Drugeth I. Fülöp: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Przekierowanie do Druget I. Fülöp)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
(Nie pokazano 12 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
#PATRZ [[Druget I. Fülöp]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Drugeth_F%C3%BCl%C3%B6p
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Drugeth_F%C3%BCl%C3%B6p&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
  
−
[[Kategoria:Przekierowane]]
+
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Debreceni Dózsa]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1323-1327)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Drugeth János]]
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Drugeth I. Fülöp''' (pol. ''Filip I Drugeth'')  (* nieznana, † 9 września [[1327]]), węgierski szlachcic francuskiego pochodzenia, [[palatyn]] (1323-1327), ''[[ispán]]'' komitatów [[Szepes]] i [[Újvár]]; stronnik króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].
 +
 
 +
== Działalność ==
 +
 
 +
[[Plik:Drugeth.PNG|thumb|left|122x122px|Herb rodu Drugeth]]
 +
 
 +
Jego ojciec, [[Drugeth János|Jan Drugeth]], był stronnikiem [[Anjou Károly calabriai herceg (1271–1295)|Karola Martela]].<ref>[https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/d-750BB/drugeth-janos-homonnai-752D8/ Arcanum: Drugeth János, homonnai]</ref>
 +
 
 +
Latem 1300 roku Fülöp przybył z Salerno na Węgry jako członek eskorty [[I. Károly|Karola Róbert]]. Jako pierwszy Drugeth, który przybył na Węgry, położył podwaliny pod  bogactwo, wpływy polityczne i wojskowe rodu.
 +
 
 +
Jako powiernik Karola z dzieciństwa odgrywał ważną rolę w konsolidacji władzy króla i jego wysiłkach zmierzających do przełamania władzy oligarchów. Po [[rozgonyi csata|bitwie pod Rozgony]] i po ostatecznym rozbiciu władzy klanu [[Aba]] król podarował Fülöpowi kilka dóbr, w tym [[Zemplén]], [[Barkó]], [[Jeszenő]], [[Palocsa]], „Szokoly” ([[Pusztatorony-Bibervár]], [[Szokolya]] mellett), [[Párics]] (obok dzisiejszego Terytorium Stołecznego). W 1312 roku Fülöp wszedł w posiadnie zamków: [[Gönc]] i [[Füzér]], a w 1317 roku zamku [[Happykő]]. Ponadto powierzono mu zamki Sáros, Regéc, Jászó, Sárd (??), Dédes, Fülek, Diósgyőr i Makovica (obok obecnej doliny Miklós).
 +
 
 +
W latach 1316–1327 Fülöp był ''[[ispán]]em'' komitatów [[Szepes]] i [[Újvár]]. Jako gubernator tych terenów kilkakrotnie spotkał [[Csák III. Máté|Mateusza III Csák]]. Później został [[Skarbnik królowej|skarbnikiem królowej]] [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]], a od 1323 do 1327 r. był [[palatyn]]em.
 +
 
 +
[[Plik:Charles I (Chronica Hungarorum).jpg|left|thumb|126x126px|[[I. Károly|Karol I]], patron Drugethów]]
 +
 
 +
Bazując się na swoich posiadłościach na północy kraju, pozyskał wielu ''[[familiaris]]'' i powiększał stan wpływy.  Spośród członków jego ''familiaris'' kilka rodzin później przeszło do szlachty. Najbardziej znanym przykładem szybkiego wzrostu jest [[Perényi Miklós|Mikołaj Perényi]]. Polegając na swoich wielkich majątkach, był ważnym sojusznikiem wojskowym; prowadził kampanie króla w Chorwacji i na wyżynach [[Havasalföld|Wołoszczyzny]].
 +
 
 +
Wraz z nabyciem tytułu [[palatyn]]a stał się ważnym graczem w sądownictwie. Zostało to wzmocnione rozszerzeniem władzy sądowniczej palatyna. Fülöp mianowały dwóch zastępców (''viceiudex palatini'' i ''iudex palatini''). Jeden miał siedzibę w Budzie, drugi w Vizsoly. Przyznano mu już prawa sędziego we własnej strefie wpływów w północnych Węgrzech. Wprowadził instytucję sądu palatyńskiego (''ongregatio generalis palatini'') i dwunastoosobowego jury. Często w działaniach sądownictwa wykorzystywał swoich ''familiaris''.
 +
 
 +
On i jego przybrany ojciec, [[mistrz skarbu]] [[Nekcsei Demeter|Demeter Nekcsei]] oraz jego zięć, [[ban Maczwy]] [[Garai Pál]], założyli pierwszą ''Ligę baronialną''.
 +
 
 +
Fülöp zmarł bez spadkobiercy w 1327 r. Przed śmiercią, za pośrednictwem [[Árpád-házi Mária nápolyi királyné|Maria Węgierskiej]], zaprosił brata [[Drugeth János|Jana]] na Węgry, by przejął jego posiadłość. Jan został założycielem węgierskiej gałęzi [[Drugeth]]ów.
 +
 
 +
== Rodzina ==
 +
 
 +
Fülöp miał brata
 +
 
 +
* Jana (1288-1333), założyciela gałęzi '''Homonna''', który był ''fő[[ispán]]em'' komitatów: [[Somogy]], [[Bács]], [[Fejér]] i [[Tolna]].
 +
** Najstarszym synem Jana był [[Drugeth Vilmos|Wilhelm]], [[palatyn]] (1333-1342);
 +
** Młodszym synem Jana [[Drugeth Miklós|Mikołaj]], ''fő[[ispán]]'' [[Ung]] od 1344 do 1354, [[sędzia królewski]] w 1354.
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
== Źródła ==
 +
 
 +
* {{Cite web|url=http://www.kislexikon.hu/drugeth.html|title=Drugeth család|accessdate=2017-02-27|work=www.kislexikon.hu}}
 +
* Borbély, Zoltán, témavezető: Vargáné Dr. Balogh Judit e. ''A Homonnai Drugethek Felső-Magyarországon a 17. század első évtizedeiben – Doktori értekezés'' (PDF), Eger: Eszterházy Károly Főiskola Bölcsészettudományi Kar. DOI: 10.15773/EKF.2015.003 (2015). Hozzáférés ideje: 2017. február 27. Archiválva 2018. május 1-i dátummal a Wayback Machine-ben
 +
* {{Cite web|url=http://jupiter.elte.hu/gonc/amadevargajdos.pdf|title=A gönci Amádé-vár|accessdate=2017-02-27|author=Gajdos Csaba|year=2010|work=A történelmi Magyarország várai {{!}} http://jupiter.elte.hu}}
 +
 
 +
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Drugeth Fülöp (węg.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              = Drugeth.PNG
 +
|opis herbu        = Herb Fülöpa Drugetha
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|1. od            = [[1323]]
 +
|1. do            = [[1327]]
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Debreceni Dózsa]]
 +
|1. następca      = [[Drugeth János]]
 +
 
 +
|klan              =
 +
|ród              =
 +
|rodzina          = [[Drugeth]]
 +
|pochodzenie      = angielskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 +
|data urodzenia    = data nieznana
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = 9 sierpnia [[1327]]
 +
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = [[János]]
 +
|matka            = nieznana
 +
|rodzeństwo        = [[Drugeth János|János]]
 +
|1. związek        =
 +
|1. związek z      =
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        =
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
 +
 
 +
{{SORTUJ:Drugeth, Fulop}}
 +
 
 +
[[Kategoria:Drugeth]]
 +
[[Kategoria:Skarbnicy królowej]]
 +
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1327]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 10:00, 12 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1323-1327) 		Następca:
Debreceni Dózsa Drugeth János

Drugeth I. Fülöp (pol. Filip I Drugeth) (* nieznana, † 9 września 1327), węgierski szlachcic francuskiego pochodzenia, palatyn (1323-1327), ispán komitatów Szepes i Újvár; stronnik króla Węgier Karola I.

Działalność

Plik:Drugeth.PNG
Herb rodu Drugeth

Jego ojciec, Jan Drugeth, był stronnikiem Karola Martela.[1]

Latem 1300 roku Fülöp przybył z Salerno na Węgry jako członek eskorty Karola Róbert. Jako pierwszy Drugeth, który przybył na Węgry, położył podwaliny pod bogactwo, wpływy polityczne i wojskowe rodu.

Jako powiernik Karola z dzieciństwa odgrywał ważną rolę w konsolidacji władzy króla i jego wysiłkach zmierzających do przełamania władzy oligarchów. Po bitwie pod Rozgony i po ostatecznym rozbiciu władzy klanu Aba król podarował Fülöpowi kilka dóbr, w tym Zemplén, Barkó, Jeszenő, Palocsa, „Szokoly” (Pusztatorony-Bibervár, Szokolya mellett), Párics (obok dzisiejszego Terytorium Stołecznego). W 1312 roku Fülöp wszedł w posiadnie zamków: Gönc i Füzér, a w 1317 roku zamku Happykő. Ponadto powierzono mu zamki Sáros, Regéc, Jászó, Sárd (??), Dédes, Fülek, Diósgyőr i Makovica (obok obecnej doliny Miklós).

W latach 1316–1327 Fülöp był ispánem komitatów Szepes i Újvár. Jako gubernator tych terenów kilkakrotnie spotkał Mateusza III Csák. Później został skarbnikiem królowej Elżbiety, a od 1323 do 1327 r. był palatynem.

Plik:Charles I (Chronica Hungarorum).jpg
Karol I, patron Drugethów

Bazując się na swoich posiadłościach na północy kraju, pozyskał wielu familiaris i powiększał stan wpływy. Spośród członków jego familiaris kilka rodzin później przeszło do szlachty. Najbardziej znanym przykładem szybkiego wzrostu jest Mikołaj Perényi. Polegając na swoich wielkich majątkach, był ważnym sojusznikiem wojskowym; prowadził kampanie króla w Chorwacji i na wyżynach Wołoszczyzny.

Wraz z nabyciem tytułu palatyna stał się ważnym graczem w sądownictwie. Zostało to wzmocnione rozszerzeniem władzy sądowniczej palatyna. Fülöp mianowały dwóch zastępców (viceiudex palatini i iudex palatini). Jeden miał siedzibę w Budzie, drugi w Vizsoly. Przyznano mu już prawa sędziego we własnej strefie wpływów w północnych Węgrzech. Wprowadził instytucję sądu palatyńskiego (ongregatio generalis palatini) i dwunastoosobowego jury. Często w działaniach sądownictwa wykorzystywał swoich familiaris.

On i jego przybrany ojciec, mistrz skarbu Demeter Nekcsei oraz jego zięć, ban Maczwy Garai Pál, założyli pierwszą Ligę baronialną.

Fülöp zmarł bez spadkobiercy w 1327 r. Przed śmiercią, za pośrednictwem Maria Węgierskiej, zaprosił brata Jana na Węgry, by przejął jego posiadłość. Jan został założycielem węgierskiej gałęzi Drugethów.

Rodzina

Fülöp miał brata

Przypisy

  1. ↑ Arcanum: Drugeth János, homonnai

Źródła

  • Drugeth család. www.kislexikon.hu. (Hozzáférés: 2017-02-27)
  • Borbély, Zoltán, témavezető: Vargáné Dr. Balogh Judit e. A Homonnai Drugethek Felső-Magyarországon a 17. század első évtizedeiben – Doktori értekezés (PDF), Eger: Eszterházy Károly Főiskola Bölcsészettudományi Kar. DOI: 10.15773/EKF.2015.003 (2015). Hozzáférés ideje: 2017. február 27. Archiválva 2018. május 1-i dátummal a Wayback Machine-ben
  • Gajdos Csaba: A gönci Amádé-vár. A történelmi Magyarország várai | http://jupiter.elte.hu, 2010. (Hozzáférés: 2017-02-27)

Drugeth Fülöp (węg.)

— Palatyn Królestwa Węgier —
Herb Fülöpa Drugetha
Herb Fülöpa Drugetha
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 1323
do 1327
Poprzednik Debreceni Dózsa
Następca Drugeth János
Dane biograficzne
Rodzina Drugeth
Pochodzenie angielskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 9 sierpnia 1327
Ojciec János
Matka nieznana
Rodzeństwo János
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Drugeth_I._Fülöp&oldid=47092”