w 854 roku prefekt Radbod został nawet oskarżony o zawarcie sojuszu z następcą Mojmira, księciem Rastislavem, i zdetronizowany.
 
  
 
  <small><small><small><small>By resolution of an 828 [[Imperial Diet (Holy Roman Empire)|Imperial Diet]], Baldric of Friuli was deposed and the March of Pannonia was set apart as a frontier march against Moravia within the Frankish ''regnum'' of Bavaria. This march, already called ''marcha orientalis'', corresponded to a frontier along the [[Danube]], from the Traungau and the former Slavic principality of [[Carantania]] to [[Szombathely]] and the [[Rába]] River including the [[Vienna basin]]. The Bavarian prefects had to face the rising threat by the Moravian ruler [[Mojmir I of Moravia|Mojmir I]], who pursued separatist policies in the Eastern March. In turn, King Louis the German had the Slavic [[Lower Pannonia (9th century)|Duchy of Lower Pannonia]] established in 839, ruled by Mojmir's opponent Prince [[Pribina]] with his residence at [[Zalavár]] on [[Lake Balaton]]. By the 843 [[Treaty of Verdun]], the Pannonian march together with Bavaria became part of Louis' kingdom of [[East Francia]]. Meanwhile the Moravian threat continued; in 854 Prefect Radbod was even accused of having forged an alliance with Mojmir's successor Prince [[Rastislav of Moravia|Rastislav]] and deposed. </small></small></small></small>
 
  <small><small><small><small>By resolution of an 828 [[Imperial Diet (Holy Roman Empire)|Imperial Diet]], Baldric of Friuli was deposed and the March of Pannonia was set apart as a frontier march against Moravia within the Frankish ''regnum'' of Bavaria. This march, already called ''marcha orientalis'', corresponded to a frontier along the [[Danube]], from the Traungau and the former Slavic principality of [[Carantania]] to [[Szombathely]] and the [[Rába]] River including the [[Vienna basin]]. The Bavarian prefects had to face the rising threat by the Moravian ruler [[Mojmir I of Moravia|Mojmir I]], who pursued separatist policies in the Eastern March. In turn, King Louis the German had the Slavic [[Lower Pannonia (9th century)|Duchy of Lower Pannonia]] established in 839, ruled by Mojmir's opponent Prince [[Pribina]] with his residence at [[Zalavár]] on [[Lake Balaton]]. By the 843 [[Treaty of Verdun]], the Pannonian march together with Bavaria became part of Louis' kingdom of [[East Francia]]. Meanwhile the Moravian threat continued; in 854 Prefect Radbod was even accused of having forged an alliance with Mojmir's successor Prince [[Rastislav of Moravia|Rastislav]] and deposed. </small></small></small></small>

Wersja z 15:10, 6 paź 2020

Plik:Central Europe in Carolingian times.jpg
Map of Carolingian Empire showing location of Pannonian March.
Plik:Awarenmark-frankenreich.png
A Pannóniai Őrgrófság Nagy Károly idején, 800 körül

Marcha pannonium (pol. Marchia Wschodnia lub Marchia Panonii, łac.Marcha orientalis) − graniczna marchia Imperium Karolingów, nazwanego na cześć dawnej rzymskiej prowincji Panonii. Została utworzona w połowie IX wieku na ziemiach dawnego Chanatu Awarów] przed zagrożeniem ze strony Wielkich Moraw i przetrwała tylko tyle, ile siły tego państwa. W niektórych dokumentach określano ją jako terminum regni Baioariorum in Oriente lub „końcem królestwa Bawarczyków na wschodzie” i stąd jest czasami nazywana „(bawarską) marchią wschodnią”, termin częściej używany w odniesieniu do późniejszej [Marchii Austriackiej, założonej w 976 jako rodzaj późnego państwa sukcesora. Władcy wschodnich Franków wyznaczali margrabiów (prefektów) do kierowania Marchią.

Historia

Karol Wielki, tymczasowo sprzymierzony z chanem Krumem z Bułgarii, od 791 r. rozpoczął kilka kampanii wojskowych przeciwko Awarom i ustanowił Marchię Awarską (Avaria) na południowo-wschodniej granicy swojego imperium, rządzoną przez jego szwagra prefekta Gerolda z Bawarii. Kiedy chanat awarski ostatecznie upadł w 804 roku, cesarz Karol Wielki przeorganizował Avarię na:

Wschodnia część dawnego kaganatu między Dunajem a Cisą była zajęta przez Bułgarów.

W 817 cesarz Ludwik Pobożny podarował Awarię swojemu małoletniemu synowi Ludwikowi Niemcowi, jako władcy Bawarii. Gdy Awarowie zniknęli w latach dwudziestych IX wieku, zostali zastąpieni głównie przez Słowian Zachodnich, którzy zasiedlili Panonię z państwa Wielkich Moraw.potrzebne źródło Od 819 r. Dolna Panonia była miejscem buntu księcia Ljudevita Posavskiego przeciwko rządom księcia Cadolaha z Friuli i jego następca Baldryka.

Uchwałą sejmu cesarskiego z 828 r. Baldryk z Friuli został obalony, a Marchia Panonii została wyodrębniona jako marchia graniczna przeciwko Morawom w ramach frankońskiego regnum Bawarii. Machia ta, zwana już marcha orientalis, miała granicę wzdłuż Dunaju, od Traungau i dawnego słowiańskiego księstwa Carantania do Szombathely i rzeki Ráby, w tym dorzecza Wiednia. Bawarscy prefektowie musieli stawić czoła rosnącemu zagrożeniu ze strony morawskiego władcy Mojmira I, który prowadził separatystyczną politykę w Marszu Wschodnim. Z kolei król Ludwik Niemiec powołał w 839 roku Słowiańskie Księstwo Dolnej Panonii, rządzone przez przeciwnika Mojmira, księcia Pribinę, z rezydencją w Zalavár nad Balatonem. Na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Marsz panoński wraz z Bawarią stał się częścią królestwa Ludwika we Wschodniej Francji. W międzyczasie zagrożenie ze strony Moraw trwało; w 854 roku prefekt Radbod został nawet oskarżony o zawarcie sojuszu z następcą Mojmira, księciem Rastislavem, i zdetronizowany.

By resolution of an 828 Imperial Diet, Baldric of Friuli was deposed and the March of Pannonia was set apart as a frontier march against Moravia within the Frankish regnum of Bavaria. This march, already called marcha orientalis, corresponded to a frontier along the Danube, from the Traungau and the former Slavic principality of Carantania to Szombathely and the Rába River including the Vienna basin. The Bavarian prefects had to face the rising threat by the Moravian ruler Mojmir I, who pursued separatist policies in the Eastern March. In turn, King Louis the German had the Slavic Duchy of Lower Pannonia established in 839, ruled by Mojmir's opponent Prince Pribina with his residence at Zalavár on Lake Balaton. By the 843 Treaty of Verdun, the Pannonian march together with Bavaria became part of Louis' kingdom of East Francia. Meanwhile the Moravian threat continued; in 854 Prefect Radbod was even accused of having forged an alliance with Mojmir's successor Prince Rastislav and deposed. 

Dwa lata później król Ludwik przekazał marsz bezpośrednio swojemu synowi Carlomanowi z Bawarii, któremu fortyfikacje Herzogenburga i Wilhelmsburga zostały wzniesione wzdłuż rzeki Traisen przez margrabiów Wilhelminerów Wilhelma i Engelschalk I.Podobnie jest udokumentowany zamek Tulln nad Dunajem w 859 r. W 871 r. Wilhelm i Engelschalk zginęli w bitwie z Morawami, po czym Karoloman przywłaszczył swemu rywalowi Aribo z Austrii Górną Panonię. Kiedy jego ojciec Louis zmarł w 876 roku, Carloman zastąpił go jako króla wschodnich Franków i przekazał Dolną Panonię swojemu synowi Arnulfowi z Karyntii. Od 882 r. Rządy zostały osłabione przez wojnę Wilhelminera margrabiego Engelschalka II przeciwko Aribonidom, po czym książę Świętopełk I z Moraw wykorzystał okazję do najechania na ziemie panońskie. W 893 roku Arnulf, król wschodnich Franków od 887, zainstalował margrabiego Luitpolda.

Two years later, King Louis ceded the march directly to his son Carloman of Bavaria, who had the fortifications of Herzogenburg and Wilhelmsburg erected along the Traisen River by the Wilhelminer margraves William and Engelschalk I. Likewise, the castle of Tulln on the Danube is documented in 859. In 871 William and Engelschalk died in battle against the Moravians, whereafter Carloman vested their rival Aribo of Austria with Upper Pannonia. When his father Louis died in 876, Carloman succeeded him as East Frankish king and gave Lower Pannonia to his son Arnulf of Carinthia. From 882, the rule was enfeebled by the Wilhelminer War of Margrave Engelschalk II against the Aribonids, whereafter Prince Svatopluk I of Moravia took the occasion to invade the Pannonian lands. In 893 Arnulf, East Frankish king since 887, installed Margrave Luitpold. 

Wydaje się, że w latach 90-tych XIX wieku marsz panoński zniknął wraz z zagrożeniem ze strony Wielkich Moraw podczas węgierskich najazdów na Europę. Po pokonaniu margrabiego Luitpolda w 907 bitwie pod Pressburgiem wszystkie ziemie wschodnich Franków za rzeką Enns zostały utracone. Wydaje się, że sam marsz panoński nie przetrwał do XI wieku.

By the 890s, the Pannonian march seems to have disappeared, along with the threat from Great Moravia, during the Hungarian invasions of Europe. Upon the defeat of Margrave Luitpold at the 907 Battle of Pressburg, all East Frankish lands beyond the Enns river were lost. The Pannonian march itself does not appear to have survived into the eleventh century. 

Margrabiowie

Źródła