Grzegorz VII: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:3]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga polska|
 
{{Uwaga polska|
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzegorz_VII_(papie%C5%BC)
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzegorz_VII_(papie%C5%BC)
Linia 14: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
'''Grzegorz VII''' ([[łacina|łac.]] ''Gregorius VII'', właśc. '''Hildebrand''' '''[[Benedyktyni|OSB]]'''; ur. ok. [[1020]] w [[Sovana|Sovanie]], zm. [[25 maja]] [[1085]] w [[Salerno]]{{r|Kelly}}) – [[Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego|święty Kościoła katolickiego]], [[papież]] w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085{{r|Wollpert}}.
+
'''Grzegorz VII''' ([[łacina|łac.]] ''Gregorius VII'', właśc. '''Hildebrand''' '''[[Benedyktyni|OSB]]''' (* ok.[[1020]] w [[Sovana|Sovanie]], † 25 maja [[1085]] w [[Salerno]]<ref name="Kelly"> John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.</ref>) – [[Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego|święty Kościoła katolickiego]], [[papież]] w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085<ref name="Wollpert"> Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.</ref>.
  
Należał do papieży-reformatorów, a najlepiej znany jest z powodu tzw. [[spór o inwestyturę|sporu o inwestyturę]], z władcą Niemiec [[Henryk IV Salicki|Henrykiem IV]]{{r|Wollpert}}.
+
Należał do papieży-reformatorów, a najlepiej znany jest z powodu tzw. [[spór o inwestyturę|sporu o inwestyturę]], z władcą Niemiec [[Henryk IV Salicki|Henrykiem IV]]<ref name="Wollpert"></ref>.
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
 
=== Życie przed wyborem na papieża ===
 
=== Życie przed wyborem na papieża ===
Hildebrand urodził się w niezamożnej rodzinie, w [[Toskania|Toskanii]]; wykształcenie i formację duchową zdobył w klasztorze [[benedyktyni|benedyktyńskim]] na [[Awentyn]]ie, związanym z [[Opactwo Matki Bożej w Cîteaux|opactwem św. Piotra i Pawła w Cluny]]{{r|Kelly}}. Wiosną 1047 roku opuścił [[Rzym]], towarzysząc jako osobisty sekretarz papieżowi [[Grzegorz VI (papież)|Grzegorzowi VI]], zdetronizowanemu przez cesarza [[Henryk III Salicki|Henryka III]] na [[synod]]zie w [[Sutri]] i deportowanemu do [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]]{{r|Kelly}}. Z rąk Grzegorza VI, otrzymał w 1047 roku, niższe [[sakrament święceń|święcenia kapłańskie]]{{r|Kelly}}. Po śmierci Grzegorza, wstąpił do klasztoru kluniackiego, lecz po dwóch latach wrócił do Rzymu, by stać się jednym z najbliższych współpracowników pierwszego papieża reformy, [[Leon IX|Leona IX]] (1049-1054) oraz jego następców: [[Wiktor II|Wiktora II]] (1054-1057), [[Stefan IX|Stefana IX]]{{u|uwaga1}} (1057-1059), [[Mikołaj II (papież)|Mikołaja II]] (1059-1061) i [[Aleksander II (papież)|Aleksandra II]] (1061-1073){{r|Kelly}}. Pełnił funkcję [[subdiakon]]a Kościoła Rzymskiego (1049) (święcenia [[subdiakon]]atu otrzymał od Leona IX), rektora [[Bazylika św. Pawła za Murami|bazyliki św. Pawła za Murami]], [[Legat papieski|papieskiego legata]] przewodzącego reformacyjnym synodom w [[Tours]] (1054) i [[Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saone]] (1056) i [[archidiakon]]a Kościoła rzymskiego (1059){{r|Kelly}}. Posłował też na dwór [[Agnieszka z Poitou|cesarzowej Agnieszki]] oraz do [[Mediolan]]u{{r|Kelly}}.
+
Hildebrand urodził się w niezamożnej rodzinie, w [[Toskania|Toskanii]]; wykształcenie i formację duchową zdobył w klasztorze [[benedyktyni|benedyktyńskim]] na [[Awentyn]]ie, związanym z [[Opactwo Matki Bożej w Cîteaux|opactwem św. Piotra i Pawła w Cluny]]<ref name="Kelly"></ref>. Wiosną 1047 roku opuścił [[Rzym]], towarzysząc jako osobisty sekretarz papieżowi [[Grzegorz VI (papież)|Grzegorzowi VI]], zdetronizowanemu przez cesarza [[Henryk III Salicki|Henryka III]] na [[synod]]zie w [[Sutri]] i deportowanemu do [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]]<ref name="Kelly"></ref>. Z rąk Grzegorza VI, otrzymał w 1047 roku, niższe [[sakrament święceń|święcenia kapłańskie]]<ref name="Kelly"></ref>. Po śmierci Grzegorza, wstąpił do klasztoru kluniackiego, lecz po dwóch latach wrócił do Rzymu, by stać się jednym z najbliższych współpracowników pierwszego papieża reformy, [[Leon IX|Leona IX]] (1049-1054) oraz jego następców: [[Wiktor II|Wiktora II]] (1054-1057), [[Stefan IX|Stefana IX]]<ref>według innej numeracji określany jako Stefan X</ref> (1057-1059), [[Mikołaj II (papież)|Mikołaja II]] (1059-1061) i [[Aleksander II (papież)|Aleksandra II]] (1061-1073)<ref name="Kelly"></ref>. Pełnił funkcję [[subdiakon]]a Kościoła Rzymskiego (1049) (święcenia [[subdiakon]]atu otrzymał od Leona IX), rektora [[Bazylika św. Pawła za Murami|bazyliki św. Pawła za Murami]], [[Legat papieski|papieskiego legata]] przewodzącego reformacyjnym synodom w [[Tours]] (1054) i [[Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saone]] (1056) i [[archidiakon]]a Kościoła rzymskiego (1059)<ref name="Kelly"></ref>. Posłował też na dwór [[Agnieszka z Poitou|cesarzowej Agnieszki]] oraz do [[Mediolan]]u<ref name="Kelly"></ref>.
  
 
=== Wybór ===
 
=== Wybór ===
Na pogrzebie Aleksandra II (22 kwietnia 1073) został wybrany na papieża przez lud rzymski, który wołał: „Hildebrand ma być papieżem!”, co zostało później potwierdzone przez [[kardynał]]ów{{r|Wollpert}}. Miesiąc po wyborze otrzymał [[sakrament święceń|święcenia]] [[prezbiter]]atu, a 30 czerwca – [[Sakra|sakrę]] [[biskup]]ią. Nie poinformował dworu cesarskiego o swoim wyborze, ani nie prosił o zatwierdzenie, ze względu na napięcie panujące wówczas pomiędzy papiestwem a cesarstwem{{r|Kelly}}.
+
Na pogrzebie Aleksandra II (22 kwietnia 1073) został wybrany na papieża przez lud rzymski, który wołał: „Hildebrand ma być papieżem!”, co zostało później potwierdzone przez [[kardynał]]ów<ref name="Wollpert"></ref>. Miesiąc po wyborze otrzymał [[sakrament święceń|święcenia]] [[prezbiter]]atu, a 30 czerwca – [[Sakra|sakrę]] [[biskup]]ią. Nie poinformował dworu cesarskiego o swoim wyborze, ani nie prosił o zatwierdzenie, ze względu na napięcie panujące wówczas pomiędzy papiestwem a cesarstwem<ref name="Kelly"></ref>.
  
 
=== Pontyfikat ===
 
=== Pontyfikat ===
Z jego okresu pochodzi dokument tzw. ''[[Dictatus Papae]]'' (1075) – jest to program reformy, w którym sformułowano m.in. zasady [[uniwersalizm papieski|uniwersalizmu papieskiego]]{{r|Kelly}}. Grzegorz VII był rzecznikiem reformy Kościoła, faktycznym kierownikiem polityki papieskiej od pontyfikatu Mikołaja II{{r|Wollpert}}. Jako papież realizował program zmierzający do centralizacji Kościoła pod absolutną władzą papieża przez wzmocnienie karności kościelnej oraz emancypację Kościoła spod władzy świeckiej{{r|Wollpert}}. Na dwóch synodach wielkopostnych w 1074 i 1075, papież potwierdził, wprowadzone przez swoich poprzedników, dekrety potępiające [[symonia|symonię]] i małżeństwa duchownych{{r|Kelly}}. Ponadto, pozbawił godności wszystkich biskupów, zezwalających na łamanie [[celibat]]u, w zamian za łapówki{{r|Wollpert}}. Szczególnie przeciwni tym zmianom byli księża z Niemiec i Francji{{r|Wollpert}}. Prawdziwe zaognienie sporu z biskupami i władzą cesarską spowodował [[spór o inwestyturę]], czyli mianowanie biskupów przez książąt świeckich{{r|Wollpert}}.
+
Z jego okresu pochodzi dokument tzw. ''[[Dictatus Papae]]'' (1075) – jest to program reformy, w którym sformułowano m.in. zasady [[uniwersalizm papieski|uniwersalizmu papieskiego]]<ref name="Kelly"></ref>. Grzegorz VII był rzecznikiem reformy Kościoła, faktycznym kierownikiem polityki papieskiej od pontyfikatu Mikołaja II<ref name="Wollpert"></ref>. Jako papież realizował program zmierzający do centralizacji Kościoła pod absolutną władzą papieża przez wzmocnienie karności kościelnej oraz emancypację Kościoła spod władzy świeckiej<ref name="Wollpert"></ref>. Na dwóch synodach wielkopostnych w 1074 i 1075, papież potwierdził, wprowadzone przez swoich poprzedników, dekrety potępiające [[symonia|symonię]] i małżeństwa duchownych<ref name="Kelly"></ref>. Ponadto, pozbawił godności wszystkich biskupów, zezwalających na łamanie [[celibat]]u, w zamian za łapówki<ref name="Wollpert"></ref>. Szczególnie przeciwni tym zmianom byli księża z Niemiec i Francji<ref name="Wollpert"></ref>. Prawdziwe zaognienie sporu z biskupami i władzą cesarską spowodował [[spór o inwestyturę]], czyli mianowanie biskupów przez książąt świeckich<ref name="Wollpert"></ref>.
  
 
W wigilię Bożego Narodzenia 1075, gdy Grzegorz odprawiał [[Pasterka|pasterkę]] w [[bazylika Matki Bożej Większej|kościele św. Marii Maggiore]], do krypty wpadła nagle grupa uzbrojonych żołnierzy, najemnicy złapali papieża za włosy i zranionego wywlekli sprzed ołtarza. Zamknięto go w ufortyfikowanej wieży, gdzie był torturowany i wyśmiewany. Następnego dnia papieża odbito, wierni doprowadzili go do kościoła, by dokończył mszę z poprzedniego dnia.
 
W wigilię Bożego Narodzenia 1075, gdy Grzegorz odprawiał [[Pasterka|pasterkę]] w [[bazylika Matki Bożej Większej|kościele św. Marii Maggiore]], do krypty wpadła nagle grupa uzbrojonych żołnierzy, najemnicy złapali papieża za włosy i zranionego wywlekli sprzed ołtarza. Zamknięto go w ufortyfikowanej wieży, gdzie był torturowany i wyśmiewany. Następnego dnia papieża odbito, wierni doprowadzili go do kościoła, by dokończył mszę z poprzedniego dnia.
  
Z początku król [[Henryk IV Salicki]] był przychylny reformom, lecz nie zamierzał podporządkować się dekretowi o inwestyturze{{r|Wollpert}}. Gdy 9 czerwca 1075 roku zakończył walkę z Sasami, sam wpłynął na mianowanie biskupów w [[Mediolan]]ie, [[Niemcy|Niemczech]], a także w [[Spoleto]] i [[Fermo]]{{r|Kelly}}. Dowiedziawszy się o tym, Grzegorz ostro upomniał króla i zagroził mu klątwą{{r|Wollpert}}. W wyniku tego 24 stycznia 1076 roku król, wraz z biskupami niemieckimi, odbył synod w [[Wormacja|Wormacji]], na którym wystosował list do papieża żądając, by ten opuścił [[Stolica Apostolska|Stolicę Piotrową]]{{r|Kelly}}. Kilka miesięcy później, Grzegorz odpowiedział na [[synod]]zie wielkopostnym, [[ekskomunika|ekskomunikując]] Henryka i pozbawiając go władzy świeckiej{{r|Wollpert}}. Spór ten udało się załagodzić legatowi papieskiemu, który doprowadził do spotkania papieża z królem w [[Kanossa|Canossie]] w styczniu 1077 roku{{r|Wollpert}}. Henryk przez trzy dni publicznie pokazywał się w pokutnych szatach i prosił Grzegorza o wybaczenie i zdjęcie klątwy, czego papież dokonał 27 stycznia{{r|Wollpert}}.
+
Z początku król [[Henryk IV Salicki]] był przychylny reformom, lecz nie zamierzał podporządkować się dekretowi o inwestyturze<ref name="Wollpert"></ref>. Gdy 9 czerwca 1075 roku zakończył walkę z Sasami, sam wpłynął na mianowanie biskupów w [[Mediolan]]ie, [[Niemcy|Niemczech]], a także w [[Spoleto]] i [[Fermo]]<ref name="Kelly"></ref>. Dowiedziawszy się o tym, Grzegorz ostro upomniał króla i zagroził mu klątwą<ref name="Wollpert"></ref>. W wyniku tego 24 stycznia 1076 roku król, wraz z biskupami niemieckimi, odbył synod w [[Wormacja|Wormacji]], na którym wystosował list do papieża żądając, by ten opuścił [[Stolica Apostolska|Stolicę Piotrową]]<ref name="Kelly"></ref>. Kilka miesięcy później, Grzegorz odpowiedział na [[synod]]zie wielkopostnym, [[ekskomunika|ekskomunikując]] Henryka i pozbawiając go władzy świeckiej<ref name="Wollpert"></ref>. Spór ten udało się załagodzić legatowi papieskiemu, który doprowadził do spotkania papieża z królem w [[Kanossa|Canossie]] w styczniu 1077 roku<ref name="Wollpert"></ref>. Henryk przez trzy dni publicznie pokazywał się w pokutnych szatach i prosił Grzegorza o wybaczenie i zdjęcie klątwy, czego papież dokonał 27 stycznia<ref name="Wollpert"></ref>.
  
Pokój ten okazał się jednak krótkotrwały, ponieważ niemieccy książęta, zbuntowali się przeciw Henrykowi i mianowali antykrólem jego szwagra, [[Rudolf Szwabski|Rudolfa Szwabskiego]]{{r|Wollpert}}. Henryk natychmiast zwrócił się do papieża z prośbą o ekskomunikę Rudolfa i zagroził, że jeśli odmówi, król powoła [[antypapież]]a{{r|Wollpert}}. Na tę groźbę, papież po raz kolejny ekskomunikował Henryka, zdjął z urzędu i obłożył klątwą (marzec 1080){{r|Wollpert}}. Wówczas Henryk zwołał synod w [[Bressanone|Brixen]] i 25 czerwca 1080 roku odwołał Grzegorza i powołał na jego miejsce [[arcybiskup]]a [[Rawenna|Rawenny]], [[Klemens III (antypapież)|Wiberta]] (później uznanego za [[antypapież]]a){{r|Kelly}}. Wkrótce potem Henryk wyruszył podbić [[Rzym]] i w 1083 zajął tzw. „miasto Leona”, a w rok później pozostałe dzielnice miasta{{r|Kelly}}. Wówczas kilkunastu [[kardynał]]ów przeszło na stronę Wiberta – antypapieża Klemensa, który w 1084 roku koronował Henryka na cesarza rzymskiego{{r|Wollpert}}. Z pomocą Grzegorzowi (broniącemu się w [[Zamek Świętego Anioła|Zamku św. Anioła]]), przyszedł władca [[Normanowie|Normanów]] [[Robert Guiscard]], który jednocześnie spustoszył miasto{{r|Wollpert}}. Odpowiedzialnością za czyny grabieżców, Rzymianie obarczyli Grzegorza, który, złamany tym, wycofał się do [[Salerno]], gdzie rok później zmarł{{r|Wollpert}}.
+
Pokój ten okazał się jednak krótkotrwały, ponieważ niemieccy książęta, zbuntowali się przeciw Henrykowi i mianowali antykrólem jego szwagra, [[Rudolf Szwabski|Rudolfa Szwabskiego]]<ref name="Wollpert"></ref>. Henryk natychmiast zwrócił się do papieża z prośbą o ekskomunikę Rudolfa i zagroził, że jeśli odmówi, król powoła [[antypapież]]a<ref name="Wollpert"></ref>. Na tę groźbę, papież po raz kolejny ekskomunikował Henryka, zdjął z urzędu i obłożył klątwą (marzec 1080)<ref name="Wollpert"></ref>. Wówczas Henryk zwołał synod w [[Bressanone|Brixen]] i 25 czerwca 1080 roku odwołał Grzegorza i powołał na jego miejsce [[arcybiskup]]a [[Rawenna|Rawenny]], [[Klemens III (antypapież)|Wiberta]] (później uznanego za [[antypapież]]a)<ref name="Kelly"></ref>. Wkrótce potem Henryk wyruszył podbić [[Rzym]] i w 1083 zajął tzw. „miasto Leona”, a w rok później pozostałe dzielnice miasta<ref name="Kelly"></ref>. Wówczas kilkunastu [[kardynał]]ów przeszło na stronę Wiberta – antypapieża Klemensa, który w 1084 roku koronował Henryka na cesarza rzymskiego<ref name="Wollpert"></ref>. Z pomocą Grzegorzowi (broniącemu się w [[Zamek Świętego Anioła|Zamku św. Anioła]]), przyszedł władca [[Normanowie|Normanów]] [[Robert Guiscard]], który jednocześnie spustoszył miasto<ref name="Wollpert"></ref>. Odpowiedzialnością za czyny grabieżców, Rzymianie obarczyli Grzegorza, który, złamany tym, wycofał się do [[Salerno]], gdzie rok później zmarł<ref name="Wollpert"></ref>.
  
W sprawach zagranicznych Grzegorz poparł [[Królestwo Kastylii|króla Kastylii]] [[Alfons VI|Alfonsa VI]], który w 1080 roku wprowadził liturgię rzymską w miejsce [[ryt mozarabski|liturgii mozarabskiej]]{{r|Kelly}}. Planował także wysłać krucjatę do [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwa Bizantyńskiego]] przeciw Turkom i odzyskać Grób Święty w [[Jerozolima|Jerozolimie]]{{r|Kelly}}. Pomimo że nie udało mu się tego zrealizować, zachował przyjazne stosunki z [[Michał VII Dukas|Michałem VII Dukasem]]{{r|Kelly}}. W 1079 roku, po wieloletnich pertraktacjach, udało mu się przekonać [[Berengar z Tours|Berengara z Tours]], że podczas [[Eucharystia (sakrament)|Eucharystii]], chleb i wino ulegają [[Transsubstancjacja|przemianie substancjalnej]]{{r|Kelly}}.
+
W sprawach zagranicznych Grzegorz poparł [[Królestwo Kastylii|króla Kastylii]] [[Alfons VI|Alfonsa VI]], który w 1080 roku wprowadził liturgię rzymską w miejsce [[ryt mozarabski|liturgii mozarabskiej]]<ref name="Kelly"></ref>. Planował także wysłać krucjatę do [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwa Bizantyńskiego]] przeciw Turkom i odzyskać Grób Święty w [[Jerozolima|Jerozolimie]]<ref name="Kelly"></ref>. Pomimo że nie udało mu się tego zrealizować, zachował przyjazne stosunki z [[Michał VII Dukas|Michałem VII Dukasem]]<ref name="Kelly"></ref>. W 1079 roku, po wieloletnich pertraktacjach, udało mu się przekonać [[Berengar z Tours|Berengara z Tours]], że podczas [[Eucharystia (sakrament)|Eucharystii]], chleb i wino ulegają [[Transsubstancjacja|przemianie substancjalnej]]<ref name="Kelly"></ref>.
  
 
== Odniesienia w kulturze ==
 
== Odniesienia w kulturze ==
Linia 40: Linia 41:
  
 
== Kanonizacja ==
 
== Kanonizacja ==
Grzegorz VII został [[beatyfikacja|beatyfikowany]] przez [[Grzegorz XIII|Grzegorza XIII]] w 1584 roku, a [[kanonizacja|kanonizacji]] dokonał w 1606 roku papież [[Paweł V]]{{r|Kelly}}.
+
Grzegorz VII został [[beatyfikacja|beatyfikowany]] przez [[Grzegorz XIII|Grzegorza XIII]] w 1584 roku, a [[kanonizacja|kanonizacji]] dokonał w 1606 roku papież [[Paweł V]]<ref name="Kelly"></ref>.
  
 
== Dzień obchodów ==
 
== Dzień obchodów ==
Jego [[wspomnienie liturgiczne]] obchodzone jest od czasów decyzji [[Benedykt XIII (papież)|Benedykta XIII]] (1728) o [[kanonizacja równoważna|kanonizacji równoważnej]] w całym Kościele w ''[[dies natalis]]'' (25 maja){{r|DEO|KROS}}.
+
Jego [[wspomnienie liturgiczne]] obchodzone jest od czasów decyzji [[Benedykt XIII (papież)|Benedykta XIII]] (1728) o [[kanonizacja równoważna|kanonizacji równoważnej]] w całym Kościele w ''[[dies natalis]]'' (25 maja)<ref>[http://www.deon.pl/imieniny/imie,1281,grzegorza.html Grzegorz VII, papie.ż]. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Deon.pl deon.pl.] [dostęp 2012-12-21].</ref><ref>[http://www.osservatoreromano.va/pl/news/co-to-znaczy-kanonizacja-rownowazna Co to znaczy kanonizacja równoważna]. [https://pl.wikipedia.org/wiki/L%E2%80%99Osservatore_Romano L’Osservatore Romano], 12 maj 2012. [dostęp 2012-12-21].</ref>.
  
 
== Zobacz też ==
 
== Zobacz też ==
Linia 52: Linia 53:
 
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]
 
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]
  
== Uwagi ==
+
== Przypisy i uwaga ==
{{Uwagi|
 
<ref name="uwaga1">według innej numeracji określany jako Stefan X</ref>
 
}}
 
 
 
== Przypisy ==
 
{{reference}}
 
 
 
== Przypisy ==
 
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
 
== Przypisy ==
 
{{Przypisy|
 
<ref name="Kelly">{{cytuj książkę | nazwisko = Kelly | imię = John N. D. | autor link = John Norman Davidson Kelly | tytuł = Encyklopedia papieży | wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy | miejsce = Warszawa | data = 1997 | isbn = 83-06-02633-0}}</ref>
 
<ref name="Wollpert">{{cytuj książkę | nazwisko = Fischer-Wollpert | imię = Rudolf | tytuł = Leksykon papieży | wydawca = Znak | miejsce = Kraków | data = 1996 | isbn = 83-7006-437-X}}</ref>
 
<ref name="KROS">{{cytuj stronę | url = http://www.osservatoreromano.va/pl/news/co-to-znaczy-kanonizacja-rownowazna | tytuł = Co to znaczy kanonizacja równoważna | data = 12 maj 2012 | opublikowany = [[L’Osservatore Romano]] | data dostępu = 2012-12-21}}</ref>
 
<ref name="DEO">{{cytuj stronę | url = http://www.deon.pl/imieniny/imie,1281,grzegorza.html | tytuł = Grzegorz VII, papież. | opublikowany = [[deon.pl]] | data dostępu = 2012-12-21}}</ref>
 
}}
 
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 
* ''Poczet najznamienitszych papieży'', Kluszczyński, Kraków 2005
 
* ''Poczet najznamienitszych papieży'', Kluszczyński, Kraków 2005
* {{cytuj stronę | url = http://www.newadvent.org/cathen/06791c.htm | tytuł = Pope St. Gregory VII | opublikowany = Catholic Encyclopedia | język = en | data dostępu = 2012-11-29}}
+
* [http://www.newadvent.org/cathen/06791c.htm Pope St. Gregory VII] (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-11-29].
  
 
|
 
|
{{Duchowny infobox
+
{{Papież infobox
 
  |imię i nazwisko            = Hildebrand
 
  |imię i nazwisko            = Hildebrand
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
Linia 83: Linia 68:
 
  |tytuł                      = Papież<br />Biskup Rzymu
 
  |tytuł                      = Papież<br />Biskup Rzymu
 
  |grafika                    = Papa Gregorio VII.jpg
 
  |grafika                    = Papa Gregorio VII.jpg
 +
|opis grafiki =
 
  |herb                      =  
 
  |herb                      =  
 
  |dewiza                    =  
 
  |dewiza                    =  
 
  |dewiza - j. polski        =  
 
  |dewiza - j. polski        =  
 +
|faksymile =
 +
|opis faksymile =
 
  |państwo                    =  
 
  |państwo                    =  
 
  |data urodzenia            = ok. [[1020]]
 
  |data urodzenia            = ok. [[1020]]
Linia 91: Linia 79:
 
  |data śmierci              = [[25 maja]] [[1085]]
 
  |data śmierci              = [[25 maja]] [[1085]]
 
  |miejsce śmierci            = [[Salerno]]
 
  |miejsce śmierci            = [[Salerno]]
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 
  |1. funkcja                = Papież
 
  |1. funkcja                = Papież
 
  |1. funkcja - okres        = 1073-1085
 
  |1. funkcja - okres        = 1073-1085
Linia 109: Linia 99:
 
  |kościół tytularny          =  
 
  |kościół tytularny          =  
 
  |data pontyfikatu          = 22 kwietnia 1073
 
  |data pontyfikatu          = 22 kwietnia 1073
 +
|utrata stanu duchownego    =
 +
|data laicyzacji =
 +
|grafika 2 =
 +
|opis grafiki 2 =
 +
 
  |odznaczenia                =  
 
  |odznaczenia                =  
 
  |commons                    = Gregorius VII
 
  |commons                    = Gregorius VII
Linia 147: Linia 142:
  
 
{{SORTUJ:Grzegorz 07}}
 
{{SORTUJ:Grzegorz 07}}
[[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
+
 
[[Kategoria:Zmarli w 1085]]
+
[[Kategoria:Papieże]]
 
[[Kategoria:Święci papieże]]
 
[[Kategoria:Święci papieże]]
 
[[Kategoria:Beatyfikowani przez Grzegorza XIII]]
 
[[Kategoria:Beatyfikowani przez Grzegorza XIII]]
 
[[Kategoria:Święci poprzez kanonizację równoważną]]
 
[[Kategoria:Święci poprzez kanonizację równoważną]]
[[Kategoria:Importowane]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1085]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 07:45, 15 sty 2021

Grzegorz VII (łac. Gregorius VII, właśc. Hildebrand OSB (* ok.1020 w Sovanie, † 25 maja 1085 w Salerno[1]) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085[2].

Należał do papieży-reformatorów, a najlepiej znany jest z powodu tzw. sporu o inwestyturę, z władcą Niemiec Henrykiem IV[2].

Życiorys

Życie przed wyborem na papieża

Hildebrand urodził się w niezamożnej rodzinie, w Toskanii; wykształcenie i formację duchową zdobył w klasztorze benedyktyńskim na Awentynie, związanym z opactwem św. Piotra i Pawła w Cluny[1]. Wiosną 1047 roku opuścił Rzym, towarzysząc jako osobisty sekretarz papieżowi Grzegorzowi VI, zdetronizowanemu przez cesarza Henryka III na synodzie w Sutri i deportowanemu do Kolonii[1]. Z rąk Grzegorza VI, otrzymał w 1047 roku, niższe święcenia kapłańskie[1]. Po śmierci Grzegorza, wstąpił do klasztoru kluniackiego, lecz po dwóch latach wrócił do Rzymu, by stać się jednym z najbliższych współpracowników pierwszego papieża reformy, Leona IX (1049-1054) oraz jego następców: Wiktora II (1054-1057), Stefana IX[3] (1057-1059), Mikołaja II (1059-1061) i Aleksandra II (1061-1073)[1]. Pełnił funkcję subdiakona Kościoła Rzymskiego (1049) (święcenia subdiakonatu otrzymał od Leona IX), rektora bazyliki św. Pawła za Murami, papieskiego legata przewodzącego reformacyjnym synodom w Tours (1054) i Chalon-sur-Saone (1056) i archidiakona Kościoła rzymskiego (1059)[1]. Posłował też na dwór cesarzowej Agnieszki oraz do Mediolanu[1].

Wybór

Na pogrzebie Aleksandra II (22 kwietnia 1073) został wybrany na papieża przez lud rzymski, który wołał: „Hildebrand ma być papieżem!”, co zostało później potwierdzone przez kardynałów[2]. Miesiąc po wyborze otrzymał święcenia prezbiteratu, a 30 czerwca – sakrę biskupią. Nie poinformował dworu cesarskiego o swoim wyborze, ani nie prosił o zatwierdzenie, ze względu na napięcie panujące wówczas pomiędzy papiestwem a cesarstwem[1].

Pontyfikat

Z jego okresu pochodzi dokument tzw. Dictatus Papae (1075) – jest to program reformy, w którym sformułowano m.in. zasady uniwersalizmu papieskiego[1]. Grzegorz VII był rzecznikiem reformy Kościoła, faktycznym kierownikiem polityki papieskiej od pontyfikatu Mikołaja II[2]. Jako papież realizował program zmierzający do centralizacji Kościoła pod absolutną władzą papieża przez wzmocnienie karności kościelnej oraz emancypację Kościoła spod władzy świeckiej[2]. Na dwóch synodach wielkopostnych w 1074 i 1075, papież potwierdził, wprowadzone przez swoich poprzedników, dekrety potępiające symonię i małżeństwa duchownych[1]. Ponadto, pozbawił godności wszystkich biskupów, zezwalających na łamanie celibatu, w zamian za łapówki[2]. Szczególnie przeciwni tym zmianom byli księża z Niemiec i Francji[2]. Prawdziwe zaognienie sporu z biskupami i władzą cesarską spowodował spór o inwestyturę, czyli mianowanie biskupów przez książąt świeckich[2].

W wigilię Bożego Narodzenia 1075, gdy Grzegorz odprawiał pasterkę w kościele św. Marii Maggiore, do krypty wpadła nagle grupa uzbrojonych żołnierzy, najemnicy złapali papieża za włosy i zranionego wywlekli sprzed ołtarza. Zamknięto go w ufortyfikowanej wieży, gdzie był torturowany i wyśmiewany. Następnego dnia papieża odbito, wierni doprowadzili go do kościoła, by dokończył mszę z poprzedniego dnia.

Z początku król Henryk IV Salicki był przychylny reformom, lecz nie zamierzał podporządkować się dekretowi o inwestyturze[2]. Gdy 9 czerwca 1075 roku zakończył walkę z Sasami, sam wpłynął na mianowanie biskupów w Mediolanie, Niemczech, a także w Spoleto i Fermo[1]. Dowiedziawszy się o tym, Grzegorz ostro upomniał króla i zagroził mu klątwą[2]. W wyniku tego 24 stycznia 1076 roku król, wraz z biskupami niemieckimi, odbył synod w Wormacji, na którym wystosował list do papieża żądając, by ten opuścił Stolicę Piotrową[1]. Kilka miesięcy później, Grzegorz odpowiedział na synodzie wielkopostnym, ekskomunikując Henryka i pozbawiając go władzy świeckiej[2]. Spór ten udało się załagodzić legatowi papieskiemu, który doprowadził do spotkania papieża z królem w Canossie w styczniu 1077 roku[2]. Henryk przez trzy dni publicznie pokazywał się w pokutnych szatach i prosił Grzegorza o wybaczenie i zdjęcie klątwy, czego papież dokonał 27 stycznia[2].

Pokój ten okazał się jednak krótkotrwały, ponieważ niemieccy książęta, zbuntowali się przeciw Henrykowi i mianowali antykrólem jego szwagra, Rudolfa Szwabskiego[2]. Henryk natychmiast zwrócił się do papieża z prośbą o ekskomunikę Rudolfa i zagroził, że jeśli odmówi, król powoła antypapieża[2]. Na tę groźbę, papież po raz kolejny ekskomunikował Henryka, zdjął z urzędu i obłożył klątwą (marzec 1080)[2]. Wówczas Henryk zwołał synod w Brixen i 25 czerwca 1080 roku odwołał Grzegorza i powołał na jego miejsce arcybiskupa Rawenny, Wiberta (później uznanego za antypapieża)[1]. Wkrótce potem Henryk wyruszył podbić Rzym i w 1083 zajął tzw. „miasto Leona”, a w rok później pozostałe dzielnice miasta[1]. Wówczas kilkunastu kardynałów przeszło na stronę Wiberta – antypapieża Klemensa, który w 1084 roku koronował Henryka na cesarza rzymskiego[2]. Z pomocą Grzegorzowi (broniącemu się w Zamku św. Anioła), przyszedł władca Normanów Robert Guiscard, który jednocześnie spustoszył miasto[2]. Odpowiedzialnością za czyny grabieżców, Rzymianie obarczyli Grzegorza, który, złamany tym, wycofał się do Salerno, gdzie rok później zmarł[2].

W sprawach zagranicznych Grzegorz poparł króla Kastylii Alfonsa VI, który w 1080 roku wprowadził liturgię rzymską w miejsce liturgii mozarabskiej[1]. Planował także wysłać krucjatę do Cesarstwa Bizantyńskiego przeciw Turkom i odzyskać Grób Święty w Jerozolimie[1]. Pomimo że nie udało mu się tego zrealizować, zachował przyjazne stosunki z Michałem VII Dukasem[1]. W 1079 roku, po wieloletnich pertraktacjach, udało mu się przekonać Berengara z Tours, że podczas Eucharystii, chleb i wino ulegają przemianie substancjalnej[1].

Odniesienia w kulturze

Spór papieża Grzegorza VII z cesarzem Henrykiem IV został opisany w powieści historycznej „Tiara i korona” Teodora Jeske-Choińskego.

Kanonizacja

Grzegorz VII został beatyfikowany przez Grzegorza XIII w 1584 roku, a kanonizacji dokonał w 1606 roku papież Paweł V[1].

Dzień obchodów

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest od czasów decyzji Benedykta XIII (1728) o kanonizacji równoważnej w całym Kościele w dies natalis (25 maja)[4][5].

Zobacz też

Szablon:Portal Szablon:Portal

Przypisy i uwaga

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.
  3. według innej numeracji określany jako Stefan X
  4. Grzegorz VII, papie.ż. deon.pl. [dostęp 2012-12-21].
  5. Co to znaczy kanonizacja równoważna. L’Osservatore Romano, 12 maj 2012. [dostęp 2012-12-21].

Bibliografia

  • Poczet najznamienitszych papieży, Kluszczyński, Kraków 2005
  • Pope St. Gregory VII (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-11-29].
Grzegorz VII
Gregorius Septimus
Hildebrand
Papież
Biskup Rzymu
Plik:Papa Gregorio VII.jpg
Państwo WD: {{#property:P17}}
Urodziny ok. 1020
Miejsce Sovana
Śmierć 25 maja 1085
Miejsce Salerno
Papież
Okres sprawowania 1073-1085
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat maj 1073
Sakra biskupia 30 czerwca 1073
Pontyfikat 22 kwietnia 1073

Święty
Grzegorz VII

Plik:Pope Saint Gregory VII.png
Czczony przez Kościół katolicki
Beatyfikacja 1584
przez Grzegorza XIII
Kanonizacja 1606
przez Pawła V
Wspomnienie 25 maja