Kurszán: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 28: Linia 28:
 
|
 
|
 
{{Władca infobox
 
{{Władca infobox
  |władca            = Gelou
+
  |władca            = Kurszán (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        =  
+
  |tytulatura        = [[Kende]]|
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 38: Linia 38:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  |1. tytuł          = [[władcy Wołoszczyzny]]
+
  |1. tytuł          = [[Kende]]|
  |1. od            =  
+
  |1. od            = nieznana
  |1. do            =  
+
  |1. do            = ok.904
 
  |1. koronacja      =  
 
  |1. koronacja      =  
 
  |1. poprzednik    =  
 
  |1. poprzednik    =  
 
  |1. następca      =  
 
  |1. następca      =  
  |dynastia          = [[Árpádowie]]<br><small>Arpadowie</small>
+
  |dynastia          = Jedno z głównych plemion Madziarów
  |data urodzenia    =  
+
  |data urodzenia    = nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
  |data śmierci      =  
+
  |data śmierci      = ok.904
  |miejsce śmierci  =  
+
  |miejsce śmierci  = [[Bawaria]]
  |przyczyna śmierci =  
+
  |przyczyna śmierci = na pola walki
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |ojciec            =  
 
  |ojciec            =  
Linia 65: Linia 65:
 
}}
 
}}
  
'''Kurszán''' (zm. [[904]]) − wódz [[Węgrzy|Madziarów]].
+
'''Kurszán''' (* VIIIw., † ok.904) − wódz [[Węgrzy|Madziarów]].
  
 
W [[894]] wraz z [[Arpad]]em prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na [[Bawaria|Bawarię]].
 
W [[894]] wraz z [[Arpad]]em prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na [[Bawaria|Bawarię]].
 
{{Infobox royalty
 
| name        = Kurszán
 
| title      = [[List of Hungarian monarchs|Kende of Hungary]]
 
| image      =
 
| caption    =
 
| reign      = ?–c.904
 
| coronation  =
 
| predecessor =
 
| successor  =
 
| spouse      = Unknown
 
| royal house = One of the Major Tribes of Magyars
 
| birth_date  =
 
| birth_place =
 
| death_date  = 904
 
| death_place =
 
| buried      =
 
|}}
 
  
 
'''Kurszán''' ( *&nbsp;nieznana,&nbsp;† 904)<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353</ref> —  był [[kende]]m, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z [[Gyula|gyulą]], czyli wodzem wojennym, którym był [[Árpád]]. Podczas gdy ''kende'' prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kaganowi], rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Baig beka]<ref>Andrew Ayton; Pal Engel (2005). ''The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526''. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.</ref>. W źródłach łacińskich nazywano go ''rex''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" październik–grudzień 2012</ref>, a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, str. 64</ref>
 
'''Kurszán''' ( *&nbsp;nieznana,&nbsp;† 904)<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353</ref> —  był [[kende]]m, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z [[Gyula|gyulą]], czyli wodzem wojennym, którym był [[Árpád]]. Podczas gdy ''kende'' prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kaganowi], rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Baig beka]<ref>Andrew Ayton; Pal Engel (2005). ''The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526''. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.</ref>. W źródłach łacińskich nazywano go ''rex''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" październik–grudzień 2012</ref>, a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, str. 64</ref>
Linia 102: Linia 84:
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
<references />
+
{{izvori}}
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
Linia 109: Linia 91:
 
{{SORTUJ:Kurszan}}
 
{{SORTUJ:Kurszan}}
  
 +
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w IX wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w IX wieku]]

Wersja z 15:29, 26 gru 2020

Kurszán
Born: c.  Died: c. 904

Szablon:S-reg

Preceded by
{{safesubst:#invoke:MultiReplace|main|(?)|%[%[ *([%?-]) *%]%]|%1|%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]|%1}}
Kende
c. ? – c. 904
Succeeded by
{{safesubst:#invoke:MultiReplace|main|(?)|%[%[ *([%?-]) *%]%]|%1|%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]|%1}}

Kurszán (węg.)

Kende
Kende
Okres od nieznana
do ok.904
Dane biograficzne
Dynastia Jedno z głównych plemion Madziarów
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny nieznana
Śmierć ok.904
Miejsce Bawaria
Przyczyna na pola walki

Kurszán (* VIIIw., † ok.904) − wódz Madziarów.

W 894 wraz z Arpadem prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na Bawarię.

Kurszán ( * nieznana, † 904)[1] — był kendem, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z gyulą, czyli wodzem wojennym, którym był Árpád. Podczas gdy kende prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi kaganowi, rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego beka[2]. W źródłach łacińskich nazywano go rex[3], a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.[4]

Węgierski podbój

Odegrał kluczową rolę w podboju węgierskim.[5] W latach 892/893 wraz z Arnulfem z Karyntii zaatakował Wielkie Morawy, aby zabezpieczyć wschodnie granice Cesarstwa Franków. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do Królestwa Bułgarii. Zawarł sojusz z cesarzem bizantyjskim Leonem VI Filozofem po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii Symeona.

Latem 904 roku Ludwik IV Dziecię zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani[6][7]</ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą[8] i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.

Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.[9]

Zobacz także

Przypisy

  1. Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9, Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353
  2. Andrew Ayton; Pal Engel (2005). The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.
  3. SZABÓ, Christopher "The Magyar Raids: Fact and Fable" październik–grudzień 2012
  4. Mária Steiner, Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum, Corvina Kiadó, 1985, str. 64
  5. Györffy, György (1959). "Tanulmányok a magyar állam eredetéről". Budapest: Akadémiai Publishing Company.
  6. Timothy Reuter; Rosamond McKitterick (2005). The New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36447-7.
  7. Andrew L. Simon, Istvan Lazar (2001). Transylvania: A Short History. ISBN 1-931313-21-0.
  8. "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.
  9. "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.

Źródła

  • Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007)