Hont-Pázmány (ród): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 22 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1r]]
+
[[Kategoria:0r]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Hont-P%C3%A1zm%C3%A1ny
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Hont-P%C3%A1zm%C3%A1ny
Linia 14: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
[[Plik:Coa Hungary Clan Hont-Pázmány.svg|thumb|left|250px|A Hont-Pázmány nemzetség címere]]
+
'''Hont-Pázmány''' to nazwa rodu („'''klanu'''”) w [[Królestwo|Królestwie Węgier]]. [[Gesta Hungarorum]] („Czyny Węgrów”) wspomina, że przodkowie rodu, bracia Hont (Hunt)<ref name="Gesta">Simon z Kézy; redakcja i tłumaczenie: László Veszprémy i Frank Schaer (1999). ''The Deeds of the Hungarians''. Central European University Press. str. 163. ISBN 963-9116-31-9. „Post hæc venit Hunt et Pazman, duet fratres carnales, milites coridati orti de Svevia. Cześć enim pasagium dla Hungariam cum suis militibus facientes ultra mare ire intendebant.".</ref> i Pázmány (Pazman),<ref name="Gesta" /> (pochodzący z Księstwa Szwabii w Świętym Cesarstwie Rzymskim) przybyli pod koniec X wieku na dwór  [[Géza|Gejzy]],  wielkiego księcia Węgrów.
 
 
'''Hont-Pázmány''' to nazwa rodu („klanu”) w [[Królestwo|Królestwie Węgier]]. [[Gesta Hungarorum]] („Czyny Węgrów”) wspomina, że przodkowie rodu, bracia Hont (Hunt)<ref name="Gesta">Simon z Kézy; redakcja i tłumaczenie: László Veszprémy i Frank Schaer (1999). ''The Deeds of the Hungarians''. Central European University Press. str. 163. ISBN 963-9116-31-9. „Post hæc venit Hunt et Pazman, duet fratres carnales, milites coridati orti de Svevia. Cześć enim pasagium dla Hungariam cum suis militibus facientes ultra mare ire intendebant.".</ref> i Pázmány (Pazman),<ref name="Gesta" /> (pochodzący z Księstwa Szwabii w Świętym Cesarstwie Rzymskim) przybyli pod koniec X wieku na dwór  [[Géza|Gejzy]],  wielkiego księcia Węgrów.
 
  
 
<blockquote><cite>
 
<blockquote><cite>
 
<small>Kolejnymi przybyłami byli Hunt i Pazman, dwaj przyrodni bracia, odważni rycerze pochodzenia szwabskiego. Ci dwaj i ich opiekunowie podróżowali przez Węgry z zamiarem przepłynięcia morza, gdy zostali zatrzymani przez księcia Gezę, a na koniec przypięli króla Szczepana mieczem rycerskim nad rzeką Hron, zgodnie z niemieckim obyczajem<ref name="Gesta" />.</small>
 
<small>Kolejnymi przybyłami byli Hunt i Pazman, dwaj przyrodni bracia, odważni rycerze pochodzenia szwabskiego. Ci dwaj i ich opiekunowie podróżowali przez Węgry z zamiarem przepłynięcia morza, gdy zostali zatrzymani przez księcia Gezę, a na koniec przypięli króla Szczepana mieczem rycerskim nad rzeką Hron, zgodnie z niemieckim obyczajem<ref name="Gesta" />.</small>
</blockquote>/<cite>
+
</blockquote></cite>
  
Ród ''Hontpaznan'' po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie w 1226 roku. Z tego rodu wywodzi sie kilka wybitnych rodzin Królestwa (np. [[Szentgyörgyi]] i [[Forgách]].
+
Ród ''Hontpaznan'' po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie w 1226 roku. Z tego rodu wywodzi sie kilka wybitnych rodzin Królestwa (np. [[Szentgyörgyi]] i [[Forgách]]).
  
 
== Genealogia ==
 
== Genealogia ==
Nieznany z klanu [[Hontpázmány]] miał następców:
+
Nieznany z klanu [[Hont-Pázmány]] miał następców:
  
 
*A1. Pál de Cseklész
 
*A1. Pál de Cseklész
**B1. Bökény, (fl 1236); 1.żona: Erzsébet, prawdopodobnie nieślubna córka króla Węgier [[III. Béli|Beli III]]
+
**B1. Bökény, (fl. 1236); 1.żona: Erzsébet, prawdopodobnie nieślubna córka króla Węgier [[III. Béli|Beli III]]
***C1. Bökény († 1304÷08), (fl 1260)
+
***C1. Bökény († 1304÷08), (fl. 1260)
 
****D1. János († ok.1304)
 
****D1. János († ok.1304)
****D2. Katalin, (fl 1260-1308); 1.mąż: Olgyai Péter (z rodziny '''Magyar''')
+
****D2. Katalin, (fl. 1260-1308); 1.mąż: Olgyai Péter (z rodziny [[Magyar]])
 
****D3. córka; 1.mąż: Nn László
 
****D3. córka; 1.mąż: Nn László
**B2. Sebes, (fl 1236)
+
**B2. Sebes, (fl. 1236)
**B3. Kozma, (fl 1236)
+
**B3. Kozma, (fl. 1236)
*A2. '''I. Tamás''' '' de Szentgyörgy'' († ok.1216), [[főispán]] komitatu [[Nyitra]]
+
*A2. '''I. Tamás''' ''de Szentgyörgy'' († ok.1216), ''[[főispán]]'' komitatu [[Nyitra]]
**B1. '''[[Szentgyörgyi Sándor]]''', (fl 1206-33), '''[[stolnik królewski]]'''
+
**B1. '''[[Szentgyörgyi Sándor]]''', (fl. 1206-33), '''[[stolnik królewski]]''' (XXX)
***C1. Kozma, (fl 1245-56)
+
***C1. Kozma, (fl. 1245-56)
****D1. Pál, (fl 1270-96)
+
****D1. Pál, (fl. 1270-96)
****D2. Kozma, (fl 1270-96)
+
****D2. Kozma, (fl. 1270-96)
 
*****E1. Pál († ok.1308)
 
*****E1. Pál († ok.1308)
 
***C2. syn († zabity po [[Mohi]] 1241)
 
***C2. syn († zabity po [[Mohi]] 1241)
***C3. Achilles (Ehellős), (fl 1249-56)
+
***C3. Achilles (Ehellős), (fl. 1249-56)
****D1. ábrahám, fl 1270
+
****D1. ábrahám, (fl. 1270)
****D2. '''[[Szentgyörgyi III. Tamás|III. Tamás]]''' († ok.1300), '''[[sędzia królewski]]''', '''[[ban Slawonii]]'''
+
****D2. '''[[Szentgyörgyi III. Tamás|III. Tamás]]''' († ok.1300), '''[[sędzia królewski]]''' (1275 i 1290), '''[[ban Slawonii]]''' (1275-76)
**B2. Sebes, [[főispán]] komitatu [[Nyitra]], 1209-39; 1.żona: Nn, teść: Miskolcz Domokos
+
**B2. Sebes, ''[[főispán]]'' komitatu [[Nyitra]], 1209-39; 1.żona: Nn, teść: Miskolcz Domokos
***C1. Ábrahám, (fl 1247-55)
+
***C1. Ábrahám, (fl. 1247-55)
****D1. II. Tamás, (fl 1270-87)
+
****D1. II. Tamás, (fl. 1270-87)
****D2. ábrahám († 1306÷7)
+
****D2. Ábrahám († 1306÷07)
*****E1. III. Tamás, (fl 1296-1316)
+
*****E1. III. Tamás, (fl. 1296-1316)
*****E2. Péter ''de Szentgyörgy'' († ok.1367), [[főispán]]] komitatu [[Bereg]]; 1.żona:: NN; 2.żona: NN
+
*****E2. Péter ''de Szentgyörgy'' († ok.1367), ''[[főispán]]'' komitatu [[Bereg]]; 1.żona:: NN; 2.żona: NN
******F1. '''[[Szentgyörgyi IV. Tamás|IV. Tamás]]''' (''Temlin'') († 1403÷5), '''[[sędzia królewski]]'''; 1.żona: Margaret von Sternberg
+
******F1. '''[[Szentgyörgyi IV. Tamás|IV. Tamás]]''' (''Temlin'') († 1403÷5), '''[[mistrz skarbu]]''' (1378-82), '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1383-84), '''[[sędzia królewski]]''' (1385); 1.żona: Margaret von Sternberg
*******G1. Szibilla, (fl 1397); 1.mąż: Peter Strassnitz von Kravar
+
*******G1. Szibilla, (fl. 1397); 1.mąż: Peter Strassnitz von Kravar
******F2. [.] János, (fl 1363-94)
+
******F2. [1.ż] János, (fl. 1363-94)
 
*******G1. V. Tamás († 1404÷5); 1.żona: Nn Katalin
 
*******G1. V. Tamás († 1404÷5); 1.żona: Nn Katalin
********H1. Márton († 1418/21)
+
********H1. Márton († 1418÷21)
********H2. Eberhard († 1422/27); 1.żona: (Ilona) Ostfi Ilko ''de Asszonyfalva''  
+
********H2. Eberhard († 1422÷27); 1.żona: Ostfi Ilko (Ilona) ''de Asszonyfalva''  
********H3. Hedvig, (fl 1414); 1.mąż: Wilhelm von Perneck
+
********H3. Hedvig, (fl. 1414); 1.mąż: Wilhelm von Perneck
******F3. Péter, (fl 1363-1422); 1.żona: Nn Erzsébet
+
******F3. Péter, (fl. 1363-1422); 1.żona: Nn Erzsébet
*******G1. Péter, (fl 1392-1407)
+
*******G1. Péter, (fl. 1392-1407)
********H1. Borbála, (fl 1423); 1.mąż: Wolfgang von Polheim
+
********H1. Borbála, (fl. 1423); 1.mąż: Wolfgang von Polheim
********H2. Cecília, (fl 1430-36); 1.mąż: Rozgonyi István
+
********H2. Cecília, (fl. 1430-36); 1.mąż: Rozgonyi István
********H3. László († 1438÷9), '''Főkincstartó'''; 1.żona: Nn Ilona (fl 1439)
+
********H3. '''[[Szentgyörgyi László]]''' († 1438÷9), '''[[skarbnik królewski]]'''; 1.żona: Nn Ilona (fl. 1439)
*********I1. Péter, (fl 1429)
+
*********I1. Péter, (fl. 1429)
*******G2. Kozma, (fl 1404-18)
+
*******G2. Kozma, (fl. 1404-18)
*******G3. László, (fl 1404-18)
+
*******G3. László, (fl. 1404-18)
*******G4. Anna, (fl 1356); 1.mąż: Nikolaus II von Mattersdorf
+
*******G4. Anna, (fl. 1356); 1.mąż: Nikolaus II von Mattersdorf
*****E3. Sebes de Szentgyörgy, (fl 1304-53); 1.żona: Balassa Klára
+
*****E3. Sebes de Szentgyörgy, (fl. 1304-53); 1.żona: Balassa Klára
******F1. György, (fl 1353)
+
******F1. György, (fl. 1353)
******F2. János († ok.1384); 1.żona: Nn Margit (fl 1383)
+
******F2. János († ok.1384); 1.żona: Nn Margit (fl. 1383)
*******G1. Imre, (fl 1383-87)
+
*******G1. Imre, (fl. 1383-87)
*******G2. Pál, (fl 1383-87)
+
*******G2. Pál, (fl. 1383-87)
*******G3. Margit, (fl 1387); 1.mąż: Friedricg von Pottendorf (fl 1387)
+
*******G3. Margit, (fl. 1387); 1.mąż: Friedricg von Pottendorf (fl. 1387)
*******G4. Anna, (fl 1387); 1.mąż: Fraknói (Nagymartoni) Pál (fl 1387)
+
*******G4. Anna, (fl. 1387); 1.mąż: Fraknói (Nagymartoni) Pál (fl. 1387)
******F3. '''[[Miklós de Szentgyörgy]]''' († ok.1384); 1.mąż: Nn Borbála (fl 1383); następcy jako ''de '''Szentgyörgyi és Bazini'''''<ref>http://genealogy.euweb.cz/hung/stgeorg3.html</ref>
+
******F3. '''[[Szentgyörgyi Miklós]]''' ''de Szentgyörgy'' († ok.1384); 1.mąż: Nn Borbála (fl. 1383); następcy jako ''de '''Szentgyörgyi és Bazini'''''<ref>http://genealogy.euweb.cz/hung/stgeorg3.html</ref>
  
 
== Gałęzie rodu ==
 
== Gałęzie rodu ==
Linia 94: Linia 92:
 
== Znani członkowie rodu ==
 
== Znani członkowie rodu ==
  
Pierwszymi godnymi uwagi członkami klanu byli bracia Hont i Pázmány, którzy pomagali synowi Gézy, przyszłemu królowi Węgierowi Stephenowi I przeciwko jego krewnemu, pogańskiemu Koppányowi, który domagał się spadku Gézy. Akt założycielski Pannonhalma Archabbey (wydany w 1001 r.) Określił obu braci jako przywódców wojskowych króla (duces). [2] Bracia otrzymali dobra w północno-zachodnich częściach królestwa (przede wszystkim we współczesnej Słowacji). Hrabstwo Hont zostało nazwane na cześć jednego z nich.
+
* Pierwszymi godnymi uwagi członkami klanu byli bracia Hont i Pázmány, którzy wspomagali synai [[Géza|Gejzy]], przyszłego króla Węgier [[I. István|Stefana]] w walce przeciwko jego krewnemu, pogańskiemu [[Koppány]]emu, gdy ten domagał się spadku po Gejzie. Akt założycielski opactwa Pannonhalma (wydany w 1001 r.) określał obu braci jako przywódców wojskowych króla (''duces'').<ref>Kristó, Gyula (editor) (1999). ''Az államalapítás korának írott forrásai'' (Pisemne źródła wieku powstania państwa). Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. str. 37–41. ISBN 963-482-393-9.</ref> Bracia otrzymali dobra w północno-zachodnich częściach Królestwa (przede wszystkim we współczesnej Słowacji). Nazwa komitatu [[Hont]] wywodzi się od imienia jednego z braci.
 
 
<small><small>The first notable members of the clan were the brothers '''Hont''' and '''Pázmány''' who assisted Géza's son, the future King [[Stephen I of Hungary]] against his relative, the pagan [[Koppány]] who claimed for Géza's inheritance. The deed of foundation of the [[Pannonhalma Archabbey]] (issued in 1001) referred to both brothers as the king's military leaders ''(duces)''.<ref>Kristó, Gyula (editor) (1999). ''Az államalapítás korának írott forrásai'' (Pisemne źródła wieku powstania państwa). Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. str. 37–41. ISBN 963-482-393-9.</ref> The brothers were granted possessions on the north-western parts of the kingdom (primarily in present-day [[Slovakia]]). [[Hont County]] was named after one of them. </small></small>
 
 
 
Lampert z pokrewnej Hont-Pázmány (? –1132) założył opactwo Bozók. Jego pierwszą żoną była siostra króla Węgier Władysława I. Posiadał około 30 dóbr i dlatego był jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich królestwa. W 1124 roku brał udział w kampanii króla Węgier Stefana II przeciwko Dalmacji. Lampert został zamordowany przez wyznawców króla Béli II Niewidomego, ponieważ podejrzewano go o poparcie roszczenia Borisa Kalamanosa do tronu.
 
 
 
<small><small>'''Lampert from the kindred Hont-Pázmány''' (?&ndash;1132) founded the Abbey of Bozók. His first wife was the sister of King [[Ladislaus I of Hungary]]. He held about 30 possessions and thus he was one of the wealthiest landowners of the kingdom. In 1124, he took part in the campaign of King [[Stephen II of Hungary]] against [[Dalmatia]]. Lampert was murdered by the followers of King [[Béla II of Hungary|Béla II the Blind]], because he was suspected of supporting [[Boris Kalamanos]]'s claim to the throne. </small></small>
 
 
 
Około 1201 r. Martin z pokrewnej Hont-Pázmány (? –1236/1245) pełnił funkcję hrabiego (przychodzi) na dworze przyszłego króla Węgier Andrzeja II i służył jako Zakaz Chorwacji i Dalmacji. W 1202 r. I między 1212 a 1213 r. Martin był Banem Slawonii, a Ban został nazwany Banem również w 1224 i 1234 r. W 1214 r. Pełnił funkcję sędziego królewskiego (országbíró). Założył opactwo Ipolyság (dziś Šahy na Słowacji).
 
 
 
<small><small>Around 1201, '''[[Martin Hont-Pázmány|Martin from the kindred Hont-Pázmány]]''' (?&ndash;1236/1245) held the office of count ''(comes)'' at the court of the future King [[Andrew II of Hungary]], and served as the [[Ban of Croatia and Dalmatia]]. In 1202 and between 1212-1213, Martin was the [[Ban of Slavonia]] and he was styled Ban also in 1224 and 1234. In 1214, he held the office of [[judge royal]] ''(országbíró)''.  He founded the Abbey of [[Ipolyság]] (today ''Šahy'' in Slovakia). </small></small>
 
 
 
Achilles z pokrewnej Hont-Pázmány (ur. 1210–1252) był biskupem Peczu w latach 1251–1252.
 
 
 
<small><small>'''[[Achilles from the kindred Hont-Pázmány]]''' (''b.'' 1210&ndash;1252) was [[bishop of Pécs]] between 1251 and 1252. </small></small>
 
 
 
Lampert z pokrewnej Hont-Pázmány (oddziału Csalomja) był biskupem Egeru od 1247 do 1275 roku.
 
  
<small><small>'''Lampert from the kindred Hont-Pázmány''' (of the branch of Csalomja) was [[Roman Catholic Archdiocese of Eger|bishop of Eger]] from 1247 to 1275. </small></small>
+
* Lampert z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1132) założył opactwo Bozók. Jego pierwszą żoną była siostra króla Węgier [[I. László|Władysława I]]. Posiadał około 30 majętności i dlatego był jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich Królestwa. W 1124 roku brał udział w kampanii króla Węgier [[II István|Stefana II]] przeciwko [[Dalmacja|Dalmacji]]. Lampert został zamordowany przez stronników króla [[II. Béla|Beli II Niewidomego]], gdyż podejrzewano go o poparcie roszczeń [[Borisz|Borysa Kalamanosa]] do tronu.
  
==Alternate theory on their origin==
+
* Około 1201 r. [[Hont-Pázmány Márton|Márton]] (marcin) z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1236÷45) pełnił funkcję ''[[ispán]]a'' (''comes'') na dworze przyszłego króla Węgier [[II. András|Andrzeja]] i służył jako [[Ban jednolitej Chorwacji|ban Chorwacji]]. W 1202 r. i między 1212 a 1213 r. Márton był [[Ban Slawonii|banem Slawonii]], a w 1224 i 1234 r. był banem tytularnym w sądzie księcia Beli. W 1214 r. pełnił funkcję [[Sedzia|sędziego królewskiego]]. Założył opactwo Ipolyság (dziś Šahy na Słowacji).
  
[[File:Hunt lovag.jpg|thumb|left|200px|alt=Hont|[[Hont-Pázmány#Notable members of the clan|Hont]]{{spaced ndash}}a [[Duchy of Swabia|Swabian]] knight, according to medieval chronicles, a "Slovak nobleman", according to Slovak historians{{spaced ndash}}depicted in the ''[[Chronicon Pictum]]'']]
+
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Achilles_Hont-P%C3%A1zm%C3%A1ny Achilles] z rodu Hont-Pázmány (* 1210, † 1252) był [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] w latach 1251–1252.
  
Niektórzy współcześni autorzy sugerują, że klan Hont-Poznany powstał w wyniku małżeństw dwóch oddzielnych rodzin, Łowców i Poznanów („Pázmánys”, „Posnans”), kiedy jego męska linia zmarła w połowie XII wieku. Twierdzą, że przodkowie byli wielkimi szlachtami w czasie Wielkich Moraw i zachowali swój dobytek po włączeniu ich terytoriów do byłego państwa węgierskiego [3] [4] Teoria sugeruje, że wędrują oni swoją wiarą chrześcijańską w X wieku, a jej zwolennicy twierdzą, że akt założycielski benedyktyńskiego klasztoru Bzovík udowadnia, że ​​w majątku Łowców dominowały dobra dziedziczne sprzed czasów przybycia Madziarów. Patvmánys nadzorował klasztor benedyktynów pod wzgórzem Zobor koło Nitry i został jego świeckimi patronami. Zgodnie z teorią siedzibą rodziny Huntów był zamek Hont, który rządził w środkowym regionie Ipeľ w dzisiejszej południowej Słowacji, podczas gdy Pázmányowie rządzili w regionie dzisiejszej północno-zachodniej Słowacji w X wieku. Obie rodziny uznały zwierzchnictwo Michaela Domu Árpáda i w ten sposób stały się szlachtą na jego dworze w Nitrze. Po śmierci Michała nowy władca Vajk (Stephen I) i miejscowa szlachta, kierowani przez domy Patvmány i Hunt, rozwinęli się bardzo osobiście i walcząc z rebelią Koppány w 997 r. Stephen schronił się u Pázmány i Hunta („Poznano” „i„ Cuntio ”); z kolei dodali swoich żołnierzy do orszaku bawarskiej żony Stephena Giselle. Połączone siły pokonały następnie Koppány, czyniąc Stephena jedynym władcą wschodzącego państwa węgierskiego. W XI i XII wieku Łowcy posiadali majątki głównie w hrabstwie Hont i wzdłuż rzeki Ipeľ. W XI i XII wieku majątki Pasmanów znajdowały się głównie w dolinie rzeki Nitry. Zgodnie z alternatywną teorią męska linia Pasmanów wymarła w połowie XII wieku; sprzymierzona przez małżeństwo z Łowcami linia stała się „Hont-Pázmány”.
+
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Lampert_Hont-P%C3%A1zm%C3%A1ny Lampert] z rodu Hont-Pázmány (gałąź [[Csalomja]]) był [[Biskup Egeru|biskupem Egeru]] w latach 1247–1275.
  
<small><small>Some modern authors suggest that the clan Hont-Poznany was formed by intermarriages of two separate families, the Hunts and the Poznans ("Pázmánys", "Posnans") when the latter's male line died out in the mid-12th century. They claim that the ancestors both of the two families were already nobles at the time of [[Great Moravia]] and preserved their possessions after the incorporation of their territories into the arising Hungarian state.<ref>Lukačka, Ján (2002). ''Formovanie vyššej šľachty na západnom Slovensku''. Bratislava: Minor.</ref><ref>Lukačka, Ján. "[http://www.forumhistoriae.sk/FH2_2010/texty_2_2010/lukacka.pdf K otázke etnického pôvodu veľmožského rodu Hont-Poznanovcov]" (PDF). ''Forum historiae. Forum historiae'', SAV. [dostęp:2010].</ref> The theory suggests that they kept their Christian faith during the 10th century and its followers claim that the foundation deed of the Benedictine monastery of Bzovík proves that hereditary estates from the time before the arrival of the Magyars prevailed in the Hunts' property. The Pázmánys oversaw the [[Zobor Abbey|Benedictine monastery]] below [[Zobor]] hill near [[Nitra]] and became its secular patrons. According to the theory, the seat of the Hunt family was the Hont castle and they ruled in the Central Ipeľ region in today's southern Slovakia, while the Pázmánys ruled in the region of today's north western Slovakia in the 10th century. Both families acknowledged the sovereignty of Michael of the [[Árpáds|House of Árpád]] and thus they became nobles at his court in [[Nitra]]. After Michael's death, the new ruler, [[Stephen I of Hungary|Vajk (Stephen I)]] and the local nobility, spearheaded by the Pázmány and Hunt houses, developed very close personal ties and while fighting the [[Koppány]] rebellion in 997, Stephen took shelter with Pázmány and Hunt  ("Poznano" and "Cuntio"); they in turn added their troops to the retinue of Stephen's [[Bavaria]]n wife Giselle. The united forces then defeated Koppány, making Stephen the sole ruler of the emerging  Hungarian state. In the 11th and 12th century the Hunts owned estates mainly in the county of Hont and along the Ipeľ river. By  the 11th and 12th centuries the Pázmáns' estates were mainly in the valley of the Nitra river. According to the alternate theory, the Pázmáns' male line died out in the mid-12th century; allied by marriage to the Hunts, the line became "Hont-Pázmány". </small></small>
+
* [[Hont-Pázmány II. Ivánka|Ivánka II]] z rodu Hont-Pázmány z gałęzi [[Szeg]] był [[sędzia|sędzią królewskim]] jeszcze przed 1289 rokiem.
  
Najstarsze dane genealogiczne o Poznaniu są zachowane w kartach Zobor (1111-1113). Czartery zawierają nazwiska co najmniej czwartej szlachty z poznańskiej rodziny – Una, Bacha (Bača) i dwóch synów Bukven – Deda (Dedo) i Caca (Kačä). Duża liczba słowiańskich nazwisk w rodzinie Hunt-Poznań jest widoczna aż do XIV wieku (Stojslav, Vlk, Držislav itp.). Charakter ich dziedzicznej własności cechuje również pochodzenie przed węgierskie [a] [5] Oczywiście osoby należące do dworu królewskiego lub nabywane na węgierskich terytoriach etnicznych są identyfikowane z większością ludności na tym obszarze.
+
== Alternatywna teoria na temat ich pochodzenia ==
  
<small><small>The oldest genealogic data about the Poznans are preserved in the [[Zobor charters]] (1111-1113). The charters contain names at least of fourth nobles from the Poznan family – Una, Bacha (Bača) and two sons of Bukven – Deda (Dedo) and Caca (Kačä). The high number of Slavic names in the Hunt-Poznan family is obvious until the 14th century (Stojslav, Vlk, Držislav, etc.).  The character of their hereditary property also indicates pre-Hungarian origin{{efn|The property of Honts and Poznans was at the beginning clearly separated and both clans also used a completely different system of significant names. This contradicts theory that they were brothers. The domain of the Poznans  was in the south-western Slovakia with highest density of properties in Ponitrie. The original hereditary property of the Hunts was nearly exclusively located in [[Hont County|Hont]], Malohont and [[Nógrád County (former)|Nógrád]]. The charter of the Abbey of Bzovice (1135) contains valuable information about Hunts's early property, because it strictly differentiates between property dedicated by the first Hungarian kings, property bought later and those "inherited from ancestors". (Lukačka, 2010) The fact that later Hunt-Poznans held numerous property also in the other parts in the kingdom is already taken into account.}}{{sfn|Lukačka|2010}} Naturally, those who belonged to the royal court or obtained property in Hungarian ethnic territories self-identified with the majority population in the area. </small></small>
+
[[File:Hunt lovag.jpg|thumb|left|200px|alt=Hont|Hont - szwabski rycerz, według średniowiecznych kronik, według słowackich historyków „słowacki szlachcic” − przedstawiony w ''[[Chronicon Pictum]]'']]
  
==Notes==
+
Niektórzy współcześni autorzy sugerują, że klan Hont-Pázmány powstał w wyniku małżeństw dwóch oddzielnych rodzin, ''Łowców'' („Hont”) i ''Pázmány'' („Pázmánys”, „Posnans”), gdy jego męska linia wymarła w połowie XII wieku. Twierdzą, że przodkowie byli wielkimi szlachcicami w czasie [[Wielkie Morawy|Wielkich Moraw]] i zachowali swoja pozycję i majątek po włączeniu ich terytoriów do państwa węgierskiego<ref>Lukačka, Ján (2002). ''Formovanie vyššej šľachty na západnom Slovensku''. Bratislava: Minor.</ref><ref>Lukačka, Ján. "[http://www.forumhistoriae.sk/FH2_2010/texty_2_2010/lukacka.pdf K otázke etnického pôvodu veľmožského rodu Hont-Poznanovcov]" (PDF). ''Forum historiae. Forum historiae'', SAV. [dostęp:2010].</ref>. Teoria sugeruje, że w X wieku zachowali wiarę chrześcijańską, a jej głosiciele twierdzą, że akt fundacyjny klasztoru benedyktynów w Bzovíku dowodzi, że w dobrach Huntów dominowały majątki dziedziczne z czasów przed przybyciem Węgrów. Pázmányowie nadzorowali klasztor benedyktynów pod wzgórzem Zobor koło Nitry i zostali jego świeckimi patronami. Zgodnie z teorią siedzibą rodziny Huntów był zamek Hont, który rządził w środkowym regionie Ipeľ w dzisiejszej południowej Słowacji, podczas gdy Pázmányowie rządzili w regionie dzisiejszej północno-zachodniej Słowacji w X wieku. Obie rodziny uznały zwierzchnictwo [[Mihály]]ego z klanu [[Arpad|Arpada]] i w ten sposób stali się szlachtą na jego dworze w Nitrze. Po śmierci Michała nowy władca [[Vajk]] (przyszły Stefan I) i miejscowa szlachta, na czele z rodami Pázmány i Hunt, rozwinęli bardzo bliskie więzi osobiste i podczas walki z rebelią [[Koppány]] w 997 r. Stefan nawet schronił się u Pázmányego i Honta („Pázmány” „i„ Cuntio ”); później dodali swoich wojowników do orszaku bawarskiej żony Stefan [[Gizela|Gizeli]]. Ich połączone siły pokonały następnie Koppány, czyniąc Stefana jedynym władcą wschodzącego państwa węgierskiego. W XI i XII wieku Huntowie posiadali majątki głównie w komitacie [[Hont]] i wzdłuż rzeki Ipeľ. W XI i XII wieku majątki Pázmánów znajdowały się głównie w dolinie rzeki Nitry. Zgodnie z alternatywną teorią męska linia Pázmánów wymarła w połowie XII wieku; skoligacona poprzez małżeństwo z Huntami linia stała się „Hont-Pázmány”.
  
Własność Hontów i Poznania była na początku wyraźnie oddzielona, a oba klany również używały zupełnie innego systemu znaczących nazw. Jest to sprzeczne z teorią, że byli braćmi. Domeną Poznania była południowo-zachodnia Słowacja o największej gęstości nieruchomości w Ponitrie. Pierwotna dziedziczna własność Łowców znajdowała się prawie wyłącznie w Hont, Malohont i Nógrád. Karta Opactwa Bzovice (1135) zawiera cenne informacje na temat wczesnej własności Łowów, ponieważ ściśle rozróżnia ona własność poświęconą pierwszym królom węgierskim, majątek kupiony później i majątek „odziedziczony po przodkach”. (Lukačka, 2010) Fakt, że później Hunt-Poznans posiadał wiele nieruchomości także w innych częściach królestwa, jest już brany pod uwagę.
+
Najstarsze dane genealogiczne o ''Pázmány'' są zachowane w dokumentach klasztoru Zobor (1111-1113). Dokumenty zawierają nazwiska co najmniej czterech szlachciców ''pázmáńskich'' rodziny – Una, Bacha (Bača) i dwóch synów Bukven – Deda (Dedo) i Caca (Kačä). Duża liczba słowiańskich nazwisk w rodzinie Hont-Pázmány jest widoczna aż do XIV wieku (Stojslav, Vlk, Držislav itp.). Charakter ich majątku dziedzicznego wskazuje również na przedwęgierskie pochodzenie<ref><small><sup>'''Uwaga 1:'''</sup></small> Majątek Hontów i Pázmánych był na początku wyraźnie oddzielony, a oba rody stosowały również zupełnie inny system znaczących nazw. To przeczy teorii, że byli braćmi. Domena ''pázmáńska' znajdowała się w południowo-zachodniej Słowacji z największą gęstością nieruchomości w Ponitrie. Pierwotna dziedziczna własność Huntów znajdowała się prawie wyłącznie w Hont, Malohont i [[Nógrád]]. Akt opactwa Bzovice (1135) zawiera cenne informacje o wczesnym majątku Huntów, ponieważ ściśle rozróżnia majątek poświęcony przez pierwszych królów węgierskich, majątek zakupiony później i „odziedziczony po przodkach”. Fakt, że później Hont-Pázmány posiadał liczne dobra także w innych częściach królestwa, jest już brany pod uwagę.</ref><ref>Lukačka 2010.</ref>. Oczywiście ci, którzy należeli do dworu królewskiego lub uzyskali majątek na węgierskich terytoriach etnicznych, identyfikowali się z większością ludności na danym obszarze.
  
 
==Źródła==
 
==Źródła==

Aktualna wersja na dzień 15:06, 9 sty 2021

Hont-Pázmány to nazwa rodu („klanu”) w Królestwie Węgier. Gesta Hungarorum („Czyny Węgrów”) wspomina, że przodkowie rodu, bracia Hont (Hunt)[1] i Pázmány (Pazman),[1] (pochodzący z Księstwa Szwabii w Świętym Cesarstwie Rzymskim) przybyli pod koniec X wieku na dwór Gejzy, wielkiego księcia Węgrów.

Kolejnymi przybyłami byli Hunt i Pazman, dwaj przyrodni bracia, odważni rycerze pochodzenia szwabskiego. Ci dwaj i ich opiekunowie podróżowali przez Węgry z zamiarem przepłynięcia morza, gdy zostali zatrzymani przez księcia Gezę, a na koniec przypięli króla Szczepana mieczem rycerskim nad rzeką Hron, zgodnie z niemieckim obyczajem[1].

Ród Hontpaznan po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie w 1226 roku. Z tego rodu wywodzi sie kilka wybitnych rodzin Królestwa (np. Szentgyörgyi i Forgách).

Genealogia

Nieznany z klanu Hont-Pázmány miał następców:

  • A1. Pál de Cseklész
    • B1. Bökény, (fl. 1236); 1.żona: Erzsébet, prawdopodobnie nieślubna córka króla Węgier Beli III
      • C1. Bökény († 1304÷08), (fl. 1260)
        • D1. János († ok.1304)
        • D2. Katalin, (fl. 1260-1308); 1.mąż: Olgyai Péter (z rodziny Magyar)
        • D3. córka; 1.mąż: Nn László
    • B2. Sebes, (fl. 1236)
    • B3. Kozma, (fl. 1236)
  • A2. I. Tamás de Szentgyörgy († ok.1216), főispán komitatu Nyitra
    • B1. Szentgyörgyi Sándor, (fl. 1206-33), stolnik królewski (XXX)
      • C1. Kozma, (fl. 1245-56)
        • D1. Pál, (fl. 1270-96)
        • D2. Kozma, (fl. 1270-96)
          • E1. Pál († ok.1308)
      • C2. syn († zabity po Mohi 1241)
      • C3. Achilles (Ehellős), (fl. 1249-56)
    • B2. Sebes, főispán komitatu Nyitra, 1209-39; 1.żona: Nn, teść: Miskolcz Domokos
      • C1. Ábrahám, (fl. 1247-55)
        • D1. II. Tamás, (fl. 1270-87)
        • D2. Ábrahám († 1306÷07)
          • E1. III. Tamás, (fl. 1296-1316)
          • E2. Péter de Szentgyörgy († ok.1367), főispán komitatu Bereg; 1.żona:: NN; 2.żona: NN
            • F1. IV. Tamás (Temlin) († 1403÷5), mistrz skarbu (1378-82), ban Dalmacji i Chorwacji (1383-84), sędzia królewski (1385); 1.żona: Margaret von Sternberg
              • G1. Szibilla, (fl. 1397); 1.mąż: Peter Strassnitz von Kravar
            • F2. [1.ż] János, (fl. 1363-94)
              • G1. V. Tamás († 1404÷5); 1.żona: Nn Katalin
                • H1. Márton († 1418÷21)
                • H2. Eberhard († 1422÷27); 1.żona: Ostfi Ilko (Ilona) de Asszonyfalva
                • H3. Hedvig, (fl. 1414); 1.mąż: Wilhelm von Perneck
            • F3. Péter, (fl. 1363-1422); 1.żona: Nn Erzsébet
              • G1. Péter, (fl. 1392-1407)
                • H1. Borbála, (fl. 1423); 1.mąż: Wolfgang von Polheim
                • H2. Cecília, (fl. 1430-36); 1.mąż: Rozgonyi István
                • H3. Szentgyörgyi László († 1438÷9), skarbnik królewski; 1.żona: Nn Ilona (fl. 1439)
                  • I1. Péter, (fl. 1429)
              • G2. Kozma, (fl. 1404-18)
              • G3. László, (fl. 1404-18)
              • G4. Anna, (fl. 1356); 1.mąż: Nikolaus II von Mattersdorf
          • E3. Sebes de Szentgyörgy, (fl. 1304-53); 1.żona: Balassa Klára
            • F1. György, (fl. 1353)
            • F2. János († ok.1384); 1.żona: Nn Margit (fl. 1383)
              • G1. Imre, (fl. 1383-87)
              • G2. Pál, (fl. 1383-87)
              • G3. Margit, (fl. 1387); 1.mąż: Friedricg von Pottendorf (fl. 1387)
              • G4. Anna, (fl. 1387); 1.mąż: Fraknói (Nagymartoni) Pál (fl. 1387)
            • F3. Szentgyörgyi Miklós de Szentgyörgy († ok.1384); 1.mąż: Nn Borbála (fl. 1383); następcy jako de Szentgyörgyi és Bazini[2]

Gałęzie rodu

W XIII wieku ród posiadał 12 gałęzi:

  • gałąź Bozók posiadała mienie w komitacie [[Hont], gdzie posiadali dwa zamki;
  • majątek gałęzi Födémes (obecnie Ipeľské Úľany) znajdował się w komitatach Hont i Borsod, a ich zamek w powiecie Borsod został zbudowany bez królewskiego upoważnienia, dlatego został rozebrany w 1298 r.;
  • członkowie gałęzi Bény posiadali ziemie w komitatch Hont i Nyitra i posiadali trzy zamki;
  • gałąź Csalomja (obecnie Malá Čalomija) posiadała mienie w komitacie Hont;
  • ziemie członków gałęzi Gímes (obecnie Jelenec) znajdowały się w komitacie Nitra i tam zbudowano zamek;
  • gałąź Szeg posiadała ziemie w komitacie Nitra;
  • członkowie gałęzi Szentgyörgy i Cseklész (obecnie Bernolákovo) posiadali dobra w komitacie Prešporok i do końca XIII wieku posiadali trzy zamki;
  • mienie należące do gałęzi Pogány de Garadna znajdowało się w komitacie Trencsén;
  • członkowie gałęzi Újhely posiadali ziemie w komitacie Bihar, gdzie zbudowali zamek;
  • gałąź Pázmány de Panasz]] posiadała mienie w komitacie Bihar;
  • członkowie gałęzi Beszterce posiadali ziemie w komitacie Bihar;
  • majątek gałęzi Czibak-Batthyányi znajdował się również w komitacie Bihar.

Znani członkowie rodu

  • Pierwszymi godnymi uwagi członkami klanu byli bracia Hont i Pázmány, którzy wspomagali synai Gejzy, przyszłego króla Węgier Stefana w walce przeciwko jego krewnemu, pogańskiemu Koppányemu, gdy ten domagał się spadku po Gejzie. Akt założycielski opactwa Pannonhalma (wydany w 1001 r.) określał obu braci jako przywódców wojskowych króla (duces).[3] Bracia otrzymali dobra w północno-zachodnich częściach Królestwa (przede wszystkim we współczesnej Słowacji). Nazwa komitatu Hont wywodzi się od imienia jednego z braci.
  • Lampert z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1132) założył opactwo Bozók. Jego pierwszą żoną była siostra króla Węgier Władysława I. Posiadał około 30 majętności i dlatego był jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich Królestwa. W 1124 roku brał udział w kampanii króla Węgier Stefana II przeciwko Dalmacji. Lampert został zamordowany przez stronników króla Beli II Niewidomego, gdyż podejrzewano go o poparcie roszczeń Borysa Kalamanosa do tronu.
  • Około 1201 r. Márton (marcin) z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1236÷45) pełnił funkcję ispána (comes) na dworze przyszłego króla Węgier Andrzeja i służył jako ban Chorwacji. W 1202 r. i między 1212 a 1213 r. Márton był banem Slawonii, a w 1224 i 1234 r. był banem tytularnym w sądzie księcia Beli. W 1214 r. pełnił funkcję sędziego królewskiego. Założył opactwo Ipolyság (dziś Šahy na Słowacji).

Alternatywna teoria na temat ich pochodzenia

Plik:Hunt lovag.jpg
Hont - szwabski rycerz, według średniowiecznych kronik, według słowackich historyków „słowacki szlachcic” − przedstawiony w Chronicon Pictum

Niektórzy współcześni autorzy sugerują, że klan Hont-Pázmány powstał w wyniku małżeństw dwóch oddzielnych rodzin, Łowców („Hont”) i Pázmány („Pázmánys”, „Posnans”), gdy jego męska linia wymarła w połowie XII wieku. Twierdzą, że przodkowie byli wielkimi szlachcicami w czasie Wielkich Moraw i zachowali swoja pozycję i majątek po włączeniu ich terytoriów do państwa węgierskiego[4][5]. Teoria sugeruje, że w X wieku zachowali wiarę chrześcijańską, a jej głosiciele twierdzą, że akt fundacyjny klasztoru benedyktynów w Bzovíku dowodzi, że w dobrach Huntów dominowały majątki dziedziczne z czasów przed przybyciem Węgrów. Pázmányowie nadzorowali klasztor benedyktynów pod wzgórzem Zobor koło Nitry i zostali jego świeckimi patronami. Zgodnie z teorią siedzibą rodziny Huntów był zamek Hont, który rządził w środkowym regionie Ipeľ w dzisiejszej południowej Słowacji, podczas gdy Pázmányowie rządzili w regionie dzisiejszej północno-zachodniej Słowacji w X wieku. Obie rodziny uznały zwierzchnictwo Mihályego z klanu Arpada i w ten sposób stali się szlachtą na jego dworze w Nitrze. Po śmierci Michała nowy władca Vajk (przyszły Stefan I) i miejscowa szlachta, na czele z rodami Pázmány i Hunt, rozwinęli bardzo bliskie więzi osobiste i podczas walki z rebelią Koppány w 997 r. Stefan nawet schronił się u Pázmányego i Honta („Pázmány” „i„ Cuntio ”); później dodali swoich wojowników do orszaku bawarskiej żony Stefan Gizeli. Ich połączone siły pokonały następnie Koppány, czyniąc Stefana jedynym władcą wschodzącego państwa węgierskiego. W XI i XII wieku Huntowie posiadali majątki głównie w komitacie Hont i wzdłuż rzeki Ipeľ. W XI i XII wieku majątki Pázmánów znajdowały się głównie w dolinie rzeki Nitry. Zgodnie z alternatywną teorią męska linia Pázmánów wymarła w połowie XII wieku; skoligacona poprzez małżeństwo z Huntami linia stała się „Hont-Pázmány”.

Najstarsze dane genealogiczne o Pázmány są zachowane w dokumentach klasztoru Zobor (1111-1113). Dokumenty zawierają nazwiska co najmniej czterech szlachciców pázmáńskich rodziny – Una, Bacha (Bača) i dwóch synów Bukven – Deda (Dedo) i Caca (Kačä). Duża liczba słowiańskich nazwisk w rodzinie Hont-Pázmány jest widoczna aż do XIV wieku (Stojslav, Vlk, Držislav itp.). Charakter ich majątku dziedzicznego wskazuje również na przedwęgierskie pochodzenie[6][7]. Oczywiście ci, którzy należeli do dworu królewskiego lub uzyskali majątek na węgierskich terytoriach etnicznych, identyfikowali się z większością ludności na danym obszarze.

Źródła

  • Fügedi, Erik: Ispánok, bárók, kiskirályok – a középkori magyar arisztokrácia fejlődése (Counts, Barons and Petty Kings – The Development of the Hungarian Medieval Aristocracy); Magvető Könyvkiadó, 1986, Budapest; .
  • Kristó, Gyula (editor): Korai Magyar Történeti Lexikon – 9-14. század (Encyclopedia of the Early Hungarian History – 9-14th centuries); Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest; .
  • Kristó, Gyula: Néhány megjegyzés a magyar nemzetségekről (Some remarks on the Hungarian clans), in: Tanulmányok az Árpád-korról, pp. 26-50. (Studies on the Age of the Árpáds); Magvető Könyvkiadó, 1983, Budapest; .
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do dnia dzisiejszego – Encyclopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
  • Ján Lukačka: Beginnings of the formation of Aristocracy on the territory of Slovakia (available online)
  • Lukačka, Ján (2010). "K otázke etnického pôvodu Hunt-Poznanovcov" [On the Ethnic Origin of the Magnate Clan Hont-Poznan]. Forum Historiae (po słowacku). Historical institute of Slovak Academy of Sciences. 4 (2). ISSN 1337-6861.
  • Lukačka, Ján. 2002. Formovanie vyššej šľachty na západnom Slovensku.
  • Ján Steinhübel: Nitrianske kniežatstvo [Nitrian principality], Veda, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied + Vydavateľstvo Rak, 2004, Bratislava [with several further Slovak and Hungarian genealogy and other references listed in the book]
  • Hunt-Pázmán in: Slovakia and the Slovaks – A concise encyclopaedia, Encyklopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences, 1994

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Simon z Kézy; redakcja i tłumaczenie: László Veszprémy i Frank Schaer (1999). The Deeds of the Hungarians. Central European University Press. str. 163. ISBN 963-9116-31-9. „Post hæc venit Hunt et Pazman, duet fratres carnales, milites coridati orti de Svevia. Cześć enim pasagium dla Hungariam cum suis militibus facientes ultra mare ire intendebant.".
  2. http://genealogy.euweb.cz/hung/stgeorg3.html
  3. Kristó, Gyula (editor) (1999). Az államalapítás korának írott forrásai (Pisemne źródła wieku powstania państwa). Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. str. 37–41. ISBN 963-482-393-9.
  4. Lukačka, Ján (2002). Formovanie vyššej šľachty na západnom Slovensku. Bratislava: Minor.
  5. Lukačka, Ján. "K otázke etnického pôvodu veľmožského rodu Hont-Poznanovcov" (PDF). Forum historiae. Forum historiae, SAV. [dostęp:2010].
  6. Uwaga 1: Majątek Hontów i Pázmánych był na początku wyraźnie oddzielony, a oba rody stosowały również zupełnie inny system znaczących nazw. To przeczy teorii, że byli braćmi. Domena pázmáńska' znajdowała się w południowo-zachodniej Słowacji z największą gęstością nieruchomości w Ponitrie. Pierwotna dziedziczna własność Huntów znajdowała się prawie wyłącznie w Hont, Malohont i Nógrád. Akt opactwa Bzovice (1135) zawiera cenne informacje o wczesnym majątku Huntów, ponieważ ściśle rozróżnia majątek poświęcony przez pierwszych królów węgierskich, majątek zakupiony później i „odziedziczony po przodkach”. Fakt, że później Hont-Pázmány posiadał liczne dobra także w innych częściach królestwa, jest już brany pod uwagę.
  7. Lukačka 2010.

Hont-Pázmány

Herb {{{dynastia}}}
Kraj Duchy of Swabia
Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Hont County, Esztergom County
Pierwszy Hont i Pázmány (bracia)
Ostatni
Początek ok.983
Koniec brak informacji
Pochodzenie szwabsko-węgierskie
Gałęzie Bozóky
Bényi
Csalomjai
Födémási
Forgách
Szegi
Garadnai-Pogány
Szentgyörgyi
Czibak
Ujhelyi
Pázmány
Besztercei