|
|
| (Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1bp]] | + | #PATRZ [[Posadai csata]] |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Posad%C4%85
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Posad%C4%85&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Bitwa pod Posadą''' (węg. ''Posadai csata'', rum. ''Bătălia de la Posada'') – starcie zbrojne, które miało miejsce w dniach 9–12 listopada 1330 roku pomiędzy siłami [[Hospodarstwo Wołoskie|wojewody wołoskiego]] [[Basarab I|Basaraba]] a [[Królestwo Węgier|króla węgierskiego]] [[Karol Robert|Karola Roberta]].
| |
| − | | |
| − | Niewielkiej armii wołoskiej Basaraba, składającej się z konnicy i pieszych łuczników oraz miejscowych chłopów i pasterzy, udało się wciągnąć w zasadzkę i pobić 30-tysięczną armię węgierską w górzystym regionie na pograniczu [[Oltenia|Oltenii]] i [[Drobeta-Turnu Severin|Severinu]].
| |
| − | | |
| − | Bitwa przyniosła wspaniałe zwycięstwo Wołochom i katastrofę Karolowi Robertowi, co stało się punktem zwrotnym w polityce królestwa węgierskiego muszącego – w zaistniałej sytuacji – odstąpić od planów sięgnięcia po wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]]. Dla Wołoszczyzny zwycięstwo oznaczało wzrost morale i początek dążenia do uniezależnienia się od ościennych potęg.
| |
| − | | |
| − | == Podłoże konfliktu ==
| |
| − | [[Plik:Viennese Illuminated Chronicle Posada.jpg|thumb|left|Armia Karola Roberta zaskoczona w wąwozie pod Posadą]]
| |
| − | Do podjęcia kroków wojennych zachęcał króla [[wojewoda]] [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] oraz niejaki Dionizy, który później otrzymał tytuł [[ban (tytuł)|bana]] Severinu. W roku 1330 Karol Robert zdobył będącą przedmiotem sporów wołoską fortecę [[Drobeta-Turnu Severin]] i oddał ją we władanie wojewodzie siedmiogrodzkiemu.
| |
| − | | |
| − | Basarab wysłał do króla posłów, którzy w jego imieniu prosili o zaprzestanie działań wojennych, obiecując w zamian 7000 [[Grzywna krakowska|grzywien]] srebra, zostawiając fortecę Severin w rękach Karola Roberta i oddając Basarabowego syna jako zakładnika<ref name="Długosz">Jan Długosz: ''Dziejów polskich ksiąg dwanaście'', Tom III, Ks. IX, Kraków 1868, ss.132-133</ref>. Według zapisków węgierskiej [[Kronika Ilustrowana|"Kroniki Ilustrowanej"]] z epoki Karol Robert miał odpowiedzieć posłom Basaraba: ''"On jest (tylko) pasterzem moich owiec, a ja ściągnę go za brodę z tych jego gór"''.
| |
| − | | |
| − | Doradcy królewscy prosili go o przyjęcie oferty, lub o przynajmniej łagodniejszą odpowiedź, lecz władca odmówił i poprowadził swą 30-tysięczną armię w głąb Wołoszczyzny ''"bez odpowiedniego zaopatrzenia czy też rozpoznania"''. Basarab, którego armia była mała i słaba, nie mógł przyjąć bitwy w polu, więc postanowił cofać się głębiej w [[Karpaty Południowe]]).
| |
| − | | |
| − | Karol Robert wkroczył do [[Curtea de Argeş]], głównego miasta Wołoszczyzny. Zorientowawszy się, że Basarab uciekł w góry, postanowił go ścigać. Po wielu dniach uciążliwych marszów, gdy armia zaczęła głodować, król i Basarab zgodzili się na zawieszenie broni, przy czym ten ostatni miał zapewnić przewodników znających wyśmienicie góry i gotowych wyprowadzić armię węgierską najkrótszą drogą na [[Kotlina Panońska|Nizinę Panońską]]. Węgrzy nie zdawali sobie sprawy, że przewodnicy otrzymali polecenie wciągnąć ich w pułapkę<ref name="Długosz"/>.
| |
| − | | |
| − | Gdy armia węgierska znalazła się w ciasnym wąwozie o stromych ścianach, posypały się na nią głazy, kłody drzewa i strzały z łuków.
| |
| − | | |
| − | == Bitwa i jej skutki ==
| |
| − | [[Plik:Chronicon Pictum P0143 A posadai csata1.JPG|thumb|left|Zasadzka pod Posadą według ''Képes Krónikában'' (1358)]]
| |
| − | | |
| − | Miejsce, w którym rozegrała się bitwa, jest ciągle przedmiotem debat historyków. Jedni (jak np. Matila Ghyka) uważają, że mogła się ona toczyć w którymś z górskich wąwozów w pobliżu doliny Olt w Siedmiogrodzie. Pogląd taki jest jednak odrzucany przez rumuńskiego historyka Neagu Djuvarę, który twierdzi, że miejsce starcia musiało znajdować się gdzieś na granicy regionów Oltenia i Caraş-Severin.
| |
| − | | |
| − | Dowodzona bezpośrednio przez Basaraba armia wołoska liczyła prawdopodobnie mniej niż 10 000 ludzi: po części kawalerii i pieszych łuczników; resztę stanowili zebrani naprędce miejscowi chłopi i górale-pasterze. Gdy Karol Robert zobaczył, jak jego najlepsi rycerze padają pod gradem kamieni bez szansy na walkę czy choćby obronę, a drogi odwrotu odcina wołoska konnica, zamienił swe królewskie szaty na ubranie któregoś z oficerów – ''"ten zginął niebawem pod gradem strzał i kamieni"'' – i w otoczeniu kilku wiernych poddanych ratował się ucieczką do dalekiego [[Wyszehrad]]u ''"przebrany w brudne, plebejskie szaty"''<ref name="Długosz"/>.
| |
| − | | |
| − | Karol Robert był cytowany w dokumencie w 13 grudnia 1335 roku, gdzie informował, że niejaki "Mikołaj, syn Radosława" uratował mu życie wdając się w walkę z pięcioma wołoskimi wojownikami, co ułatwiło królowi ucieczkę.
| |
| − | | |
| − | Ogromna większość węgierskiej armii – w tym wielu pasowanych rycerzy – poległa; wśród zabitych był wzmiankowany wojewoda siedmiogrodzki oraz duchowny, który towarzyszył władcy.
| |
| − | | |
| − | Zwycięstwo oznaczało uniezależnienie się Wołoszczyzny i początki własnej państwowości. Z drugiej strony było początkiem długiego okresu napięć węgiersko-wołoskich, które zakończyły się dopiero w roku 1344, kiedy Basarab posłał na dwór w [[Buda (Budapeszt)|Budzie]] swego syna [[Mikołaj Aleksander|Nicolae Alexandru]] jako zakładnika dobrej woli dla przywrócenia dobrosąsiedzkich stosunków.
| |
| − | | |
| − | Ze względu na swe zasoby finansowe Królestwo Węgierskie szybko odbudowało swe siły militarne, ale wkrótce (w roku 1337) znalazło się w konflikcie zbrojnym z [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętym Cesarstwem Rzymskim]]. Przez cały też czas, dopóki sprawy sporne nie zostały rozwiązane na drodze dyplomatycznej, król Węgier był ''de jure'' [[feudalizm|suzerenem]] Wołoszczyzny<ref>Djuvara, ss.190–195 – "''...Basarab l-ar fi trimis prin 1343 sau 1344, pe fiul său Alexandru, asociat la domnie, pentru a restabili legăturile cu regele Ungariei, ...''"</ref>.
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * Juliusz Demel: ''Historia Rumunii'', Ossolineum 1970.
| |
| − | * Neagu Djuvara: ''Thocomerius – Negru Voda. Un voivod de origine cumana la inceputurile Tarii Romanesti'', Humanitas, Bucharest 2007, {{ISBN|978-973-50-1731-6}}.
| |
| − | * [[Jan Długosz]]: ''Dziejów polskich ksiąg dwanaście'', Tom III, Ks. IX, Kraków 1868.
| |
| − | * Matila Ghyka: ''A Documented Chronology of Roumanian History: from prehistoric times to the present day'', Oxford 1941.
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa pod Posadą
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = wojny węgiersko-wołoskie
| |
| − | |grafika = Molnár József Carol Robert fleeing from Posada Battle.jpg
| |
| − | |opis grafiki = Karol Robert ucieka z pola bitwy
| |
| − | |czas = [[9 listopada|9]]-[[12 listopada]] [[1330]]
| |
| − | |miejsce = pogranicze [[Siedmiogród|Transylwanii]]
| |
| − | |terytorium = dzisiejszej [[Rumunia|Rumunii]]
| |
| − | |przyczyna =
| |
| − | |wynik = całkowita klęska wojsk węgierskich
| |
| − | |strona1 = [[Image:Coa_Hungary_Country_History_Charles_I_2_(1310-1342).svg|23px]] [[Królestwo Węgier]]
| |
| − | |strona2 = [[Image:Coa_Romania_Country_Wallachia_History_2_(14th_century).svg|23px]] [[Hospodarstwo Wołoskie]]
| |
| − | |dowódca1 = [[Karol Robert]]
| |
| − | |dowódca2 = [[Basarab I]]
| |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | |siły1 = ok. 30 000<ref name="Djuvara">Neagu Djuvara. ''Thocomerius – Negru Voda. Un voivod de origine cumana la inceputurile Tarii Romanesti''. Bucharest: Humanitas, 2007. ISBN|978-973-50-1731-6</ref>
| |
| − | |siły2 = ok. 10 000<ref name="Djuvara"/>
| |
| − | |straty1 = ciężkie<ref name="Djuvara"/>
| |
| − | |straty2 = lekkie<ref name="Djuvara"/>
| |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | |kod mapy =
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Posadą, Bitwa pod}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Rumunii]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Importowane]] | |
