Hont-Pázmány (ród)

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Hont-Pázmány to nazwa rodu („klanu”) w Królestwie Węgier. Gesta Hungarorum („Czyny Węgrów”) wspomina, że przodkowie rodu, bracia Hont (Hunt) i Pázmány (Pazman), (pochodzący z Księstwa Szwabii w Świętym Cesarstwie Rzymskim) przybyli pod koniec X wieku na dwór Gejzy, wielkiego księcia Węgrów. Kolejnymi przybyłami byli Hunt i Pazman, dwaj przyrodni bracia, odważni rycerze pochodzenia szwabskiego. Ci dwaj i ich opiekunowie podróżowali przez Węgry z zamiarem przepłynięcia morza, gdy zostali zatrzymani przez księcia Gezę, a na koniec przypięli króla Szczepana mieczem rycerskim nad rzeką Hron, zgodnie z niemieckim obyczajem. Ród Hontpaznan po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie w 1226 roku. Z tego rodu wywodzi sie kilka wybitnych rodzin Królestwa (np. Szentgyörgyi i Forgách). Genealogia Nieznany z klanu Hont-Pázmány miał następców: A1. Pál de Cseklész B1. Bökény, (fl. 1236); 1.żona: Erzsébet, prawdopodobnie nieślubna córka króla Węgier Beli III C1. Bökény († 1304÷08), (fl. 1260) D1. János († ok.1304) D2. Katalin, (fl. 1260-1308); 1.mąż: Olgyai Péter (z rodziny Magyar) D3. córka; 1.mąż: Nn László B2. Sebes, (fl. 1236) B3. Kozma, (fl. 1236) A2. I. Tamás de Szentgyörgy († ok.1216), főispán komitatu Nyitra B1. Szentgyörgyi Sándor, (fl. 1206-33), stolnik królewski (XXX) C1. Kozma, (fl. 1245-56) D1. Pál, (fl. 1270-96) D2. Kozma, (fl. 1270-96) E1. Pál († ok.1308) C2. syn († zabity po Mohi 1241) C3. Achilles (Ehellős), (fl. 1249-56) D1. ábrahám, (fl. 1270) D2. III. Tamás († ok.1300), sędzia królewski (1275 i 1290), ban Slawonii (1275-76) B2. Sebes, főispán komitatu Nyitra, 1209-39; 1.żona: Nn, teść: Miskolcz Domokos C1. Ábrahám, (fl. 1247-55) D1. II. Tamás, (fl. 1270-87) D2. Ábrahám († 1306÷07) E1. III. Tamás, (fl. 1296-1316) E2. Péter de Szentgyörgy († ok.1367), főispán komitatu Bereg; 1.żona:: NN; 2.żona: NN F1. IV. Tamás (Temlin) († 1403÷5), mistrz skarbu (1378-82), ban Dalmacji i Chorwacji (1383-84), sędzia królewski (1385); 1.żona: Margaret von Sternberg G1. Szibilla, (fl. 1397); 1.mąż: Peter Strassnitz von Kravar F2. [1.ż] János, (fl. 1363-94) G1. V. Tamás († 1404÷5); 1.żona: Nn Katalin H1. Márton († 1418÷21) H2. Eberhard († 1422÷27); 1.żona: Ostfi Ilko (Ilona) de Asszonyfalva H3. Hedvig, (fl. 1414); 1.mąż: Wilhelm von Perneck F3. Péter, (fl. 1363-1422); 1.żona: Nn Erzsébet G1. Péter, (fl. 1392-1407) H1. Borbála, (fl. 1423); 1.mąż: Wolfgang von Polheim H2. Cecília, (fl. 1430-36); 1.mąż: Rozgonyi István H3. Szentgyörgyi László († 1438÷9), skarbnik królewski; 1.żona: Nn Ilona (fl. 1439) I1. Péter, (fl. 1429) G2. Kozma, (fl. 1404-18) G3. László, (fl. 1404-18) G4. Anna, (fl. 1356); 1.mąż: Nikolaus II von Mattersdorf E3. Sebes de Szentgyörgy, (fl. 1304-53); 1.żona: Balassa Klára F1. György, (fl. 1353) F2. János († ok.1384); 1.żona: Nn Margit (fl. 1383) G1. Imre, (fl. 1383-87) G2. Pál, (fl. 1383-87) G3. Margit, (fl. 1387); 1.mąż: Friedricg von Pottendorf (fl. 1387) G4. Anna, (fl. 1387); 1.mąż: Fraknói (Nagymartoni) Pál (fl. 1387) F3. Szentgyörgyi Miklós de Szentgyörgy († ok.1384); 1.mąż: Nn Borbála (fl. 1383); następcy jako de Szentgyörgyi és Bazini Gałęzie rodu W XIII wieku ród posiadał 12 gałęzi: gałąź Bozók posiadała mienie w komitacie [[Hont], gdzie posiadali dwa zamki; majątek gałęzi Födémes (obecnie Ipeľské Úľany) znajdował się w komitatach Hont i Borsod, a ich zamek w powiecie Borsod został zbudowany bez królewskiego upoważnienia, dlatego został rozebrany w 1298 r.; członkowie gałęzi Bény posiadali ziemie w komitatch Hont i Nyitra i posiadali trzy zamki; gałąź Csalomja (obecnie Malá Čalomija) posiadała mienie w komitacie Hont; ziemie członków gałęzi Gímes (obecnie Jelenec) znajdowały się w komitacie Nitra i tam zbudowano zamek; gałąź Szeg posiadała ziemie w komitacie Nitra; członkowie gałęzi Szentgyörgy i Cseklész (obecnie Bernolákovo) posiadali dobra w komitacie Prešporok i do końca XIII wieku posiadali trzy zamki; mienie należące do gałęzi Pogány de Garadna znajdowało się w komitacie Trencsén; członkowie gałęzi Újhely posiadali ziemie w komitacie Bihar, gdzie zbudowali zamek; gałąź Pázmány de Panasz]] posiadała mienie w komitacie Bihar; członkowie gałęzi Beszterce posiadali ziemie w komitacie Bihar; majątek gałęzi Czibak-Batthyányi znajdował się również w komitacie Bihar. Znani członkowie rodu Pierwszymi godnymi uwagi członkami klanu byli bracia Hont i Pázmány, którzy wspomagali synai Gejzy, przyszłego króla Węgier Stefana w walce przeciwko jego krewnemu, pogańskiemu Koppányemu, gdy ten domagał się spadku po Gejzie. Akt założycielski opactwa Pannonhalma (wydany w 1001 r.) określał obu braci jako przywódców wojskowych króla (duces). Bracia otrzymali dobra w północno-zachodnich częściach Królestwa (przede wszystkim we współczesnej Słowacji). Nazwa komitatu Hont wywodzi się od imienia jednego z braci. Lampert z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1132) założył opactwo Bozók. Jego pierwszą żoną była siostra króla Węgier Władysława I. Posiadał około 30 majętności i dlatego był jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich Królestwa. W 1124 roku brał udział w kampanii króla Węgier Stefana II przeciwko Dalmacji. Lampert został zamordowany przez stronników króla Beli II Niewidomego, gdyż podejrzewano go o poparcie roszczeń Borysa Kalamanosa do tronu. Około 1201 r. Márton (marcin) z rodu Hont-Pázmány (* nieznana, † 1236÷45) pełnił funkcję ispána (comes) na dworze przyszłego króla Węgier Andrzeja i służył jako ban Chorwacji. W 1202 r. i między 1212 a 1213 r. Márton był banem Slawonii, a w 1224 i 1234 r. był banem tytularnym w sądzie księcia Beli. W 1214 r. pełnił funkcję sędziego królewskiego. Założył opactwo Ipolyság (dziś Šahy na Słowacji). Achilles z rodu Hont-Pázmány (* 1210, † 1252) był biskupem Peczu w latach 1251–1252. Lampert z rodu Hont-Pázmány (gałąź Csalomja) był biskupem Egeru w latach 1247–1275. Ivánka II z rodu Hont-Pázmány z gałęzi Szeg był sędzią królewskim jeszcze przed 1289 rokiem. Alternatywna teoria na temat ich pochodzenia Plik:Hunt lovag.jpg Hont - szwabski rycerz, według średniowiecznych kronik, według słowackich historyków „słowacki szlachcic” − przedstawiony w Chronicon Pictum Niektórzy współcześni autorzy sugerują, że klan Hont-Pázmány powstał w wyniku małżeństw dwóch oddzielnych rodzin, Łowców („Hont”) i Pázmány („Pázmánys”, „Posnans”), gdy jego męska linia wymarła w połowie XII wieku. Twierdzą, że przodkowie byli wielkimi szlachcicami w czasie Wielkich Moraw i zachowali swoja pozycję i majątek po włączeniu ich terytoriów do państwa węgierskiego. Teoria sugeruje, że w X wieku zachowali wiarę chrześcijańską, a jej głosiciele twierdzą, że akt fundacyjny klasztoru benedyktynów w Bzovíku dowodzi, że w dobrach Huntów dominowały majątki dziedziczne z czasów przed przybyciem Węgrów. Pázmányowie nadzorowali klasztor benedyktynów pod wzgórzem Zobor koło Nitry i zostali jego świeckimi patronami. Zgodnie z teorią siedzibą rodziny Huntów był zamek Hont, który rządził w środkowym regionie Ipeľ w dzisiejszej południowej Słowacji, podczas gdy Pázmányowie rządzili w regionie dzisiejszej północno-zachodniej Słowacji w X wieku. Obie rodziny uznały zwierzchnictwo Mihályego z klanu Arpada i w ten sposób stali się szlachtą na jego dworze w Nitrze. Po śmierci Michała nowy władca Vajk (przyszły Stefan I) i miejscowa szlachta, na czele z rodami Pázmány i Hunt, rozwinęli bardzo bliskie więzi osobiste i podczas walki z rebelią Koppány w 997 r. Stefan nawet schronił się u Pázmányego i Honta („Pázmány” „i„ Cuntio ”); później dodali swoich wojowników do orszaku bawarskiej żony Stefan Gizeli. Ich połączone siły pokonały następnie Koppány, czyniąc Stefana jedynym władcą wschodzącego państwa węgierskiego. W XI i XII wieku Huntowie posiadali majątki głównie w komitacie Hont i wzdłuż rzeki Ipeľ. W XI i XII wieku majątki Pázmánów znajdowały się głównie w dolinie rzeki Nitry. Zgodnie z alternatywną teorią męska linia Pázmánów wymarła w połowie XII wieku; skoligacona poprzez małżeństwo z Huntami linia stała się „Hont-Pázmány”. Najstarsze dane genealogiczne o Pázmány są zachowane w dokumentach klasztoru Zobor (1111-1113). Dokumenty zawierają nazwiska co najmniej czterech szlachciców pázmáńskich rodziny – Una, Bacha (Bača) i dwóch synów Bukven – Deda (Dedo) i Caca (Kačä). Duża liczba słowiańskich nazwisk w rodzinie Hont-Pázmány jest widoczna aż do XIV wieku (Stojslav, Vlk, Držislav itp.). Charakter ich majątku dziedzicznego wskazuje również na przedwęgierskie pochodzenie. Oczywiście ci, którzy należeli do dworu królewskiego lub uzyskali majątek na węgierskich terytoriach etnicznych, identyfikowali się z większością ludności na danym obszarze. Źródła Fügedi, Erik: Ispánok, bárók, kiskirályok – a középkori magyar arisztokrácia fejlődése (Counts, Barons and Petty Kings – The Development of the Hungarian Medieval Aristocracy); Magvető Könyvkiadó, 1986, Budapest; . Kristó, Gyula (editor): Korai Magyar Történeti Lexikon – 9-14. század (Encyclopedia of the Early Hungarian History – 9-14th centuries); Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest; . Kristó, Gyula: Néhány megjegyzés a magyar nemzetségekről (Some remarks on the Hungarian clans), in: Tanulmányok az Árpád-korról, pp. 26-50. (Studies on the Age of the Árpáds); Magvető Könyvkiadó, 1983, Budapest; . Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do dnia dzisiejszego – Encyclopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1. Ján Lukačka: Beginnings of the formation of Aristocracy on the territory of Slovakia (available online) Lukačka, Ján (2010). "K otázke etnického pôvodu Hunt-Poznanovcov" [On the Ethnic Origin of the Magnate Clan Hont-Poznan]. Forum Historiae (po słowacku). Historical institute of Slovak Academy of Sciences. 4 (2). ISSN 1337-6861. Lukačka, Ján. 2002. Formovanie vyššej šľachty na západnom Slovensku. Ján Steinhübel: Nitrianske kniežatstvo [Nitrian principality], Veda, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied + Vydavateľstvo Rak, 2004, Bratislava [with several further Slovak and Hungarian genealogy and other references listed in the book] Hunt-Pázmán in: Slovakia and the Slovaks – A concise encyclopaedia, Encyklopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences, 1994 Przypisy

Hont-Pázmány Herb {{{dynastia}}} Kraj Duchy of Swabia Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji — Hont County, Esztergom County — Pierwszy Hont i Pázmány (bracia) Ostatni Początek ok.983 Koniec brak informacji Pochodzenie szwabsko-węgierskie Gałęzie Bozóky Bényi Csalomjai Födémási Forgách Szegi Garadnai-Pogány Szentgyörgyi Czibak Ujhelyi Pázmány Besztercei