Kurszán: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 20: | Linia 20: | ||
|następca = [[nieznany]] | |następca = [[nieznany]] | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | '''Kurszán''' (* VIII w., † ok.904) − wódz [[Węgrzy|Madziarów]]. | ||
| + | |||
| + | W [[894]] wraz z [[Arpad]]em prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na [[Bawaria|Bawarię]]. | ||
| + | |||
| + | '''Kurszán''' ( * nieznana, † 904)<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353</ref> — był [[kende]]m, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z [[Gyula|gyulą]], czyli wodzem wojennym, którym był [[Árpád]]. Podczas gdy ''kende'' prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kaganowi], rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Baig beka]<ref>Andrew Ayton; Pal Engel (2005). ''The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526''. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.</ref>. W źródłach łacińskich nazywano go ''rex''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" październik–grudzień 2012</ref>, a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, str. 64</ref> | ||
| + | |||
| + | == Węgierski podbój == | ||
| + | |||
| + | Odegrał kluczową rolę w [[Honfoglalás|podboju węgierskim]].<ref>Györffy, György (1959). [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html//ABC07165/08962.htm "Tanulmányok a magyar állam eredetéről"]. Budapest: Akadémiai Publishing Company.</ref> W latach 892/893 wraz z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulfem z Karyntii] zaatakował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wielkomorawskie Wielkie Morawy], aby zabezpieczyć wschodnie granice [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_frankijskie Cesarstwa Franków]. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do [https://en.wikipedia.org/wiki/Bulgarian_Empire Królestwa Bułgarii]. Zawarł sojusz z [[Bizancjum|cesarzem bizantyjskim]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_VI_Filozof Leonem VI Filozofem] po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeona]. | ||
| + | |||
| + | Latem 904 roku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwik IV Dziecię] zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani<ref>Timothy Reuter; Rosamond McKitterick (2005). ''[https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=RA1-PA545&lpg=RA1-PA545&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=KEt9qkw5Gh&sig=nE6DZOc5wUHk7mYwXA19_XO7lVk&hl=hu The New Cambridge Medieval History]''. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36447-7.</ref><ref>Andrew L. Simon, Istvan Lazar (2001). ''[https://books.google.com/books?id=sCdhLh0C2okC&pg=PA32&lpg=PA32&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=P9GeNAeRAZ&sig=ZR_3-lk7iyNjd6Umib7czDHGU8U&hl=hu Transylvania: A Short History]''. ISBN 1-931313-21-0.</ref></ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą<ref>[http://vmek.oszk.hu/03400/03407/html/52.html "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref> i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal. | ||
| + | |||
| + | Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.<ref>[http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/66.html "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref> | ||
| + | |||
| + | == Zobacz także == | ||
| + | *[[Horka]], rola sądowa w federacji węgierskiej | ||
| + | *[[Władcy Węgier]] | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | == Źródła == | ||
| + | *Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007) | ||
| | | | ||
| Linia 59: | Linia 87: | ||
|wikicytaty = | |wikicytaty = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{{SORTUJ:Kurszan}} | {{SORTUJ:Kurszan}} | ||
Wersja z 15:34, 26 gru 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Kurszán (* VIII w., † ok.904) − wódz Madziarów. W 894 wraz z Arpadem prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na Bawarię. Kurszán ( * nieznana, † 904)[1] — był kendem, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z gyulą, czyli wodzem wojennym, którym był Árpád. Podczas gdy kende prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi kaganowi, rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego beka[2]. W źródłach łacińskich nazywano go rex[3], a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.[4] Spis treściWęgierski podbójOdegrał kluczową rolę w podboju węgierskim.[5] W latach 892/893 wraz z Arnulfem z Karyntii zaatakował Wielkie Morawy, aby zabezpieczyć wschodnie granice Cesarstwa Franków. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do Królestwa Bułgarii. Zawarł sojusz z cesarzem bizantyjskim Leonem VI Filozofem po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii Symeona. Latem 904 roku Ludwik IV Dziecię zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani[6][7]</ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą[8] i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal. Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.[9] Zobacz także
Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
