Bernardin Frankapan

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Bernardin Frankopan (pol. Bernard Frankopan, łac. Bernardinus de Frangepanibus, węg. Frangepán Bernát) (* 1453, † 1529), chorwacki szlachcic, dowódca wojskowy, dyplomata i patron, członek rodziny książąt Frankopana. Jako potężny i szanowany arystokrata był symbolem walki o przetrwanie narodu chorwackiego na terenach zagrożonych inwazją turecką. Curriculum Vitae Pochodzenie i rodzina Plik:Modrus-Fiume County Map.jpg Mapa byłego hrabstwa Modrusko-Rijeka, w którym znajdowała się większość majątków Bernardina Bernardin urodził się prawdopodobnie w Ozalj jako jedyny syn chorwackiego bana Stjepana III. Frankopan Modruški i jego żona Ižota d'Este, księżnej Ferrary. Jego dziadek Mikołaj IV. Frankopan, jedyny właściciel ogromnych dóbr książąt Krk na początku XV wieku, był ban chorwacki (1426−32). W niektórych źródłach nazywany jest Bernardinem Frankopanem Modruškim, ponieważ podczas wielkiego podziału dóbr rodowych w 1449 roku jego ojciec otrzymał między innymi osadę Modruš z jej dworem oraz dominujący zamek obronny Tržan-grad na wysokim stromym wzgórzu nad Modrušem. Zgodnie z tym toponimem cała gałąź nosiła wówczas nazwę Frankopani Modruški. W drugiej połowie XV wieku Modruš, choć narażony na ciągłe niebezpieczeństwo ze strony Turków, był siedzibą tej gałęzi Frankopanów, więc zamieszkiwał w nim również młody książę Bernardin. Inne źródła podają jego nazwisko jako Bernardin Frankopan Ozaljski, ponieważ 22 lutego 1474 r. wraz z ojcem przejął dużą i ważną twierdzę Ozalj po śmierci kuzyna Bartola, syna Nikoli V. Frankopana Ozaljskiego, który nie miał dziedzica, więc jego gałąź Frankopanów wyginęła. Ponieważ zagrożenie ze strony Turków stało się nie do zniesienia pod koniec XV wieku, zwłaszcza po spustoszeniu Modruša przez Turków tuż przed bitwą pod Krbawą w 1493 roku, Bernardin postanowił wycofać się na północ i zaczął budować nowe fortyfikacje (wśród których zajmował ważne miejsce Ogulin, zbudowany tuż przed 1500 rokiem). Ponieważ siedziba rodu przeniosła się z Modruša, kończąc nieco później w Ozalj, potomkowie Bernardina zostali nazwani Ozaljskimi. Rodzina W 1476 roku ożenił się z księżną Aragonii Louise Marzano i w tym małżeństwie mieli dziewięcioro dzieci, w tym: Krsto przyszłego wybitnego dowódcę wojskowego Ivana Franjo, arcybiskupa Kalocsa i Beatrice, żonę księcia i ban chorwackiego Ivaniš Korvin Życie w burzliwych czasach Od najmłodszych lat życie Bernardina naznaczone było ciągłymi napięciami i konfliktami, z których starał się czerpać jak największe korzyści, zarówno dla siebie, jak i swojej rodziny, a także dla Chorwacji. Przez pewien czas był w dobrych stosunkach z cesarzem Fryderykiem III. Habsburgiem, a później chorwacko-węgierski, królem Maciejem Korwinem, o czym świadczą zaręczyny jego córki Marii Magdaleny z jednym z kuzynów króla. Jako chłopiec i młody mężczyzna podróżował z ojcem podczas misji dyplomatycznych po Europie i poznał wielu ważnych ludzi. Dobre stosunki z królem Maciejem zrujnował fakt, że ten ostatni odebrał Frankopano, miasto Senj w 1469 roku. Po śmierci Macieja, na krótko przed bitwą na Krbavskim polju, dawni właściciele starali się w 1493 roku oblegać tę stuletnią posiadłość frankopańską, oblegając ją swoją armią, ale bronili jej dwaj nowo mianowani przez króla Władysławem II Jagiellończyka chorwaccy banowie Ivan Bot od Bajne i Mirko Derenčin. Bernardin był w bardzo dobrych stosunkach z Ivanišem Korvinem, nieślubnym synem króla Macieja, księcia, a później bana chorwackiego. Przy okazji wyboru nowego króla w 1490 r. poparł Ivaniša jako pretendenta do tronu, ale przyjął decyzję o mianowaniu króla Władysława II. Nieco później młody Ivaniš zwrócił uwagę na piękną szesnastoletnią córkę Bernardina Beatrice, z którą ożenił się w 1496 roku. Z tej okazji Bernardin podarował Beatrice w posagu miasta Bihać i Novi. Uczestnicząc przez całe życie w walkach z Turkami, Bernardin, podobnie jak duża część ówczesnej szlachty tej części Chorwacji, znalazł się 9 września 1493 w bitwie pod Krbawą. Tę słynną i jednocześnie tragiczną epopeję narodu chorwackiego poprzedziło kilka konfliktów między niektórymi rodami frankopańskimi a Frankopanami z innymi szlachcicami. I tak np. W 1492 r. kuzyni Bernardin i Ivan (Cetinski) pokłócili się o majątek ziemski, a kiedy pogodzili się na początku 1493 r., starli się z zakazami Botem i Derenčinem, którzy bronili Senja. Nie mogąc go podbić, wycofali się do Brinje, ale potem banowie podążyli za nimi wraz ze swoją armią i otoczyli ufortyfikowane miasto. Podczas oblężenia zginął ban Ivan Bot. Dowiedziawszy się, że duża armia turecka (około 10 000 z nich) wraca z dużym łupem z napadu na Chorwację i Słowenię, kłócący się szlachcice chorwaccy odłożyli na bok kłótnie i razem wyruszyli przeciwko wspólnemu wrogowi, którego powitali na Krbavskim polju na rozkaz bana Derenčina. Słaba strategia i taktyka Derenčina doprowadziły do ​​katastrofalnej klęski, w której zginęła większość chorwackiej armii i prawie wszyscy szlachcice, a niewielka liczba ocalałych została wzięta do niewoli. Bernardin był jednym z nielicznych, którym ledwo udało się uciec, bo zdając sobie sprawę, że klęska jest nieuchronna, wycofał się z pola bitwy, jadąc na swoim szybkim koniu. Niektórzy później oskarżali go o tchórzliwą ucieczkę, czego nigdy nie udowodniono. Bernardin nieustannie opowiadał się za udzieleniem przez Chorwację pomocy krajom europejskim w obronie przed Turkami, wykorzystując swoje więzi z dyplomatami. Był znany ze swoich natchnionych osobistych wystąpień i ognistych przemówień przed zagranicznymi władcami, dygnitarzami czy parlamentami. I tak na przykład w 1522 r. przemawiał przed weneckim dożą Grimani, a chyba najbardziej znanym jest jego słynne przemówienie o Chorwacji (łac. Oratio pro Croatia), które odbyło się po łacinie przed Zgromadzeniem Narodowym Niemiec w Norymberdze 19 listopada 1522 r. Ostatnie lata i śmierć W przeciwieństwie do niektórych swoich krewnych Frankopanów, którzy faworyzowali członków dynastii Habsburgów w ich staraniach o wstąpienie na tron ​​chorwacko-węgierski podczas elekcji króla, Bernardin był generalnie przeciw Habsburgom. W ten sposób w 1490 r. poparł Ivaniša Korvina i wystąpił przeciwko Maksymilianowi Habsburgowi, a w 1527 r. poparł decyzję głównie słowiańskiej szlachty na sejmie w Dubrawie koło Čazmy o wyborze Iwana Zapolje na króla. Jego krewni w takich sytuacjach byli bardziej przyjaźni Habsburgów, a więc na przykład Juraj III. Frankopan Slunjski i Vuk I. Frankopan Tržački byli sygnatariuszami Karty Cetingradzkiej, na mocy której chorwacka szlachta zatwierdziła w parlamencie w Cetingradzie wnuka Maksymiliana Ferdynanda na króla. Po tym, jak jego syn Krsto zginął w bitwie pod Varaždinem w 1527 r., a jego drugi syn Ferdynand, pan na majątku Ozalj, zmarł nieco wcześniej, Bernardin zmarł w wieku 1529 lat (niektóre źródła podają 1530 jako rok jego śmierć). Znaczenie i dziedzictwo Żyjąc w tym okresie chorwackiej przeszłości, naznaczonym otwartym zagrożeniem ze strony imperium tureckiego o przetrwanie królestwa, Bernardin Frankopan należał do pokolenia chorwackich szlachciców i bojowników o przetrwanie narodów i państw, w których dojrzewała świadomość po upadku Królestwa Bośni w 1463 roku. Dla Chorwatów tragiczne bitwy na polu krbawskim wymagają zintensyfikowania wysiłków w celu skutecznej pomocy silnych politycznie i militarnie państw europejskich w walce z Turkami, bo pomoc płynąca z dworu królewskiego w Budzie nie jest i nie wystarczy. Živjevši u onom razdoblju hrvatske prošlosti koja je obilježena otvorenom prijetnjom Turskog Carstva za goli opstanak Kraljevstva, Bernardin Frankopan je pripadao generaciji hrvatskih velikaša i boraca za opstojnost naroda i države u kojima je sazrela svijest da je nakon propasti Bosanskog Kraljevstva 1463. godine, a osobito poslije, za Hrvate tragične, bitke na Krbavskom polju potrebno intenzivirati napore za dovođenje djelotvorne pomoći iz politički i vojno jakih europskih zemalja za borbu protiv Turaka, jer pomoć koja dolazi s budimskog kraljevskog dvora nije i neće biti dovoljna. Niektórzy historycy uważają, że Bernardin był pierwszym, który dramatycznie ostrzegł Europejczyków o znaczeniu Chorwacji jako przedmurza chrześcijaństwa (łac .: „antemurale christianitatis”), który chroni Europę przed islamską penetracją. Nie było jednak nic bardziej hojnego niż pomoc mocarstw europejskich, ponieważ były one głównie zaangażowane we wzajemne konflikty o dominację terytorialną lub wojny religijne, a pomoc Chorwacji przyszła „w kropli”. Neki povjesničari drže da je upravo Bernardin prvi na dramatičan način Europljane upozorio na važnost Hrvatske kao predziđa kršćanstva (lat.: „antemurale christianitatis“) koje štiti Europu pred islamskim prodorom. Međutim, od izdašnije pomoći europskih moćnika nije bilo ništa, jer su se oni uglavnom bavili međusobnim sukobima za teritorijalnu prevlast ili vjerskim ratovima, a Hrvatskoj je pomoć stizala „na kapaljku“. W XVI wieku spadkobiercy i krewni Bernardina musieli opuścić dużą część dóbr frankopańskich (Bihać, Drežnik, Tržac, Furjan, Cetingrad, Mala i Velika Kladuša itp.) Z powodu dominacji osmańskich sił zbrojnych i przenieść się do skrajnie zachodniej części Chorwacji. Bernardinovi su nasljednici i rođaci tijekom 16. stoljeća, zbog premoći osmanske vojne sile, morali napustiti veliki dio frankopanskih posjeda (Bihać, Drežnik, Tržac, Furjan, Cetingrad, Malu i Veliku Kladušu i dr.) i preseliti se na krajnje zapadno područje Hrvatske Ponieważ wszyscy jego synowie zmarli przed nim, następcą Bernardyna w 1529 r. Był bezpośrednio jego wnuk Stefan IV. Frankopan Ozaljski, syn Ferdynanda. Stephen IV miał swoją siedzibę w Ozalj i był ostatnim odgałęzieniem frankopańskiej gałęzi oddziału Modruš-Ozalj. Jego siostra Katarina poślubiła słynnego Nikolę Zrinskiego Sigetskiego, więc przez nią Zrinski odziedziczył część rozległych posiadłości frankopańskich. Budući da su svi njegovi sinovi umrli prije njega, Bernardina je 1529. godine izravno naslijedio unuk Stjepan IV. Frankopan Ozaljski, sin Ferdinandov. Stjepan IV. sjedište je imao u Ozlju i bio posljednji izdanak modruško-ozaljske grane Frankopana. Njegova sestra Katarina udala se za slavnog Nikolu Zrinskog Sigetskog, pa su preko nje Zrinski naslijedili dio prostranih frankopanskih imanja. Znaczenie wielkiego erudyty Bernardina Frankopana, obok pola wojskowego i dyplomatycznego, przejawiało się w dziedzinie edukacji i kultury oraz budownictwa. Wychowawszy język chorwacki i głagolicy, zlecił przetłumaczenie Biblii na chorwacki. Początek tłumaczenia tej Biblii, w 1521 r., Jest również pierwszą udokumentowaną pracą dotyczącą tłumaczenia Pisma Świętego na język chorwacki (następna Biblia została przetłumaczona na chorwacki przez chorwackich protestantów w 1557 r.). [1] W 1486 r. Wydał słynną Modruški urbar, księgę kodeksów norm prawnych i społecznych, ważny dokument historyczny, pierwotnie napisany głagolicą, który regulował stosunki między feudałami a poddanymi i który jest źródłem danych agrarnych i demograficznych. Značaj velikog erudita Bernardina Frankopana se, osim na vojnom i diplomatskom polju, očitovao i na području obrazovanja i kulture, te graditeljstva. Njegovavši hrvatski jezik i glagoljsko pismo, on je dao prevesti Bibliju na hrvatski. Godine 1486. izdao je znameniti Modruški urbar, knjigu kodeksa pravnih i društvenih normi, važan povijesni dokument, izvorno pisan glagoljicom, kojim su se uređivali odnosi između feudalca i kmetova, i koja je izvor agrarnih i demografskih podataka. Utvrde Bernardina Frankopana Tržan-grad (Modruš) – jugozapad.JPG Miasto targowe w Modruš - siedziba Bernardina Croatia Drivenik castle.jpg Drivenik niedaleko Crikvenicy Gradina Grizane 210907.jpg Grižane kołó Vinodolu Burg Ogulin.jpg Zamek w Ogulinie Dobovac-Karlovac.JPG Dubovac koło Karlovaca]] Zugang Schloss Ozalj1.JPG Zamek w Ozalj Ribnik (Sa istočne strane).png Ribnik pobliżu Karlovca Bihac tvrdi grad AD 1590.jpg Warowne miasto Bihać Linki Frankopan Obiteljsko stablo knezova Frankopana Krbavska bitka Krsto I. Frankopan Brinjski Ivaniš Korvin Linki zewnętrzne poveznice Bernardin Frankopan u izvornom znanstvenom radu akademika Petra Strčića Frankapan, Bernardin Ozaljski – Hrvatski biografski leksikon, pristupljeno 18. veljače 2016. Ozalj – vjerojatno mjesto Bernardinova rođenja Bernardin Frankopan – apologet i tražitelj pomoći Europe za Hrvatsku Gradnja novih utvrda u Bernardinovo doba Urbar modruški – jedna od niza knjiga glagoljičke baštine iz Bernardinova doba Hrvoje Kekez, Bernardin Frankapan i Krbavska bitka: je li spasio sebe i malobrojne ili je pobjegao iz boja?, Modruški zbornik, 2009. (3)

Frangepán Bernát — Książę Modruš Obrońca Chorwacji (jako "Antemurale Christianitatis") — Tablica upamiętniająca Bernardyna Frankopana na fasadzie kościoła parafialnego pw. Trójcy Świętej w Modrus Tablica upamiętniająca Bernardyna Frankopana na fasadzie kościoła parafialnego pw. Trójcy Świętej w Modrus Herb rodziny Frangepán z dwoma lwami Herb rodziny Frangepán z dwoma lwami Książę Krk i Modruš Dane biograficzne Ród Frangepán Urodziny 1 stycznia 1453 Miejsce Ozalj Śmierć 31 grudnia 1529 (wiek 76) Miejsce Ugarska Przyczyna naturalna Miejsce spoczynku Gyula – klasztor OO.Franciszkanów ?? Ojciec Frangepán István (bd-1481) Ban Chorwacji Matka Isotta d'Este (1425-1456) księżna Ferrary Żona Luiza Marzano d'Aragona Dzieci Beatrix/Beatrica Kristóf/Krsto Matija, Ferdinand, Marija Magdalena, Elizabeta/Ižota, Ivan Franjo Eufrozina, Katarina