Heinrich der Vogler: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - " - " na " – ") |
|||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| + | '''Henryk I Ptasznik''' (niem. ''Heinrich der Vogler'') (* 876, † 2 lipca [[936]]) – [[Władcy Saksonii|książę Saksonii]] [[912]]–[[936]], [[Władcy Niemiec|król Niemiec]] [[919]]–[[936]]; z saskiej dynastii [[Ludolfingowie|Ludolfingów]]. | ||
| + | |||
| + | == Życiorys == | ||
| + | Przydomek ''Ptasznik'' zawdzięczał zamiłowaniu do polowań z ptakami drapieżnymi. Po śmierci ojca [[Otto Dostojny|Ottona I Dostojnego]] w [[912]] r. został księciem [[Saksonia|Saksonii]] mimo sprzeciwu króla [[Konrad I (król niemiecki)|Konrada I]]. Ten sam władca, widząc niebezpieczeństwo rozpadu królestwa na państwa plemienne, desygnował na następcę najpotężniejszego ze swych przeciwników i w [[919]] r. Henryk wyniesiony został na tron niemiecki przez możnowładców [[Frankonia|Frankonii]] i Saksonii. Następnie hołd złożył mu książę [[Szwabia|Szwabii]] [[Burchard II (książę Szwabii)|Burchard II]], a w [[921]] r. zmusił do podporządkowania się władcę [[Bawaria|Bawarii]], [[Arnulf (książę Bawarii)|Arnulfa]]. W [[925]] r. odzyskał [[Lotaryngia|Lotaryngię]], a jej władca, książę [[Gizelbert (książę Lotaryngii)|Gizelbert]], już jako lennik niemiecki, ożenił się w [[928]] r. z córką Henryka, [[Gerberga Saska|Gerbergą]]. | ||
| + | |||
| + | Po uporządkowaniu spraw wewnętrznych dalsze działania militarne i polityczne Henryka Ptasznika ukierunkowane były na zabezpieczenie interesów dynastii i Saksonii oraz zabezpieczenie granic królestwa na północy i wschodzie. W celu powstrzymania nieustannych najazdów [[Węgrzy|Węgrów]] król zmuszony był do zawarcia z nimi rozejmu w [[924]] r. i płacenia trybutu. Wcześniej, w 919, poniósł porażkę z nimi w bitwie pod [[Machern|Püchen]]<ref>Szabolcs de Vajay, ''Der Eintritt des ungarischen Stämmebundes in die europäische Geschichte (862-933)'', Ungarisches Institut München, V. Hase & Koehler Verlag, Mainz, 1968, s. 61</ref>. Okres pokoju Henryk wykorzystał na wzmocnienie sieci grodów obronnych i utworzenie jazdy, koniecznej w walce z koczownikami. | ||
| + | |||
| + | W 929 roku Henryk podbił ziemie [[Glomici|Głomaczów]], [[Milczanie|Milczan]], [[Stodoranie|Stodoran]] oraz [[Księstwo Czeskie|Czechy]] pod panowaniem [[Wacław I Święty|Wacława]], narzucając im trybut{{odn|Myśliński|2011|s=11}}. W 932 roku narzucił trybut także [[Łużyczanie|Łużyczanom]]. W 933 roku ziemie niemieckie najechali [[Węgrzy]], którzy przemaszerowali przez terytorium czeskie i stodorańskie prawdopodobnie za zgodą miejscowych władców, bowiem nie napotkali z ich strony żadnego oporu. Być może o pomoc do Węgrów zwróciły się zaniepokojone nasileniem ekspansji niemieckiej na wschodzie Czechy{{odn|Myśliński|2011|s=12}}. 15 marca 933 roku Henryk pokonał ich w [[Bitwa nad Unstrutą|bitwie nad rzeką Unstrutą]] w [[Turyngia|Turyngii]], co znacznie powstrzymało najazdy Madziarów. Zwycięstwo to miało znaczenie moralne, wykraczające poza jego wagę militarną: umocniło panowanie Henryka I i jego rodu, a także zbliżyło do siebie przedstawicieli różnych plemion niemieckich, walczących ręka w rękę przeciw wspólnym wrogom{{fakt|data=2013-03}}. | ||
| + | |||
| + | W 934 roku syn Henryka I [[Thankmar]], który nie pogodził się z decyzją ojca o wyznaczeniu w 929 roku swoim następcą [[Otton I Wielki|Ottona]], próbował nawiązać sojusz z plemieniem [[Wkrzanie|Wkrzan]]. Poselstwo Thankmara spotkało się z niepowodzeniem, a jego posłowie zostali pobici. Prawdopodobnie plemię to nie było zainteresowane układami z Niemcami, bliżej im było do porozumienia z sąsiednimi [[Polanie|Polanami]]. Aby temu zapobiec, Henryk I podjął wyprawę na ziemię wkrzańską{{odn|Myśliński|2011|s=12-13}}. Na północy Henryk prowadził także walki z [[Duńczycy|Duńczykami]] i sprzymierzonymi z nimi [[Wieleci|Wieletami]], które zakończyły się m.in. przyłączeniem w 934 roku [[Szlezwik]]u. | ||
| + | |||
| + | Henryk był jedynym władcą, który zrezygnował z kościelnej ceremonii koronacji królewskiej, ale prawdopodobnie pod koniec życia planował wyprawę po koronę cesarską do Rzymu. Zasługą Henryka I Ptasznika było zapobieżenie rozpadowi państwa na księstwa plemienne i konsolidacja wewnętrzna królestwa. Jego panowanie zapoczątkowało okres świetności Niemiec pod rządami [[Ottonowie|Ottonów]]. | ||
| + | |||
| + | Do czasów Henryka Ptasznika nawiązują różne legendy. Jest on jedną z istotniejszych postaci w operze [[Richard Wagner|Ryszarda Wagnera]] – ''[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]''<ref>Wagner – THE GREAT OPERAS FROM THE BAYREUTH FESTIVAL, Decca, 2008</ref>. | ||
| + | |||
| + | == Małżeństwa == | ||
| + | # [[906]] – [[Hateburga|Hatheburga]], córka hr. saskiego Erwina; rozwód [[909]]. | ||
| + | # [[910]] – [[Matylda von Ringelheim|Matylda z Ringelheim]] (892–968), córka hr. Dytryka z [[Westfalia|Westfalii]]. | ||
| + | |||
| + | Potomkowie (z 1. małżeństwa): | ||
| + | # [[Thankmar]] (ok. [[907]]–[[938]]). | ||
| + | |||
| + | Potomkowie (z 2. małżeństwa): | ||
| + | # [[Otton I Wielki|Otto I Wielki]] ([[912]]–[[973]]), ks. Saksonii i Turyngii, kr. i ces. rzymski, kr. Włoch. | ||
| + | # [[Gerberga Saska|Gerberga]] ([[913]]–[[984]]), 1. mąż: [[Gizelbert (książę Lotaryngii)|Gizelbert]], ks. Lotaryngii; 2. mąż: [[Ludwik IV Zamorski]] kr. Franków Zachodnich. | ||
| + | # [[Henryk I Ludolfing|Henryk I]] (ok. [[920]]–[[955]]), ks. Bawarii i Lotaryngii. | ||
| + | # [[Jadwiga Saska|Jadwiga]] ([[922]]–[[965]]), mąż: [[Hugo Wielki]], hr. Paryża. | ||
| + | # [[Bruno (arcybiskup koloński)|Bruno]] ([[925]]–[[965]]), arcybiskup [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]], ks. Lotaryngii. | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * Kazimierz Myśliński: ''Polska wobec Słowian połabskich do końca wieku XII''. Wodzisław Śląski: 2011, str. 11-13. ISBN 978-83-932793-4-0. | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Władca infobox | {{Władca infobox | ||
|władca = Heinrich der Vogler (niem.)<br>Henryk I Ptasznik (pol.) | |władca = Heinrich der Vogler (niem.)<br>Henryk I Ptasznik (pol.) | ||
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = | + | |tytulatura = [[Książę Saksonii]]<br>[[Król wschodniofrankijski (Niemiec)]] |
|grafika = BildHeinrich.jpg | |grafika = BildHeinrich.jpg | ||
|opis grafiki = Wizerunek Henryka Ptasznika w anonimowej kronice z czasów [[Henryk V Salicki|Henryka V]] | |opis grafiki = Wizerunek Henryka Ptasznika w anonimowej kronice z czasów [[Henryk V Salicki|Henryka V]] | ||
| Linia 32: | Linia 68: | ||
|1. poprzednik = [[Otto Dostojny|Otto I Znakomity]] | |1. poprzednik = [[Otto Dostojny|Otto I Znakomity]] | ||
|1. następca = [[Otton I Wielki]] | |1. następca = [[Otton I Wielki]] | ||
| + | |||
|2. tytuł = [[Władcy Niemiec|Król wschodniofrankijski (Niemiec)]] | |2. tytuł = [[Władcy Niemiec|Król wschodniofrankijski (Niemiec)]] | ||
|2. od = [[919]] | |2. od = [[919]] | ||
| Linia 38: | Linia 75: | ||
|2. poprzednik = [[Konrad I (król niemiecki)|Konrad I]] | |2. poprzednik = [[Konrad I (król niemiecki)|Konrad I]] | ||
|2. następca = [[Otton I Wielki]] | |2. następca = [[Otton I Wielki]] | ||
| + | |||
|dynastia = [[Ludolfingowie]] | |dynastia = [[Ludolfingowie]] | ||
| + | |państwo = [[Cesarstwo]] | ||
|data urodzenia = [[876]] | |data urodzenia = [[876]] | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
| Linia 53: | Linia 92: | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
|1. dzieci = [[Thankmar]] | |1. dzieci = [[Thankmar]] | ||
| + | |||
|2. związek = żona | |2. związek = żona | ||
|2. związek z = [[Matylda von Ringelheim]] | |2. związek z = [[Matylda von Ringelheim]] | ||
| Linia 63: | Linia 103: | ||
|wikicytaty = | |wikicytaty = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Ludolfingowie, Henryk}} |
| + | [[Kategoria:Dynastie]] | ||
[[Kategoria:Ludolfingowie]] | [[Kategoria:Ludolfingowie]] | ||
[[Kategoria:Władcy Niemiec]] | [[Kategoria:Władcy Niemiec]] | ||
Wersja z 16:29, 8 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Henryk I Ptasznik (niem. Heinrich der Vogler) (* 876, † 2 lipca 936) – książę Saksonii 912–936, król Niemiec 919–936; z saskiej dynastii Ludolfingów. Spis treściŻyciorysPrzydomek Ptasznik zawdzięczał zamiłowaniu do polowań z ptakami drapieżnymi. Po śmierci ojca Ottona I Dostojnego w 912 r. został księciem Saksonii mimo sprzeciwu króla Konrada I. Ten sam władca, widząc niebezpieczeństwo rozpadu królestwa na państwa plemienne, desygnował na następcę najpotężniejszego ze swych przeciwników i w 919 r. Henryk wyniesiony został na tron niemiecki przez możnowładców Frankonii i Saksonii. Następnie hołd złożył mu książę Szwabii Burchard II, a w 921 r. zmusił do podporządkowania się władcę Bawarii, Arnulfa. W 925 r. odzyskał Lotaryngię, a jej władca, książę Gizelbert, już jako lennik niemiecki, ożenił się w 928 r. z córką Henryka, Gerbergą. Po uporządkowaniu spraw wewnętrznych dalsze działania militarne i polityczne Henryka Ptasznika ukierunkowane były na zabezpieczenie interesów dynastii i Saksonii oraz zabezpieczenie granic królestwa na północy i wschodzie. W celu powstrzymania nieustannych najazdów Węgrów król zmuszony był do zawarcia z nimi rozejmu w 924 r. i płacenia trybutu. Wcześniej, w 919, poniósł porażkę z nimi w bitwie pod Püchen[1]. Okres pokoju Henryk wykorzystał na wzmocnienie sieci grodów obronnych i utworzenie jazdy, koniecznej w walce z koczownikami. W 929 roku Henryk podbił ziemie Głomaczów, Milczan, Stodoran oraz Czechy pod panowaniem Wacława, narzucając im trybut[2]. W 932 roku narzucił trybut także Łużyczanom. W 933 roku ziemie niemieckie najechali Węgrzy, którzy przemaszerowali przez terytorium czeskie i stodorańskie prawdopodobnie za zgodą miejscowych władców, bowiem nie napotkali z ich strony żadnego oporu. Być może o pomoc do Węgrów zwróciły się zaniepokojone nasileniem ekspansji niemieckiej na wschodzie Czechy[3]. 15 marca 933 roku Henryk pokonał ich w bitwie nad rzeką Unstrutą w Turyngii, co znacznie powstrzymało najazdy Madziarów. Zwycięstwo to miało znaczenie moralne, wykraczające poza jego wagę militarną: umocniło panowanie Henryka I i jego rodu, a także zbliżyło do siebie przedstawicieli różnych plemion niemieckich, walczących ręka w rękę przeciw wspólnym wrogom[potrzebny przypis]. W 934 roku syn Henryka I Thankmar, który nie pogodził się z decyzją ojca o wyznaczeniu w 929 roku swoim następcą Ottona, próbował nawiązać sojusz z plemieniem Wkrzan. Poselstwo Thankmara spotkało się z niepowodzeniem, a jego posłowie zostali pobici. Prawdopodobnie plemię to nie było zainteresowane układami z Niemcami, bliżej im było do porozumienia z sąsiednimi Polanami. Aby temu zapobiec, Henryk I podjął wyprawę na ziemię wkrzańską[4]. Na północy Henryk prowadził także walki z Duńczykami i sprzymierzonymi z nimi Wieletami, które zakończyły się m.in. przyłączeniem w 934 roku Szlezwiku. Henryk był jedynym władcą, który zrezygnował z kościelnej ceremonii koronacji królewskiej, ale prawdopodobnie pod koniec życia planował wyprawę po koronę cesarską do Rzymu. Zasługą Henryka I Ptasznika było zapobieżenie rozpadowi państwa na księstwa plemienne i konsolidacja wewnętrzna królestwa. Jego panowanie zapoczątkowało okres świetności Niemiec pod rządami Ottonów. Do czasów Henryka Ptasznika nawiązują różne legendy. Jest on jedną z istotniejszych postaci w operze Ryszarda Wagnera – Lohengrin[5]. Małżeństwa
Potomkowie (z 1. małżeństwa): Potomkowie (z 2. małżeństwa):
Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||