Nádasdy Tamás: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | {{ | + | {{Redoslijed| |
| − | + | |poprzednik = [[Drugeth Ferenc]] | |
| − | | | + | |gl_članak_funkcija = [[Skarbnik Królestwa Węgier]]<br>(1536-1543) |
| − | + | |współrządzący = | |
| − | + | |następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | | | ||
}} | }} | ||
| − | |||
| − | + | {{Redoslijed| | |
| + | |poprzednik = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Pesty%C3%A9ni_Gergely Pestyéni Gergely] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Sędzia Królestwa Węgier]]<br>(1540/1542 - 13 marca 1554) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[Bánffy János]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn]]<br>(20 marca 1554-2 czerwca 1562) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | Baron Tamás Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld (I), zwany Wielkim Palatynem (1498–1562), węgierski mąż stanu, był synem Ferenca I Nádasdy i jego pierwszej żony Orsolyi Therjék de Szenterzsébet. Po śmierci matki jego macochą była Orsolya Véssey de Vésse. Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie. | ||
| + | |||
| + | '''[[Baron]] Tamás Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld''' (I), called the ''Great Palatine'' (1498–1562), [[Hungary|Hungarian]] [[politician|statesman]], was the son of [[Ferenc I Nádasdy]] and his first wife Orsolya Therjék de Szenterzsébet. After his mother's death, his stepmother was Orsolya Véssey de Vésse. He was educated at [[Graz]], [[Bologna]] and [[Rome]]. | ||
| + | |||
| + | W 1521 r. Towarzyszył Tomaszowi Cajetanowi (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy jako jego tłumacz. W 1525 r. Został członkiem rady stanu i został wysłany przez króla Ludwika II na sejm w Spirze z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do katastrofy w Mohaczu, a Nádasdy wrócił na Węgry dopiero na czas, aby odprowadzić królową-wdowę z Komáromu do Bratysławy. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu Ferdynandowi, a podczas swojej koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy. W 1528 r. Z pomocą György Cseszneky, dowódca Tata Nádasdy zajął Győr dla Ferdynanda. Po zdobyciu Budy przez Sulejmana Wspaniałego, Nádasdy przeszedł do króla Jana I. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. Zazdrość o dominujący wpływ Lodovico Grittiego spowodowała, że opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny. W 1535 roku ożenił się z Orsolya Kanizsay de Kanizsa, ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny Kanizsay. Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się tajemnicą Ferdynanda, ale teraz wpływowym doradcą. Następnie, jako Zakaz Chorwacji i Slawonii, dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami. | ||
| − | He did his utmost to promote [[education]], and the school which he founded at [[Újsziget]], where he also set up a [[printing press]], received a warm eulogy from [[Philip Melanchthon]]. In 1540 Nádasdy was appointed ''iudex curie regie''; in 1547 he presided over the [[Diet of Nagyszombat]], and finally, in 1559, was elected palatine by the diet of [[Pozsony]] (now [[Bratislava]], [[Slovakia]]). In his declining years he aided the heroic [[Nikola Šubić Zrinski|Miklós Zrinyi]] against the Ottomans. | + | In 1521 he accompanied [[Thomas Cajetan]] (whom the [[pope]] had sent to Hungary to preach a [[crusade]] against the [[Ottoman Empire|Turks]]) to [[Buda]] as his interpreter. In 1525 he became a member of the council of state and was sent by [[Louis II of Hungary and Bohemia|King Louis II]] to the [[First Diet of Speyer|diet of Speyer]] to ask for help in the imminent Turkish war. During his absence the [[Mohács]] catastrophe took place, and Nádasdy only returned to Hungary in time to escort the queen-widow from [[Komárom]] to [[Bratislava|Pozsony]]. He was sent to offer the Hungarian crown to the archduke Ferdinand, and on his coronation (3 November 1527) was made commandant of Buda. In 1528 with the help of [[György Cseszneky]], commander of [[Tata, Hungary|Tata]] Nádasdy occupied [[Győr]] for Ferdinand. On the capture of Buda by [[Suleiman the Magnificent]], Nádasdy went over to King [[János Szapolyai|John I]]. In 1530 he successfully defended Buda against the imperial troops. In 1533 his jealousy of the dominant influence of [[Lodovico Gritti]] caused him to desert John for Ferdinand, to whom he afterwards remained faithful. In 1535 he married Orsolya Kanizsay de Kanizsa, the last member and heiress of the powerful and wealthy Kanizsay family. He was endowed with enormous estates by the emperor, and from 1537 onwards became Ferdinand's secret but most influential counsellor. Subsequently, as [[Ban (title)|Ban]] of Croatia-Slavonia, he valiantly defended that border province against the Turks. |
| + | |||
| + | Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w Újsziget, w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez Philipa Melanchthona. W 1540 Nádasdy został mianowany iudex curie regie; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany palatynem przez sejm bratysławski (obecnie Bratysława, Słowacja). W swoich podupadłych latach pomagał bohaterskiemu Miklósowi Zrinyiowi w walce z Turkami. | ||
| + | |||
| + | He did his utmost to promote [[education]], and the school which he founded at [[Újsziget]], where he also set up a [[printing press]], received a warm eulogy from [[Philip Melanchthon]]. In 1540 Nádasdy was appointed ''iudex curie regie''; in 1547 he presided over the [[Diet of Nagyszombat]], and finally, in 1559, was elected palatine by the diet of [[Pozsony]] (now [[Bratislava]], [[Slovakia]]). In his declining years he aided the heroic [[Nikola Šubić Zrinski|Miklós Zrinyi]] against the Ottomans. | ||
==References== | ==References== | ||
*{{EB1911|wstitle=Nádasdy, Tamás I.|volume=19|page=148}} | *{{EB1911|wstitle=Nádasdy, Tamás I.|volume=19|page=148}} | ||
| − | {{ | + | | |
| + | {{Urzędnik infobox | ||
| + | |urzędnik = Nádasdy Tamás (węg.) | ||
| + | |imiona = '''Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld''' | ||
| + | |tytulatura = [[Skarbnik Królestwa Węgier]]<br>[[Sędzia Królestwa Węgier]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]] | ||
| + | |opis grafiki = Baron Tamás Nádasdy<br>Ferencz Nádasdy | ||
| + | |grafika = Nádasdy Tamás1.jpg | ||
| + | |herb = | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
| + | |dewiza = | ||
| + | |||
| + | |1. tytuł = [[Skarbnik Królestwa Węgier]] | ||
| + | |1. od = [[1536]] | ||
| + | |1. do = [[1543]] | ||
| + | |1. powołanie = | ||
| + | |1. poprzednik = [[Drugeth Ferenc]] | ||
| + | |1. następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András] | ||
| + | |||
| + | |2. tytuł = [[Sędzia Królestwa Węgier]] | ||
| + | |2. od = 1540÷42 | ||
| + | |2. do = 13 marca [[1554]] | ||
| + | |2. powołanie = | ||
| + | |2. poprzednik = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Pesty%C3%A9ni_Gergely Pestyéni Gergely] | ||
| + | |2. następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András] | ||
| + | |||
| + | |3. tytuł = [[Palatyn Królestwa Węgier]] | ||
| + | |3. od = 20 marca [[1554]] | ||
| + | |3. do = 2 czerwca [[1562]] | ||
| + | |3. powołanie = | ||
| + | |3. poprzednik = [[Bánffy János]] | ||
| + | |3. następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István] | ||
| + | |||
| + | |klan = | ||
| + | |ród = '''[[Nádasdy]]''' | ||
| + | |rodzina = | ||
| + | |pochodzenie = węgierskie | ||
| + | |państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
| + | |data urodzenia = [[1498]] | ||
| + | |miejsce urodzenia = [[Egervár]] | ||
| + | |data śmierci = 2 czerwca [[1562]] | ||
| + | |miejsce śmierci = [[Egervár]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
| + | |ojciec = Nádasdy Ferenc | ||
| + | |matka = Terjék Orsolya ''de Szenterzsébet'' | ||
| + | |rodzeństwo = | ||
| + | |||
| + | |1. związek = żona | ||
| + | |1. związek z = | ||
| + | |1. związek od = | ||
| + | |1. związek do = | ||
| + | |1. dzieci = László<br/>Márton<br/>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_N%C3%A1dasdy Ferenc] | ||
| + | |dokonania = | ||
| + | |odznaczenia = | ||
| + | |commons = | ||
| + | |wikiźródła = | ||
| + | |wikicytaty = | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Nadasdy, Tamas 01}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | [[Kategoria:Rodzina]] | |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Nádasdy]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Urodzeni w 1498]] |
| + | [[Kategoria:Zmarli w 1562]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]] | ||
Wersja z 10:41, 26 gru 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Baron Tamás Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld (I), zwany Wielkim Palatynem (1498–1562), węgierski mąż stanu, był synem Ferenca I Nádasdy i jego pierwszej żony Orsolyi Therjék de Szenterzsébet. Po śmierci matki jego macochą była Orsolya Véssey de Vésse. Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie. Baron Tamás Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld (I), called the Great Palatine (1498–1562), Hungarian statesman, was the son of Ferenc I Nádasdy and his first wife Orsolya Therjék de Szenterzsébet. After his mother's death, his stepmother was Orsolya Véssey de Vésse. He was educated at Graz, Bologna and Rome. W 1521 r. Towarzyszył Tomaszowi Cajetanowi (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy jako jego tłumacz. W 1525 r. Został członkiem rady stanu i został wysłany przez króla Ludwika II na sejm w Spirze z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do katastrofy w Mohaczu, a Nádasdy wrócił na Węgry dopiero na czas, aby odprowadzić królową-wdowę z Komáromu do Bratysławy. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu Ferdynandowi, a podczas swojej koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy. W 1528 r. Z pomocą György Cseszneky, dowódca Tata Nádasdy zajął Győr dla Ferdynanda. Po zdobyciu Budy przez Sulejmana Wspaniałego, Nádasdy przeszedł do króla Jana I. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. Zazdrość o dominujący wpływ Lodovico Grittiego spowodowała, że opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny. W 1535 roku ożenił się z Orsolya Kanizsay de Kanizsa, ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny Kanizsay. Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się tajemnicą Ferdynanda, ale teraz wpływowym doradcą. Następnie, jako Zakaz Chorwacji i Slawonii, dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami. In 1521 he accompanied Thomas Cajetan (whom the pope had sent to Hungary to preach a crusade against the Turks) to Buda as his interpreter. In 1525 he became a member of the council of state and was sent by King Louis II to the diet of Speyer to ask for help in the imminent Turkish war. During his absence the Mohács catastrophe took place, and Nádasdy only returned to Hungary in time to escort the queen-widow from Komárom to Pozsony. He was sent to offer the Hungarian crown to the archduke Ferdinand, and on his coronation (3 November 1527) was made commandant of Buda. In 1528 with the help of György Cseszneky, commander of Tata Nádasdy occupied Győr for Ferdinand. On the capture of Buda by Suleiman the Magnificent, Nádasdy went over to King John I. In 1530 he successfully defended Buda against the imperial troops. In 1533 his jealousy of the dominant influence of Lodovico Gritti caused him to desert John for Ferdinand, to whom he afterwards remained faithful. In 1535 he married Orsolya Kanizsay de Kanizsa, the last member and heiress of the powerful and wealthy Kanizsay family. He was endowed with enormous estates by the emperor, and from 1537 onwards became Ferdinand's secret but most influential counsellor. Subsequently, as Ban of Croatia-Slavonia, he valiantly defended that border province against the Turks. Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w Újsziget, w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez Philipa Melanchthona. W 1540 Nádasdy został mianowany iudex curie regie; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany palatynem przez sejm bratysławski (obecnie Bratysława, Słowacja). W swoich podupadłych latach pomagał bohaterskiemu Miklósowi Zrinyiowi w walce z Turkami. He did his utmost to promote education, and the school which he founded at Újsziget, where he also set up a printing press, received a warm eulogy from Philip Melanchthon. In 1540 Nádasdy was appointed iudex curie regie; in 1547 he presided over the Diet of Nagyszombat, and finally, in 1559, was elected palatine by the diet of Pozsony (now Bratislava, Slovakia). In his declining years he aided the heroic Miklós Zrinyi against the Ottomans. References |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||