Nikápolyi csata: Różnice pomiędzy wersjami
(→Skutki) |
|||
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Nikápolyi csata''' (pol. ''Bitwa pod Nikopolis'') – bitwa stoczona [[25 września]] [[1396]], pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez [[Władcy Węgier|króla Węgier]] [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] a armią [[Imperium Osmańskie|turecką]] pod wodzą [[Władcy Turcji|sułtana]] [ | + | '''Nikápolyi csata''' (pol. ''Bitwa pod Nikopolis'') – bitwa stoczona [[25 września]] [[1396]], pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez [[Władcy Węgier|króla Węgier]] [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] a armią [[Imperium Osmańskie|turecką]] pod wodzą [[Władcy Turcji|sułtana]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_I_B%C5%82yskawica Bajazyda I]. Starcie zakończyło się całkowitym zwycięstwem Turków i zakończyło [[krucjata|krucjatę]] antyturecką. |
== Organizacja krucjaty == | == Organizacja krucjaty == | ||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
== Bitwa == | == Bitwa == | ||
| − | [[Image:Battle of Nicopolis (1396) plan.png|thumb|left|360px| | + | [[Image:Battle of Nicopolis (1396) plan.png|thumb|left|360px|Mapa bitwy]] |
Obie strony dysponowały pewnymi atutami. Wojska tureckie były znacznie lepiej zorganizowane i bardziej zdyscyplinowane niż chrześcijanie, natomiast składały się w dużej mierze z gorzej uzbrojonych żołnierzy. Kluczową sprawą było jednak dowodzenie krzyżowców – Francuzi (w tym i Burgundczycy) nie uznawali zwierzchności [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] i samowolnie podejmowali decyzje. Wynikało to z m.in.: porywczości, arogancji oraz lekceważącej pogardy dla węgierskich sojuszników i tureckich wrogów. Byli zarozumiali i pewni siebie do tego stopnia iż twierdzili, że końcami swoich kopii utrzymają spadające na ziemię niebo. | Obie strony dysponowały pewnymi atutami. Wojska tureckie były znacznie lepiej zorganizowane i bardziej zdyscyplinowane niż chrześcijanie, natomiast składały się w dużej mierze z gorzej uzbrojonych żołnierzy. Kluczową sprawą było jednak dowodzenie krzyżowców – Francuzi (w tym i Burgundczycy) nie uznawali zwierzchności [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] i samowolnie podejmowali decyzje. Wynikało to z m.in.: porywczości, arogancji oraz lekceważącej pogardy dla węgierskich sojuszników i tureckich wrogów. Byli zarozumiali i pewni siebie do tego stopnia iż twierdzili, że końcami swoich kopii utrzymają spadające na ziemię niebo. | ||
| Linia 49: | Linia 49: | ||
=== Skutki === | === Skutki === | ||
| − | [[Image:Battle of Nicopol aftermath Thr masacreofthecristians revenge for rahova massacre.jpg|thumb|Egzekucja więźniów w Nikopolis, w odwecie za wcześniejszą [[Oryahovo | Rahovo]] masakrę osmańskich więźniów przez krzyżowców.]] | + | [[Image:Battle of Nicopol aftermath Thr masacreofthecristians revenge for rahova massacre.jpg|thumb|left|Egzekucja więźniów w Nikopolis, w odwecie za wcześniejszą [[Oryahovo | Rahovo]] masakrę osmańskich więźniów przez krzyżowców.]] |
Krucjata zwana '''nikopolitańską''' była jedną z największych i zarazem ostatnią międzynarodową wyprawą krzyżową. W przeciwieństwie do poprzednich wypraw, decydująca bitwa odbyła się na ziemiach Europy. Klęska ta uwidoczniła słabość europejskiego rycerstwa i ostatecznie pogrzebała ideę krucjat. | Krucjata zwana '''nikopolitańską''' była jedną z największych i zarazem ostatnią międzynarodową wyprawą krzyżową. W przeciwieństwie do poprzednich wypraw, decydująca bitwa odbyła się na ziemiach Europy. Klęska ta uwidoczniła słabość europejskiego rycerstwa i ostatecznie pogrzebała ideę krucjat. | ||
| Linia 62: | Linia 62: | ||
| | | | ||
{{Wojna infobox | {{Wojna infobox | ||
| − | |nazwa = Bitwa pod Nikopolis | + | |nazwa = Nikápolyi csata (węg.)<br>Bitwa pod Nikopolis (pol.) |
|epoka = średniowiecze | |epoka = średniowiecze | ||
|konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej | ||
| Linia 76: | Linia 76: | ||
[[File:Flag of Sigismund of Hungary.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]<ref name="Tuchman548">Tuchman, Barbara W. (1978). ''[https://en.wikipedia.org/wiki/A_Distant_Mirror A Distant Mirror: the Calamitous 14th Century]''. New York: Alfred A. Knopf. str. 548.</ref> | [[File:Flag of Sigismund of Hungary.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]<ref name="Tuchman548">Tuchman, Barbara W. (1978). ''[https://en.wikipedia.org/wiki/A_Distant_Mirror A Distant Mirror: the Calamitous 14th Century]''. New York: Alfred A. Knopf. str. 548.</ref> | ||
| − | |||
*[[File:Flag of Transylvania (1350).svg|17px]] [[Siedmiogród]]<br> | *[[File:Flag of Transylvania (1350).svg|17px]] [[Siedmiogród]]<br> | ||
| − | + | * [[File:Flag of Croatia (Early 16th century–1526) (Border).svg|22px]] [[Królestwo Chorwacji]]<ref name="Tuchman548"/><br> | |
| − | [[File:Flag of Croatia (Early 16th century–1526) (Border).svg|22px]] [[Królestwo Chorwacji]]<ref name="Tuchman548"/><br> | ||
[[File:Coa Romania Country Wallachia History 2 (14th century).svg|17px]] [[Wołoszczyzna]]<ref name=Hunyadi>The Crusades and the military orders: expanding the frontiers of latin christianity; Zsolt Hunyadi page 226</ref><br> | [[File:Coa Romania Country Wallachia History 2 (14th century).svg|17px]] [[Wołoszczyzna]]<ref name=Hunyadi>The Crusades and the military orders: expanding the frontiers of latin christianity; Zsolt Hunyadi page 226</ref><br> | ||
| Linia 85: | Linia 83: | ||
[[File:Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg|17px]] [[Zakon Maltański]]<ref name="Tuchman548"/> | [[File:Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg|17px]] [[Zakon Maltański]]<ref name="Tuchman548"/> | ||
| − | [[File:Red St George's Cross.svg|17px]] '''[[Krzyżowcy]]:'''<br> | + | [[File:Red St George's Cross.svg|border|17px]] '''[[Krzyżowcy]]:'''<br> |
[[File:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|17px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]] | [[File:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|17px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]] | ||
*[[File:Coat of arms of Bohemian Crown.svg|17px]] [[Korona Czeska]] | *[[File:Coat of arms of Bohemian Crown.svg|17px]] [[Korona Czeska]] | ||
| Linia 93: | Linia 91: | ||
* [[File:Ancient Flag of Burgundy.svg|17px]] [[Księstwo Burgundii]] | * [[File:Ancient Flag of Burgundy.svg|17px]] [[Księstwo Burgundii]] | ||
[[File:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|17px]] [[Republika Wenecka]]<ref name="Tuchman548"/> | [[File:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|17px]] [[Republika Wenecka]]<ref name="Tuchman548"/> | ||
| − | [[File:Flag_of_Genoa.svg|17px]] [[Republika Genui]] | + | [[File:Flag_of_Genoa.svg|border|17px]] [[Republika Genui]]<br> |
[[File:Flag of the Second Bulgarian Empire.svg|17px]] [[Bułgarskie Carstwo]]<ref>Valerii︠a︡ Fol, ''Bulgaria: History Retold in Brief'', (Riga, 1999), 103.</ref><br /> | [[File:Flag of the Second Bulgarian Empire.svg|17px]] [[Bułgarskie Carstwo]]<ref>Valerii︠a︡ Fol, ''Bulgaria: History Retold in Brief'', (Riga, 1999), 103.</ref><br /> | ||
[[File:Royal Standard of England (1406-1603).svg|17px]] [[Królestwo Anglii]]<br /> | [[File:Royal Standard of England (1406-1603).svg|17px]] [[Królestwo Anglii]]<br /> | ||
| Linia 101: | Linia 99: | ||
[[File:PortugueseFlag1385.svg|17px]] [[Królestwo Portugalii]]<br /> | [[File:PortugueseFlag1385.svg|17px]] [[Królestwo Portugalii]]<br /> | ||
[[File:Bandera de Reino de Navarra.svg|17px]] [[Królestwo Nawarry]]<br /> | [[File:Bandera de Reino de Navarra.svg|17px]] [[Królestwo Nawarry]]<br /> | ||
| − | [[File:Flag of the State of the Teutonic Order.svg|17px]] [[Zakon Krzyżacki]]<br /> | + | [[File:Flag of the State of the Teutonic Order.svg|border|17px]] [[Zakon Krzyżacki]]<br /> |
[[File:Byzantine imperial flag, 14th century.svg|17px]] [[Byzantine Empire under the Palaiologos dynasty|Byzantine Empire]]<br /> | [[File:Byzantine imperial flag, 14th century.svg|17px]] [[Byzantine Empire under the Palaiologos dynasty|Byzantine Empire]]<br /> | ||
| Linia 107: | Linia 105: | ||
[[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Imperium osmańskie]] | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Imperium osmańskie]] | ||
| − | *[[File:Coat of arms of Moravian Serbia.svg|22px]] [[ | + | *[[File:Coat of arms of Moravian Serbia.svg|22px]] [[Serbia Morawska]]<ref name="Madgearu90">Alexandru Madgearu, ''The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins'', ed. Martin Gordon, (Scarecrow Press, 2008), 90.</ref> |
|dowódca1 = | |dowódca1 = | ||
| Linia 119: | Linia 117: | ||
[[File:Blason Enguerrand VII, Seigneur de Coucy.svg|15px]] [[Enguerrand VII de Coucy|Enguerrand de Coucy]]<ref name="Surrender" /><br> | [[File:Blason Enguerrand VII, Seigneur de Coucy.svg|15px]] [[Enguerrand VII de Coucy|Enguerrand de Coucy]]<ref name="Surrender" /><br> | ||
[[File:Blason Jean de Vienne, Amiral de France.svg|15px]] [[Jean de Vienne]] '''†'''<br> | [[File:Blason Jean de Vienne, Amiral de France.svg|15px]] [[Jean de Vienne]] '''†'''<br> | ||
| − | [[Jean de Carrouges]] '''†'''<br> | + | [[File:Blason_France_moderne.svg|15px]] [[Jean de Carrouges]] '''†'''<br> |
[[File:Arms of Mircea I of Wallachia.png|15px]] [[Mircea the Elder]]<br> | [[File:Arms of Mircea I of Wallachia.png|15px]] [[Mircea the Elder]]<br> | ||
| − | [[Lackfi II. István]]<br> | + | [[File:Armoiries_Hongrie_ancien.svg|15px]] [[Lackfi II. István]]<br> |
[[File:Coat of Arms of the Bulgarian Empire.PNG|15px]] [[Ivan Sratsimir]]<br> | [[File:Coat of Arms of the Bulgarian Empire.PNG|15px]] [[Ivan Sratsimir]]<br> | ||
| − | [[ | + | [[File:Flag_of_the_Order_of_St._John_(various).svg|15px]] [[Philibert de Naillac]]<br> |
|dowódca2 = | |dowódca2 = | ||
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [ | + | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_I_B%C5%82yskawica Bayezid I]<br> |
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [ | + | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%87andarl%C4%B1zade_Ali_Pasha Çandarlı Ali Pasha]<ref>Nicolle, David (2000). ''[https://books.google.com/books?id=9yGRZTZhlDQC&pg=PA19 Constantinople 1453: The End of Byzantium.]'' Osprey Publishing. str. 19. ISBN 978-1-84176-091-9. "Ali Pasha Çandarlı, który tak dobrze służył Bayazitowi I (patrz Kampania 64, Nicopolis 1396)."</ref><br> |
| − | [[File: | + | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Evrenos Evrenos]<br> |
| − | [[File: | + | [[File:Coat of arms of Moravian Serbia.svg|22px]] [[Stefan Lazarević]] |
|jednostki1 = | |jednostki1 = | ||
| Linia 156: | Linia 154: | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| − | {{SORTUJ: | + | {{SORTUJ:Nikápolyi, csata}} |
| + | [[Kategoria:Bitwy]] | ||
[[Kategoria:Bitwy w historii Rumunii]] | [[Kategoria:Bitwy w historii Rumunii]] | ||
[[Kategoria:Bitwy w historii Bułgarii]] | [[Kategoria:Bitwy w historii Bułgarii]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]] | [[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]] | ||
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]] | + | [[Kategoria:Bitwy w historii Królestwa Węgier]] |
| + | [[Kategoria:Bitwy w historii Królestwa Chorwacji]] | ||
Aktualna wersja na dzień 12:29, 10 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Nikápolyi csata (pol. Bitwa pod Nikopolis) – bitwa stoczona 25 września 1396, pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego a armią turecką pod wodzą sułtana Bajazyda I. Starcie zakończyło się całkowitym zwycięstwem Turków i zakończyło krucjatę antyturecką. Organizacja krucjatyPlik:Danubemap.png Mapa Europy oznaczony Dunaj Plik:Danube Crusade and Battle of Nicopolis plan.png Krucjata nad Dunajem i bitwa pod Nikopolis Po pokonaniu Serbów nad Maricą w roku 1371 i na Kosowym Polu w roku 1389 Turcy osmańscy podporządkowali Bułgarów (1393) i osiągnęli dominację na Bałkanach. W tej sytuacji zagrożone zostały bezpośrednio Węgry. Król Zygmunt Luksemburski postanowił dokonać wyprzedzającego ataku i zwrócił się o pomoc do monarchów chrześcijańskich. Na nową krucjatę wyruszyli rycerze z Francji i Burgundii (2 tys.) oraz innych państw (Niemcy, Anglia, Włochy, Czechy, Polska), których orszaki połączyły się z 5 tys armią węgierską. Ponadto kilka tysięcy ludzi przyprowadził sojusznik – hospodar wołoski. Wojska były wspomagane przez flotę wenecką. W sumie siły chrześcijańskie liczyły 10-15 tys. ludzi. Na wieść o zgromadzeniu się sił chrześcijańskich w Budzie, sułtan osmański Bajazyd I odstąpił od oblężenia Konstantynopola i wyruszył na spotkanie krzyżowców. Prowadził ze sobą około 15-20 tys. ludzi, w tym 6 tys. regularnej jazdy (sipahów), 3 tys. wyborowej piechoty (janczarów) i znaczny kontyngent serbski. Armia krzyżowców w trakcie przemarszu wzdłuż Dunaju wzięła szturmem kilka miast i obległa Nikopolis – największą twierdzę naddunajską. W miejscu tym doszło do spotkania obu armii. BitwaPlik:Battle of Nicopolis (1396) plan.png Mapa bitwy Obie strony dysponowały pewnymi atutami. Wojska tureckie były znacznie lepiej zorganizowane i bardziej zdyscyplinowane niż chrześcijanie, natomiast składały się w dużej mierze z gorzej uzbrojonych żołnierzy. Kluczową sprawą było jednak dowodzenie krzyżowców – Francuzi (w tym i Burgundczycy) nie uznawali zwierzchności Zygmunta Luksemburskiego i samowolnie podejmowali decyzje. Wynikało to z m.in.: porywczości, arogancji oraz lekceważącej pogardy dla węgierskich sojuszników i tureckich wrogów. Byli zarozumiali i pewni siebie do tego stopnia iż twierdzili, że końcami swoich kopii utrzymają spadające na ziemię niebo. Z kolei wszyscy, bez wyjątku, lekceważyli hospodara mołdawskiego, który od początku kampanii doradzał daleko posuniętą ostrożność w działaniach i przyjęcie strategii defensywnej albo też jedną szybką, zdecydowaną ofensywę w kierunku co najmniej Sofii (lub nawet Konstantynopola) i niemarnowanie czasu na zdobywanie mniejszych twierdz po drodze. Rano 25 września 1396 r. Francuzi, butnie odmówiwszy propozycji króla Węgier, by najpierw lekka piechota „oczyściła” teren bitwy, wyszli w pole i uderzyli na Turków, zanim Zygmunt Luksemburski uszykował pozostałe wojska. Francuzi oświadczyli, że nie po to szli taki szmat drogi, żeby teraz iść do boju za jakąś zgrają chłopów – honor nie pozwalał rycerzom kryć się za kimś w tyle, bo spotkała by ich pogarda ze strony innych przedstawicieli szlachetnie urodzonych. Uważali, że król Węgier znieważa Francuzów i wątpi w ich odwagę. W pierwszym ataku ciężkozbrojni rycerze rozproszyli lekkozbrojną jazdę turecką, jednak następnie natknęli się na umocnioną piechotę. Nominalnie dowodzący Francuzami hrabia d'Eu, przekonany że wszystko idzie gładko, planował zarządzić nawet krótki odpoczynek (!) w trakcie walki, ale nie pozwolili mu na to Turcy. W ciężkiej walce szyki Francuzów zostały zdezorganizowane, wielu rycerzy utraciło konie i walczyło pieszo. Wtedy uderzyła na nich jazda turecka i całkowicie ich rozbiła. Zygmunt Luksemburski nie mógł im pomóc, gdyż wtedy dopiero rozwijał szyki wojsk uznających jego rozkazy. Zanim tego dokonał, sułtan przegrupował swe siły i przygotował się na następny atak. Gdy krzyżowcy uderzyli, historia się powtórzyła – uderzenie na lekkozbrojnych, zatrzymanie się na umocnionej piechocie i rozstrzygająca szarża jazdy osmańskiej. Reszty zniszczenia dokonali sprzymierzeni z sułtanem Serbowie. Chrześcijanie ponieśli całkowitą klęskę i niewielu udało się umknąć – między nimi samemu Zygmuntowi Luksemburskiemu, któremu życie uratował podobno pozostający na jego służbie polski szlachcic Ścibor ze Ściborzyc. Straty chrześcijan szacowane są na 8 tysięcy zabitych i wziętych do niewoli, zaś wojsk sułtana na kilka tysięcy rannych i zabitych. SkutkiPlik:Battle of Nicopol aftermath Thr masacreofthecristians revenge for rahova massacre.jpg Egzekucja więźniów w Nikopolis, w odwecie za wcześniejszą Rahovo masakrę osmańskich więźniów przez krzyżowców. Krucjata zwana nikopolitańską była jedną z największych i zarazem ostatnią międzynarodową wyprawą krzyżową. W przeciwieństwie do poprzednich wypraw, decydująca bitwa odbyła się na ziemiach Europy. Klęska ta uwidoczniła słabość europejskiego rycerstwa i ostatecznie pogrzebała ideę krucjat. Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
|
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Tuchman, Barbara W. (1978). A Distant Mirror: the Calamitous 14th Century. New York: Alfred A. Knopf. str. 548.
- ↑ The Crusades and the military orders: expanding the frontiers of latin christianity; Zsolt Hunyadi page 226
- ↑ Valerii︠a︡ Fol, Bulgaria: History Retold in Brief, (Riga, 1999), 103.
- ↑ Alexandru Madgearu, The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins, ed. Martin Gordon, (Scarecrow Press, 2008), 90.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Surrender
- ↑ Nicolle, David (2000). Constantinople 1453: The End of Byzantium. Osprey Publishing. str. 19. ISBN 978-1-84176-091-9. "Ali Pasha Çandarlı, który tak dobrze służył Bayazitowi I (patrz Kampania 64, Nicopolis 1396)."
_plan.png){kind=link}
.svg){kind=link}
_(Border).svg){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
-Variant.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
