Bernardin Frankapan

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Bernardin Frankopan (pol. Bernard Frankopan, łac. Bernardinus de Frangepanibus, węg. Frangepán Bernát) (* 1453, † 1529), chorwacki szlachcic, dowódca wojskowy, dyplomata i patron, członek rodziny książąt Frankopana. Jako potężny i szanowany arystokrata był symbolem walki o przetrwanie narodu chorwackiego na terenach zagrożonych inwazją turecką. Curriculum Vitae Pochodzenie i rodzina Plik:Modrus-Fiume County Map.jpg Mapa byłego hrabstwa Modrusko-Rijeka, w którym znajdowała się większość majątków Bernardina Bernardin urodził się prawdopodobnie w Ozalj jako jedyny syn chorwackiego bana [[Stjepana III. Frankopan[[ Modruški i jego żona Ižota d'Este, księżnej Ferrary. Jego dziadek Mikołaj IV. Frankopan, jedyny właściciel ogromnych dóbr książąt Krk na początku XV wieku, był ban chorwacki (1426−32). W niektórych źródłach nazywany jest Bernardinem Frankopanem Modruškim, ponieważ podczas wielkiego podziału dóbr rodowych w 1449 roku jego ojciec otrzymał między innymi osadę Modruš z jej dworem oraz dominujący zamek obronny Tržan-grad na wysokim stromym wzgórzu nad Modrušem. Zgodnie z tym toponimem cała gałąź nosiła wówczas nazwę Frankopani Modruški. W drugiej połowie XV wieku Modruš, choć narażony na ciągłe niebezpieczeństwo ze strony Turków, był siedzibą tej gałęzi Frankopanów, więc zamieszkiwał w nim również młody książę Bernardin. Inne źródła podają jego nazwisko jako Bernardin Frankopan Ozaljski, ponieważ 22 lutego 1474 r. wraz z ojcem przejął dużą i ważną twierdzę Ozalj po śmierci kuzyna Bartola, syna Nikoli V. Frankopana Ozaljskiego, który nie miał dziedzica, więc jego gałąź Frankopanów wyginęła. Ponieważ zagrożenie ze strony Turków stało się nie do zniesienia pod koniec XV wieku, zwłaszcza po spustoszeniu Modruša przez Turków tuż przed bitwą pod Krbawą w 1493 roku, Bernardin postanowił wycofać się na północ i zaczął budować nowe fortyfikacje (wśród których zajmował ważne miejsce Ogulin, zbudowany tuż przed 1500 rokiem). Ponieważ siedziba rodu przeniosła się z Modruša, kończąc nieco później w Ozalj, potomkowie Bernardina zostali nazwani Ozaljskimi. Rodzina W 1476 roku ożenił się z księżną Aragonii Louise Marzano i w tym małżeństwie mieli dziewięcioro dzieci, w tym: Krsto przyszłego wybitnego dowódcę wojskowego Ivana Franjo, arcybiskupa Kalocsa i Beatrice, żonę księcia i ban chorwackiego Ivaniš Korvin Życie w burzliwych czasach Od najmłodszych lat życie Bernardina Frankopana naznaczone było ciągłymi napięciami i konfliktami, z których starał się czerpać jak największe korzyści, zarówno dla siebie, jak i swojej rodziny, a także dla Chorwacji. Przez pewien czas był w dobrych stosunkach z cesarzem Fryderykiem III. Habsburga, a później chorwacko-węgierskiego króla Macieja Korwina, o czym świadczy zaręczyny jego córki Marii Magdaleny z jednym z kuzynów króla. Jako chłopiec i młody mężczyzna podróżował z ojcem podczas misji dyplomatycznych po Europie i poznał wielu ważnych ludzi. Već od rane mladosti, život Bernardina Frankopana obilježile su stalne napetosti i sukobi, iz kojih je on nastojao izvući najveću moguću korist, kako za sebe i svoju obitelj, tako i za Hrvatsku. Bio je jedno vrijeme u dobrim odnosima s carem Fridrikom III. Habsburškim, a poslije i s hrvatsko-ugarskim kraljem Matijom Korvinom, što je potvrđeno zarukama njegove kćeri Marije Magdalene s jednim kraljevim rođakom. S ocem je kao dječak i mladić putovao na njegovim diplomatskim misijama po Europi i upoznao mnoge značajne osobe. Dobre stosunki z królem Maciejem zrujnował fakt, że ten ostatni odebrał Frankom miasto Senj w 1469 roku. Po śmierci Matiji, na krótko przed bitwą na Krbavskim polju, dawni właściciele starali się w 1493 roku oblegać tę stuletnią posiadłość frankopańską, oblegając ją swoją armią, ale bronili jej dwaj, przed królem Władysławem II. Nowo mianowany chorwacki ban Jagelović, Ivan Bot od Bajne i Mirko Derenčin. Dobre odnose s kraljem Matijom kvarilo je to, što je potonji godine 1469. Frankopanima oduzeo grad Senj. Taj stoljetni frankopanski posjed su nakon Matijine smrti, a nešto prije bitke na Krbavskom polju, pokušali njegovi stari vlasnici vratiti 1493. godine, opsjednuvši ga svojom vojskom, ali su ga obranila dva, od kralja Vladislava II. Jagelovića novoimenovana, hrvatska bana, Ivan Bot od Bajne i Mirko Derenčin. Bernardin był w bardzo dobrych stosunkach z Ivanišem Korvinem, nieślubnym synem króla Macieja, księcia, a później chorwackiego zakazu. Przy okazji wyboru nowego króla w 1490 r. Poparł Ivaniša jako pretendenta do tronu, ale przyjął decyzję o mianowaniu króla Władysława II. Nieco później młody Ivaniš zwrócił uwagę na piękną szesnastoletnią córkę Bernardina Beatrice, z którą ożenił się w 1496 roku. Z tej okazji Bernardin podarował Beatrice w posagu miasta Bihać i Novi. Bernardin je bio u vrlo dobrim odnosima s Ivanišem Korvinom, izvanbračnim sinom kralja Matije, hercegom i kasnijim hrvatskim banom. Prigodom izbora novoga kralja godine 1490., podržavao je Ivaniša kao pretendenta na prijestolje, ali je prihvatio odluku da kraljem bude imenovan Vladislav II. Mladom Ivanišu je nešto kasnije zapela za oko Bernardinova lijepa šesnaestogodišnja kći Beatrica, s kojom se i vjenčao 1496. godine. Bernardin je Beatrici tom prigodom za miraz dao gradove Bihać i Novi. Uczestnicząc przez całe życie w walkach z Turkami, Bernardin Frankopan, podobnie jak duża część ówczesnej szlachty tej części Chorwacji, znalazł się 9 września 1493 w bitwie pod Krbawą. Tę słynną i jednocześnie tragiczną epopeję narodu chorwackiego poprzedziło kilka konfliktów między niektórymi rodami frankopańskimi a Frankopanami z innymi szlachcicami. I tak np. W 1492 r. Kuzyni Bernardin i Iwan (Cetyński) pokłócili się o majątek ziemski, a kiedy pogodzili się na początku 1493 r., Starli się z zakazami Botem i Derenčinem, którzy bronili Senja. Nie mogąc go podbić, wycofali się do Brinje, ale potem zakazy podążyły za nimi wraz ze swoją armią i otoczyły ufortyfikowane miasto. Podczas oblężenia zginął Ban Ivan Bot. Sudjelujući cijeli svoj život u borbama s Turcima, Bernardin Frankopan našao se, kao i velik dio tadašnjeg plemstva tog dijela Hrvatske, dana 9. rujna 1493. godine u Krbavskoj bitki. Toj je znamenitoj i istodobno tragičnoj epopeji hrvatskog naroda prethodilo nekoliko sukoba među pojedinim frankopanskim lozama, te Frankopana s drugim velikašima. Tako su se, primjerice, godine 1492. zbog nekog posjeda posvađali bratići Bernardin i Ivan (Cetinski), a kad su se početkom 1493. godine pomirili, zajedno su se sukobili s banovima Botom i Derenčinom, koji su branili Senj. Ne mogavši ga osvojiti, povukli su se u Brinje, ali su zatim za njima stigli banovi sa svojom vojskom i opkolili taj utvrđeni grad. Tijekom opsade smrtno je stradao ban Ivan Bot. Dowiedziawszy się, że duża armia turecka (około 10 000 z nich) wraca z dużym łupem z napadu na Chorwację i Słowenię, kłócący się szlachcice chorwaccy odłożyli na bok kłótnie i razem wyruszyli przeciwko wspólnemu wrogowi, którego powitali na Krbavskim polju na rozkaz Ban Derenčina. Słaba strategia i taktyka Derenčina doprowadziły do ​​katastrofalnej klęski, w której zginęła większość chorwackiej armii i prawie wszyscy szlachta, a niewielka liczba ocalałych została wzięta do niewoli. Bernardin był jednym z nielicznych, którym ledwo udało się uciec, bo zdając sobie sprawę, że klęska jest nieuchronna, wycofał się z pola bitwy, jadąc na swoim szybkim koniu. Niektórzy później oskarżali go o tchórzliwą ucieczkę, czego nigdy nie udowodniono. Saznavši da se velika turska vojska (njih oko 10.000) vraća s velikim plijenom iz pljačkaškog pohoda po Hrvatskoj i Sloveniji, posvađani hrvatski velikaši su međusobne razmirice stavili na stranu i skupa krenuli protiv zajedničkog neprijatelja, kojeg su prema zapovijedi bana Derenčina dočekali na Krbavskom polju. Loša Derenčinova strategija i taktika dovela je do katastrofalnog poraza u kojem je izginula većina hrvatske vojske, te skoro svi plemići, a mali broj preživjelih odveden je u zarobljeništvo. Bernardin je bio među onima malobrojnima koji su se jedva uspjeli spasiti, jer se, uvidjevši da je poraz neizbježan, povukao s bojnog polja, odjahavši na svom brzom konju. Neki su mu kasnije predbacivali da je kukavički pobjegao, što nikad nije dokazano. Mapa dawnej żupanii Modruš-Rijeka, w której znajdowała się większość majątków Bernardina Bernardin Frankopan nieustannie opowiadał się za udzieleniem przez Chorwację pomocy krajom europejskim w obronie przed Turkami, wykorzystując swoje więzi z dyplomatami. Był znany ze swoich natchnionych osobistych wystąpień i ognistych przemówień przed zagranicznymi władcami, dygnitarzami czy parlamentami. I tak na przykład w 1522 r. Przemawiał przed wenecką dożą Grimani, a chyba najbardziej znanym jest jego słynne przemówienie o Chorwacji (łac.: Oratio pro Croatia), które odbyło się po łacinie przed Zgromadzeniem Narodowym Niemiec w Norymberdze 19 listopada 1522 r. Bernardin Frankopan se kontinuirano zalagao da priskrbi Hrvatskoj pomoć europskih zemalja za obranu od Turaka, koristeći pritom svoje veze s njihovim diplomatima. Poznat je bio po svojim nadahnutim osobnim istupima i vatrenim govorima pred stranim vladarima, velikodostojnicima ili parlamentima. Tako je, na primjer, 1522. godine govorio pred mletačkim duždom Grimanijem, a vjerojatno najpoznatiji je njegov znameniti Govor za Hrvatsku (lat.: Oratio pro Croatia) održan na latinskom jeziku pred njemačkim državnim saborom u Nürnbergu 19. studenoga 1522. godine. Ostatnie lata i śmierć W przeciwieństwie do niektórych jego krewnych Frankopanów, którzy faworyzowali członków dynastii Habsburgów w ich staraniach o wstąpienie na tron ​​chorwacko-węgierski podczas elekcji króla, Bernardin był generalnie przeciw Habsburgom. W ten sposób w 1490 r. Poparł Ivaniša Korvina i wystąpił przeciwko Maksymilianowi Habsburgowi, aw 1527 r. Poparł decyzję głównie słowiańskiej szlachty na sejmie w Dubrawie koło Čazmy o wyborze Iwana Zapolje na króla. Jego krewni w takich sytuacjach byli bardziej skłonni do Habsburgów, a więc na przykład Jerzy III. Frankopan Slunjski i Vuk I. Frankopan Tržački byli sygnatariuszami Karty Cetingradzkiej, na mocy której chorwacka szlachta zatwierdziła w parlamencie w Cetingradzie wnuka Maksymiliana Ferdynanda na króla. Za razliku od nekih svojih frankopanskih rođaka koji su favorizirali pripadnike habsburške dinastije u njihovom nastojanju da se prigodom izbora kralja popnu na hrvatsko-ugarsko prijestolje, Bernardin je u pravilu bio protiv Habsburgovaca. Tako je 1490. godine podupirao Ivaniša Korvina, a bio protiv Maksimilijana Habsburškog, dok je 1527. godine podržao odluku pretežno slavonskog plemstva na Saboru u Dubravi kod Čazme da se za kralja izabere Ivan Zapolja. Njegovi su rođaci u tim situacijama bili skloniji Habsburgovcima, pa su, primjerice, Juraj III. Frankopan Slunjski i Vuk I. Frankopan Tržački bili potpisnici Cetingradske povelje, kojom je hrvatsko plemstvo na Saboru u Cetingradu potvrdilo za kralja Maksimilijanova unuka Ferdinanda. Po tym, jak jego syn Krsto zginął w bitwie pod Varaždinem w 1527 r., A jego drugi syn Ferdynand, pan na majątku Ozalj, zmarł nieco wcześniej, Bernardin zmarł w wieku 1529 lat (niektóre źródła podają 1530 jako rok jego śmierć). Nakon što mu je 1527. godine u bitki za Varaždin poginuo sin Krsto, a nešto ranije umro i drugi sin Ferdinand, gospodar ozaljskog vlastelinstva, Bernardin je, nalazeći se već u poznim godinama, preminuo 1529. (neki izvori spominju 1530. kao godinu njegove smrti). Znaczenie i dziedzictwo Żyjąc w tym okresie chorwackiej przeszłości, naznaczonym otwartym zagrożeniem ze strony imperium tureckiego o przetrwanie królestwa, Bernardin Frankopan należał do pokolenia chorwackich szlachciców i bojowników o przetrwanie narodów i państw, w których dojrzewała świadomość po upadku Królestwa Bośni w 1463 roku. Dla Chorwatów tragiczne bitwy na polu krbawskim wymagają zintensyfikowania wysiłków w celu skutecznej pomocy silnych politycznie i militarnie państw europejskich w walce z Turkami, bo pomoc płynąca z dworu królewskiego w Budzie nie jest i nie wystarczy. Živjevši u onom razdoblju hrvatske prošlosti koja je obilježena otvorenom prijetnjom Turskog Carstva za goli opstanak Kraljevstva, Bernardin Frankopan je pripadao generaciji hrvatskih velikaša i boraca za opstojnost naroda i države u kojima je sazrela svijest da je nakon propasti Bosanskog Kraljevstva 1463. godine, a osobito poslije, za Hrvate tragične, bitke na Krbavskom polju potrebno intenzivirati napore za dovođenje djelotvorne pomoći iz politički i vojno jakih europskih zemalja za borbu protiv Turaka, jer pomoć koja dolazi s budimskog kraljevskog dvora nije i neće biti dovoljna. Niektórzy historycy uważają, że Bernardin był pierwszym, który dramatycznie ostrzegł Europejczyków o znaczeniu Chorwacji jako przedmurza chrześcijaństwa (łac .: „antemurale christianitatis”), który chroni Europę przed islamską penetracją. Nie było jednak nic bardziej hojnego niż pomoc mocarstw europejskich, ponieważ były one głównie zaangażowane we wzajemne konflikty o dominację terytorialną lub wojny religijne, a pomoc Chorwacji przyszła „w kropli”. Neki povjesničari drže da je upravo Bernardin prvi na dramatičan način Europljane upozorio na važnost Hrvatske kao predziđa kršćanstva (lat.: „antemurale christianitatis“) koje štiti Europu pred islamskim prodorom. Međutim, od izdašnije pomoći europskih moćnika nije bilo ništa, jer su se oni uglavnom bavili međusobnim sukobima za teritorijalnu prevlast ili vjerskim ratovima, a Hrvatskoj je pomoć stizala „na kapaljku“. W XVI wieku spadkobiercy i krewni Bernardina musieli opuścić dużą część dóbr frankopańskich (Bihać, Drežnik, Tržac, Furjan, Cetingrad, Mala i Velika Kladuša itp.) Z powodu dominacji osmańskich sił zbrojnych i przenieść się do skrajnie zachodniej części Chorwacji. Bernardinovi su nasljednici i rođaci tijekom 16. stoljeća, zbog premoći osmanske vojne sile, morali napustiti veliki dio frankopanskih posjeda (Bihać, Drežnik, Tržac, Furjan, Cetingrad, Malu i Veliku Kladušu i dr.) i preseliti se na krajnje zapadno područje Hrvatske Ponieważ wszyscy jego synowie zmarli przed nim, następcą Bernardyna w 1529 r. Był bezpośrednio jego wnuk Stefan IV. Frankopan Ozaljski, syn Ferdynanda. Stephen IV miał swoją siedzibę w Ozalj i był ostatnim odgałęzieniem frankopańskiej gałęzi oddziału Modruš-Ozalj. Jego siostra Katarina poślubiła słynnego Nikolę Zrinskiego Sigetskiego, więc przez nią Zrinski odziedziczył część rozległych posiadłości frankopańskich. Budući da su svi njegovi sinovi umrli prije njega, Bernardina je 1529. godine izravno naslijedio unuk Stjepan IV. Frankopan Ozaljski, sin Ferdinandov. Stjepan IV. sjedište je imao u Ozlju i bio posljednji izdanak modruško-ozaljske grane Frankopana. Njegova sestra Katarina udala se za slavnog Nikolu Zrinskog Sigetskog, pa su preko nje Zrinski naslijedili dio prostranih frankopanskih imanja. Znaczenie wielkiego erudyty Bernardina Frankopana, obok pola wojskowego i dyplomatycznego, przejawiało się w dziedzinie edukacji i kultury oraz budownictwa. Wychowawszy język chorwacki i głagolicy, zlecił przetłumaczenie Biblii na chorwacki. Początek tłumaczenia tej Biblii, w 1521 r., Jest również pierwszą udokumentowaną pracą dotyczącą tłumaczenia Pisma Świętego na język chorwacki (następna Biblia została przetłumaczona na chorwacki przez chorwackich protestantów w 1557 r.). [1] W 1486 r. Wydał słynną Modruški urbar, księgę kodeksów norm prawnych i społecznych, ważny dokument historyczny, pierwotnie napisany głagolicą, który regulował stosunki między feudałami a poddanymi i który jest źródłem danych agrarnych i demograficznych. Značaj velikog erudita Bernardina Frankopana se, osim na vojnom i diplomatskom polju, očitovao i na području obrazovanja i kulture, te graditeljstva. Njegovavši hrvatski jezik i glagoljsko pismo, on je dao prevesti Bibliju na hrvatski. Godine 1486. izdao je znameniti Modruški urbar, knjigu kodeksa pravnih i društvenih normi, važan povijesni dokument, izvorno pisan glagoljicom, kojim su se uređivali odnosi između feudalca i kmetova, i koja je izvor agrarnih i demografskih podataka. Utvrde Bernardina Frankopana Tržan-grad (Modruš) – jugozapad.JPG Miasto targowe w Modruš - siedziba Bernardina Croatia Drivenik castle.jpg Drivenik niedaleko Crikvenicy Gradina Grizane 210907.jpg Grižane kołó Vinodolu Burg Ogulin.jpg Zamek w Ogulinie Dobovac-Karlovac.JPG Dubovac koło Karlovaca]] Zugang Schloss Ozalj1.JPG Zamek w Ozalj Ribnik (Sa istočne strane).png Ribnik pobliżu Karlovca Bihac tvrdi grad AD 1590.jpg Warowne miasto Bihać Linki Frankopan Obiteljsko stablo knezova Frankopana Krbavska bitka Krsto I. Frankopan Brinjski Ivaniš Korvin Linki zewnętrzne poveznice Bernardin Frankopan u izvornom znanstvenom radu akademika Petra Strčića Frankapan, Bernardin Ozaljski – Hrvatski biografski leksikon, pristupljeno 18. veljače 2016. Ozalj – vjerojatno mjesto Bernardinova rođenja Bernardin Frankopan – apologet i tražitelj pomoći Europe za Hrvatsku Gradnja novih utvrda u Bernardinovo doba Urbar modruški – jedna od niza knjiga glagoljičke baštine iz Bernardinova doba Hrvoje Kekez, Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?, Modruški zbornik, 2009. (3)

Frangepán Bernát — Książę Modruš Obrońca Chorwacji (jako "Antemurale Christianitatis") — Tablica upamiętniająca Bernardyna Frankopana na fasadzie kościoła parafialnego pw. Trójcy Świętej w Modrus Tablica upamiętniająca Bernardyna Frankopana na fasadzie kościoła parafialnego pw. Trójcy Świętej w Modrus Herb rodziny Frangepán z dwoma lwami Herb rodziny Frangepán z dwoma lwami Książę Krk i Modruš Dane biograficzne Ród Frangepán Urodziny 1 stycznia 1453 Miejsce Ozalj Śmierć 31 grudnia 1529 (wiek 76) Miejsce Ugarska Przyczyna naturalna Miejsce spoczynku Gyula – klasztor OO.Franciszkanów ?? Ojciec Frangepán István (bd-1481) Ban Chorwacji Matka Isotta d'Este (1425-1456) księżna Ferrary Żona Luiza Marzano d'Aragona Dzieci Beatrix/Beatrica Kristóf/Krsto Matija, Ferdinand, Marija Magdalena, Elizabeta/Ižota, Ivan Franjo Eufrozina, Katarina