Kurszán: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2 Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Brocca |autorzy = https://en.wikipedia.or...")
 
 
(Nie pokazano 22 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
−
 
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
−
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Brocca
+
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Kursz%C3%A1n
−
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Brocca&action=history
+
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kursz%C3%A1n&action=history
 
|nota    = angielski
 
|nota    = angielski
 
}}
 
}}
Linia 16: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
−
'''Kurszán''' (zm. [[904]]) − wódz [[Węgrzy|Madziarów]].
+
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[nieznany]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Kende]]<br />(???-ok.904)
 +
|następca          = [[nieznany]]
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Kurszán''' (* VIII w., † ok.904) − wódz [[Węgrzy|Madziarów]].
  
 
W [[894]] wraz z [[Arpad]]em prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na [[Bawaria|Bawarię]].
 
W [[894]] wraz z [[Arpad]]em prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na [[Bawaria|Bawarię]].
  
−
{{Infobox royalty
+
'''Kurszán''' ( *&nbsp;nieznana,&nbsp;† 904)<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353</ref> —  był [[kende]]m, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z [[Gyula|gyulą]], czyli wodzem wojennym, którym był [[Árpád]]. Podczas gdy ''kende'' prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kaganowi], rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Baig beka]<ref>Andrew Ayton; Pal Engel (2005). ''The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526''. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.</ref>. W źródłach łacińskich nazywano go ''rex''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" październik–grudzień 2012</ref>, a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, str. 64</ref>
−
| name        = Kurszán
 
−
| title      = [[List of Hungarian monarchs|Kende of Hungary]]
 
−
| image      =
 
−
| caption    =
 
−
| reign      = ?–c.904
 
−
| coronation  =
 
−
| predecessor =
 
−
| successor  =
 
−
| spouse      = Unknown
 
−
| royal house = One of the Major Tribes of Magyars
 
−
| birth_date  =
 
−
| birth_place =
 
−
| death_date  = 904
 
−
| death_place =
 
−
| buried      =
 
−
|}}
 
−
'''Kurszán''' (died 904),<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, p. 353</ref> was a [[kende]] of the [[Hungarians|Magyars]] in the dual leadership with [[Árpád]] serving as a [[gyula (title)|gyula]] - according to a mainstream theory. While ''kende'' probably corresponded roughly to the Khazar title ''[[khagan]]'', Kurszán's role equated to the Khazar military title ''[[Baig|bek]]''.<ref>{{cite book|title=The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526|author1=Andrew Ayton |author2=Pal Engel |publisher=[[Cambridge University Press]]|p=18|isbn=0-521-36447-7|year=2005}}</ref> In Latin sources he was referred to as ''[[Rex (king)|rex]]''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" October–December 2012</ref> and some scholars say he had a political status as a [[sacred king]] until he was massacred in a political plot of Western rulers and was temporarily succeeded by Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, p. 64</ref>
 
  
−
==Hungarian conquest==
+
== Węgierski podbój ==
−
He had a crucial role in the [[Kingdom of Hungary|Hungarian]] [[conquest (military)|Conquest]] (Honfoglalás).<ref>{{cite web|title=Tanulmányok a magyar állam eredetéről |last=Györffy |first=György |authorlink= |url=http://mek.oszk.hu/00300/00355/html//ABC07165/08962.htm|year=1959 |publisher=Akadémiai Publishing Company |location=[[Budapest]] |isbn= |pages= }}</ref> In 892/893 together with [[Arnulf of Carinthia]] he attacked [[Great Moravia]] to secure the eastern borders of the [[Frankish Empire]]. Arnulf gave him  all the captured lands in Moravia. Kurszán also occupied the southern part of Hungary that had belonged to the [[Bulgarian Kingdom]]. He entered into an alliance with the [[Byzantine emperor]] [[Leo VI the Wise|Leo VI]] after realizing the country's vulnerability from the south. Together they surprisingly defeated the army of [[Simeon I of Bulgaria]].
 
  
−
In the summer of 904 [[Louis the Child]] invited Kurszán and his entourage to negotiate at the river [[Fischa]]. All were murdered<ref>{{cite book|title=The New Cambridge Medieval History|author=Timothy Reuter|author2=Rosamond McKitterick |publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=RA1-PA545&lpg=RA1-PA545&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=KEt9qkw5Gh&sig=nE6DZOc5wUHk7mYwXA19_XO7lVk&hl=hu|isbn=0-521-36447-7|year=2005}}</ref><ref>{{cite book|title=Transylvania: A Short History|author=Andrew L. Simon, Istvan Lazar|url=https://books.google.com/books?id=sCdhLh0C2okC&pg=PA32&lpg=PA32&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=P9GeNAeRAZ&sig=ZR_3-lk7iyNjd6Umib7czDHGU8U&hl=hu|isbn=1-931313-21-0|year=2001}}</ref> there. From this point Árpád became the only ruler<ref name=Toronto>{{cite web|title=Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)|publisher=Institute of History of the [[Hungarian Academy of Sciences]], joint publication with the Hungarian Research Institute of Canada, a research ancillary of the [[University of Toronto]]|url=http://vmek.oszk.hu/03400/03407/html/52.html|year=2001}}</ref> and occupied some of the territory of his former partner. The Kurszán family settled near [[Óbuda]] where they built Kurszánvára (meaning Castle of Kurszán). After Kurszán's death, they lived under the name Kartal.
+
Odegrał kluczową rolę w [[Honfoglalás|podboju węgierskim]].<ref>Györffy, György (1959). [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html//ABC07165/08962.htm "Tanulmányok a magyar állam eredetéről"]. Budapest: Akadémiai Publishing Company.</ref> W latach 892/893 wraz z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulfem z Karyntii] zaatakował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wielkomorawskie Wielkie Morawy], aby zabezpieczyć wschodnie granice [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_frankijskie Cesarstwa Franków]. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do [https://en.wikipedia.org/wiki/Bulgarian_Empire Królestwa Bułgarii]. Zawarł sojusz z [[Bizancjum|cesarzem bizantyjskim]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_VI_Filozof Leonem VI Filozofem] po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeona].
  
−
There are toponymic traces of Kurszán on the right side of the [[Danube]].<ref name=Canada>{{cite web|title=Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)|publisher=Institute of History of the [[Hungarian Academy of Sciences]], joint publication with the Hungarian Research Institute of Canada, a research ancillary of the [[University of Toronto]]|url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/66.html|year=2001}}</ref>
+
Latem 904 roku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwik IV Dziecię] zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani<ref>Timothy Reuter; Rosamond McKitterick (2005). ''[https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=RA1-PA545&lpg=RA1-PA545&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=KEt9qkw5Gh&sig=nE6DZOc5wUHk7mYwXA19_XO7lVk&hl=hu The New Cambridge Medieval History]''. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36447-7.</ref><ref>Andrew L. Simon, Istvan Lazar (2001). ''[https://books.google.com/books?id=sCdhLh0C2okC&pg=PA32&lpg=PA32&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=P9GeNAeRAZ&sig=ZR_3-lk7iyNjd6Umib7czDHGU8U&hl=hu Transylvania: A Short History]''. ISBN 1-931313-21-0.</ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą<ref>[http://vmek.oszk.hu/03400/03407/html/52.html "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref> i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.
 +
 
 +
Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.<ref>[http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/66.html "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref>
  
 
== Zobacz także ==
 
== Zobacz także ==
−
*[[Horka (title)|Harka]], a judicial role in Hungarian federation
+
*[[Horka]], rola sądowa w federacji węgierskiej
−
*[[List of Hungarian rulers]]
+
*[[Władcy Węgier]]
  
−
== References ==
+
== Przypisy ==
−
<references />
+
{{izvori}}
  
−
== Sources ==
+
== Źródła ==
 
*Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007)
 
*Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007)
  
 +
|
 +
{{Władca infobox
 +
|władca            = Kurszán (węg.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Kende]]|
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
 +
|1. tytuł          = [[Kende]]|
 +
|1. od            = 894 ?
 +
|1. do            = ok.904
 +
|1. koronacja      =
 +
|1. poprzednik    = [[brak informacji]]
 +
|1. następca      = [[brak informacji]]
  
−
{{s-start}}
+
|dynastia          = Jedno z głównych plemion Madziarów
−
{{s-hou|[[Magyar tribes|Hétmagyar]]| |c. | |c. 904}}
+
|państwo = [[Księstwo Węgier]]
−
{{s-reg}}
+
|data urodzenia    = nieznana
−
|-
+
|miejsce urodzenia =
−
{{succession box|
+
|data śmierci      = ok.904
−
  before= (?) |
+
|miejsce śmierci  = [[Bawaria]], nad rzeką Fischa
−
  title=[[Kende]]|
+
|przyczyna śmierci = na pola walki
−
  after= (?)|
+
|miejsce spoczynku =
−
  years={{circa}} ?&nbsp;– {{circa}} 904}}
+
|ojciec            =
−
{{s-end}}
+
|matka            =
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        =
 +
|1. związek z      =
 +
|1. związek od    =  
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        =  
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =  
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =  
 +
}}
 +
|}
  
 
{{SORTUJ:Kurszan}}
 
{{SORTUJ:Kurszan}}
  
 +
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy wodzowie]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w IX wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w IX wieku]]

Aktualna wersja na dzień 13:15, 8 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Kende
(???-ok.904) 		Następca:
nieznany nieznany

Kurszán (* VIII w., † ok.904) − wódz Madziarów.

W 894 wraz z Arpadem prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na Bawarię.

Kurszán ( * nieznana, † 904)[1] — był kendem, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z gyulą, czyli wodzem wojennym, którym był Árpád. Podczas gdy kende prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi kaganowi, rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego beka[2]. W źródłach łacińskich nazywano go rex[3], a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.[4]

Węgierski podbój

Odegrał kluczową rolę w podboju węgierskim.[5] W latach 892/893 wraz z Arnulfem z Karyntii zaatakował Wielkie Morawy, aby zabezpieczyć wschodnie granice Cesarstwa Franków. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do Królestwa Bułgarii. Zawarł sojusz z cesarzem bizantyjskim Leonem VI Filozofem po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii Symeona.

Latem 904 roku Ludwik IV Dziecię zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani[6][7]. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą[8] i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.

Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.[9]

Zobacz także

Przypisy

  1. ↑ Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9, Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353
  2. ↑ Andrew Ayton; Pal Engel (2005). The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.
  3. ↑ SZABÓ, Christopher "The Magyar Raids: Fact and Fable" październik–grudzień 2012
  4. ↑ Mária Steiner, Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum, Corvina Kiadó, 1985, str. 64
  5. ↑ Györffy, György (1959). "Tanulmányok a magyar állam eredetéről". Budapest: Akadémiai Publishing Company.
  6. ↑ Timothy Reuter; Rosamond McKitterick (2005). The New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36447-7.
  7. ↑ Andrew L. Simon, Istvan Lazar (2001). Transylvania: A Short History. ISBN 1-931313-21-0.
  8. ↑ "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.
  9. ↑ "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.

Źródła

  • Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007)

Kurszán (węg.)

— Kende —
Kende
Okres od 894 ?
do ok.904
Poprzednik brak informacji
Następca brak informacji
Dane biograficzne
Dynastia Jedno z głównych plemion Madziarów
Państwo Księstwo Węgier
Urodziny nieznana
Śmierć ok.904
Miejsce Bawaria, nad rzeką Fischa
Przyczyna na pola walki
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kurszán&oldid=46909”